EUROPESE REKENKAMER

12, rue Alcide De Gasperi

1615 Luxembourg

LUXEMBOURG

Tel. +352 4398-1

E-mail: eca-info@eca.europa.eu

Internet: http://eca.europa.eu

Twitter: @EUAuditorsECA

YouTube: EUAuditorsECA

Meer gegevens over de Europese Unie vindt u op internet via de Europaserver (http://europa.eu).

Luxemburg: Bureau voor publicaties van de Europese Unie, 2015

Print | ISBN 978-92-872-2146-9 | ISSN 1684-0704 | doi:10.2865/59710 | QJ-AA-15-001-NL-C
PDF | ISBN 978-92-872-2138-4 | ISSN 2362-9576 | doi:10.2865/698196 | QJ-AA-15-001-NL-N
EPUB | ISBN 978-92-872-2099-8 | ISSN 2362-9576 | doi:10.2865/728720 | QJ-AA-15-001-NL-E

© Europese Unie, 2015

Overneming met bronvermelding toegestaan.

Waar zijn EU-publicaties verkrijgbaar?

Gratis publicaties:

•één exemplaar:
via EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu);

•meerdere exemplaren of posters/kaarten:
bij de vertegenwoordigingen van de Europese Unie (http://ec.europa.eu/represent_nl.htm),
bij de delegaties in niet-EU-landen (http://eeas.europa.eu/delegations/index_nl.htm),
door contact op te nemen met Europe Direct (http://europa.eu/europedirect/index_nl.htm),
door te bellen naar 00 800 6 7 8 9 10 11 (gratis in de hele Europese Unie) (*).

(*)De informatie wordt gratis verstrekt en bellen is doorgaans gratis, maar sommige operatoren, telefooncellen of hotels kunnen kosten aanrekenen.

Betaalde publicaties:

•via EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu).

Ter nagedachtenis van onze collega Henrik Otbo, lid van de ERK, plotseling overleden op 1 februari 2015

Henrik Otbo, Deen, werd geboren in 1949. Hij was president van de Deense rekenkamer van 1995 tot 2012. Hij werd lid van de Europese Rekenkamer op 1 maart 2012 en was lid van de kamer CEAD (Coördinatie, communicatie, evaluatie, certificering en ontwikkeling) met de hoofdverantwoordelijkheid voor ontwikkeling en evaluatie op het gebied van controle.

Vanwege zijn levenslange toewijding aan de controle van de overheidsfinanciën, en met name zijn rol bij de ontwikkeling van internationale standaarden van hoge controle-instanties als voorzitter van de beroepsnormencommissie van INTOSAI, betekent het overlijden van Henrik Otbo een enorm verlies voor de ERK, zijn voormalige collega’s bij de Deense nationale controle instantie en de auditwereld.

Europese Rekenkamer

Missie

De Europese Rekenkamer is de EU-instelling die bij het Verdrag is opgericht om de EU-financiën te controleren. Als extern controleur van de EU dragen wij bij tot de verbetering van het financieel beheer van de EU en treden wij op als onafhankelijk hoedster van de financiële belangen van de burgers van de Unie, waarbij wij de verantwoording en transparantie bevorderen.

Visie

Een onafhankelijke en dynamische Rekenkamer die wordt erkend om haar integriteit en onpartijdigheid, en gerespecteerd om haar professionaliteit en de kwaliteit en impact van haar werk, en die belanghebbenden essentiële ondersteuning biedt bij het verbeteren van het beheer van de EU-financiën.

Waarden

Onafhankelijkheid, integriteit en onpartijdigheid
Professionaliteit
Toegevoegde waarde
Topkwaliteit en efficiëntie

Onafhankelijkheid, integriteit en onpartijdigheid voor de instelling, haar leden en personeel.

Onafhankelijke controles verrichten, rekening houdend met de standpunten van belanghebbenden, maar zonder instructies te vragen of toe te geven aan enige externe druk.
Het in alle aspecten van haar werk hoog houden van een voorbeeldige standaard van professionaliteit.

Betrokkenheid bij de ontwikkeling op het gebied van de controle van de openbare financiën in de EU en wereldwijd.
Uitbrengen van relevante, goed getimede en hoogwaardige verslagen die gebaseerd zijn op degelijke bevindingen en bewijs, aansluiten bij hetgeen de belanghebbenden bezighoudt en een krachtige, gezaghebbende boodschap overbrengen.

Bijdragen aan wezenlijke verbetering van EU-beheer en verbeterde verantwoording van het beheer van de EU-middelen.
Tonen van waardering voor individuele personen, ontwikkelen van talent en belonen van prestaties.

Waarborgen van doeltreffende communicatie ter bevordering van de teamgeest.

Optimaliseren van de efficiëntie in alle aspecten van haar werk.

Inhoud

Europese Rekenkamer

Voorwoord van de president

2014 in het kort

Onze activiteiten

Ons management

Onze activiteiten

Controleverslagen en andere producten

Betrekkingen met belanghebbenden

Samenwerking met andere hoge controle-instanties

Belangrijke evenementen

Ons beheer

Het college van de ERK

Meting van de prestaties van de ERK

Ondersteuning van de controle

Personeelszaken

Ondersteunende diensten

Financiële informatie

Controle en verantwoording

Verklaring van de gedelegeerd ordonnateur

Voorwoord van de president

Beste lezer,

In 2014 vonden belangrijke veranderingen plaats voor de EU en haar financiën. De EU gaf de Europese Centrale Bank de verantwoordelijkheid om toezicht te houden op grote banken in de eurozone. Het was het eerste jaar waarin het nieuwe meerjarig financieel kader van toepassing was op de wijze waarop de EU-begroting zal worden besteed in 2014-2020. En er vond een belangrijke vernieuwing plaats in het lidmaatschap van het Europees Parlement, de Raad en de Europese Commissie alsmede van de Europese Rekenkamer (ERK), waar we zes nieuwe leden mochten verwelkomen.

In 2014 bracht onze instelling het recordaantal van 91 verslagen, adviezen en andere producten uit. Dit zijn de resultaten van onze controlewerkzaamheden voor financiële, nalevingsgerichte en doelmatigheidscontroles, waaronder die in verband met onze nieuwe verantwoordelijkheden op het gebied van financieel en economisch bestuur. Zij bevatten veel belangrijke bevindingen, conclusies en aanbevelingen om het financieel beheer en de verantwoording in de EU in de programmeringsperiode 2014-2020 te verbeteren. Een aantal kernboodschappen ervan is in dit activiteitenverslag te vinden.

We proberen tevens om onze belanghebbenden op basis van onze controle-ervaring zo veel mogelijk inzicht te verschaffen in de grote uitdagingen waar de EU voor staat bij de financiering en uitvoering van haar beleid. Daartoe — en als bijdrage in deze tijden van belangrijke vernieuwing — produceerden we in 2014 een nieuw soort product: „overzichten (landscape reviews)”. De ene heeft betrekking op hiaten op het gebied van EU-verantwoording en -controle en de andere geeft een alomvattend overzicht van de uitdagingen op het gebied van financieel beheer van de EU. Daarnaast publiceerden we op verzoek van het Europees Parlement een overzicht van de controleresultaten van onze financiële en nalevingsgerichte controles inzake landbouw- en cohesie-uitgaven in 2009-2013.

Wij bij de ERK leggen ons erop toe samen te werken met onze belanghebbenden om te zorgen dat zij de resultaten van ons werk zo goed mogelijk kunnen benutten. Zo benoemde de ERK in 2014 onder andere een lid voor interinstitutionele betrekkingen en een woordvoerder. We organiseerden ook een aantal evenementen om in de gelegenheid te zijn om in gesprek te treden met vooraanstaande belanghebbenden op nationaal en EU-niveau. In dit verslag ligt de nadruk op een conferentie over EU-verantwoording die een behoorlijk aantal mensen trok die verantwoordelijk zijn voor het beheer van en het toezicht op EU-middelen, waaronder leden van het Europees Parlement, de Europese Commissie en hoge controle-instanties alsook academici. De vicevoorzitter van het Europees Parlement en voormalig Commissaris Olli Rehn was een van de hoofdsprekers. Ook gaan we in op het bezoek van een delegatie van ERK-leden aan Litouwen, die ontmoetingen had met leden van het parlement, de regering, de nationale rekenkamer en de centrale bank van Litouwen.

Gedurende het jaar vormde onze strategie 2013-2017 de leidraad voor ons werk en voor de maatregelen die wij troffen voor de hervorming van onze instelling. In de loop van 2014 verkortten we de gemiddelde tijd die gemoeid is met de productie van onze speciale verslagen en krompen we ons personeelsbestand in zoals verplicht op grond van een interinstitutioneel akkoord. We legden ook de basis voor toekomstige verbeteringen in de doelmatigheid en doeltreffendheid door een project tot interne hervorming te starten. Hierbij zal toezicht worden gehouden op de tenuitvoerlegging van aanbevelingen van interne werkgroepen, van aanbevelingen die zijn gedaan in het kader van de onafhankelijke, externe collegiale toetsing (peer review) van onze praktijk van doelmatigheidscontroles, alsmede van aanbevelingen uit het verslag van het Europees Parlement over de toekomstige rol van de ERK.

De ERK is in Luxemburg gevestigd, maar onze controleteams reizen voor ons werk overal naartoe waar EU-middelen worden uitgegeven, om controle-informatie te verzamelen. In dit activiteitenverslag wordt een overzicht gegeven van de controlebezoeken en de door ons geproduceerde verslagen. Er wordt speciale aandacht besteed aan de controle van EU-steun aan de Europese luchthaveninfrastructuur die we onlangs hebben verricht. Deze biedt een kleurrijk voorbeeld van onze doelmatigheidscontroles waarbij we de impact en meerwaarde van EU-financiering beoordelen, en van wat de ERK moet doen om haar missie te volbrengen. Dit voorbeeld getuigt tevens van de inzet en professionaliteit van het personeel van de ERK, op wiens deskundigheid en harde werk onze instelling en de burgers die wij dienen, altijd kunnen rekenen.

Vítor Manuel da Silva Caldeira
President

2014 in het kort

Onze activiteiten

•Jaarverslagen over de EU-begroting en de Europese Ontwikkelingsfondsen over het begrotingsjaar 2013;

•51 specifieke jaarverslagen over de EU-agentschappen, gedecentraliseerde organen en gemeenschappelijke ondernemingen over het begrotingsjaar 2013, en twee samenvattende verslagen;

•24 speciale verslagen over specifieke begrotingsterreinen of beheersthema’s, van Europees toezicht op banken tot door de EU gefinancierde luchthaveninfrastructuur;

•7 adviezen en andere output met bijdragen inzake vraagstukken op het gebied van financieel beheer, van de hervorming van de eigen middelen van de EU tot een analyse van de mogelijke besparingen indien het Europees Parlement op één plaats zou zijn gevestigd;

•2 overzichten („landscape reviews”), één over de uitdagingen op het gebied van verantwoording en controle van de overheidsfinanciën in de EU en een ander over de risico’s voor het financieel beheer van de EU;

•Organisatie van een conferentie op hoog niveau over verantwoording en controle van de overheidsfinanciën in de EU;

•Als gastheer optreden voor het Contactcomité van de presidenten van de hoge controle-instanties van de EU-lidstaten, waarbij de nadruk lag op het versterken van de samenwerking tussen nationale HCI’s en de ERK.

Ons management

•Zes nieuwe leden — Alex Brenninkmeijer, Danièle Lamarque, Nikolaos Milionis, Phil Wynn Owen, Klaus-Heiner Lehne en Oskar Herics — traden toe tot de ERK in 2014. Het college van leden herkoos Vítor Caldeira tot president van de ERK voor een derde termijn van drie jaar en benoemde Ville Itälä tot lid voor interinstitutionele betrekkingen;

•De ERK-strategie 2013-2017 vormde een impuls om de organisatie te veranderen: we zetten een project op tot interne hervorming om ons controleproces te stroomlijnen en te zorgen voor een flexibeler organisatie van onze middelen;

•Voortzetting van de verbeteringen in administratieve efficiëntie op basis van vereenvoudiging van procedures en de herschikking van personeel van ondersteunende diensten naar controle. We legden ook een gelijkekansenplan ten uitvoer.

ERK-kantoren in Luxemburg.

Onze activiteiten

Controleverslagen en andere producten

De drie belangrijkste producten van de Europese Rekenkamer zijn:

•jaarverslagen: deze omvatten voornamelijk de resultaten van de werkzaamheden voor de financiële en nalevingsgerichte controle van de begroting van de Europese Unie en de Europese Ontwikkelingsfondsen (EOF’s). Daarnaast worden er afzonderlijk specifieke jaarverslagen uitgebracht over de EU-agentschappen, gedecentraliseerde organen en gemeenschappelijke ondernemingen;

•speciale verslagen: deze worden gedurende het jaar uitgebracht en geven de resultaten weer van geselecteerde controles van specifieke begrotingsterreinen of beheersthema’s. Dit zijn voornamelijk doelmatigheidscontroles, en

•adviezen over nieuwe of bijgewerkte wetgeving die van invloed is op het financieel beheer en — op verzoek van een andere instelling of op eigen initiatief van de ERK — andere producten op basis van evaluaties.

In 2014 was de output van de ERK groter dan ooit tevoren en leverde ze tevens nieuwe producten af. De jaarverslagen verschaffen nog steeds een hoge mate van analytische informatie en een alomvattende presentatie van de resultaten van onze jaarlijkse financiële en nalevingsgerichte controles. In 2014 legden we meer nadruk op prestaties en verschaften we de EU-begrotingsautoriteit meer inzicht in de kwaliteit van de EU-begrotingsuitvoering. Als aanvulling op de jaarverslagen publiceerden we voor het eerst een samenvatting van onze controleresultaten voor 2009-2013 voor landbouw en cohesie, die onder gedeeld beheer staan; zo boden we een meerjarig perspectief. De andere belangrijke ontwikkeling bestond in een nieuw product: overzichten („landscape reviews”). Hierin wordt informatie verschaft over zeer belangrijke kwesties, die worden geanalyseerd op basis van onze controlekennis. We publiceerden twee van die overzichten in 2014, één waarin de belangrijkste uitdagingen worden benadrukt waar de EU voor staat op het gebied van verantwoording en controle van de overheidsfinanciën en één waarin de risico’s voor het financieel beheer van de EU worden onderstreept.

| 2012 | 2013 | 2014
Jaarverslagen over de EU-begroting en EOF’s | 2 | 2 | 2
Specifieke jaarverslagen over de EU-agentschappen en gedecentraliseerde organen | 50 | 50 | 51
Speciale verslagen | 25 | 19 | 24
Adviezen en andere output | 10 | 6 | 14
Totaal | 87 | 77 | 91

De integrale tekst van alle controleverslagen, adviezen en overzichten is in 23 EU-talen beschikbaar op onze website (eca.europa.eu).

Controlebezoeken in 2014

Hoewel het grootste deel van het controlewerk wordt gedaan in ons kantoorgebouw in Luxemburg, leggen onze controleurs ook controlebezoeken af aan instanties in de lidstaten, andere ontvangers van EU-middelen — waaronder de hoofdkantoren van internationale organisaties zoals de Wereldgezondheidsorganisatie in Zwitserland — en de agentschappen en andere organen van de EU. Deze bezoeken dienen om rechtstreeks controle-informatie te verzamelen bij degenen die betrokken zijn bij de verwerking, het beheer en de betaling van EU-middelen, alsmede bij de eindbegunstigden die deze ontvangen. Onze controleteams bestaan gewoonlijk uit twee of drie controleurs en een controlebezoek kan enkele dagen tot twee weken in beslag nemen, naar gelang van het soort controle en de reisafstand. Onze controlebezoeken binnen de EU worden vaak afgelegd in samenwerking met de hoge controle-instanties van de betrokken lidstaten.

De frequentie en intensiteit van de controlewerkzaamheden in afzonderlijke lidstaten en begunstigde landen zijn afhankelijk van het soort controle en de steekproefresultaten. Daarom kan het aantal en de duur van de controlebezoeken per land en per jaar verschillen.

In 2014 besteedden de ERK-controleurs in totaal 4 915 dagen aan controles ter plaatse — in de lidstaten en buiten de EU — ter verkrijging van bewijsmateriaal voor jaarverslagen en geselecteerde controletaken (speciale verslagen). Daarnaast werd veel tijd doorgebracht bij de EU-instellingen in Brussel en Luxemburg alsook bij gedecentraliseerde agentschappen en organen in de gehele EU. In vergelijking met voorgaande jaren besteedden onze controleurs in 2014 minder dagen aan controles ter plaatse. Dit is het resultaat van efficiëntere werkwijzen en een toegenomen gebruik van technologie zoals videoconferenties.

EU-controleurs controleren faciliteiten voor vrachtvervoer over zee.

