ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙO

12, rue Alcide De Gasperi

1615 Luxembourg

LUXEMBOURG

Τηλ. +352 4398-1

E-mail: eca-info@eca.europa.eu

Internet: http://eca.europa.eu

Twitter: @EUAuditorsECA

YouTube: EUAuditorsECA

Περισσότερες πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Ένωση παρέχονται από το διαδίκτυο (http://europa.eu).

Λουξεμβούργο: Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 2015

Print | ISBN 978-92-872-2670-9 | ISSN 1831-0826 | doi:10.2865/294941 | QJ-AB-15-009-EL-C
PDF | ISBN 978-92-872-2618-1 | ISSN 1977-5660 | doi:10.2865/724488 | QJ-AB-15-009-EL-N
EPUB | ISBN 978-92-872-2661-7 | ISSN 1977-5660 | doi:10.2865/091484 | QJ-AB-15-009-EL-E

© Ευρωπαϊκή Ένωση, 2015

Επιτρέπεται η αναπαραγωγή με αναφορά της πηγής.

ΠΩΣ ΘΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΕΙΤΕ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΕ

Δωρεάν εκδόσεις:

•ένα αντίτυπο:
από το EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu)·

•περισσότερα από ένα αντίτυπα ή αφίσες/χάρτες:
από τις αντιπροσωπείες της Ευρωπαϊκής Ένωσης(http://ec.europa.eu/represent_el.htm),
από τα γραφεία εκπροσώπησης στις εκτός ΕΕ χώρες (http://eeas.europa.eu/delegations/index_el.htm),
επικοινωνώντας με την υπηρεσία Europe Direct (http://europa.eu/europedirect/index_el.htm) ή
καλώντας τον αριθμό 00 800 6 7 8 9 10 11 (δωρεάν τηλεφωνικός αριθμός από όλη την Ένωση) (*).

(*)Οι πληροφορίες παρέχονται δωρεάν, και οι κλήσεις είναι γενικώς δωρεάν (ενδέχεται όμως κάποιες κλήσεις που πραγματοποιούνται μέσω ορισμένων τηλεπικοινωνιακών φορέων ή από τηλεφωνικούς θαλάμους ή ξενοδοχεία να χρεώνονται).

Εκδόσεις επί πληρωμή:

•από το EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu).

EL
2015

αριθ. 09

Ειδική έκθεση

Η στήριξη της ΕΕ
για την καταπολέμηση
των βασανιστηρίων και
την κατάργηση
της θανατικής ποινής

(υποβαλλόμενη δυνάμει του άρθρου 287, παράγραφος 4, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ)

Κλιμάκιο ελέγχου

Οι ειδικές εκθέσεις του ΕΕΣ παρουσιάζουν τα αποτελέσματα των ελέγχων επιδόσεων και των ελέγχων συμμόρφωσης που αυτό διενεργεί επί συγκεκριμένων τομέων του προϋπολογισμού της ΕΕ ή επί συγκεκριμένων διαχειριστικών ζητημάτων. Το ΕΕΣ επιλέγει και σχεδιάζει τα εν λόγω ελεγκτικά καθήκοντα κατά τρόπον ώστε αυτά να αποφέρουν τον μέγιστο αντίκτυπο, λαμβανομένων υπόψη των κινδύνων για τις επιδόσεις ή για τη συμμόρφωση, του επιπέδου των σχετικών εσόδων ή δαπανών, των επικείμενων εξελίξεων και του πολιτικού και δημόσιου συμφέροντος.

Ο εν προκειμένω έλεγχος επιδόσεων διενεργήθηκε από το Τμήμα Ελέγχου III, του οποίου προεδρεύει ο κ. Karel Pinxten, Μέλος του ΕΕΣ, και το οποίο ειδικεύεται στους τομείς δαπανών που αφορούν τις εξωτερικές δράσεις. Επικεφαλής του ελέγχου ήταν ο κ. Klaus-Heiner Lehne, Μέλος του ΕΕΣ, συνεπικουρούμενος από τον κ. Thomas Arntz, σύμβουλο στο ιδιαίτερο γραφείο του, την κα Sabine Hiernaux-Fritsch, Προϊσταμένη Μονάδας, τον κ. Werner Vlasselaer, επικεφαλής του κλιμακίου ελέγχου, την κα Kim Hublé, ελέγκτρια και τον κ. Αθανάσιο Τσάμη, ελεγκτή.

