De fraudebestrijdingsstrategie van de Europese Commissie bevat de belangrijkste elementen die nodig zijn om de EU-begroting te beschermen. De bijbehorende actieplannen zijn echter vaak niet ambitieus genoeg. Dat blijkt uit een nieuw verslag van de Europese Rekenkamer (ERK). De rapportage over de doeltreffendheid van de strategie is voornamelijk gericht op de stand van zaken bij de uitvoering, en minder op de behaalde resultaten of de daadwerkelijke impact.

Voor de periode 2021-2027 beheren de Commissie en de EU-lidstaten gezamenlijk een jaarlijkse EU-begroting van maximaal 200 miljard euro. Zowel de Commissie als de nationale autoriteiten moeten niet alleen toezien op de correcte besteding van dit geld, maar ook fraude en andere illegale activiteiten bestrijden.

Door de groeiende omvang van de EU-begroting zijn maatregelen tegen fraude nog belangrijker geworden, aangezien fraudemethoden mee evolueren met nieuwe ontwikkelingen in de criminaliteit. Artificiële intelligentie maakt het goedkoper om fraudeconstructies te ontwikkelen, gemakkelijker om deze op te schalen en moeilijker om ze op te sporen. En grensoverschrijdende economische activiteiten binnen de EU maken de bestrijding van illegale praktijken juist complexer. Tegen deze achtergrond heeft de Commissie een sterk fraudebestrijdingskader en betrouwbare controles nodig om fraude te voorkomen, gevallen van vermoedelijke fraude op te sporen en problemen te verhelpen.

“Een fraudebestrijdingsstrategie op papier is niet voldoende”, zegt Ildikó Gáll-Pelcz, het ERK-lid dat verantwoordelijk is voor de controle. “Om EU-geld doeltreffend te beschermen, moet de Europese Commissie een ambitieuzere aanpak hanteren en zich meer op resultaten richten.”

De auditors stelden vast dat de taken en verantwoordelijkheden binnen het fraudebestrijdingskader van de Commissie over het algemeen duidelijk zijn omschreven. Zij merkten echter op dat er meer informatie nodig is om het toezicht van de Commissie te versterken.

Verder constateerden de auditors dat de fraudebestrijdingsstrategie van de Commissie de belangrijkste beginselen van fraudorisicobeheer volgt. Toch bestaan er nog steeds tekortkomingen bij de risicobeoordeling. Relevante informatiebronnen, waaronder externe expertise, werden niet altijd systematisch benut. Daarnaast hebben de verschillende diensten van de Commissie hun fraudebestrijdingsstrategieën niet altijd tijdig bijgewerkt. Hierdoor is het voor de Commissie moeilijker om over een actueel overzicht van de frauderisico’s te beschikken.

De actieplannen van de Commissie en van haar diensten omvatten alle aspecten van fraudebestrijding, met een sterke nadruk op preventie en opsporing. Het verband tussen doelstellingen en acties is echter niet altijd duidelijk. Zo ontbreekt het bij veel acties aan duidelijke tijdschema’s of tussentijdse mijlpalen en schiet het algemene ambitieniveau tekort. Dit bemoeilijkt de follow-up en doet twijfels rijzen over de toereikendheid van de geplande maatregelen om de doelstellingen te behalen.

De auditors stelden ook tekortkomingen vast bij de monitoring en rapportage. De Commissie maakt gebruik van indicatoren van wisselende kwaliteit, waardoor vooruitgang en resultaten moeilijk op consistente wijze kunnen worden gemeten. Over het algemeen richt de rapportage zich meer op voltooide acties dan op de vraag of de doelstellingen zijn bereikt of welke impact de maatregelen hebben gehad.

Achtergrond

Fraudebestrijding is van essentieel belang om te waarborgen dat EU-geld terechtkomt waar het voor bedoeld is en niet verloren gaat door onrechtmatige praktijken. De fraudebestrijdingsstrategie van de Commissie is een van de belangrijkste instrumenten om de EU-begroting te beschermen.

Het internecontrolekader van de Commissie van 2017 schrijft fraudebestrijdingsstrategieën voor, zowel voor de instelling als geheel als voor de afzonderlijke diensten. Samen vormen deze strategieën een belangrijk onderdeel van het systeem ter bescherming van de EU-begroting.

De fraudebestrijdingsstrategie van de Commissie werd in 2019 aangenomen en in 2023 aangevuld met een geactualiseerd actieplan. In deze strategie wordt beschreven hoe de Commissie fraude met EU-geld wil voorkomen, opsporen en aanpakken. Met andere woorden: de strategie vormt het belangrijkste beleidskader van de Commissie voor de bestrijding van fraude in verband met zowel EU-uitgaven als -inkomsten.