EU-controleurs
besteedden

4 915 dagen

aan controles
ter plaatse

Aan controles ter plaatse bestede dagen in 2014

Jaarverslag over de uitvoering van de EU-begroting over het begrotingsjaar 2013

In de loop van 2014 had het merendeel van onze werkzaamheden voor financiële en nalevingsgerichte controles betrekking op de uitvoering van de EU-begroting van 2013. Het daaruit resulterende Jaarverslag 2013 werd op 5 november 2014 gepubliceerd en werd gepresenteerd aan onze belanghebbenden zoals het Europees Parlement en diens Commissie begrotingscontrole, de Raad van de EU (de Raad Economische en Financiële Zaken), nationale parlementen en regeringen alsmede aan de media.

Het jaarverslag heeft tot doel, bevindingen en conclusies te verstrekken die het Europees Parlement, de Raad en de burgers helpen de kwaliteit van het financieel beheer van de EU te beoordelen. We doen ook nuttige aanbevelingen ter verbetering. De twintigste jaarlijkse betrouwbaarheidsverklaring (of „DAS”) inzake de betrouwbaarheid van de EU-rekeningen en de regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen vormde de kern van het Jaarverslag 2013. In dit jaarverslag werd meer informatie verstrekt over de doelmatigheid van EU-uitgaven alsook over de verslaglegging door de Commissie over prestaties.

4,7 %

is het geschatte
foutenpercentage voor

de EU-begroting

President Caldeira overhandigt het Jaarverslag 2013 aan de voorzitter van het Europees Parlement, Martin Schulz.

De kernboodschap van het Jaarverslag 2013

οDe ERK heeft een goedkeurend oordeel afgegeven over de betrouwbaarheid van de rekeningen over 2013 van de Europese Unie. De ontvangsten over 2013 waren over het geheel genomen wettig en regelmatig, en dit geldt ook voor de vastleggingen.

οDe betalingen over 2013 vertoonden fouten van materieel belang. De ERK heeft dan ook een afkeurend oordeel over de wettigheid en regelmatigheid ervan afgegeven. Het geschatte foutenpercentage, waarmee het onregelmatigheidsniveau wordt gemeten, is voor de betalingen over 2013 4,7 %; het benadert het percentage van 2012 (4,8 %) en blijft voortdurend boven de materialiteitsdrempel van 2 %.

οDe twee meest foutgevoelige uitgaventerreinen waren regionaal beleid, energie en vervoer met een geschat foutenpercentage van 6,9 % en plattelandsontwikkeling, milieu, visserij en gezondheid met 6,7 %. Voor alle uitgaventerreinen onder gedeeld beheer samen bedroeg het geschatte foutenpercentage 5,2 %.

οIn het algemeen waren de onderzochte toezicht- en controlesystemen gedeeltelijk doeltreffend in het waarborgen van de regelmatigheid van de betalingen, maar er waren aanzienlijke verschillen tussen de lidstaten. Evenals in 2012 beschikten de autoriteiten in de lidstaten bij een groot deel van de verrichtingen die fouten vertoonden op gebieden onder gedeeld beheer, over voldoende informatie om de fouten te kunnen ontdekken en corrigeren voordat de uitgaven bij de Commissie werden gedeclareerd.

οCorrigerende en terugvorderingsmaatregelen van de autoriteiten in de lidstaten en de Commissie hadden een positieve invloed op het geschatte foutenpercentage. Zonder deze maatregelen zou het algemene geschatte foutenpercentage 6,3 % zijn geweest.

οBij de besteding van de EU-middelen voor de programmeringsperiode 2007-2013 ligt de nadruk meer op absorptie van de middelen („gebruiken of verliezen”) en op naleving van de regels, dan op goede prestaties. Dit gebrek aan prestatiegerichtheid is een fundamentele tekortkoming in de opzet van een groot deel van de EU-begroting.

Resultaten van de toetsing van verrichtingen voor de uitgaventerreinen van de EU over 2013

Tabel overgenomen uit De EU-controle in vogelvlucht 2013, beschikbaar op onze website (eca.europa.eu).

Landbouw en cohesie: overzicht van EU-uitgaven 2007-2013

In 2014 publiceerde de ERK voor het eerst een achtergronddocument — in 23 EU-talen — naast de jaarverslagen om onze bevindingen inzake de betrouwbaarheidsverklaring op de twee grote uitgaventerreinen landbouw en cohesie in een meerjarig perspectief te plaatsen. Hierin wordt lering getrokken uit vraagstukken met betrekking tot financieel beheer en controle in de EU gedurende de voorgaande uitgavenperiode, worden onze controleresultaten samengevat en worden uitdagingen voor de nieuwe uitgavenperiode 2014-2020 vastgesteld. Ook wordt tegemoetgekomen aan het verzoek van het Europees Parlement om landspecifieke informatie op gebieden onder gedeeld beheer.

Kernboodschap:

οBehalve bij rechtstreekse steun en marktondersteuning voor landbouwers vormt de druk om middelen uit te geven een belangrijk onderdeel van het risico voor de uitgaven onder gedeeld beheer;

οDe belangrijkste risico’s voor de regelmatigheid van landbouwuitgaven zijn de niet-subsidiabiliteit van grond, dieren, of kosten waarop subsidiebetalingen zijn gebaseerd, en die van begunstigden die subsidies ontvangen, alsmede onjuiste berekening van subsidies. Inbreuken op agromilieuvereisten, op specifieke vereisten voor investeringsprojecten en op aanbestedingsregels zijn belangrijke factoren waardoor het risico voor uitgaven aan plattelandsontwikkeling toeneemt;

οHet grootste risico bij cohesie-uitgaven houdt verband met inbreuken op EU- en/of nationale aanbestedingsregels. Het op één na grootste risico is dat uitgaven (of projecten) niet in aanmerking komen voor EU-subsidie;

οHoewel de controlesystemen sterk voor verbetering vatbaar zijn, bestaat de voornaamste uitdaging erin actie te ondernemen zodat programma’s eenvoudiger te beheren zijn. De ERK constateert fouten in alle EU-lidstaten. Veel fouten zijn ontstaan doordat de beheers- en controlearchitectuur als geheel complex is;

οEr hebben zich verbeteringen voorgedaan in de verslaglegging door autoriteiten in de lidstaten over de risico’s en fouten, maar het blijft een hele uitdaging voor de Commissie om te zorgen dat deze informatie betrouwbaar is, en

οVeranderingen in de regelgeving voor de nieuwe periode hebben over de hele linie wellicht geen significante impact op het risiconiveau.

Jaarverslag over de Europese Ontwikkelingsfondsen voor 2013

De Europese Ontwikkelingsfondsen (EOF’s) worden gefinancierd door de EU-lidstaten, maar worden beheerd buiten het kader van de EU-begroting en hebben een eigen financieel reglement. De Europese Commissie is verantwoordelijk voor de financiële uitvoering van de verrichtingen, die worden gefinancierd met EOF-middelen.

Uit de EOF’s wordt ontwikkelingshulp van de Europese Unie verstrekt aan de staten in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan (ACS-staten) en in landen en gebieden overzee (LGO), op basis van de Overeenkomst van Cotonou uit 2000. Bij de uitgaven staat de doelstelling van het terugdringen en uiteindelijk uitbannen van armoede centraal, overeenkomstig de doelstellingen van duurzame ontwikkeling en geleidelijke integratie van de ACS- en LGO-landen in de wereldeconomie. De overeenkomst is gebaseerd op de drie complementaire pijlers: ontwikkelingssamenwerking, economische en handelssamenwerking en een politieke dimensie.

Het Jaarverslag 2013 van de ERK inzake de EOF’s werd samen met het verslag over de EU-begroting gepubliceerd op 5 november 2014. Het bevatte de twintigste betrouwbaarheidsverklaring met betrekking tot de EOF’s.

De ERK constateerde dat de rekeningen over 2013 een getrouw beeld gaven van de financiële situatie van de EOF’s en van de resultaten van hun verrichtingen, van hun kasstromen en van de veranderingen in de nettoactiva. Naar schatting van de ERK bedroeg het foutenpercentage bij de EOF-uitgavenverrichtingen voor het begrotingsjaar 2013 3,4 %, hetgeen een stijging inhoudt ten opzichte van de 3,0 % voor 2012.

Specifieke jaarverslagen voor 2013

In 2014 stelde de ERK 51 specifieke jaarverslagen betreffende het begrotingsjaar 2013 op en publiceerde zij deze. Ze hadden betrekking op de 41 Europese gedecentraliseerde en uitvoerende agentschappen en andere organen, de 7 Europese gemeenschappelijke ondernemingen voor onderzoek alsmede op de Europese Centrale Bank, de Europese scholen en communicatie-infrastructuur „Sisnet”.

We publiceerden ook twee samenvattingen met een overzicht van de resultaten van onze jaarlijkse controles voor het begrotingsjaar 2013: één betreffende de Europese agentschappen en andere organen, en één betreffende de gemeenschappelijke ondernemingen voor onderzoek. Deze twee samenvattingen — die analyse en vergelijking gemakkelijker maken — werden gepresenteerd aan de voorzitter van het Europees Parlement, aan de Commissie begrotingscontrole van het Parlement, aan de Raad Algemene Zaken en aan het Begrotingscomité van de Raad. Ze zijn — samen met de specifieke jaarverslagen — beschikbaar op onze website (eca.europa.eu).

Europese agentschappen, organen en gemeenschappelijke ondernemingen zijn bij EU-wetgeving opgericht om specifieke taken te verrichten en zijn door de hele EU heen gevestigd. Ze zijn actief op vele terreinen, zoals veiligheid, beveiliging, gezondheid, onderzoek, financiën, migratie en reizen. Elk agentschap heeft zijn eigen opdracht, bestuur, directeur, personeel en begroting. Terwijl het financiële risico met betrekking tot agentschappen, organen en gemeenschappelijke ondernemingen relatief beperkt is in vergelijking met de totale EU-begroting, is het reputatierisico voor de Unie hoog: de zichtbaarheid van de agentschappen in de lidstaten is bijzonder groot en ze hebben een aanzienlijke invloed op de beleidsvorming, besluitvorming en programma-uitvoering op gebieden die van essentieel belang zijn voor de Europese burgers.

51

specifieke jaarverslagen
geproduceerd
gedurende het jaar

We gaven alle 41 agentschappen en andere organen een goedkeurend oordeel over de betrouwbaarheid van hun rekeningen over 2013. Bij alle agentschappen en andere organen op twee na waren de onderliggende verrichtingen bij die rekeningen in alle materiële opzichten wettig en regelmatig: we gaven oordelen met beperking af voor het EIT (het Europees Instituut voor innovatie en technologie) en voor Frontex (het Europees Agentschap voor het beheer van de operationele samenwerking aan de buitengrenzen van de lidstaten van de EU). Daarnaast hadden de zeven gemeenschappelijke ondernemingen betrouwbare rekeningen voor 2013 opgesteld, maar voor drie ervan gaven we een oordeel met beperking af wat betreft de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen bij hun rekeningen. Dat betrof Artemis (ingebedde computersystemen), Eniac (nano-elektronica) en IMI (innovatieve geneesmiddelen).

Wat betreft de Europese Scholen waren we niet in staat om vast te stellen of hun geconsolideerde jaarrekening 2013 afwijkingen van materieel belang bevatten vanwege de voortdurende boekhoudkundige en controlegebreken bij de scholen.

We controleerden het beheer door de Europese Centrale Bank van haar CO²-voetafdruk en constateerden dat de bank stappen heeft ondernomen om het negatieve milieueffect van haar administratieve werking te verminderen, maar dat verdere inspanningen en acties nodig zijn.

Foto: een EU-agentschap: Harmonisatiebureau voor de interne markt (HBIM), Alicante, Spanje.

Speciale verslagen in 2014

Naast haar jaarverslagen en specifieke jaarverslagen publiceert de ERK gedurende het jaar speciale verslagen over doelmatigheids- en nalevingsgerichte controles op specifieke begrotingsterreinen of door haar gekozen beheersthema’s. De ERK selecteert en ontwerpt deze controletaken zodanig dat de impact ervan optimaal is en dat zij zo goed mogelijk gebruik maakt van haar middelen.

Bij het selecteren van de onderwerpen neemt de ERK het volgende in overweging:

•de risico’s op onregelmatigheden of slechte prestaties op het uitgaven- of beleidsterrein;

•de mogelijkheden van de ERK om met haar controle toegevoegde waarde te bieden;

•politieke en publieke belangstelling.

24

speciale verslagen
geproduceerd in 2014

De belangrijkste stappen bij een geselecteerde doelmatigheids- of nalevingsgerichte controletaak

Korte samenvattingen van de 24 speciale verslagen die de ERK in 2014 heeft geproduceerd worden op de volgende bladzijden gepresenteerd onder de desbetreffende rubrieken van het meerjarig financieel kader 2014-2020 — de meerjarenbegroting van de EU.

Slimme en inclusieve groei

Slimme en inclusieve groei bestrijkt twee gebieden:

Concurrentievermogen voor groei en werkgelegenheid omvat financiering voor onderzoek en innovatie; onderwijs en opleiding; trans-Europese netwerken voor energie, vervoer en telecommunicatie; sociaal beleid; ontwikkeling van ondernemingen, enz. De voor concurrentievermogen voor groei en werkgelegenheid uitgetrokken EU-uitgaven belopen — in lopende prijzen — 142 miljard euro voor 2014-2020, ofwel 13 % van de totale EU-begroting.

Economische, sociale en territoriale cohesie betreft het regionaal beleid dat erop is gericht om de minst ontwikkelde EU-landen en -regio’s te helpen om bij te komen bij de rest, het concurrentievermogen van alle regio’s te versterken en de samenwerking tussen hen te ontwikkelen. De geplande EU-uitgaven voor cohesie voor 2014-2020 bedragen — in lopende prijzen — 367 miljard euro, ofwel 34 % van de totale EU-begroting.

In de loop van 2014 produceerde de ERK op dit terrein de volgende speciale verslagen:

•Doeltreffendheid van door de EU gesteunde projecten voor openbaar stadsvervoer (1/2014) — beoordeeld werd de uitvoering en doeltreffendheid van de uit de structuurfondsen van de EU gecofinancierde projecten voor openbaar stadsvervoer om na te gaan of die projecten voldeden aan de behoeften van de gebruikers en of de doelstellingen ervan werden gerealiseerd.

Uit de controle bleek dat twee derde van de door de structuurfondsen van de EU gecofinancierde stadsvervoersprojecten werd onderbenut. Tekortkomingen in het projectontwerp en een ontoereikend mobiliteitsbeleid waren twee van de belangrijkste factoren. Aan deze ondermaatse prestaties wordt door de projectontwikkelaars en de nationale instanties meestal geen follow-up gegeven. De infrastructuur en voertuigen voor de meeste projecten voldeden in het algemeen aan de projectspecificaties. Er werden aanzienlijke vertragingen en kostenoverschrijdingen aangetroffen, maar bijna alle gecontroleerde projecten voldeden na hun voltooiing aan de behoeften van de gebruikers.

Europese steden moeten de mobiliteit versterken en via het lokale mobiliteitsbeleid opstoppingen, ongevallen en verontreiniging verminderen. Voor de periodes 2000-2006 en 2007-2013 heeft de EU 10,7 miljard euro aan financiering toegewezen voor stadsvervoer. De gecofinancierde projecten helpen de steden bij de invoering van stadsvervoer zoals metro’s, trams en bussen.

Trams en bussen zijn belangrijke stadsvervoermiddelen.

•Heeft de steun met middelen voor cohesiebeleid voor opwekking van hernieuwbare energie goede resultaten opgeleverd? (6/2014) — beoordeeld werden de resultaten van de twee belangrijkste bronnen van financiering ter bevordering van hernieuwbare energie — het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling (EFRO) en het Cohesiefonds (CF) — door te onderzoeken of de financiële middelen waren toegewezen aan de hand van goed gekozen prioriteiten en aan kosteneffectieve en rijpe projecten voor hernieuwbare-energieopwekking met rationele doelstellingen; ook werd bezien in hoeverre met die middelen goede resultaten waren bereikt ter verwezenlijking van het EU-streefcijfer voor 2020 inzake energie uit hernieuwbare bronnen.

Bij de controle werd geconstateerd dat verbeteringen noodzakelijk zijn opdat de EU-financiering een optimale bijdrage zou leveren aan de verwezenlijking van de doelstelling. De gecontroleerde projecten leverden de geplande output op en de meeste ervan waren bij hun selectie voldoende rijp en gereed voor uitvoering. Er waren geen belangrijke kostenoverschrijdingen of vertragingen bij de projecten en de capaciteit om energie uit hernieuwbare bronnen te genereren werd volgens plan geïnstalleerd en was operationeel. De energieproductieresultaten werden echter niet altijd verwezenlijkt of werden niet behoorlijk gemeten. De totale kosteneffectiviteit was beperkt doordat kosteneffectiviteit niet het leidende beginsel was bij de planning en uitvoering van de projecten en de uitgaven een beperkte EU-meerwaarde hadden.