Από τα αριστερά προς τα δεξιά: S. Hiernaux-Fritsch, T. Arntz, K.-H. Lehne,Α. Τσάμης, K. Hublé, W. Vlasselaer.

Περιεχόμενα

Συντομογραφίες

Σύνοψη

Εισαγωγή

Η διάδοση των βασανιστηρίων και της θανατικής ποινής

Η προσήλωση της ΕΕ στην καταπολέμηση των βασανιστηρίων και την κατάργηση της θανατικής ποινής

Εμβέλεια και τρόπος προσέγγισης του ελέγχου

Παρατηρήσεις

Μολονότι είχε διενεργηθεί κατάλληλη εκτίμηση των αναγκών, η στόχευση της χρηματοδότησης από την Επιτροπή δεν ήταν η βέλτιστη δυνατή

Οι ανά χώρα στρατηγικές για τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν ελήφθησαν επαρκώς υπόψη για τους σκοπούς της κατανομής της χρηματοδότησης, ενώ ο συντονισμός με άλλες δράσεις της ΕΕ ήταν ελλιπής

Η διαδικασία επιλογής των έργων ήταν επαρκώς τεκμηριωμένη αλλά όχι αρκούντως αυστηρή

Η εφαρμογή της βασιζόμενης στη ζήτηση προσέγγισης διασφάλισε ότι οι οργανώσεις δικαιούχοι διέθεταν επαρκή εμπειρογνωσία και ότι αναλάμβαναν την ευθύνη των δράσεων, είχε όμως και μειονεκτήματα

Τα έργα υλοποιήθηκαν σύμφωνα με τον σχεδιασμό τους, αλλά ο συνολικός αντίκτυπος της χρηματοδότησης από το ΕΜΔΔΑ ήταν περιορισμένος

Σε γενικές γραμμές οι δραστηριότητες των έργων υλοποιήθηκαν σύμφωνα με τον σχεδιασμό τους

Ο αντίκτυπος της χρηματοδότησης του ΕΜΔΔΑ περιορίστηκε λόγω του κατακερματισμού της πενιχρής χρηματοδοτικής συνεισφοράς του ΕΜΔΔΑ και, σε ορισμένες περιπτώσεις, λόγω δυσμενών πολιτικών συνθηκών

Μολονότι τα αποτελέσματα των έργων είναι βιώσιμα, οι επιχορηγήσεις δεν κατέστησαν τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών περισσότερο αυτόνομες οικονομικά

Συμπεράσματα και συστάσεις

Παράρτημα I | — | Η θανατική ποινή στην Αφρική
Παράρτημα II | — | Η θανατική ποινή στην Ασία
Παράρτημα III | — | Η θανατική ποινή στη Λατινική Αμερική
Παράρτημα IV | — | Η θανατική ποινή στις Ηνωμένες Πολιτείες
Παράρτημα V | — | Διεθνείς προσκλήσεις υποβολής προτάσεων 2007-2013
Παράρτημα VI | — | Έργα σε σχέση με τα οποία οι ελεγκτές του Συνεδρίου εξέτασαν την αξιολόγηση από την Επιτροπή των υπομνημάτων και των ολοκληρωμένων προτάσεων
Παράρτημα VII | — | Εξετασθείσες επιχορηγήσεις

Απαντήσεις της Επιτροπής και της ΕΥΕΔ

Συντομογραφίες

COHOM: Ομάδα εργασίας «Ανθρώπινα δικαιώματα» του Συμβουλίου

ΓΔ Διεθνούς Συνεργασίας

και Ανάπτυξης: Γενική Διεύθυνση Διεθνούς Συνεργασίας και Ανάπτυξης

ΕΥΕΔ: Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης

ΕΜΔΔΑ: Ευρωπαϊκό μέσο για τη δημοκρατία και τα δικαιώματα του ανθρώπου

OPCAT: Προαιρετικό Πρωτόκολλο στη Σύμβαση κατά των βασανιστηρίων και άλλων μορφών σκληρής, απάνθρωπης ή ταπεινωτικής μεταχείρισης ή τιμωρίας

Σύνοψη

I

Η διεθνής κοινότητα έχει καταβάλει σημαντικές προσπάθειες για την εξάλειψη των βασανιστηρίων και άλλων μορφών κακομεταχείρισης. Εντούτοις, τόσο τα βασανιστήρια και οι άλλες μορφές κακομεταχείρισης όσο και η ατιμωρησία των δραστών εξακολουθούν να αποτελούν πραγματικότητα σε πολλές χώρες παγκοσμίως. Όσον αφορά τη θανατική ποινή, αυτή διατηρείται ακόμη σε 58 χώρες και, ετησίως, πραγματοποιούνται περισσότερες από 5 000 εκτελέσεις.

