De Europese Rekenkamer (ERK) legt momenteel de laatste hand aan een controle van de aanpak van de Europese Commissie ter voorkoming en bestrijding van fraude ten koste van de EU-begroting. Het gaat hierbij om enorme geldbedragen: samen met de EU-lidstaten beheert de Commissie voor de periode 2021-2027 een jaarlijkse begroting van bijna 200 miljard euro. De auditors onderzoeken zowel de opzet als de uitvoering van haar fraudebestrijdingsstrategie. Naar verwachting wordt hun verslag deze zomer gepubliceerd.
Met EU-geld wordt een breed scala aan beleidsmaatregelen en programma’s ondersteund die een directe invloed hebben op ons dagelijks leven. Zo worden hiermee grote infrastructuurprojecten zoals wegen, spoorlijnen en energienetwerken gefinancierd. Daarnaast ontvangen boeren subsidies en worden tevens onderzoeks- en innovatieprogramma’s bekostigd met EU-geld. De EU draagt ook bij aan regionale ontwikkeling door te investeren in minder ontwikkelde gebieden, kleine ondernemingen te ondersteunen en landen te helpen bij het opvangen van crises. Denk hierbij bijvoorbeeld aan noodsituaties op gezondheidsgebied of economische schokken.
Juist vanwege deze brede inzet is het belangrijk dat EU-geld zoals bedoeld wordt besteed en niet verloren gaat door fraude of onregelmatigheden. Daarbij zijn de Commissie en de lidstaten gezamenlijk verantwoordelijk voor de bescherming van de financiële belangen van de EU en de bestrijding van fraude en andere illegale activiteiten. Zij moeten daarom in elke fase over doeltreffende waarborgen beschikken. Preventieve maatregelen moeten het risico op fraude voordat deze zich voordoet verkleinen, bijvoorbeeld door middel van duidelijke regels en controles. Met opsporingsinstrumenten kunnen verdachte patronen worden opgespoord, terwijl de autoriteiten met corrigerende mechanismen specifieke gevallen kunnen onderzoeken en waar nodig geld kunnen terugvorderen.
De fraudebestrijdingsstrategie van de Commissie, die in 2019 is aangenomen en in 2023 is bijgewerkt, vormt hiervoor het overkoepelende kader. Die begint met het in kaart brengen van de gebieden waar het risico op fraude het grootst is. Op basis hiervan worden de prioriteiten vastgesteld voor de volledige fraudebestrijdingscyclus: voorkomen, opsporen, onderzoeken en corrigeren van fraude.
De strategie streeft zeven hoofddoelen na. Zo moeten gegevens beter worden gebruikt om meer inzicht te krijgen in fraudepatronen en kwetsbare plekken, moeten EU- en nationale autoriteiten nauwer samenwerken en moet de EU strenge normen voor integriteit en naleving bevorderen. Ook richt de strategie zich op het ontwikkelen van vaardigheden en instrumenten om fraude effectiever te bestrijden, het vergroten van transparantie, het versterken van het rechtskader en het opvoeren van de inspanningen om fraude te bestrijden die de EU-inkomsten treft.
Ondertussen veranderen de frauderisico’s. De EU-begroting is gegroeid en de manieren om fraude te plegen worden steeds geavanceerder. Zo kan artificiële intelligentie worden gebruikt om overtuigende valse documenten te maken of frauduleuze activiteiten op te schalen. Tegelijkertijd bemoeilijkt het grensoverschrijdende karakter van economische activiteiten het opsporen van onregelmatigheden, waardoor het frauderisico nog complexer wordt.
Tegen deze achtergrond beoordelen wij of de aanpak van de Commissie geschikt is voor het beoogde doel. We onderzoeken of zij zowel op institutioneel als op dienstenniveau solide strategieën voor fraudebestrijding heeft ingevoerd en uitgevoerd. Onze auditors gaan na of de strategie van de Commissie aansluit bij erkende goede praktijken en of de geplande acties de doelstellingen ervan ondersteunen. Ook onderzoeken ze in hoeverre de uitvoering van de strategie wordt gemonitord.
Met deze controle willen we ervoor zorgen dat de EU-begroting beter wordt beschermd. De resultaten worden ook meegenomen in de bredere herziening van het fraudebestrijdingskader van de EU, waarmee de Commissie in juli 2025 van start is gegaan. Het verslag wordt gepubliceerd op de website van de ERK.