De Raad van de EU stelde een bindend EU-streefdoel vast van 20 % aan hernieuwbare energie in het bruto-eindverbruik van energie in 2020. In de periode 2007-2013 is ongeveer 4,7 miljard euro aan hernieuwbare energie toegewezen in het kader van het EFRO en het CF.

•Heeft het EFRO met succes de ontwikkeling van starterscentra ondersteund? (7/2014) — beoordeeld werd of de uit het EFRO gecofinancierde starterscentra met succes steun hadden verleend aan startende ondernemingen met veel potentieel.

De controle wees uit dat de EU een aanzienlijke financiële bijdrage heeft geleverd aan de vorming van een infrastructuur van starterscentra, vooral in lidstaten waar dit soort bedrijfssteun betrekkelijk zeldzaam was. Toch waren de prestaties van de gecontroleerde starterscentra bescheiden. De verlening van startersdiensten was vrij gering door de financiële beperkingen en het lage niveau van startersactiviteiten. Dit was hoofdzakelijk te wijten aan een gebrek aan beheerexpertise inzake starterspraktijken en door tekortkomingen in de beheerssystemen.

Starterscentra zijn gericht op het ondersteunen van de succesvolle vestiging en verdere ontwikkeling van startende ondernemingen. Op grond daarvan is de steunverlening aan kmo’s mettertijd steeds belangrijker geworden als politieke prioriteit. De EU-uitgaven op dit gebied bedroegen 38 miljard euro in de periode 2007-2013.

Uit het EFRO gecofinancierd gebouw „Delta” in het technologiepark van Wrocław. Architect: Anna Kościuk.

•Worden uit het EFRO op doeltreffende wijze projecten gefinancierd die rechtstreeks de biodiversiteit bevorderen in het kader van de EU-biodiversiteitsstrategie voor 2020? (12/2014) — onderzocht werd of de lidstaten de beschikbare EFRO-financiering hebben benut voor rechtstreekse bevordering van de biodiversiteit en beoordeeld werd of de gecofinancierde projecten doeltreffend waren in het tot stilstand brengen van biodiversiteitsverlies.

Uit de controle bleek dat de lidstaten minder EFRO-middelen opnamen voor projecten dan op andere terreinen van EFRO-uitgaven. Wil het EFRO nuttig blijven bij de uitvoering van de EU-strategie om biodiversiteitsverlies tot stilstand te brengen in 2020, dan moet de Commissie de lidstaten meer ondersteunen bij de uitvoering van specifieke beschermings- en beheersplannen voor habitats en soorten. De gecofinancierde projecten sloten in het algemeen aan op de nationale en EU-prioriteiten op het gebied van biodiversiteit. Een beoordeling van de doeltreffendheid van deze projecten werd echter ondermijnd, aangezien de meeste lidstaten niet beschikten over resultaatindicatoren of toezichtsystemen om de ontwikkeling van habitats en soorten te beoordelen.

De bescherming van de biodiversiteit is een belangrijke prioriteit voor de EU. Toen het niet gelukt was de vorige doelstelling — het tot stilstand brengen van biodiversiteitsverlies in Europa tegen 2010 — te realiseren, keurde de Raad een nieuwe strategie tot 2020 goed. In de programmeringsperiode 2007-2013 werd 2,8 miljard euro toegewezen aan de rechtstreekse bevordering van biodiversiteit en natuurbescherming in het kader van het EFRO.

•Was de EFRO-steun aan kmo’s op het gebied van e-handel doeltreffend? (20/2014) — beoordeeld werd of de operationele programma’s een goede basis vormden voor doelmatige ondersteuning van e-handelsmaatregelen voor kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s), of de beheersautoriteiten de projecten voor e-handel naar behoren hebben geselecteerd en gemonitord en of de door het EFRO gecofinancierde projecten voor e-handel met succes ten uitvoer werden gelegd en meetbare voordelen hebben opgeleverd.

Uit de controle bleek dat de steun uit het EFRO voor kmo’s op het gebied van e-handel — het kopen en verkopen van goederen via internet — heeft bijgedragen tot verruiming van het aanbod van zakelijke diensten op internet. Door tekortkomingen in de monitoring viel echter onmogelijk te beoordelen in hoeverre de EFRO-steun heeft geholpen om de nationale en EU-doelstellingen op het gebied van informatietechnologie te verwezenlijken. Gebrekkige selectieprocedures in de lidstaten hebben ertoe geleid dat vele projecten waarschijnlijk niet kosteneffectief zijn. De programmabeheerders waren meer gericht op besteding van de middelen (output) dan op resultaten.

De Commissie stimuleert e-handel door middel van haar Digitale Agenda voor Europa. Van 2007 tot 2013 was een bedrag van 3 miljard euro aan EU-middelen uit het EFRO uitgetrokken om kleine ondernemingen te helpen beter gebruik te maken van ICT.

ERK-video over Speciaal verslag nr. 20/2014 „Was de EFRO-steun aan kmo’s op het gebied van e-handel doeltreffend?” — EUauditorsECA op Youtube.

Een doelmatigheidscontrole in detail: door de EU gefinancierde luchthaveninfrastructuur: matige kosteneffectiviteit (21/2014)

Gesloten gedeelte van een te grote terminal op de luchthaven van Fuerteventura.

Het luchtverkeer in Europa neemt al jaren toe en naar schatting zal het bijna verdubbelen tegen 2030. Hoewel het luchtvervoersbeleid van de EU was gericht op het verhelpen van capaciteitsproblemen door de bouw van aanvullende infrastructuur, door betere gebruikmaking van de bestaande faciliteiten, door optimalisatie van luchthavendiensten en door integratie met andere vervoerswijzen, zal Europa aan een groot deel van deze vraag niet kunnen voldoen vanwege een tekort aan start- en landingsbanen en grondinfrastructuur.

Er zijn meer dan 500 commerciële luchthavens in Europa, die rechtstreeks of onrechtstreeks werk bieden aan meer dan één miljoen personen en - samen met luchtvaartmaatschappijen – meer dan 140 miljard euro bijdragen tot de Europese economie. Aan luchthavens gerelateerde infrastructuurprojecten vormen een belangrijk terrein waarop uitgaven uit de EU-begroting worden gedaan: de EU wees in de programmeringsperiode 2000-2013 ongeveer 4,5 miljard euro toe aan dergelijke projecten, waarvan meer dan 2,8 miljard euro aan cohesiebeleidsmiddelen.

De ERK verrichtte een doelmatigheidscontrole van deze steun en onderzocht of er aantoonbaar behoefte bestond aan de investeringen, of de bouwwerken op tijd en binnen het budget waren voltooid en of de nieuwe of opgewaardeerde infrastructuur ten volle werd benut. We beoordeelden of de investeringen leidden tot hogere passagiersaantallen en een verbeterde klantenservice, en of de door de gefinancierde luchthavens financieel levensvatbaar waren.

Onze controleurs verrichtten hun werkzaamheden tussen mei 2013 en oktober 2014 en richtten zich daarbij met name op twintig door de EU gefinancierde luchthavens in Estland, Griekenland, Italië, Polen en Spanje. Deze luchthavens ontvingen tussen 2000 en 2013 in totaal meer dan 600 miljoen euro aan EU-financiering. Het team onderzocht de relevante wetgeving, planningdocumenten voor luchtvervoer van de vijf lidstaten en publicaties van de belangrijkste brancheorganisaties. Het belangrijkste is echter dat zij naar de twintig luchthavens reisden om rechtstreeks bewijs te verzamelen over de output, het gebruik, de resultaten en impact van de EU-financiering alsmede over de financiële positie van de luchthavens, en om deze te beoordelen.

We concludeerden dat de door de EU gefinancierde investeringen in luchthavens weinig waar voor het geld hadden geleverd. Te veel luchthavens (vaak dicht in elkaars buurt) ontvingen financiering voor soortgelijke infrastructuur en in veel gevallen bleek die infrastructuur te grootschalig. Slechts de helft van de gecontroleerde luchthavens slaagde erin de passagiersaantallen te verhogen. Verbeteringen in de klantenservice of regionale sociaaleconomische voordelen, zoals schepping van werkgelegenheid, werden niet gemeten of niet met bewijsstukken aangetoond.

We constateerden ook dat zeven van de luchthavens niet financieel zelfvoorzienend waren en het moeilijk zullen krijgen om te blijven functioneren zonder aanvullend overheidsgeld. Ons team stelde vast dat er bij de meeste gecontroleerde luchthavens lange vertragingen waren opgetreden bij de aanleg en de oplevering van de infrastructuur. Bijna de helft van de luchthavens had te maken met kostenoverschrijdingen, waardoor de lidstaten bijna 100 miljoen euro meer moesten uitgeven uit hun nationale begrotingen dan oorspronkelijk begroot.

De financiering werd niet goed gecoördineerd door de lidstaten, aangezien de meeste landen niet beschikten over een strategisch luchthavenontwikkelingsplan voor de lange termijn. Bovendien hield de Commissie onvoldoende toezicht op de financiering: zij weet in het algemeen niet welke luchthavens financiering ontvangen of om welke bedragen het gaat. Daardoor heeft zij geen volledig beeld van alle EU-investeringen in luchthavens en zijn haar mogelijkheden om toezicht te houden en te waarborgen dat het beleid naar behoren wordt opgezet en uitgevoerd, beperkt.

Op basis van deze bevindingen hebben we aanbevolen dat de Commissie er vanaf de programmeringsperiode 2014-2020 voor zorgt dat de lidstaten enkel EU-financiering toewijzen aan luchthaveninfrastructuur in die luchthavens die financieel levensvatbaar zijn en waarvoor de investeringsbehoeften naar behoren werden beoordeeld en aangetoond. We deden ook de aanbeveling dat de lidstaten moeten beschikken over coherente regionale, nationale en supranationale plannen voor luchthavenontwikkeling om overcapaciteit, verdubbeling en ongecoördineerde investeringen in luchthaveninfrastructuur te voorkomen.

De Commissie reageerde met de bevestiging dat zij lering had getrokken uit deze ervaring. Ze volgt daarom een geheel andere aanpak in de betreffende wetgeving voor de programmeringsperiode 2014-2020. Het verslag werd gepresenteerd aan het Europees Parlement, dat de conclusies en aanbevelingen van de ERK volledig onderschreef.

Bij zijn publicatie kreeg het verslag veel aandacht in de media. De media in Spanje besteedden er de meeste aandacht aan, maar het haalde ook de krantenkoppen van grote internationale kranten en er werd aandacht aan besteed op televisie en in sociale media.

Van links naar rechts: Afonso de Castro Malheiro, Jasmine Mitterbuchner, Patrick Weldon, Mircea Radulescu, Pietro Puricella, Joël Costantzer, George Pufan (ERK-lid dat verantwoordelijk is voor het verslag), Fernando Pascual Gil, Luc T’Joen, Tomasz Plebanowicz, Lorenzo Pirelli, Efstratios Varetidis, Jelena Magermane, Erki Must.

Duurzame groei: natuurlijke hulpbronnen

De EU heeft een uitgebreide beleidsverantwoordelijkheid voor landbouw en plattelandsontwikkeling, visserij en het milieu. De geplande uitgaven voor 2014-2020 bedragen — in lopende prijzen — 420 miljard euro, ofwel 39 % van de totale EU-begroting.

Driekwart van het geld wordt besteed aan rechtstreekse betalingen aan landbouwers en ondersteuning van landbouwmarkten door middel van het Europees Landbouwgarantiefonds (ELGF) — de „eerste pijler” van het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB). Nog eens een vijfde van de uitgaven gaat naar EU-steun voor plattelandsontwikkeling (PO) die wordt gefinancierd uit het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling (Elfpo), de „tweede pijler” van het GLB. Landbouw en plattelandsontwikkeling vallen onder gedeeld beheer van de Commissie en de lidstaten.

In de loop van 2014 produceerde de ERK op dit terrein de volgende speciale verslagen:

•Integratie van doelstellingen van het EU-waterbeleid in het GLB: een gedeeltelijk succes (4/2014) — beoordeeld werd of de doelstellingen van het EU-waterbeleid met succes geïntegreerd waren in het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB).

De controle wees uit dat de EU er slechts in ten dele in is geslaagd de doelstellingen van het EU-waterbeleid te integreren in het GLB. Er bestaan tekortkomingen in de twee instrumenten voor integratie (namelijk de randvoorwaarden en plattelandsontwikkeling) en de tenuitvoerlegging van de kaderrichtlijn water kent vertragingen en gebreken. De GLB-instrumenten hebben tot dusverre een positieve impact gehad wat betreft het ondersteunen van de beleidsdoelstellingen inzake verbetering van de waterkwantiteit en -kwaliteit. Deze instrumenten hebben echter hun beperkingen waar het gaat om de voor het GLB bepaalde beleidsdoelstellingen. Zo maakt geen van beide instrumenten het mogelijk dat het beginsel dat de vervuiler betaalt, bij de besteding van GLB-middelen volledig wordt toegepast. Bovendien is er onvoldoende kennis op het niveau van de EU-instellingen en in de lidstaten van de verschillende wijzen waarop landbouwactiviteiten een belasting vormen voor water, en van de wijze waarop deze vormen van belasting zich ontwikkelen.

Het beschermen van de kwaliteit van de Europese wateren is een prioriteit voor de EU. Als een van de voornaamste gebruikers en vervuilers van water heeft de landbouw een belangrijke rol in het duurzame beheer van deze hulpbron. Het GLB vertegenwoordigt iets minder dan 40 % van de EU-begroting (ruim 50 miljard euro voor 2014) en de EU tracht door middel van het GLB landbouwpraktijken te beïnvloeden die impact hebben op water.

•Heeft de Commissie de integratie van gekoppelde steun in de bedrijfstoeslagregeling doeltreffend beheerd? (8/2014) — beoordeeld werd hoe goed de Commissie de integratie van de aan bepaalde hoeveelheden landbouwproductie (bijvoorbeeld bewerkte oppervlakte of aantal dieren) gekoppelde EU-steun in de bedrijfstoeslagregeling (BTR) heeft beheerd na de „check-up” van het GLB in 2008.

Uit de controle bleek dat de Commissie in de periode 2010-2012 niet naar behoren toezicht hield op de lidstaten bij de berekening van de toeslagrechten van landbouwers voor EU-steun voor landbouwbedrijven uit de BTR. Hoewel de lidstaten de referentiegegevens van de landbouwers in de meeste gevallen correct hadden gebruikt, bestonden er significante tekortkomingen in de juiste toepassing van de regels en beginselen voor de berekening. De Commissie gebruikte haar bevoegdheden niet om ervoor te zorgen dat de criteria die werden toegepast voor de verdeling van de beschikbare steun altijd in overeenstemming waren met de EU-beginselen, en dat deze voldeden aan de beginselen van goed financieel beheer en geen invloed hadden op de marktvoorwaarden. In het door de Commissie vastgestelde kader werd ook onvoldoende verduidelijkt welke controles de lidstaten moeten uitvoeren, en de kwaliteit van de controlesystemen van de lidstaten liep uiteen.

De hoofddoelstelling van de BTR was om het beleid te richten op ontkoppelde inkomenssteun aan landbouwers in plaats van op marktondersteuning en de landbouwers zo de vrijheid te geven om in te spelen op de marktvraag en ze een stabieler inkomen te bieden. De BTR werd tot nu toe ingevoerd in 18 lidstaten en is goed voor 54 % van de totale EU-begroting voor landbouw en plattelandsontwikkeling.

•Wordt de investerings- en afzetbevorderingssteun van de EU ten behoeve van de wijnsector goed beheerd en zijn de resultaten wat betreft het concurrentievermogen van EU-wijnen aangetoond? (9/2014) — beoordeeld werd of de investerings- en afzetbevorderingsmaatregelen naar behoren waren opgezet; tevens werden de beschikbare toezicht- en evaluatiegegevens onderzocht om te beoordelen of de Commissie en de lidstaten de verwachte resultaten efficiënt verwezenlijkten.

Uit de controle bleek dat het beheer van de investerings- en afzetbevorderingssteun ten behoeve van de wijnsector negatief werd beïnvloed door de tekortkomingen in de opzet en uitvoering en dat de impact op het concurrentievermogen van EU-wijnen niet altijd aantoonbaar was. De specifieke investeringsmaatregel voor de wijnsector is niet gerechtvaardigd, aangezien dergelijke steun reeds bestaat in het plattelandsontwikkelingsbeleid van de EU. De EU-subsidies ter bevordering van wijnen werden vaak gebruikt voor het consolideren van markten in plaats van voor het veroveren van nieuwe markten of het heroveren van oude markten. De effecten van de investeringsmaatregel kunnen niet eenvoudig worden onderscheiden van plattelandsinvesteringen.