II

Η ΕΕ είναι σταθερά προσηλωμένη στους στόχους της αποτροπής και της εξάλειψης κάθε μορφής βασανιστηρίων και άλλης κακομεταχείρισης, καθώς και της κατάργησης της θανατικής ποινής σε ολόκληρο τον κόσμο. Προκειμένου να επιτύχει τους στόχους της αυτούς, η ΕΕ λαμβάνει σειρά διπλωματικών πρωτοβουλιών στις οποίες περιλαμβάνονται διμερείς συμφωνίες, πολιτικός διάλογος και συμμετοχή σε πολυμερή φόρα. Επιπροσθέτως, η ΕΕ θεωρεί την πρόοδο στην κατεύθυνση του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων βασική προϋπόθεση για την αναπτυξιακή συνεργασία, και χρηματοδοτεί έργα στον τομέα αυτό. Το κύριο μέσο που χρησιμοποιεί είναι το ευρωπαϊκό μέσο για τη δημοκρατία και τα δικαιώματα του ανθρώπου (ΕΜΔΔΑ), διά του οποίου επιχορηγεί οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών για την υλοποίηση έργων. Κατά την περίοδο 2007-2013, η Επιτροπή παρείχε 183 επιχορηγήσεις στο πλαίσιο του ΕΜΔΔΑ, συνολικού ύψους 100,9 εκατομμυρίων ευρώ, για έργα σχετικά με την καταπολέμηση των βασανιστηρίων και την κατάργηση της θανατικής ποινής.

III

Το Συνέδριο αξιολόγησε την αποτελεσματικότητα της δράσης του ΕΜΔΔΑ για την αποτροπή των βασανιστηρίων, την αποκατάσταση των θυμάτων βασανιστηρίων και την κατάργηση της θανατικής ποινής. Το Συνέδριο επικεντρώθηκε στον τρόπο κατανομής της χρηματοδότησης και την επίτευξη ή μη βιώσιμων αποτελεσμάτων. Οι ελεγκτικές εργασίες συνίσταντο σε αναλυτική επισκόπηση, συνεντεύξεις με υπαλλήλους της Επιτροπής, της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ) και δικαιούχων οργανισμών, καθώς και σε ενδελεχή εξέταση δείγματος 31 έργων. Για τον σκοπό αυτό πραγματοποιήθηκαν αποστολές στο Λονδίνο, τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, τη Γεωργία και τη Νότια Αφρική, και εξετάστηκαν βάσει εγγράφων έργα που αφορούν την Κίνα και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

IV

Το Συνέδριο καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η στήριξη μέσω του ΕΜΔΔΑ για την καταπολέμηση των βασανιστηρίων, την αποκατάσταση των θυμάτων βασανιστηρίων και την κατάργηση της θανατικής ποινής υπήρξε μόνον μερικώς αποτελεσματική.

V

Η Επιτροπή θέτει ορθά τις προτεραιότητες στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων για κάθε χώρα-εταίρο. Μολονότι η κατανομή της χρηματοδότησης ήταν σε γενικές γραμμές ορθή, η Επιτροπή δεν λαμβάνει επαρκώς υπόψη τις εν λόγω προτεραιότητες. Επιπλέον, τα χρηματοδοτούμενα έργα συχνά δεν συντονίζονται καταλλήλως με άλλες δράσεις της ΕΕ, όπως η συνήθης αναπτυξιακή στήριξη και ο διάλογος με τη χώρα-εταίρο. Η προσέγγιση που εφαρμόστηκε για τη χρηματοδότηση των έργων βασιζόταν στη ζήτηση και, κατ’ αυτό τον τρόπο, η υλοποίηση των έργων διασφαλίστηκε κατά κανόνα από δραστήριες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, οι οποίες διέθεταν επαρκή εμπειρογνωσία. Η επιλογή των έργων, μολονότι επαρκώς τεκμηριωμένη, χαρακτηριζόταν από χαλαρότητα. Επιπλέον, στις περιπτώσεις που διαπιστώνονταν αδυναμίες στα επιλεγόμενα έργα, δεν πραγματοποιούνταν οι ανάλογες βελτιώσεις στον σχεδιασμό τους.

