De Europese Rekenkamer (ERK) heeft de afgelopen maanden twaalf adviezen uitgebracht over nieuwe manieren om tussen 2028 en 2034
EU-beleid en -programma’s te financieren. Die plannen waren voorgesteld door de Europese Commissie. In deze adviezen geven onze auditors hun oordeel over uiteenlopende beleidsterreinen, van concurrentievermogen, onderzoek en cultuur tot cohesie, landbouw en internationale steun. Als financiële waakhond van de EU hebben we verschillende waarschuwingen afgegeven aan Europese beleidsmakers — het Europees Parlement en de Raad van de EU — nu zij beginnen met onderhandelingen over de uitkomst van deze voorstellen. Sommige veranderen bijvoorbeeld fundamenteel de manier waarop EU-uitgaven worden gepland, beheerd en gecontroleerd. In zulke gevallen waarschuwen wij voor risico’s voor goed financieel beheer en pleiten we voor sterkere waarborgen. Onze adviezen vormen een belangrijke mijlpaal in het proces dat moet leiden tot overeenstemming over de voorgestelde EU-begroting van 2 biljoen euro voor 2028-2034.

De langetermijnbegroting van de EU heet officieel het meerjarig financieel kader (MFK). Dit voorziet in de financiering van programma’s op alle EU-beleidsterreinen, zoals landbouw, regionaal beleid, sleuteltechnologieën, migratie en defensie. Langetermijnbegrotingen bieden traditioneel gezien een stabiel kader met algemene uitgavenlimieten. Hierbinnen worden de uitgaven afgestemd op de politieke prioriteiten van de EU, worden de EU-financiën voorspelbaarder en wordt de begrotingsdiscipline gewaarborgd. Uiteindelijk maakt de langetermijnbegroting het ook makkelijker om het eens te worden over de jaarlijkse EU-begroting. De langetermijnbegrotingen van de EU bestrijken doorgaans een periode van zeven jaar; de volgende loopt van 2028 tot en met 2034.

In juli en september 2025 heeft de Commissie verschillende wetgevingsvoorstellen (of ontwerpwetten) ingediend voor deze begroting. Om te beginnen wordt een totale begroting van bijna 2 biljoen euro voorgesteld. Dit komt neer op een stijging van 59 % tegen lopende prijzen ten opzichte van de huidige EU-begroting van 1,2 biljoen euro voor 2021-2027.

De Commissie heeft ook voorgesteld om meer eigen inkomstenbronnen voor de EU te creëren om de uitgavenprogramma’s te financieren, en minder EU-financiering gezamenlijk door Brussel en de lidstaten te laten uitvoeren. Daarnaast stelt zij een omvangrijk nieuw Europees fonds voor cohesie, landbouw, visserij en maritieme zaken, defensie en veiligheid voor, waarbij al deze terreinen via één nationaal plan per lidstaat worden uitgevoerd. Volgens de voorstellen worden de meeste EU-betalingen aan lidstaten gekoppeld aan het behalen van vooraf vastgestelde mijlpalen en streefdoelen voor hervormingen en investeringen. Verder zou er een grote verschuiving plaatsvinden naar “financiering die niet gekoppeld is aan kosten”, een aanpak die sterk is geïnspireerd op het aflopende Europese coronaherstelfonds. Ook komt er een mogelijkheid voor EU-landen om hun nationale plannen te financieren met (terug te betalen) EU-leningen.

Deze ingrijpende voorstellen laten zien dat het niet om een kleine aanpassing gaat, maar om een grondige herziening van de begroting. Volgens het voorgestelde pakket zou de Commissie de opzet van het MFK aanzienlijk wijzigen door het huidige kader te herstructureren van zeven naar vier hoofdrubrieken en het aantal programma’s terug te brengen van 52 naar 16.

Elk advies van de auditors moet op zichzelf worden gelezen, omdat het betrekking heeft op een specifiek voorstel. Toch hebben de adviezen enkele gemeenschappelijke kenmerken. Zo wordt in elk advies beoordeeld of het begrip EU-meerwaarde duidelijk is omschreven en in alle programma’s en fondsen op dezelfde manier wordt toegepast. EU-meerwaarde houdt in dat optreden op EU-niveau voordelen oplevert die lidstaten niet afzonderlijk kunnen bereiken. Ook wordt gekeken of de uitgavendoelstellingen aansluiten bij de prioriteiten van de EU, en hoe de EU-begroting wordt gefinancierd en in hoeverre deze flexibel is. Tot slot gaan we in op vereenvoudiging, het volgen van geldstromen en het waarborgen van transparante en controleerbare EU-uitgaven. Daarbij wordt ook het sterke controlemandaat van onze instelling als externe auditor van de EU onderstreept.

De volledige lijst met onze adviezen over de voorgestelde EU-begroting voor 2028-2034, met links naar de persberichten en de volledige documenten in 24 EU-talen, is te vinden in een speciale rubriek op de website van de ERK.

Hier vindt u ook een overzichtsdocument dat de ERK eind april heeft gepubliceerd, waarin de belangrijkste conclusies zijn samengevat. Over het algemeen constateren we dat de vele wijzigingen in de langetermijnbegroting van de EU deze niet noodzakelijk verbeteren.