De EU is de grootste wijnproducent ter wereld. De EU-steun is erop gericht het concurrentievermogen te verbeteren en vraag en aanbod beter met elkaar in evenwicht te brengen. Tussen 2009 en 2013 hebben de lidstaten 522 miljoen euro aan EU-middelen uitgegeven in het kader van de afzetbevorderingsmaatregel en 518 miljoen euro in kader van de investeringsmaatregel. Voor 2014-2018 is er een grote toename in de middelen die aan de lidstaten worden toegewezen voor deze maatregel.

•De doeltreffendheid van de steun van het Europees Visserijfonds voor aquacultuur (10/2014) — onderzocht werd of de maatregelen ter ondersteuning van de aquacultuur op EU- en lidstaatniveau goed waren ontworpen en goed werden uitgevoerd, en ook of het EVF kosteneffectief functioneerde en de duurzame ontwikkeling van de aquacultuur ondersteunde.

Bij de controle werd geconstateerd dat de maatregelen ter ondersteuning van de aquacultuur in de periode tot 2013 op EU- en lidstaatniveau niet goed waren ontworpen en niet goed werden uitgevoerd, en ook dat het EVF niet kosteneffectief werkte en de duurzame ontwikkeling van de aquacultuur niet doeltreffend ondersteunde. Er bestond geen geschikt kader om de EU-doelstellingen voor duurzame ontwikkeling van de aquacultuur te realiseren en de resultaten waren ontoereikend. De maatregelen op lidstaatniveau ter ondersteuning van een duurzame ontwikkeling van de aquacultuur waren niet goed ontworpen en werden niet goed uitgevoerd. De nationale strategische plannen en operationele programma’s van de lidstaten waren niet duidelijk genoeg en kenden geen coherente strategie voor de sector. De EVF-financiering voor aquacultuurprojecten was vaak slecht georiënteerd en uit de controle bleek dat deze projecten meestal niet de verwachte resultaten opleverden en ook niet kosteneffectief waren.

De EU produceert jaarlijks ongeveer 1,3 miljoen ton vis uit aquacultuur en de sector heeft een omzet van 4 miljard euro. Een van de doelstellingen van het GVB in de periode tot 2013 was het stimuleren van duurzame ontwikkeling in de aquacultuur. Uit het EVF werd tot mei 2013 ruim 400 miljoen euro aan maatregelen gefinancierd voor productieve investeringen en maatregelen in verband met milieu en gezondheid op het gebied van aquacultuur.

•Realiseren van zuinigheid: beheersing van de kosten van door de EU gefinancierde projecten voor plattelandsontwikkeling (22/2014) — onderzocht werd of de door de Commissie en de lidstaten gevolgde benaderingen de meest doeltreffende waren om de kosten van subsidies voor plattelandsontwikkeling onder controle te houden.

De controle wees uit dat de EU-lidstaten aanzienlijke besparingen op subsidies voor plattelandsontwikkelingsprojecten zouden kunnen realiseren met waarborging van een betere kosteneffectiviteit. De EU-controleurs identificeerden werkbare en kosteneffectieve methoden waarmee de lidstaten de kosten van subsidies voor plattelandsontwikkeling onder controle kunnen houden, die breder zouden kunnen worden toegepast. De controlesystemen van de lidstaten waren erop gericht, de prijzen van de artikelen of werken in de subsidieaanvragen te controleren, waarbij veel minder aandacht uitging naar de vraag of de artikelen zelf redelijk waren. Sommige soorten toetsingen van prijzen waren tijdrovend of boden weinig zekerheid dat de goedgekeurde kosten ook redelijk waren. De Commissie verstrekte onvoldoende richtsnoeren en verspreidde ook geen goede praktijken aan het begin van de programmeringsperiode. Zij heeft er niet voor gezorgd dat de systemen van de lidstaten doeltreffend waren voordat omvangrijke subsidies werden goedgekeurd.

Ongeveer de helft van de 100 miljard euro aan EU-uitgaven voor plattelandsontwikkeling die voor 2007-2013 waren geprogrammeerd, werd toegekend in de vorm van subsidies als tegemoetkoming in de kosten van investeringen en andere projecten die werden ondernomen door landbouwers, plattelandsbedrijven, verenigingen en lokale overheden.

•Fouten in de uitgaven voor plattelandsontwikkeling: wat zijn de oorzaken en hoe worden ze aangepakt? (23/2014) — onderzocht werd de naleving van de toepasselijke wet- en regelgeving bij de uitvoering van de plattelandsontwikkeling; tevens werden de voornaamste oorzaken van het hoge foutenpercentage voor plattelandsontwikkeling beschreven.

De controle wees uit dat de meeste fouten in het beleid voor plattelandsontwikkeling te wijten waren aan niet-naleving van de door de lidstaten gestelde voorwaarden. Hun controleautoriteiten hadden de meeste fouten in de investeringsmaatregelen voor plattelandsontwikkeling kunnen en moeten ontdekken en corrigeren. Hun controlesystemen zijn gebrekkig omdat de controles niet compleet zijn en worden gebaseerd op ontoereikende informatie. Het gemiddelde foutenpercentage in de uitgaven voor plattelandsontwikkeling die werden gedaan gedurende de afgelopen drie jaar was 8,2 %. Investeringsmaatregelen waren goed voor twee derde van dit foutenpercentage en oppervlaktegebonden steun voor één derde. Slechts 16 % van het foutenpercentage ontstaat door niet-naleving van directe EU-voorschriften, terwijl het grootste percentage — 84 % — volgt uit niet-inachtneming van de voorwaarden op lidstaatniveau.

De EU en de lidstaten hebben in de programmeringsperiode 2007-2013 meer dan 150 miljard euro toegewezen aan het beleid inzake plattelandsontwikkeling; dit bedrag is vrijwel gelijkelijk verdeeld over investeringsmaatregelen en oppervlaktegebonden steun. Deze uitgaven zijn bijzonder foutgevoelig.

•Wordt de EU-steun voor de preventie en het herstel van door brand of natuurrampen veroorzaakte schade aan bossen goed beheerd? (24/2014) — beoordeeld werd of de steun in het kader van het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling (Elfpo) voor het herstel van bosbouwpotentieel en voor het treffen van preventieve maatregelen (maatregel 226) goed was beheerd en of de Commissie en de lidstaten kunnen aantonen dat met de steun de beoogde resultaten op een kosteneffectieve wijze zijn gerealiseerd.

Uit de controle bleek dat de EU-steun voor de preventie van bosbrand en het herstel van door brand of natuurrampen veroorzaakte schade aan bossen niet voldoende goed werd beheerd. De Commissie en de lidstaten kunnen niet aantonen dat de beoogde resultaten van de financiering op een kosteneffectieve wijze werden behaald.

Gedurende de afgelopen dertig jaar verbrandde in de EU op jaarbasis gemiddeld 480 000 hectare bosgebied. Preventieve maatregelen waren goed voor meer dan 80 % van de 1,5 miljard euro aan EU-financiering voor de periode 2007-2013.

Veiligheid en burgerschap

Dit beleidsterrein werd gecreëerd om het vrije verkeer van personen te waarborgen en de burgers een hoog niveau van bescherming te bieden. Het bestrijkt het beheer van de buitengrenzen van de EU tot justitiële samenwerking in burgerlijke en strafzaken, en omvat asiel- en immigratiebeleid, politiële samenwerking en misdaadbestrijding. De uitgaven op dit gebied voor de periode 2014-2020 zouden in lopende prijzen 18 miljard euro moeten belopen, ofwel minder dan 2 % van de totale begroting.

In de loop van 2014 produceerde de ERK op dit terrein de volgende speciale verslagen:

•Lessen uit de ontwikkeling van het Schengeninformatiesysteem van de tweede generatie (SIS II) door de Europese Commissie (3/2014) — onderzocht werd waarom de Commissie SIS II ruim zes jaar later dan gepland opleverde en tegen een kostprijs die acht keer hoger lag dan aanvankelijk was begroot. Er werd onderzocht of er voor de hele looptijd van het SIS II-project sprake was van een solide zakelijke aanpak waarin rekening werd gehouden met grote veranderingen van de kosten en de verwachte baten.

Uit de controle bleek dat de vertraging en begrotingsoverschrijding het gevolg waren van gebreken in het beheer door de Commissie. De aanvankelijke projecttermijn was onrealistisch en de Commissie was niet in staat het voornaamste ontwikkelingscontract doeltreffend te beheren vóór 2009. In de initiële kostenramingen werd de werkelijke omvang van de vereiste investering sterk onderschat. De totale kostprijs van SIS II beliep niet zoals aanvankelijk gepland 23 miljoen euro maar 189 miljoen euro, waarbij — naar schatting — ruim 330 miljoen euro voor de nationale systemen moet worden opgeteld. De Commissie heeft niet volledig aangetoond dat SIS II voor de organisatie een optimale besteding van middelen betekende. Zij heeft echter wel lering getrokken uit haar ervaringen tijdens de eerste fase van het project en heeft enkele lessen al toegepast bij de voorbereiding van andere grootschalige IT-projecten.

Het Schengeninformatiesysteem wordt gebruikt door grenswachters, politie, douane-, visum- en gerechtelijke autoriteiten in het hele Schengengebied. Het bevat informatie (signaleringen) over personen die mogelijk betrokken waren bij ernstige criminaliteit of mogelijk niet het recht hebben de EU binnen te komen of er te verblijven. Het bevat ook signaleringen van vermiste personen en gestolen of verloren eigendommen.

•Het Buitengrenzenfonds (BGF) heeft de financiële solidariteit bevorderd, maar de resultaten ervan moeten beter worden gemeten en het fonds zou een grotere Europese meerwaarde moeten leveren (15/2014) — beoordeeld werden de doeltreffendheid van het BGF, de EU-meerwaarde en de verwezenlijking van de doelstellingen van de medegefinancierde projecten en programma’s.

De controle wees uit dat het BGF heeft bijgedragen aan het beheer van de buitengrenzen van de EU en dat het de financiële solidariteit onder de lidstaten heeft bevorderd. Verder was de EU-meerwaarde echter beperkt, en het algehele resultaat kon niet worden gemeten wegens tekortkomingen in het toezicht door de verantwoordelijke autoriteiten en de ernstige gebreken van evaluaties achteraf door de Commissie en de lidstaten. De programma’s van de lidstaten waren niet ingebed in nationale strategieën op het gebied van grenscontrole en visa en daarin ontbraken SMART-doelstellingen en meetbare indicatoren. De procedures voor projectselectie waarborgden niet dat aan de werkelijke behoeften van de lidstaten werd voldaan. Ontoereikende procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten in de lidstaten vormen een risico voor een behoorlijk financieel beheer. Er bestonden ernstige tekortkomingen in het beheer van het fonds in belangrijke lidstaten — Griekenland, Spanje, Italië en, in de eerste jaren van financiering, Malta.

Als belangrijkste financieringsinstrument van de EU ter ondersteuning van het beheer van de buitengrenzen was het BGF goed voor 1,9 miljard euro voor de periode 2007-2013. Het BGF had als algemeen doel de huidige en toekomstige Schengenstaten te helpen zorgen voor uniforme, doeltreffende en doelmatige controles aan de gemeenschappelijke buitengrenzen.

Europa als wereldspeler

De EU-activiteiten op het terrein van externe betrekkingen zijn gericht op uitbreiding, de versterking van stabiliteit, veiligheid en welvaart in haar omgeving, actief streven naar duurzame ontwikkeling op internationaal niveau en maatregelen ter bevordering van mondiaal politiek bestuur en ter waarborging van de strategische veiligheid en de veiligheid van de burger.

De EU heeft — in lopende prijzen — 66 miljard euro uitgetrokken voor uitgaven voor deze doelstellingen in de periode 2014-2020, hetgeen neerkomt op 6 % van de totale begroting. De meeste uitgaven worden rechtstreeks beheerd door de Commissie vanuit haar hoofdkantoor of via haar delegaties. Een deel van de steun wordt ook in gedeeld beheer met internationale organisaties uitgevoerd.

In de loop van 2014 produceerde de ERK op dit terrein de volgende speciale verslagen:

•De totstandbrenging van de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO) (11/2014) — beoordeeld werd of de oprichting van de EDEO goed was voorbereid, of de middelen van de EDEO op een doelmatige wijze werden geprioriteerd, georganiseerd en toegewezen, en of de EDEO heeft gezorgd voor een doeltreffende coördinatie met de Commissie en de lidstaten.

Uit de controle bleek dat de EDEO zijn doelmatigheid moet verbeteren en meer moet doen voor de EU en haar burgers. De totstandbrenging van de EDEO was overhaast verlopen en onvoldoende voorbereid. Tekortkomingen bij de prioritering, de organisatie en de toewijzing van middelen verminderen de doelmatigheid van de EDEO. De coördinatie tussen de EDEO en de Commissie was slechts gedeeltelijk doeltreffend, voornamelijk als gevolg van ondoeltreffende samenwerkingsmechanismen en een rigide financieel en administratief kader in de delegaties. De coördinatie met de lidstaten kan verder worden ontwikkeld ter benutting van synergieën, zoals het delen van informatie of colocatie (samen kantoorruimte betrekken), en consulaire diensten, waaronder de bescherming van EU-burgers.

Het hoofdkantoor van de EDEO bevindt zich te Brussel en de EDEO heeft een netwerk van 140 delegaties over de hele wereld. De EDEO beschikte voor 2014 over een budget van 519 miljoen euro dat is verdeeld over het hoofdkantoor (41 %) en de delegaties (59 %).

•De EU-steun voor herstel na de aardbeving in Haïti (13/2014) — onderzocht werd of de EU-steun voor de rehabilitatie in Haïti goed was ontworpen en goed werd uitgevoerd, en of de Commissie de verlening van noodhulp behoorlijk heeft gekoppeld aan rehabilitatie-inspanningen en ontwikkelingshulp.

Uit de controle bleek dat de EU-steun voor herstel na de aardbeving van 2010 in Haïti in het algemeen goed was ontworpen en in de belangrijkste behoeften van het land heeft voorzien, maar dat de uitvoering van de programma’s niet doeltreffend genoeg was en noodhulp, rehabilitatie en ontwikkeling onvoldoende waren gekoppeld. De meeste onderzochte programma’s leverden de geplande output op, of zouden dit waarschijnlijk doen; wel liepen bijna alle programma’s vertraging op. De Commissie was weliswaar op de hoogte van de moeilijke context, maar heeft bepaalde grote risico’s voor de uitvoering en het bereiken van haar programmadoelstellingen niet voldoende beheerd. Er werd toezicht gehouden op de programma’s, maar de Commissie en de EDEO kwamen niet tijdig in actie om de middelen van de EU-delegatie in Haïti te versterken en deze had onvoldoende capaciteit voor bezoeken ter plaatse.

In maart 2010 beloofden 55 donoren 5,4 miljard dollar voor rehabilitatie en ontwikkeling voor de periode 2010-2012, en nog eens 3 miljard dollar voor 2013 en daarna. De EU was een van de belangrijkste donoren: zij deed een eenmalige toezegging van 1,2 miljard euro.

•De doeltreffendheid van het combineren van subsidies uit de regionale investeringsfaciliteiten met leningen van financiële instellingen ter ondersteuning van het externe beleid van de EU (16/2014) — onderzocht werden de opzet en het beheer van de investeringsfaciliteiten; tevens werd nagegaan of de beoogde voordelen van „blending” zijn gerealiseerd.

In de controle wordt positief geoordeeld over de opzet en de algemene doeltreffendheid van het combineren van subsidies uit regionale investeringsfaciliteiten en leningen van financiële instellingen („blending”) ter ondersteuning van het externe beleid van de EU, maar wordt ook gewezen op een aantal essentiële kwesties die dringend moeten worden aangepakt. De faciliteiten waren wel goed opgezet, maar de potentiële voordelen van het combineren zijn niet volledig gerealiseerd als gevolg van tekortkomingen in het beheer door de Commissie. Voor bijna de helft van de onderzochte projecten was onvoldoende aangetoond dat de subsidies gerechtvaardigd waren. In een aantal gevallen zouden de investeringen waarschijnlijk ook zonder de EU-bijdrage hebben plaatsgevonden. De Commissie zou ervoor moeten zorgen dat de toewijzing van subsidies is gebaseerd op een grondige, gedocumenteerde beoordeling van de toegevoegde waarde voor de verwezenlijking van de EU-doelstellingen op het gebied van ontwikkelingsbeleid, nabuurschapsbeleid en uitbreiding.

Sinds 2007 heeft de Commissie acht regionale investeringsfaciliteiten opgezet. Hier worden subsidies uit de EOF’s en uit de algemene begroting van de EU gecombineerd met leningen die voornamelijk worden verschaft door de Europese instellingen voor ontwikkelingsfinanciering. „Blending” is met name gericht op investeringsmogelijkheden, gewoonlijk grote infrastructuurprojecten, die wel haalbaar zouden kunnen zijn maar waarvoor op de markt niet voldoende financiering kan worden aangetrokken.