VI

Οι δραστηριότητες των έργων υλοποιήθηκαν βάσει του σχετικού προγραμματισμού και σε γενικές γραμμές χαρακτηρίζονταν από οικονομική αποτελεσματικότητα. Τα αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν μέσω των επιχορηγήσεων είναι βιώσιμα. Ωστόσο, τα συστήματα που εφαρμόστηκαν για τη μέτρηση του αντικτύπου εμφάνιζαν αδυναμίες, καθώς τα λογικά πλαίσια για τα έργα ήταν ασαφή, τα κριτήρια αξιολόγησης και οι στόχοι δεν ήταν σαφώς καθορισμένοι και η προσέγγιση για την αξιολόγηση των έργων ήταν ασυνεπής. Στις περιπτώσεις των έργων που αφορούσαν τη χορήγηση άμεσης βοήθειας σε θύματα, ο αντίκτυπος είναι απτός, αν και περιορίζεται σε σχετικά μικρές ομάδες-στόχους. Ο αντίκτυπος των άλλων έργων, τα οποία συνήθως επιδιώκουν νομοθετικές ή πολιτικές μεταρρυθμίσεις, περιορίζεται από το γεγονός ότι η πρόοδος εξαρτάται και από πληθώρα άλλων παραγόντων και πολιτικών συγκυριών, που δεν είναι πάντοτε ευνοϊκές. Τα επιτευχθέντα αποτελέσματα έχουν σημαντικές πιθανότητες βιωσιμότητας. Ωστόσο, οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που έλαβαν στήριξη εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τη χρηματοδοτική στήριξη.

VII

Το Συνέδριο διατυπώνει σειρά συστάσεων προς την Επιτροπή για τη βελτίωση της παρεχόμενης στήριξης για την καταπολέμηση των βασανιστηρίων και την κατάργηση της θανατικής ποινής. Οι συστάσεις αφορούν τη στόχευση των χρηματοδοτικών πόρων, τον συντονισμό με άλλες προσπάθειες της ΕΕ, την επιλογή και τη βελτίωση των προτάσεων έργων, το πλαίσιο μέτρησης των επιδόσεων και τη βιωσιμότητα των δικαιούχων οργανώσεων.

Εισαγωγή

Η διάδοση των βασανιστηρίων και της θανατικής ποινής

01

Σύμφωνα με την Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου¹, κανείς δεν επιτρέπεται να υποβάλλεται σε βασανιστήρια ούτε σε ποινή ή μεταχείριση σκληρή, απάνθρωπη ή ταπεινωτική². Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών κατά των βασανιστηρίων και άλλων τρόπων σκληρής, απάνθρωπης ή ταπεινωτικής μεταχείρισης ή τιμωρίας³, η οποία υπεγράφη το 1984, περιέχει ορισμό του όρου «βασανιστήρια» (βλέπε πλαίσιο 1) και προβλέπει κανόνες για την αποτελεσματικότερη καταπολέμηση των βασανιστηρίων από τα κράτη. Έως το τέλος του 2014, η Σύμβαση είχε υπογραφεί και κυρωθεί από 156 κράτη, ενώ άλλα 10 κράτη την είχαν υπογράψει χωρίς να την έχουν κυρώσει ακόμη.

02

Σκοπός του Προαιρετικού Πρωτοκόλλου στη Σύμβαση κατά των βασανιστηρίων και άλλων μορφών σκληρής, απάνθρωπης ή ταπεινωτικής μεταχείρισης ή τιμωρίας⁴ (OPCAT) είναι να καθιερωθεί ένα σύστημα τακτικών επισκέψεων από ανεξάρτητους διεθνείς και εθνικούς φορείς σε χώρους κράτησης με σκοπό την αποτροπή των βασανιστηρίων. Έως το τέλος του 2014, το OPCAT είχε υπογραφεί και κυρωθεί από 76 κράτη, ενώ 19 κράτη το είχαν υπογράψει αλλά δεν το είχαν κυρώσει. Η κύρωση του OPCAT από μεγαλύτερο αριθμό κρατών εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική πρόκληση.