•Kan het EU-initiatief voor kenniscentra een doeltreffende bijdrage leveren om de chemische, biologische, radiologische en nucleaire (CBRN) risico’s van buiten de EU te beperken? (17/2014) — beoordeeld werd of het initiatief was gebaseerd op een grondige analyse van de situatie vóór 2010, of de organisatorische opzet van het initiatief volstond om de vastgestelde uitdagingen het hoofd te bieden, en of een geschikt beheersysteem aanwezig en operationeel was.

De controle was in het algemeen positief over de bijdrage die deze kenniscentra kunnen leveren aan de beperking van de CBRN-risico’s. Het initiatief sluit aan op de prioriteiten van de Europese veiligheidsstrategie en de Europese strategie ter bestrijding van de verspreiding van massavernietigingswapens. Het berust op de betrokkenheid van alle belanghebbenden in de partnerlanden en verbetert zo de duurzaamheid van de ondernomen acties. De organisatorische opzet is over het algemeen adequaat, maar mede door de complexiteit ervan gingen projecten vertraagd van start.

Het initiatief voor kenniscentra heeft betrekking op de vestiging van regionale platforms in diverse regio’s van de wereld om CBRN-risico’s aan te pakken. Het is de grootste maatregel van de langetermijncomponent van het stabiliteitsinstrument en er werd voor de periode 2010-2013 100 miljoen euro aan toegewezen.

•De evaluatiesystemen en resultaatgerichte toezichtsystemen (ROM) van EuropeAid (18/2014) — onderzocht werd of deze systemen betrouwbaar zijn, naar behoren worden georganiseerd en gefinancierd, garanderen dat er relevante en deugdelijke bevindingen worden gedaan, en garanderen dat er optimaal gebruik wordt gemaakt van de bevindingen.

De controle was kritisch over de betrouwbaarheid van deze systemen. Hoewel de evaluatie- en ROM-functies goed zijn georganiseerd, zou er meer aandacht moeten worden besteed aan het efficiënte gebruik van middelen. De systemen bieden onvoldoende informatie over de behaalde resultaten en slagen er niet in te garanderen dat er optimaal gebruik wordt gemaakt van de bevindingen. De evaluaties van projecten en programma’s die door de delegaties van de Commissie worden georganiseerd en in partnerlanden worden uitgevoerd, worden niet op bevredigende wijze beheerd: het algemeen toezicht voldoet niet, het is onduidelijk hoeveel middelen zijn gebruikt en er is een gebrek aan toegang tot de resultaten.

Twee van de kernelementen van het kader voor verantwoording van directoraat-generaal Ontwikkeling en Samenwerking (EuropeAid) van de Europese Commissie zijn de evaluatiesystemen en ROM-systemen. De totale jaarlijkse kosten van de systemen wordt geschat op 34 à 38 miljoen euro. De jaarlijkse uitgaven voor ontwikkeling waarop deze systemen betrekking hebben, bedragen naar schatting ongeveer 8 miljard euro.

•Pretoetredingssteun van de EU aan Servië (19/2014) — onderzocht werd of de Commissie de pretoetredingssteun aan Servië gedurende de periode 2007-2013 doeltreffend heeft beheerd; tevens werd haar steun voor het belangrijke gebied van bestuur onderzocht.

Uit de controle bleek dat een bedrag van ongeveer 1,2 miljard euro aan EU-steun gedurende de periode 2007-2013 in het algemeen doeltreffend heeft bijgedragen tot de voorbereiding van Servië op het EU-lidmaatschap. De financiering uit het instrument voor pretoetredingssteun (IPA) heeft, samen met andere steunvormen, Servië geholpen om sociale en economische hervormingen door te voeren en zijn beheer van de overheidsfinanciën te verbeteren. Op basis van de ervaring met andere door het IPA begunstigde landen legt de Commissie steeds meer de nadruk op bestuurskwesties bij het plannen van financiële en niet-financiële bijstand aan Servië. De Commissie slaagde erin de niet-financiële steun aan Servië op het gebied van bestuur en corruptiebestrijding doeltreffend te beheren. De Commissie slaagde er ook in Servië op doeltreffende wijze voor te bereiden op het gedecentraliseerde beheer van EU-fondsen, maar alleen op het beperkte gebied van de IPA-beheerstructuren.

Voor bestuur, dat door de Commissie als het meest uitdagende gebied voor Servië wordt gezien, werd een kwart van de IPA-fondsen — die tussen 2007 en 2013 ongeveer 170 miljoen euro per jaar bedroegen — ontvangen. De EU vult de IPA-fondsen aan met enkele niet-financiële middelen om Servië voor te bereiden op het EU-lidmaatschap.

Administratie

De administratieve uitgaven van de EU-instellingen, -agentschappen en andere organen omvatten personeelskosten, zoals salarissen en pensioenen, en uitgaven aan gebouwen, uitrusting, energie, communicatie en informatietechnologie. De voor dit terrein uitgetrokken uitgaven voor 2014-2020 bedragen — in lopende prijzen — 70 miljard euro, ofwel 6 % van de totale EU-begroting.

In de loop van 2014 produceerde de ERK op dit terrein het volgende speciaal verslag:

•Hoe berekenen, verminderen en verrekenen de EU-instellingen en -organen hun uitstoot van broeikasgassen? (14/2014) — beoordeeld werd of de EU-instellingen en -organen een beleid hadden om de impact van hun administratieve werkzaamheden op het milieu te verminderen, en of dit beleid doeltreffend ten uitvoer werd gelegd.

De controle bevat een oproep aan de EU-instellingen en -organen om een gemeenschappelijk beleid te ontwikkelen voor het terugdringen van hun uitstoot van broeikasgassen („CO²-voetafdruk”). De voortgang bij het invoeren van het Europese milieubeheer- en milieuauditsysteem (EMAS) verloopt langzaam en de beschikbare informatie over de werkelijke omvang van de uitstoot is fragmentarisch. Slechts enkele instellingen en organen maken systematisch gebruik van groene aanbestedingen. De EU-instellingen en -organen zijn er wel in geslaagd de trend van een toenemende uitstoot als gevolg van energieverbruik in gebouwen te keren, maar de beschikbare gegevens laten geen duidelijk afnemende trend zien voor de uitstoot uit andere bronnen zoals dienstreizen. Meer dan de helft van de gecontroleerde EU-instellingen en -organen had helemaal geen gekwantificeerde streefdoelen voor het verlagen van hun uitstoot vastgesteld.

Met het beleid van de Europese Unie op milieugebied wordt een hoog beschermingsniveau nagestreefd. Het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) bepaalt dat milieubeschermingsvoorschriften geïntegreerd dienen te worden in het beleid en de activiteiten van de Unie, met het oog op de bevordering van duurzame ontwikkeling.

Ontvangsten/eigen middelen

De eigen middelen zijn de ontvangsten van de EU waarmee haar uitgaven worden gefinancierd. Er zijn drie soorten eigen middelen: traditionele eigen middelen (douanerechten op importen van buiten de EU en suikerheffingen), eigen middelen op basis van btw en eigen middelen op basis van bni (de grootste bron van ontvangsten voor de EU-begroting).

In de loop van 2014 produceerde de ERK op dit terrein het volgende speciaal verslag:

•Worden de preferentiële handelsregelingen naar behoren beheerd? (2/2014) — beoordeeld werd of de Commissie de economische effecten van de preferentiële handelsregelingen (PTA’s) naar behoren heeft beoordeeld en of de controles daarop doeltreffend zijn in die zin dat ze waarborgen dat de invoer niet ten onrechte tegen een preferentieel tarief geschiedt, waardoor de EU ontvangsten zou derven.

Uit de controle bleek dat de Commissie in de loop der tijd weliswaar de kwaliteit van haar effectbeoordelingen heeft verbeterd, maar de economische effecten van de preferentiële handelsregelingen nog steeds niet voldoende analyseert. De EU derft ontvangsten doordat met de tekortschietende douanecontroles door de lidstaten niet kan worden voorkomen dat sommige importen ten onrechte voorkeurtarieven genieten.

Via unilaterale regelingen kent de EU ontwikkelingslanden preferenties toe voor rechtenvrije toegang tot de EU-markt en zo draagt zij bij aan de uitbanning van de armoede en de bevordering van duurzame ontwikkeling. In 2011 beliep de waarde van goederen die in de EU worden ingevoerd in het kader van PTA’s ruim 242 miljard euro, hetgeen neerkomt op 14 % van de invoer van de EU.

Financieel en economisch bestuur

Het kader voor economisch bestuur van de Europese Unie is gericht op de voorkoming of opsporing en correctie van problematische economische trends zoals buitensporige overheidstekorten en staatsschulden, die de groei belemmeren en de duurzaamheid van overheidsfinanciën in gevaar brengen.

In 2014 produceerde de ERK haar eerste speciaal verslag op dit terrein:

•Het Europees bankentoezicht krijgt vorm: de EBA in een veranderende omgeving (5/2014) — beoordeeld werd of de Commissie en de Europese Bankautoriteit (EBA) hun taken naar tevredenheid hebben vervuld bij het opzetten van de nieuwe regelingen voor het stelsel van regelgeving en toezicht voor de banksector; tevens werd nagegaan in hoeverre die nieuwe regelingen met succes functioneren.

Uit de controle bleek dat de hervorming van de wetgeving inzake de banksector door de Commissie en de oprichting van de EBA belangrijke eerste stappen waren als antwoord op de financiële crisis. De EBA heeft de elementen aangedragen voor een nieuw regulerings- en toezichtsysteem voor de banksector. Er werden tekortkomingen geconstateerd in het grensoverschrijdend toezicht op het bankwezen, de beoordeling van de veerkracht van de banken in de EU en de bevordering van de consumentenbescherming. De EBA had een beperkt wettelijk mandaat en beperkte personele middelen om de stresstests van 2011 uit te voeren, die werden verricht zonder financiële achtervangmaatregelen op EU-niveau. Hoewel de stresstests hielpen om de herkapitalisatie van een groot aantal banken te initiëren, toonden zij ook de beperkingen aan van dergelijke exercities wanneer zij niet vergezeld gaan van een beoordeling van de kwaliteit van de activaportefeuille. Er blijven vragen bestaan over haar toekomstige rol in het bankentoezicht en over de respectieve taken en verantwoordelijkheden van de EBA en de ECB.

In de nasleep van de financiële crisis trof de Commissie maatregelen om de banksector te stabiliseren door te streven naar versterking van het regelgevend kader en het toezicht op banken, in het bijzonder op die banken die over de grenzen heen actief zijn. Als onderdeel van de uitvoerige voorstellen voor wijzigingen in de regelgeving werd de EBA opgericht in 2011. De EBA speelt een rol bij de Europese regulering van banken, het toezicht erop en bij consumentenbescherming.

Alle speciale verslagen zijn integraal in 23 talen van de EU gepubliceerd op onze website (eca.europa.eu) en verkrijgbaar via de EU Bookshop (bookshop.europa.eu).

Adviezen en andere output in 2014

De ERK draagt bij tot het verbeteren van het financieel beheer van de EU door middel van haar adviezen over voorstellen voor nieuwe of gewijzigde wetgeving met financiële impact. Deze adviezen worden gevraagd door de andere EU-instellingen, en gebruikt door de wetgevende autoriteiten — Europees Parlement en Raad — bij hun werk. De ERK kan ook op eigen initiatief standpuntnota’s en overzichten uitbrengen over andere onderwerpen. Het standpunt van de Europese Rekenkamer over het Corruptiebestrijdingsverslag van de Commissie werd uitgebracht op ons eigen initiatief, terwijl de analyse van de potentiële besparingen voor de EU-begroting wanneer het Europees Parlement zijn activiteiten zou centraliseren naar aanleiding van een verzoek van het Europees Parlement werd verricht.

In 2014 stelde de ERK zeven adviezen op die een aantal belangrijke terreinen bestreken:

•het voorstel voor een verordening tot wijziging van de verordening betreffende de wederzijdse bijstand tussen de administratieve autoriteiten van de lidstaten en de samenwerking tussen deze autoriteiten en de Commissie met het oog op de juiste toepassing van de douane- en landbouwvoorschriften (1/2014);

•het voorstel tot aanpassing van de bezoldigingen en de pensioenen van de ambtenaren en de andere personeelsleden van de Europese Unie, alsmede van de aanpassingscoëfficiënten die van toepassing zijn op deze bezoldigingen en pensioenen (2/2014);

•het voorstel tot wijziging van het financieel reglement van toepassing op het 10e Europees Ontwikkelingsfonds voor de tenuitvoerlegging van de overbruggingsfaciliteit (3/2014);

•het voorstel tot wijziging van het financieel reglement van toepassing op de begroting van de Europese Scholen (4/2014);

•het voorstel voor een gewijzigde verordening van het Harmonisatiebureau voor de interne markt (HBIM) tot vaststelling van de financiële bepalingen van toepassing op het Bureau (5/2014);

•het voorstel tot wijziging van de verordening inzake het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) in verband met de aanstelling van een toezichthouder op de procedurewaarborgen (6/2014);

•een voorstel tot wijziging van de verordening betreffende het stelsel van eigen middelen van de Europese Gemeenschappen (7/2014).

7

adviezen
geproduceerd in 2014

Overzichten („Landscape reviews”)

Het jaar 2014 was een jaar van belangrijke vernieuwing voor de Europese Unie. Tegen deze achtergrond van verandering ontwierp en produceerde de ERK een nieuw soort product: overzichten („landscape reviews”). Ieder overzicht behandelt een breed thema en is gebaseerd op de output en de opgebouwde kennis en ervaring van de ERK. Ze dienen als basis voor raadpleging van en overleg met de belanghebbenden van de ERK en stellen de ERK in staat opmerkingen te maken over belangrijke zaken die normaliter niet aan controle hoeven te worden onderworpen. Het eerste overzicht, gepubliceerd in september 2014, betrof EU-regelingen inzake verantwoording en controle van de overheidsfinanciën (zie tekstvak) en vormde het belangrijkste referentiemateriaal voor de conferentie over verantwoording in de EU van oktober 2014 (zie blz. 42). Het tweede overzicht, getiteld „De middelen van de EU optimaal benutten: een overzicht („landscape review”) van de risico’s voor het financieel beheer van de EU-begroting”, werd gepubliceerd in november 2014. Het schetste een beeld van de geldstromen van de EU en biedt een overzicht van de problemen die moeten worden aangepakt om er onder meer voor te zorgen dat de EU-begroting de Europese belastingbetaler meer waar voor zijn geld biedt (zie tekstvak).

De adviezen en overzichten zijn integraal in 23 talen van de EU gepubliceerd op onze website (eca.europa.eu).

2

overzichten

geproduceerd in 2014

Hiaten, overlappingen en uitdagingen: een overzicht van EU-regelingen inzake verantwoording en controle van de overheidsfinanciën

Dit overzicht is bedoeld om mensen bewuster te maken van en te doen nadenken over een onderwerp dat werkelijk van belang is voor de democratische legitimiteit van het institutionele stelsel van de EU.

Het beschrijft de belangrijkste kenmerken van een verantwoordingskader, de rol van controle van de overheidsfinanciën en de elementen die belangrijk zijn voor een sterke verantwoordings- en controleketen; het beschrijft zes belangrijke gebieden waarop de EU voor uitdagingen inzake verantwoording en controle van de overheidsfinanciën staat en het analyseert de regelingen inzake verantwoording en controle die van toepassing zijn op de verschillende nieuwe Europese en intergouvernementele instrumenten die tot stand kwamen in reactie op de financiële crisis.

Ons overzicht eindigt met een uiteenzetting van de mogelijke verbeteringen van de verantwoording en controle van de overheidsfinanciën op EU-niveau, waaronder:

οeen onderzoekssysteem dat meer op samenwerking is gebaseerd voor gecoördineerde of intergouvernementele instrumenten van de EU en de lidstaten;

οeen consistenter en meeromvattend pakket van regelingen dat alle EU-beleidsvormen, -instrumenten en door EU-instellingen beheerde middelen bestrijkt;

οbetere beheer- en controlesystemen voor EU-activiteiten en -middelen als een voorwaarde voor transparantie, goed bestuur en verantwoording;

οnadruk op de meting van de impact en resultaten van het EU-beleid op gebieden waar de EU-begroting een kleine rol vervult maar er belangrijke Europese wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen gelden, en

οhet terugdringen van dure overlappende controles van EU-beleid en -middelen door ervoor te zorgen dat controleurs op elk niveau op passende wijze op het werk van andere controleurs kunnen vertrouwen.

Optimale benutting van de middelen van de EU: een overzicht („landscape review”) van de risico’s voor het financieel beheer van de EU-begroting

In dit overzicht worden de opmerkingen van de ERK over alle aspecten van het beheer van de EU-begroting samengevoegd op een moment waarop de regeringen en belastingbetalers van de lidstaten willen dat de middelen die zij bijdragen aan de EU begroting meer opleveren.

Op basis van 35 jaar ervaring met de controle van EU-ontvangsten en -uitgaven biedt het een overzicht van het financieel beheer van de EU en vat het de problemen samen die moeten worden aangepakt om ervoor te zorgen dat de EU-begroting meer waar voor het geld oplevert. Deze analyse wordt aangevuld met gedetailleerde informatiebladen over de belangrijkste kenmerken en vraagstukken in verband met de verschillende inkomsten- en uitgaventerreinen, waarin ook voorstellen voor verbetering worden gedaan.

In het overzicht wordt een aantal kernproblemen geïdentificeerd die bijzondere aandacht verdienen, waaronder:

οal te ingewikkelde subsidiabiliteitsregels en andere voorwaarden voor het ontvangen van EU-steun, waardoor ze moeilijk te begrijpen, toe te passen en te controleren zijn en waardoor ze uiteenlopend geïnterpreteerd worden;

οaanbestedingsregels en –procedures die niet in acht worden genomen — opzettelijk of omdat ze niet goed worden begrepen — waardoor door de EU gefinancierde projecten meer kosten of vertraging oplopen;

οeen ontoereikende capaciteit van de autoriteiten van de lidstaten om EU-middelen te beheren en te besteden, waardoor het risico op fouten en op kwalitatief slechte uitgaven toeneemt;

οeen slechte coördinatie van de EU- en nationale begrotingen, onvoldoende voor cofinanciering beschikbare middelen van de lidstaten en nadruk op het waarborgen van de naleving van de regels in plaats van op de bere*ikte resultaten, en

οveel vastleggingen uit de voorgaande uitgavenperiode die nog moeten worden gefinancierd uit de EU-begroting.

Verantwoordingskader voor het beheer en de financiële controles van de EU

Diagram uit het overzicht van EU-regelingen inzake verantwoording en controle van de overheidsfinanciën.

Betrekkingen met belanghebbenden

De waarde van de bijdrage van de ERK aan de verantwoordingsplicht van de EU hangt grotendeels af van de mate waarin ons werk en onze producten door onze belangrijkste partners worden benut in de verantwoordingsprocedure. Die partners zijn de politieke instanties die verantwoordelijk zijn voor het openbaar toezicht op de besteding van de middelen van de EU (d.w.z. het Europees Parlement, de Raad van de EU en de nationale parlementen). In onze strategie voor 2013-2017 hebben wij ons ertoe verbonden onze regelingen voor het toezicht op externe ontwikkelingen en het beheer van de betrekkingen met onze partners te verbeteren.

De president en de leden van de ERK onderhouden regelmatige contacten met de commissies van het Europees Parlement, met name de Commissie begrotingscontrole (CONT). In 2014 nam president Caldeira deel aan twee CONT-vergaderingen, alsmede aan een aantal plenaire vergaderingen van het Europees Parlement, onder andere om ons jaarlijks werkprogramma en onze jaarverslagen te presenteren. Een van onze strategische doelen bestaat in de versterking van de partnerschappen met de belangrijkste belanghebbenden, zoals de verschillende gespecialiseerde commissies van het Europees Parlement en de Raad. In april 2014 benoemde de ERK Ville Itälä in de nieuwe functie van lid dat verantwoordelijk is voor interinstitutionele betrekkingen, hetgeen heeft bijgedragen tot een verbetering van de betrekkingen tussen onze instelling en andere EU-instellingen op een strategisch niveau, waardoor tevens de kansen toenemen dat ons werk een grotere impact heeft.

In 2014 verschenen andere ERK-leden 64 maal voor de CONT-commissie bij 17 vergaderingen over onze jaar- en speciale verslagen. Naar aanleiding van de daaruit voortvloeiende gedachtewisselingen stelden afzonderlijke CONT-leden verslagen op over onze speciale verslagen, waaronder een ontwerpverslag over de speciale verslagen in het kader van de kwijtingsprocedure voor 2013. De CONT begon in 2014 stelselmatig de gespecialiseerde commissies uit te nodigen voor de presentatie van onze speciale verslagen tijdens haar vergaderingen en hielp zo de impact van ons werk te vergroten.

In 2014 werd de traditie voortgezet van een gezamenlijke vergadering van de leden van de CONT en van de ERK, dit keer in oktober bij de ERK in Luxemburg.

Begin 2014 stelde het Europees Parlement een verslag over de toekomstige rol van de Europese Rekenkamer vast. De ERK was ingenomen met het standpunt in het verslag dat iedere hervorming moet worden gezien in het bredere kader van de uitdaging om de verantwoording in de EU te verbeteren. Onze instelling begon zaken aan te pakken waarvoor wij over de bevoegdheid beschikken om op te treden. Dit betreft in het bijzonder ons werk, onze betrekkingen met belanghebbenden en het gebruik van onze middelen. De vooruitgang die we daarbij hebben geboekt, werd benadrukt in de peer review die in 2014 werd gepubliceerd (zie Belangrijke evenementen).

In veel gevallen hadden we al een aantal verbeteringsinitiatieven lopen in het kader van de tenuitvoerlegging van de strategie voor 2013-2017, zoals de stroomlijning van de controle- en verslagleggingsprocessen en een flexibeler organisatie van de middelen. Dit heeft ertoe geleid dat er meer verslagen zijn geproduceerd tijdens het jaar en dat de gemiddelde productietijd is afgenomen. Het in 2014 gestarte interne hervormingsproject moet zorgen voor verdere efficiëntiewinst en een grotere doeltreffendheid van onze controleprocessen.

In een resolutie van november 2013 verzocht het Europees Parlement de ERK om een omvattende analyse te verschaffen van de potentiële besparingen op de begroting van de Unie, inclusief besparingen doordat er minder arbeidstijd verloren gaat en er efficiënter kan worden gewerkt, als het Parlement slechts één zetel zou hebben. De ERK publiceerde de resultaten van deze werkzaamheden in juli 2014 en concludeerde dat de verhuizing van Straatsburg naar Brussel aanzienlijke besparingen kon opleveren en dat een verhuizing van Luxemburg naar Brussel die besparingen marginaal kon verhogen.

Nicole Bricq, lid van de Senaat van Frankrijk (midden), wordt welkom geheten bij de ERK door president Vítor Caldeira en ERK-lid Danièle Lamarque.

In 2014 bleef de ERK regelmatig samenwerken met de Raad in zijn verschillende samenstellingen en bij zijn verschillende activiteiten. President Caldeira presenteerde de jaarverslagen aan de Raad Economische en Financiële zaken in december 2014, en de ERK werd regelmatig gevraagd om speciale verslagen aan comités en werkgroepen van de Raad te presenteren.

Het zorgen voor doeltreffende betrekkingen met nationale parlementen is een andere prioriteit van ons. ERK-leden presenteren onze jaarverslagen vaak aan een nationaal publiek. We informeren de commissies Europese zaken en financiële controle van nationale parlementen regelmatig over onze activiteiten. Delegaties van een aantal nationale parlementen bezochten onze instelling in de loop van het jaar, waaronder een delegatie van de Franse Senaat in juli 2014. Daarnaast nodigde de ERK belangrijke belanghebbenden uit om hun standpunten over de uitdagingen op het gebied van EU-verantwoording naar voren te brengen op haar jaarlijkse seminar voor de leden in december 2014.

De ERK werkt samen met het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) in de strijd tegen fraude ten nadele van de EU-begroting. We melden OLAF vermoedelijke gevallen van fraude, corruptie of andere illegale handelingen waardoor de financiële belangen van de EU worden geschaad, die we constateren tijdens onze controlewerkzaamheden of die derden ons melden. In 2014 hebben we 16 vermoedelijke gevallen van fraude, corruptie of andere illegale handelingen die we tijdens onze controlewerkzaamheden hadden ontdekt, gemeld aan OLAF.

Samenwerking met andere hoge controle-instanties

De ERK werkt samen met andere hoge controle-instanties (HCI’s), voornamelijk via:

•het Contactcomité van de HCI’s van de EU-lidstaten;

•het netwerk van HCI’s van de landen die kandidaat of potentieel kandidaat zijn voor het EU-lidmaatschap, en

•internationale organisaties voor openbare controle-instanties, met name de internationale organisatie van hoge controle-instanties (INTOSAI) en haar Europese regionale groep, EUROSAI.

In september 2014 herzag de ERK haar strategie voor internationale samenwerking en werkte zij deze bij (zie onderstaand tekstvak).

EUROSAI-congres, Den Haag, juni 2014.

De strategie van de ERK voor internationale samenwerking

De samenwerkingsstrategie van de ERK is, in aansluiting op haar algemene strategie voor 2013-2017, gericht op een optimale bijdrage van de instelling aan de openbare verantwoordingsplicht van de EU, met name door de bilaterale en multilaterale samenwerking met relevante partners, zoals nationale hoge controle-instanties en internationale controleorganisaties, te versterken. Nu onze controleverplichtingen zich uitstrekken tot gebieden met impact op Europees niveau (bijv. financieel bestuur) en wereldwijd (bijv. klimaatverandering), worden onze internationale samenwerkingsactiviteiten nog belangrijker dan vroeger.

De prioriteiten van de samenwerkingsstrategie van de ERK zijn de volgende:

οde nadruk blijft liggen op samenwerking op EU-niveau via het Contactcomité en met de afzonderlijke HCI’s van de EU-lidstaten. Dit kan betrokkenheid bij gemeenschappelijke controles omvatten en werkzaamheden op het gebied van verantwoording die van belang zijn voor de EU-begroting en andere EU-beleidsterreinen;

οin de context van de EU-uitbreiding zullen we HCI’s van de landen die kandidaat of potentieel kandidaat zijn voor het EU-lidmaatschap blijven ondersteunen bij hun capaciteitsopbouwende activiteiten;

οbinnen internationale controleorganisaties zoals INTOSAI zullen we onze betrokkenheid vergroten bij samenwerkingsactiviteiten op het gebied van het bepalen van beroepsnormen, gezien het belang ervan voor capaciteitsopbouw en kennisdeling binnen de openbare controlesector.

Door middel van onze samenwerkingsstrategie en andere onlangs getroffen maatregelen zoals de nieuwe conferenties en vergaderingen op hoog niveau zullen we helpen het bewustzijn te vergroten omtrent het financieel beheer van en de verantwoording in de EU.

Het Contactcomité van de hoge controle-instanties van de EU-lidstaten

Het EU-Verdrag schrijft voor dat de ERK en de nationale controle-instanties van de lidstaten samenwerken in onderling vertrouwen en met behoud van hun onafhankelijkheid. We werken actief samen met de HCI’s van de EU-lidstaten binnen het kader van het Contactcomité, dat een jaarlijkse vergadering kent alsmede werkgroepen, netwerken en taskforces die zijn opgericht om specifieke kwesties van gemeenschappelijk belang te behandelen.

In oktober 2013 nam de ERK het voorzitterschap van het Contactcomité over voor een jaar. In die hoedanigheid traden wij op als gastheer voor de jaarlijkse vergadering van het Contactcomité die plaatsvond in oktober 2014. De voornaamste onderwerpen op de agenda waren een seminar over het versterken van de samenwerking, met name met betrekking tot de Europa 2020-strategie en de bankenunie, verslaglegging over de activiteiten van het Contactcomité en zijn beroepsmatige partners, en EU-gerelateerde controles door leden van het Contactcomité.

We werken ook op bilaterale basis samen met HCI’s van EU-lidstaten. Een goed voorbeeld hiervan vormt een samenwerkingsproject tussen de ERK en de HCI van Polen — Najwyższa Izba Kontroli. Dit betrof de actieve deelname van controleurs van laatstgenoemde instelling aan onze controlewerkzaamheden in Polen op het gebied van de uitroeiing, controle en bewaking van dierziekten. We werken ook samen met de HCI’s van Polen en Portugal ten aanzien van Europa 2020 in het kader van het prestatiehoofdstuk van ons Jaarverslag 2014.

Vergadering van het Contactcomité, 15-17 oktober 2014 in Luxemburg.

Netwerk van hoge controle-instanties van de landen die kandidaat of potentieel kandidaat zijn voor het EU-lidmaatschap

De ERK werkt samen met de HCI’s van de landen die kandidaat of potentieel kandidaat zijn voor het EU-lidmaatschap, voornamelijk via een met het Contactcomité vergelijkbaar netwerk¹. Gedurende heel 2014 ondersteunden we het netwerk bij het uitvoeren van een parallelle doelmatigheidscontrole inzake energie-efficiëntie, met name door deskundigen op dat terrein en op het gebied van de methodologie van doelmatigheidscontroles ter beschikking te stellen.

Internationale organisaties voor openbare controle-instanties

We bleven in 2014 een volwaardige en actieve rol spelen in de activiteiten van INTOSAI en hebben een belangrijke bijdrage geleverd aan verschillende comités en werkgroepen:

•bij doelstelling 1 van INTOSAI als lid van het Comité beroepsnormen en van de subcomités financiële, nalevingsgerichte en doelmatigheidscontroles ervan;

•bij doelstelling 2 van INTOSAI als lid van het Comité capaciteitsopbouw en het subcomité inzake de bevordering van beste praktijken en kwaliteitsborging door middel van vrijwillige collegiale toetsingen, en

•bij doelstelling 3 van INTOSAI als lid van het Comité kennisdeling en de Werkgroepen milieucontrole en financiële modernisering en hervorming van de regelgeving.

We namen deel aan het negende EUROSAI-congres in juni 2014 en organiseerden daarbij een workshop over het meten van je prestaties; tevens namen we deel aan vergaderingen XLI en XLII van de raad van bestuur van EUROSAI (we zijn immers sinds 2011 lid van de raad van bestuur).

We bleven actief betrokken bij de werkorganen van EUROSAI, met name de Werkgroepen over informatietechnologie en over milieucontrole, het Toezichtcomité voor het opzetten en functioneren van de elektronische databank met goede praktijken inzake controlekwaliteit, en de Taskforce inzake controle en ethiek. De ERK werd ook lid van de pas opgerichte Werkgroep inzake de controle van aan catastrofen en rampen toegewezen middelen.

In het kader van de gezamenlijke conferenties van de regionale werkgroepen van INTOSAI nam de ERK actief deel aan Gezamenlijke Conferentie II tussen EUROSAI en ASOSAI², die was gericht op de lessen die getrokken konden worden uit de ervaring opgedaan met het vaststellen van de ISSAI³ en de implicaties daarvan voor de toekomst.

Belangrijke evenementen

Internationale peer review van de ERK

In 2013 vroeg de ERK de HCI’s van Frankrijk, Duitsland en Zweden om een peer review te verrichten van onze praktijk van doelmatigheidscontrole. De peer review was gebaseerd op de ervaring van alle drie de partners en was erg nuttig voor zowel de ERK als de beoordelaars. De methodologie was gebaseerd op algemeen erkende criteria voor het werk van HCI’s en hield rekening met de richtsnoeren die zijn opgenomen in internationale normen.

De peer review werd in 2014 gepubliceerd op onze website (eca.europa.eu). De vakgenoten („peers”) concludeerden erin dat de ERK sinds de vorige peer review van 2008 significante vooruitgang had geboekt. We hadden de uitdagingen geanalyseerd die voortvloeiden uit het ingewikkelde institutionele kader van de EU, en een aantal stappen gezet om de doeltreffendheid en doelmatigheid van onze controles en de kwaliteit van onze controleverslagen te verbeteren. De „peers” stelden vast dat wij onze besluitvorming moesten stroomlijnen en versnellen en dat wij de aanbevelingen in onze controleverslagen beter moesten formuleren.

Internationale peer reviews worden aangemoedigd in internationale controlestandaarden. Ze bieden hoge controle-instanties de mogelijkheid om op vrijwillige basis en op basis van internationale standaarden een oordeel te verkrijgen over de wijze waarop zij zich van hun taken kwijten. In 2014 leidde de ERK de peer review van de hoge controle-instantie van Litouwen en werd zij gevraagd om het federale controlebureau van Zwitserland aan een peer review te onderwerpen en om deel te nemen aan de peer reviews van de HCI’s van Spanje en Letland.

Conferentie op hoog niveau over verbetering van de verantwoordingsplicht van de EU

Van links naar rechts: Jacques Sciberras, kabinetschef, ERK-lid Kevin Cardiff, president Vítor Caldeira en vicevoorzitter van het EP Olli Rehn.

In oktober 2014 organiseerde de ERK een conferentie op hoog niveau waar velen samenkwamen die zich bezighouden met het waarborgen dat de Europese Unie verantwoording aflegt over de publieke middelen die worden ingezet om aan EU-doelstellingen te voldoen. De conferentie had betrekking op de hiaten, overlappingen en uitdagingen die op het niveau van de EU en de lidstaten bestaan, zoals vastgesteld in ons overzicht van EU-regelingen inzake verantwoording en controle van de overheidsfinanciën (zie blz. 35).