03

Παρά τις προσπάθειες της διεθνούς κοινότητας, τα βασανιστήρια, όπως και η ατιμωρησία των δραστών, εξακολουθούν να αποτελούν πραγματικότητα σε πολλές χώρες. Πρόσφατες εκθέσεις διεθνών οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών⁵ αναφέρονται στη διάδοση των βασανιστηρίων και άλλων μορφών κακομεταχείρισης σε 131 χώρες παγκοσμίως. Κατά συνέπεια, εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικές προκλήσεις όσον αφορά την αποτροπή των βασανιστηρίων και την αποκατάσταση των θυμάτων.

Πλαίσιο 1

Ορισμός των βασανιστηρίων

Ως «βασανιστήρια» νοείται κάθε πράξη με την οποία επιβάλλεται μεθοδευμένα έντονος σωματικός ή ψυχικός πόνος ή οδύνη, σε κάποιο πρόσωπο με σκοπό να αποσπασθεί από αυτό ή από τρίτο πρόσωπο πληροφορία ή ομολογία, να τιμωρηθεί για πράξη που αυτό ή τρίτο πρόσωπο διέπραξε ή υπάρχουν υπόνοιες ότι διέπραξε, ή για να ασκηθεί εκφοβισμός ή καταπίεση σε αυτό ή τρίτο πρόσωπο, ή στο πλαίσιο εφαρμογής διακρίσεων οποιουδήποτε είδους, όταν αυτός ο πόνος ή η οδύνη επιβάλλονται από δημόσιο λειτουργό ή άλλο πρόσωπο που ενεργεί με επίσημη ιδιότητα ή με την υποκίνηση, τη συναίνεση ή την αποδοχή του⁶.

04

Μολονότι 140 χώρες έχουν καταργήσει τη θανατική ποινή⁷, 58 χώρες τη διατηρούν ακόμη (βλέπε παραρτήματα Ι έως IV). Κατά την περίοδο 2007-2014, 37 χώρες πραγματοποιούσαν κατά μέσο όρο περισσότερες από 5 000 εκτελέσεις ετησίως⁸. Περισσότερο του 83 % των εκτελέσεων αυτών πραγματοποιήθηκαν στην Κίνα, άνω του 13 % στο Ιράν, το Ιράκ, τη Βόρεια Κορέα και τη Σαουδική Αραβία, και περίπου 3 % σε άλλες χώρες. Στο τέλος του 2014, οι καταδικασθέντες σε θάνατο παγκοσμίως υπερέβαιναν τους 19 000.

Η προσήλωση της ΕΕ στην καταπολέμηση των βασανιστηρίων και την κατάργηση της θανατικής ποινής

05

Η εξάλειψη κάθε είδους βασανιστηρίου και άλλων μορφών κακομεταχείρισης⁹, καθώς και η κατάργηση της θανατικής ποινής, αποτελούν προτεραιότητες της πολιτικής της ΕΕ στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η σταθερή προσήλωση της ΕΕ βασίζεται στις Ευρωπαϊκές Συνθήκες¹⁰ και αντικατοπτρίζεται στο στρατηγικό πλαίσιο και το σχέδιο δράσης για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία¹¹, καθώς και στις κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ (βλέπε πλαίσιο 2).

06

Η ΕΕ αναπτύσσει μια σειρά διπλωματικών δραστηριοτήτων στο πλαίσιο της επιδίωξης των στόχων της πολιτικής της στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Οι συμφωνίες εταιρικής σχέσης και συνεργασίας με τρίτες χώρες περιλαμβάνουν ρήτρα περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων, σκοπός της οποίας είναι να ενθαρρύνει τις ενδιαφερόμενες χώρες να συμμορφώνονται με τα πρότυπα για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, προβλέπονται διάφορα μέτρα, όπως η μείωση ή η αναστολή της συνεργασίας¹². Η ΕΕ εντάσσει επίσης ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων στον πολιτικό διάλογό της με χώρες-εταίρους ή περιφερειακούς οργανισμούς. Επιπροσθέτως, η ΕΕ διεξάγει επί του παρόντος συνομιλίες και διαβουλεύσεις επί συγκεκριμένων ζητημάτων που άπτονται των ανθρωπίνων δικαιωμάτων με 41 τρίτες χώρες και προάγει τα ανθρώπινα δικαιώματα μέσω της συμμετοχής της σε πολυμερή φόρα¹³. Άλλα σημαντικά μέσα άσκησης διπλωματικών πιέσεων είναι τα διπλωματικά «διαβήματα» (εμπιστευτικά) και οι δηλώσεις (δημόσιες) σχετικά με αρχές τρίτων χωρών.