Dit bood een platform voor een debat tussen de deelnemers, waaronder leden of vertegenwoordigers van het Europees Parlement, de Europese Commissie, de ERK, de Europese Centrale Bank, de Europese Investeringsbank, het Europees stabiliteitsmechanisme, nationale rekenkamers en academici, over de vraag hoe deze regelingen moeten evolueren naar aanleiding van de ontwikkelingen op het gebied van economische, budgettaire en monetaire integratie. De discussies spitsten zich toe op de verantwoordingsplicht binnen de EU, met name met betrekking tot centrale banken en toezichthouders, crisisstructuren en structuren na de crisis, de mobilisatie van middelen van buitenaf met EU-middelen, en een grotere nadruk op de prestaties van de EU.

De deelnemers aan de conferentie waren het erover eens dat bestuursautoriteiten, parlementen en controleurs op EU- en nationaal niveau meer moeten samenwerken om het publiek een beter beeld te verschaffen van de prestaties van EU-beleid en -programma’s.

Versterking van de partnerschappen met nationale autoriteiten in Litouwen

Een delegatie op hoog niveau van de ERK bezocht Litouwen in september om de partnerschappen met het parlement, de regering, de centrale bank en de HCI aldaar te versterken en om een optimaal gebruik van en toezicht op EU-uitgaven in het land te bevorderen. De ERK en haar partners in Litouwen hebben van gedachten gewisseld over de prioriteiten voor het verbeteren van de verantwoording in de EU en hebben onderzocht hoe ze het best konden samenwerken om de meerwaarde van EU-uitgaven te bevorderen; tevens hebben ze gesproken over de vraag hoe beleidsmakers en het parlement in Litouwen konden worden geholpen om de controleresultaten van de ERK zo goed mogelijk te benutten.

Tijdens het bezoek nam de ERK-delegatie actief deel aan de conferentie van het Litouwse parlement over uitdagingen op het gebied van verantwoording en controle van de overheidsfinanciën. Daarnaast bespraken de delegatie en haar partners zaken die verband houden met financieel en economisch bestuur en de voordelen voor Litouwen van zijn toetreding tot de eurozone op 1 januari 2015.

Het bezoek aan Litouwen was het eerste in een reeks bezoeken aan EU-lidstaten waarmee de ERK de komende jaren de partnerschappen wil versterken met nationale autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor het beheer van en het toezicht op EU-middelen.

Vergadering tussen de ERK-delegatie en de nationale rekenkamer van Litouwen.

1Per januari 2015 bestaat het netwerk uit zes kandidaat-landen (Albanië, de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, IJsland, Montenegro, Servië en Turkije) en één potentieel kandidaat-land (Bosnië en Herzegovina). Sinds november 2013 neemt Kosovo* deel aan het netwerk als waarnemer.

*Deze benaming laat de standpunten over de status van Kosovo onverlet en is in overeenstemming met Resolutie 1244 van de VN-Veiligheidsraad en het advies van het Internationaal Gerechtshof over de onafhankelijkheidsverklaring van Kosovo.

2Aziatische organisatie van hoge controle-instanties.

3International Standards of Supreme Audit Institutions (internationale standaarden van hoge controle-instanties).

Ons beheer

Het college van de ERK

Het college van de ERK bestaat uit één lid per lidstaat. Volgens het Verdrag hebben leden van de ERK een ambtstermijn van zes jaar, die hernieuwbaar is.

De leden zijn toegewezen aan een van de vijf kamers. Kamers stellen controleverslagen en adviezen vast en nemen besluiten over bredere strategische en administratieve aangelegenheden. Ieder lid is tevens verantwoordelijk voor zijn of haar eigen taken, hoofdzakelijk op controlegebied. De onderliggende controlewerkzaamheden worden verricht door de controleurs van de ERK en gecoördineerd door het verantwoordelijke lid, bijgestaan door een kabinet. Vervolgens legt hij of zij het verslag ter goedkeuring voor aan de kamer en/of de voltallige Rekenkamer en daarna presenteert hij of zij het aan het Europees Parlement, de Raad en andere relevante belanghebbenden, waaronder de media.

Op voordracht van de betrokken lidstaten en na raadpleging van het Europees Parlement heeft de Raad van de Europese Unie in 2014 zes nieuwe leden van de Europese Rekenkamer benoemd. Vier van hen — Alex Brenninkmeijer (Nederland), Danièle Lamarque (Frankrijk), Nikolaos Milionis (Griekenland) en Phil Wynn Owen (Verenigd Koninkrijk) — traden op 1 januari tot de ERK toe, en de andere twee — Klaus-Heiner Lehne (Duitsland) en Oskar Herics (Oostenrijk) — traden op 1 maart 2014 toe.

Op 23 januari 2014 kozen de 28 leden van de ERK opnieuw Vítor Caldeira tot hun president voor een derde ambtstermijn van drie jaar. De president houdt toezicht op de prestaties van het werk van de ERK en vertegenwoordigt de instelling in haar externe betrekkingen.

ERK-leden eind 2014.

1 000e vergadering van de ERK-leden op 27 oktober 2014.

ERK-strategie voor 2013-2017: geboekte vooruitgang

2014 was het tweede jaar van uitvoering van de strategie van de ERK voor de periode 2013-2017. Tijdens deze periode is het onze doelstelling om onze bijdrage aan de openbare verantwoordingsplicht van de EU zo waardevol mogelijk te maken. De belangrijkste prioriteiten om deze doelstelling te verwezenlijken luiden als volgt:

οde producten van de ERK afstemmen op het versterken van de verantwoordingsplicht van de EU;

οsamenwerken met anderen om de bijdrage van de ERK aan de verantwoordingsplicht van de EU te benutten;

οde ERK verder ontwikkelen als een professionele controle-instelling;

οde kennis, vaardigheden en deskundigheid van de ERK ten volle benutten;

οde prestaties van en verantwoording door de ERK aantonen.

In 2014 vormde de strategie mede de aanzet tot het begin van een significante verandering van de wijze waarop we georganiseerd zijn. Twee interne strategiewerkgroepen inzake stroomlijning van het controleproces en inzake een betere bepaling van rollen en verantwoordelijkheden presenteerden hun resultaten. Dit viel samen met het verslag van het Europees Parlement over de toekomst van de ERK en de presentatie van de resultaten van de peer review van de ERK.

De uitvoering van de verschillende aanbevelingen werd verenigd in een groot hervormingsproject dat eind 2014 van start ging en zal duren tot midden 2016. De doelstellingen van de hervorming zij tweeledig. Op de eerste plaats moet het controleproces worden gestroomlijnd. Voor speciale verslagen zou dit moeten leiden tot een kortere productietijd en bij het jaarverslag tot een grotere gerichtheid en besparingen op middelen. De tweede doelstelling bestaat erin om de ERK te organiseren op basis van taken. Zo zal onze instelling beter middelen kunnen inzetten voor de controles en evaluaties die de meeste waarde opleveren ten dienste van de burgers van de EU.

Meting van de prestaties van de ERK

Sinds 2008 past de ERK essentiële prestatie-indicatoren (KPI’s) toe om het management te informeren over de geboekte voortgang bij het verwezenlijken van onze doelen, om de besluitvorming te ondersteunen en om prestatie-informatie te verschaffen aan onze belanghebbenden. Zij weerspiegelen onze prioriteiten en tonen onze prestaties en verantwoordingsplicht als een professionele controle-instelling aan.

De indicatoren zijn gericht op het meten van essentiële elementen van de kwaliteit en impact van ons werk, met bijzondere aandacht voor het oordeel van de voornaamste belanghebbenden en voor de efficiëntie en doeltreffendheid van het gebruik van onze middelen. De KPI’s zijn bijgewerkt voor de strategische periode 2013-2017.

Kwaliteit en impact van het werk van de ERK

De ERK beoordeelt de kwaliteit en impact van haar verslagen op basis van de beoordeling door belanghebbenden, van evaluaties door deskundigen en van de follow-up van de aanbevelingen ter verbetering van het financieel beheer van de EU. Daarnaast meet de ERK de aandacht die zij in de media krijgt.

Beoordeling door belanghebbenden

We verzochten onze belangrijkste belanghebbenden (de Commissie begrotingscontrole en de Begrotingscommissie van het Europees Parlement, het Begrotingscomité van de Raad, de voornaamste gecontroleerden bij de Commissie en de Europese agentschappen, en de voorzitters van de HCI’s van de EU) een cijfer tussen de 1 en 5 (zeer gering tot zeer groot) te geven voor de bruikbaarheid en impact van de verslagen die we in 2014 hebben gepubliceerd.

Beoordeling door belanghebbenden

Uit de antwoorden blijkt dat 94 % van de belangrijkste belanghebbenden de ERK-verslagen nuttig voor hun werk acht (98 % in 2013), en dat 91 % meent dat zij impact hebben (94 % in 2013).

Evaluaties door deskundigen

Ieder jaar evalueren onafhankelijke externe deskundigen de inhoud en presentatie van een steekproef van onze verslagen als kwaliteitsbeoordeling. In 2014 beoordeelden deze partijen acht speciale verslagen alsmede de jaarverslagen over 2013. Zij gaven punten voor de kwaliteit van verschillende aspecten van de verslagen op een schaal van vier, van „duidelijk ontoereikend” (1) tot „hoge kwaliteit” (4).

De resultaten waren de afgelopen jaren zeer constant en wijzen erop dat de kwaliteit van onze verslagen bevredigend is.

Evaluaties van de ERK-verslagen door deskundigen

Follow-up van aanbevelingen

Een van de belangrijkste manieren waarop we bijdragen tot de verbetering van het financieel beheer van de EU is door middel van de aanbevelingen die we doen in onze controleverslagen. Sommige aanbevelingen kunnen snel worden uitgevoerd, andere vergen vanwege hun complexiteit meer tijd.

We houden systematisch toezicht op de mate waarin gecontroleerden uitvoering hebben gegeven aan onze aanbevelingen. Eind 2014 was 69 % van de bijna 600 aanbevelingen die de ERK in 2011-2014 deed, uitgevoerd. Dit betekent een stijging ten opzichte van de uitvoeringsgraad van 60 % in 2013 voor de aanbevelingen uit de periode 2010-2013.

Uitvoering van de ERK-aanbevelingen per jaar waarin ze gedaan zijn

Media-aandacht

De indicator voor de aandacht voor ons in de media geeft onze media-impact weer. Deze houdt verband met de strategische doelstelling meer bekendheid te geven aan onze instelling, onze producten en de controlebevindingen en conclusies die we verstrekken.

In 2014 troffen we meer dan 5 100 onlineartikelen aan met betrekking tot onze speciale verslagen, het Jaarverslag 2013 en de instelling in het algemeen. 40 % hiervan had betrekking op onze controleverslagen; de rest ging over onze instelling en ons werk in het algemeen.

Onderwerpen waaraan in de media aandacht wordt besteed

Meer dan 800
artikelen gepubliceerd
over het speciaal verslag
van de ERK over luchthavens

Efficiënt en doeltreffend gebruik van middelen

Wij beoordelen de efficiëntie en doeltreffendheid van ons gebruik van middelen aan de hand van ons vermogen om ons werkprogramma uit te voeren, tijdig controles te verrichten en de vakbekwaamheid van ons personeel te waarborgen.

Uitvoering van het werkprogramma

We plannen onze controles en andere taken in ons jaarlijkse werkprogramma en houden gedurende het jaar toezicht op de voortgang.

In 2014 voerden we 95 % van ons werkprogramma uit (90 % in 2013). De jaarverslagen en specifieke jaarverslagen werden volgens de planning ten uitvoer gelegd, terwijl 85 % van de speciale verslagen ten uitvoer werd gelegd zoals gepland (70 % in 2013). De doelmatigheidscontroles die niet voltooid werden in 2014, zijn overgeheveld naar 2015.

Uitvoering van het jaarlijkse werkprogramma 2014 van de ERK

Productie van speciale verslagen

Om impact te hebben, dienen onze speciale verslagen op tijd te komen. De laatste jaren zijn we erin geslaagd de productietijd van onze controles in te korten. Volgens onze strategie voor 2013-2017 zou de situatie verder verbeterd moeten worden en dit zou de komende jaren een meetbare impact moeten hebben.

In 2014 produceerden we 24 speciale verslagen, waarvan 42 % werd afgerond binnen het nagestreefde tijdsbestek van 18 maanden (37 % in 2013). De gemiddelde productietijd voor de in 2014 geproduceerde speciale verslagen was 19 maanden (20 maanden in 2013).

Productietijd van de in 2014 geproduceerde speciale verslagen

Beroepsopleiding

Overeenkomstig door de IFAC (Internationale Federatie van accountants) gepubliceerde richtsnoeren tracht de ERK gemiddeld 40 uur (vijf dagen) beroepsopleiding (excl. taalcursussen) per controleur te verzorgen.

Aantal dagen beroepsopleiding per controleur per jaar

Opnieuw overtroffen we ons streefdoel voor beroepsopleiding voor controlepersoneel, en daarmee tonen we het belang aan dat wij stellen in ontwikkeling van het personeel.

Als taalcursussen worden meegerekend, ontvingen onze controleurs in 2014 gemiddeld tien dagen opleiding.

Ondersteuning van de controle

Personeelszaken

Toewijzing van personeel

Naar aanleiding van de moeilijke omstandigheden voor de Europese openbare financiën bleef de ERK haar personeelsbestand inkrimpen met 1 % per jaar gedurende een periode van vijf jaar (2013-2017), zoals vastgelegd in het Interinstitutioneel Akkoord betreffende de begrotingsdiscipline en een goed financieel beheer van december 2013.

Als gevolg daarvan werd de toewijzing van personeel in 2014 teruggebracht van 891 tot 882 ambtenaren en tijdelijke functionarissen (exclusief leden, arbeidscontractanten, gedetacheerde nationale deskundigen en stagiairs). 561 van hen werken in de controlekamers, waarvan 113 in de kabinetten van de leden.

Om bij te dragen tot de doelstelling van optimale gebruikmaking van de middelen, werden ook in 2014 bij alle activiteiten efficiëntiemaatregelen vastgesteld en ingevoerd op basis van vereenvoudiging van procedures. De herschikking van personeel van ondersteunende diensten naar controle werd voortgezet in 2014. Dit werd evenwel gecompenseerd door de herschikking van bepaalde ondersteunende diensten van de kabinetten van de leden naar een administratieve pool en door het overhevelen van het personeel voor communicatie en interinstitutionele betrekkingen naar het presidentschap.

Werving

Medewerkers van de ERK hebben de meest uiteenlopende academische en professionele achtergronden, en de kwaliteit van hun werk en hun inzet komen tot uitdrukking in de output van onze instelling. Bij ons wervingsbeleid worden de algemene beginselen en arbeidsvoorwaarden van de EU-instellingen in acht genomen; onder onze werknemers bevinden zich ambtenaren in vaste dienst en personeelsleden met een tijdelijk contract. Algemene vergelijkende onderzoeken voor posten bij de ERK worden georganiseerd door het Europees Bureau voor personeelsselectie (EPSO).

In 2014 werd een intern vergelijkend onderzoek georganiseerd voor de rang AST 1 en vond een selectieprocedure plaats voor een woordvoerder. De ERK bood gedurende het jaar tevens 77 stageplaatsen aan voor afgestudeerde academici gedurende drie à vijf maanden.

In 2014 wierf de ERK 78 personeelsleden: 31 ambtenaren, 29 tijdelijke functionarissen, 13 arbeidscontractanten en 5 gedetacheerde nationale deskundigen. De ERK slaagde er met name in nieuwe personeelsleden te werven voor controleposten. Het aantal vacatures beloopt sinds 2011 circa 3 % (27 posten per 31 december 2014).

Verdeling van het ERK-personeel per 31 december 2014 | 2012 | 2013 | 2014
Controle | 573 | 576 | 561
Vertaling | 143 | 147 | 141
Administratie | 139 | 137 | 141
Presidentschap | 32 | 31 | 39
Totaal | 887 | 891 | 882

Genderevenwicht

Evenals de andere Europese instellingen past de ERK in haar personeelsbeheer en bij werving een beleid van gelijke kansen toe. Ons personeel bestaat in gelijke mate uit mannen (50 %) en vrouwen (50 %), na een geleidelijke toename in de loop der jaren van het vrouwelijk personeel.

De onderstaande grafiek toont de verhoudingen tussen mannen en vrouwen per verantwoordelijkheidsniveau op 31 december 2014, die de laatste paar jaar stabiel zijn gebleven.

Genderevenwicht per personeelscategorie

Managers per nationaliteit en geslacht per 31 december 2014

Vrouwen | Mannen | Nationaliteit¹ | Directeuren | Eenheidshoofden
| 4 | Belgisch | 1 | 3
1 |  | Bulgaars |  | 1
| 1 | Tsjechisch |  | 1
1 | 1 | Deens |  | 2
3 | 4 | Duits | 1 | 6
| 1 | Ests |  | 1
| 3 | Iers | 1 | 2
1 | 2 | Grieks | 1 | 2
3 | 4 | Spaans | 1 | 6
| 8 | Frans | 1 | 7
| 1 | Kroatisch |  | 1
1 | 2 | Italiaans |  | 3
|  | Cypriotisch |  |
1 |  | Lets |  | 1
1 | 1 | Litouws | 1 | 1
|  | Luxemburgs |  |
| 1 | Hongaars |  | 1
1 |  | Maltees |  | 1
1 | 1 | Nederlands |  | 2
| 1 | Oostenrijks |  | 1
| 1 | Pools |  | 1
2 | 1 | Portugees |  | 3
1 |  | Roemeens |  | 1
1 |  | Sloveens |  | 1
| 1 | Slowaaks |  | 1
1 |  | Fins |  | 1
1 |  | Zweeds |  | 1
1 | 8 | Brits | 4 | 5
21 | 46 | Totaal | 11 | 56

1Weergegeven in protocollaire lidstaatvolgorde.

Het actieplan gelijke kansen van de ERK is erop gericht om op alle niveaus genderevenwicht te bewerkstelligen. Na de meest recente wervingscampagnes is 48 % van al het personeel op AD 5- tot AD 8-niveau vrouw (een stijging ten opzichte van de 43 % in 2009). Gelet op het feit dat het hogere kader naar verwachting de komende vijf tot tien jaar wordt vernieuwd, is de verwachting dat het toenemende aantal vrouwen op AD-niveau ertoe zal bijdragen dat het aantal vrouwen op managementniveau in de toekomst zal stijgen.

Leeftijdsprofiel

Het leeftijdsprofiel van de personeelsleden die op 31 december 2014 in actieve dienst waren, toont aan dat 53 % van ons personeel 44 jaar of jonger is.

27 van de 67 directeuren en eenheidshoofden (40 %) zijn 55 jaar of ouder. Dit houdt in dat het hogere kader de komende vijf tot tien jaar wordt vernieuwd naarmate zij met pensioen gaan.

Ondersteunende diensten

Beroepsopleiding

Om de ERK verder te ontwikkelen als professionele controle-instelling en om de kennis, vaardigheden en deskundigheid van onze instelling ten volle te benutten, is permanente opleiding van onze personeelsleden nodig zodat zij volledig op de hoogte blijven van ontwikkelingen op hun vakgebied en nieuwe vaardigheden ontwikkelen. Bovendien vergt de specifieke aard van onze controleomgeving dat het personeel over een goede taalvaardigheid beschikt.

In 2014 genoot ons personeel — zowel controleurs als andere personeelsleden — gemiddeld acht dagen beroepsopleiding. Het aandeel van taalcursussen in de opleidingen bleef dalen. In 2014 waren ze goed voor 43 % van dit totaal, tegenover 46 % in 2013.

Om de beschikbare middelen en technologieën zo goed mogelijk te benutten, begonnen we in 2014 met het aanbieden aan ons personeel van e-learningcursussen op maat en opleiding in de vorm van een combinatie van contact- en onlineonderwijs, waarbij deelnemers eerst een algemene theoretische elektronische opleiding volgen voordat ze naar het klaslokaal komen. Daarnaast bleven we presentaties door interne of externe deskundigen organiseren over ontwikkelingen op het gebied van controle en andere relevante terreinen, en dit in het kader van onze doelstelling om intern kennis te delen en om te zorgen dat onze controleurs vooroplopen bij de ontwikkeling van de controle van de openbare financiën.

Vertaling

Vertaling is een activiteit ter ondersteuning van de controle, die de ERK in staat stelt haar opdracht te vervullen en haar streefdoelen op het gebied van communicatie om haar producten beschikbaar te stellen in de talen van de EU-burgers, te verwezenlijken. In 2014 nam het totale volume aan vertaalwerk ten opzichte van 2013 met 4 % toe. Meer dan 98 % van de vertalingen werd op tijd afgerond.

Naast het gewone vertaalwerk versterkte het directoraat Vertalingen van de ERK de betrokkenheid van vertalers bij de controle- en kernprocessen van onze instelling: vertalers verleenden taalkundige assistentie tijdens 40 controlebezoeken ter plaatse door de gehele EU heen en gedurende de fase van het opstellen van de controleverslagen.

In 2014 legde het directoraat Vertalingen de nadruk op kwaliteitsborging. Daartoe stelde het zijn eerste handleiding voor kwaliteitsborging bij vertaling op en ontwikkelde het een systeem voor feedback van klanten. Om onze diensten efficiënter te maken, herzagen we tot slot de vertaalworkflow, optimaliseerden we deze en gingen we — samen met het directoraat Informatietechnologie — over tot de automatisering ervan.

Informatietechnologie

In 2014 paste ons directoraat Informatietechnologie niet alleen met succes de relevante informatiesystemen aan in verband met de nieuwe bepalingen van het Statuut, maar deed het ook het volgende:

•Het consolideerde zijn investeringen in kennisbeheer: opeenvolgende versies van zijn instrument ter ondersteuning van de controle (Assyst2) zijn in productie gegaan waardoor het mogelijk was de werkzaamheden voor de betrouwbaarheidsverklaring 2014 uit te voeren via dit nieuwe systeem. Onze website (eca.europa.eu) kan nu met mobiele toestellen zoals smartphones worden gebruikt en een nieuw intranet met meer aandacht voor kennisdeling en -verspreiding werd met succes gelanceerd.

•Het directoraat voerde nieuwe projecten uit ter bevordering van de doeltreffendheid en doelmatigheid van de ERK: het controlebeheersysteem (AMS) is volledig operationeel wat betreft het plannen van controles en het tijdschrijven; het automatische vertaalsysteem van de Europese Commissie, MT@EC, werd ter beschikking gesteld aan het gehele personeel als onderdeel van het interne instrumentarium; een nieuwe versie van het systeem voor de officiële registratie van documenten bij de ERK (Adonis 2) is ingevoerd; de eerste stappen op weg naar papierloze vergaderingen van de Rekenkamer zijn getest en de mobiliteit van controleurs is vergroot met behulp van nieuwe mobiele toestellen (bijv. draagbare scanners, laptops met harde schijf in twee partities enz.).

Alle ontwikkelingen en leveringen zijn uitgevoerd terwijl tegelijkertijd de beveiliging van handelingen en de bedrijfscontinuïteit gewaarborgd bleven — bijvoorbeeld door in 2014 na de verhuizing naar het K3-gebouw een volledige rampenhersteltest uit te voeren en ook door essentiële IT-elementen te moderniseren (bijv. door de migratie van het e-mailsysteem van de ERK in gang te zetten).

Administratie en faciliteiten

Het directoraat Financiën en Ondersteuning heeft als opdracht toereikende middelen, diensten en installaties ter beschikking te stellen om de ERK in staat te stellen haar missie te volbrengen en haar strategische doelstellingen te verwezenlijken, en te waarborgen dat de noodzakelijke financiering, interne controles en boekhoudkundige mechanismen aanwezig zijn ter ondersteuning van alle activiteiten van de ERK. Het directoraat bleef zich in 2014 richten op het verder verbeteren van de efficiëntie en zuinigheid bij zijn activiteiten.

We zijn bezig een milieubeheersysteem te ontwikkelen voor onze instelling dat in overeenstemming is met de beginselen van het Europese milieubeheer- en milieuauditsysteem (EMAS), en streven ernaar eind 2016 gecertificeerd te worden.

In 2014 hebben we verscheidene acties uitgevoerd die tastbare resultaten hebben opgeleverd en onze inzet voor de bescherming van het milieu aantonen, zoals:

•de vaststelling van een milieubeleid;

•het uitvoeren van een milieuanalyse en een controle van de naleving van wettelijke vereisten;

•het verhogen van het aantal campagnes ter vergroting van het milieubewustzijn van het personeel van vier in 2013 tot acht in 2014;

•het verkrijgen van BREEAM-milieucertificering (‘s werelds belangrijkste ontwerp- en beoordelingsmethode voor duurzame gebouwen) voor het K3-gebouw en het behouden van het keurmerk voor voorbeeldig afvalbeheer, en

•het bevorderen van duurzaam vervoer onder het personeel door het openen van een nieuwe fietsruimte met douches en kleedruimtes voor fietsers, door het installeren van een oplaadpunt voor elektrische auto’s en door zeer goede parkeerplaatsen voor te behouden aan carpoolers.

Financiële informatie

De ERK wordt gefinancierd uit de algemene begroting van de Europese Unie. Onze begroting maakt ongeveer 0,093 % uit van de totale EU-uitgaven en 1,58 % van de totale administratieve uitgaven. In 2014 was de algemene uitvoeringsgraad van de begroting 98,8 %, tegen 92 % in 2013.

Deze verbetering van de uitvoeringsgraad is voornamelijk toe te schrijven aan een betere raming en programmering van de uitgaven uit hoofde van titel 1, met een gemiddelde uitvoeringsgraad van 98,8 %. Voor titel 2 was de gemiddelde uitvoeringsgraad 98,4 %.

Uitvoering van de begroting 2014

BEGROTINGSJAAR 2014 | Definitieve kredieten¹ | Vastleggingen | % gebruik (vastl./kredieten) | Betalingen
Titel 1 — Aan de instelling verbonden personen |  |  |  | (1 000 euro)
10 — Leden van de instelling | 15 190 | 14 554 | 96 % | 14 420
12 — Ambtenaren en tijdelijke functionarissen | 93 180 | 92 774 | 99 % | 92 745
14 — Andere personeelsleden en prestaties van | 4 191 | 4 113 | 98 % | 4 071
162 — Dienstreizen | 3 350 | 3 119 | 93 % | 2 641
161 + 163 + 165 — Andere uitgaven voor aan de instelling verbonden personen | 2 629 | 2 592 | 98 % | 1 957
Subtotaal titel 1 | 118 540 | 117 152 | 99 % | 115 834
Titel 2 — Gebouwen, roerende goederen, materieel en diverse huishoudelijke uitgaven
20 — Onroerende goederen | 2 564 | 2 541 | 99 % | 1 830
210 — IT&T | 7 199 | 7 199 | 100 % | 3 581
212 + 214 + 216 — Roerende goederen en bijkomende kosten | 1 543 | 1 541 | 99 % | 686
23 — Lopende huishoudelijke uitgaven | 552 | 532 | 96 % | 450
25 — Vergaderingen en conferenties | 703 | 649 | 92 % | 466
27 — Voorlichting en publicaties | 2 397 | 2 264 | 94 % | 1 316
Subtotaal titel 2 | 14 958 | 14 726 | 98 % | 8 329
Totaal Rekenkamer | 133 498 | 131 878 | 99 % | 124 163

1Oorspronkelijk vastgestelde begroting en overschrijvingen die tijdens het jaar zijn gedaan.

Begroting voor 2015

De begroting 2015 houdt een daling in van 0,4 % ten opzichte van 2014.

Begroting voor 2015

BEGROTING¹
2015
(1 000 euro)
2014
(1 000 euro)

Titel 1 — Aan de instelling verbonden personen

10 — Leden van de instelling²
10 291
15 175

12 — Ambtenaren en tijdelijke functionarissen
97 420
93 180

14 — Andere personeelsleden en prestaties van derden
4 301
4 096

162 — Dienstreizen
3 700
3 700

161 + 163 + 165 — Andere uitgaven voor aan de instelling verbonden personen
2 669
2 612

Subtotaal titel 1
118 381
118 763

Titel 2 — Gebouwen, roerende goederen, materieel en diverse huishoudelijke uitgaven

20 — Onroerende goederen
3 080
3 350

210 — IT&T
7 152
7 110

212 + 214 + 216 — Roerende goederen en bijkomende kosten
785
808

23 — Lopende huishoudelijke uitgaven
426
438

25 — Vergaderingen en conferenties
717
768

27 — Voorlichting en publicaties
2 365
2 261

Subtotaal titel 2
14 525
14 735

Totaal Rekenkamer
132 906
133 498

1De tabel geeft de oorspronkelijk vastgestelde begroting weer.

2Naar aanleiding van het voorstel van de Commissie om de uitgaven in verband met de pensioenen van de leden van alle EU-instellingen op te nemen in de begrotingsafdeling van de Commissie, die al de pensioenuitgaven voor het personeel van alle instellingen dekt, waren de uitgaven in verband met de pensioenen van de ERK-leden in de vastgestelde begroting 2015 overgeheveld naar de afdeling van de Commissie.

Controle en verantwoording

Interne controle van de ERK

De interne controleur adviseert de ERK over het omgaan met risico’s door adviezen uit te brengen over de kwaliteit van beheer- en controlesystemen, en door aanbevelingen te doen om de uitvoering van activiteiten te verbeteren en om goed financieel beheer te bevorderen. Daarnaast verleent de interne controleur ondersteuning voor de werkzaamheden van de externe accountants die de opdracht hebben de rekeningen van de instelling te certificeren. De interne controleur bracht aan de ERK verslag uit over de resultaten van de in 2014 verrichte audits, de bevindingen, de aanbevelingen en de naar aanleiding van die aanbevelingen getroffen maatregelen. De ERK brengt ieder jaar ook verslag uit over de resultaten van de interne audit aan het Europees Parlement en de Raad.

In oktober 2014 verkreeg onze dienst Interne controle het certificaat van overeenstemming met de definitie van interne controle, de gedragscode en de standaarden van het Institute of Internal Auditors (IIA). Deze certificering kwam tot stand na een uitgebreide kwaliteitsbeoordeling van onze dienst Interne Controle door een externe beoordelaar — Deloitte Sàrl —op verzoek van onze interne controleur en ons Auditcomité met het oog op de naleving van de standaarden voor professionele interne audit van het IIA.

Externe controle van de ERK

De jaarrekening van de ERK wordt gecontroleerd door een onafhankelijke externe accountant. Dit vormt een belangrijk onderdeel van de inspanningen van de ERK om dezelfde beginselen van doorzichtigheid en verantwoording op zichzelf toe te passen die zij ook op de gecontroleerden toepast.

Het verslag van de extern accountant — PricewaterhouseCoopers Sàrl — betreffende de rekeningen van de ERK voor het begrotingsjaar 2013 werd op 18 september 2014 uitgebracht.

Oordelen van de extern accountant — begrotingsjaar 2013

Betreffende de financiële staten:

„De financiële staten geven naar ons oordeel een getrouw beeld van de financiële situatie van de Europese Rekenkamer per 31 december 2013, van haar financiële prestaties en haar kasstromen voor het per die datum afgesloten begrotingsjaar, overeenkomstig Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 van de Raad van 25 oktober 2012 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, en Gedelegeerde Verordening (EU) nr. 1268/2012 van de Commissie van 29 oktober 2012 houdende uitvoeringsvoorschriften voor de financiële regels.”

Betreffende het gebruik van middelen en de controle van procedures:

„Op basis van onze in dit verslag omschreven werkzaamheden is niets onder onze aandacht gekomen dat ons, in enig materieel opzicht en op grond van de hiervoor vermelde criteria, het volgende doet aannemen:

•dat de aan de ERK toegewezen middelen niet voor de gestelde doelen zijn gebruikt;

•dat de bestaande controleprocedures niet de noodzakelijke waarborgen bieden dat de financiële verrichtingen in overeenstemming zijn met de toepasselijke voorschriften en regelgeving.”

Verklaring van de gedelegeerd ordonnateur

De ondergetekende, secretaris-generaal van de Europese Rekenkamer, in zijn hoedanigheid van gedelegeerd ordonnateur, verklaart hierbij:

•dat de in dit verslag opgenomen informatie waarheidsgetrouw en juist is;

•redelijke zekerheid te hebben dat:

-de middelen die zijn uitgetrokken voor de in dit verslag beschreven activiteiten zijn gebruikt voor het gestelde doel overeenkomstig de beginselen van goed financieel beheer;

-de bestaande controleprocedures de noodzakelijke waarborgen bieden betreffende de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen en een passende behandeling van beschuldigingen of vermoedens van fraude waarborgen;

-de kosten en baten van de controles adequaat zijn.

Deze zekerheid is gebaseerd op zijn eigen oordeel en op de hem ter beschikking staande informatie, zoals de verslagen en verklaringen van de gesubdelegeerde ordonnateurs, de verslagen van de interne controleur en van de externe controleur over de voorgaande begrotingsjaren.

Hij bevestigt niet bekend te zijn met enig onvermeld gebleven feit dat de belangen van de instelling zou kunnen schaden.

Luxemburg, 26 februari 2015

Eduardo Ruiz García
Secretaris-generaal