Πλαίσιο 2

Κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ

Οι κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα παρέχουν πρακτικές οδηγίες τόσο στα θεσμικά όργανα όσο και στα κράτη μέλη της ΕΕ για την υλοποίηση της πολιτικής της ΕΕ στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Οι 11 συνολικά κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ καλύπτουν ευρύ φάσμα θεμάτων. Διατυπώνονται από την ομάδα εργασίας «Ανθρώπινα δικαιώματα» του Συμβουλίου (COHOM), εγκρίνονται από την Επιτροπή των Μονίμων Αντιπροσώπων και υιοθετούνται από το Συμβούλιο. Αν και δεν είναι νομικά δεσμευτικές, οι κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ στέλνουν ένα ηχηρό πολιτικό μήνυμα σχετικά με τις προτεραιότητες της Ένωσης στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

07

Στις 25 Ιουλίου 2012, μετά την έγκριση του στρατηγικού πλαισίου και του σχεδίου δράσης της ΕΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία, το Συμβούλιο διόρισε Ειδικό Εντεταλμένο της ΕΕ αρμόδιο για τη διασφάλιση της συνοχής, της αποτελεσματικότητας και της προβολής της πολιτικής της ΕΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Επιπροσθέτως, πρέπει να συμβάλλει εσωτερικά στην εφαρμογή του στρατηγικού πλαισίου και του σχεδίου δράσης για τα ανθρώπινα δικαιώματα και άλλων μέσων, όπως οι κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Ο Ειδικός Εντεταλμένος προάγει επίσης τον διάλογο για θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων με κυβερνήσεις τρίτων χωρών, διεθνείς και περιφερειακούς οργανισμούς, καθώς και με την κοινωνία των πολιτών.

08

Επιπλέον των δραστηριοτήτων αυτών, η ΕΕ επιδιώκει την προαγωγή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων θεωρώντας την πρόοδο στους τομείς των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της χρηστής διακυβέρνησης και της δημοκρατίας ως βασική προϋπόθεση στο πλαίσιο της αναπτυξιακής συνεργασίας της. Το 2012, στο πλαίσιο της αναπτυξιακής συνεργασίας, το Συμβούλιο αποφάσισε να αναπτύξει μια προσέγγιση βασισμένη στα ανθρώπινα δικαιώματα, προκειμένου να διασφαλιστεί η ενίσχυση των προσπαθειών της ΕΕ να συνδράμει τις χώρες εταίρους της στη συμμόρφωσή τους με τις διεθνείς υποχρεώσεις τους όσον αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα¹⁴. Αυτό θα επιτευχθεί μέσω της ενσωμάτωσης των αρχών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε κάθε επιχειρησιακή αναπτυξιακή δραστηριότητα της ΕΕ.

09

Επιπλέον, η ΕΕ χρηματοδοτεί έργα τα οποία αποσκοπούν αποκλειστικά στην προαγωγή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Το κύριο μέσο που διαθέτει η ΕΕ για την προώθηση της αποτροπής των βασανιστηρίων, της αποκατάστασης των θυμάτων βασανιστηρίων και της κατάργησης της θανατικής ποινής είναι το ευρωπαϊκό μέσο για τη δημοκρατία και τα δικαιώματα του ανθρώπου (ΕΜΔΔΑ), το οποίο λειτουργεί συμπληρωματικά προς τα γεωγραφικά μέσα. Δρομολογήθηκε το 2006 με σκοπό την προαγωγή της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε τρίτες χώρες¹⁵.

10

Ο προϋπολογισμός που διατέθηκε στο ΕΜΔΔΑ ανέρχεται σε 1,1 δισεκατομμύρια ευρώ συνολικά, και καλύπτει όλους τους στόχους στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων για την περίοδο 2007-2013. Το μεγαλύτερο μέρος της χρηματοδότησης από το ΕΜΔΔΑ εκταμιεύεται υπό τη μορφή επιχορηγήσεων προς οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών για την υλοποίηση έργων. Κατ’ αρχήν, οι επιχορηγήσεις προϋποθέτουν συγχρηματοδότηση, καθώς καλύπτουν μόνον έως το 80 % των δαπανών των έργων¹⁶. Το ΕΜΔΔΑ καλύπτει όλες τις περιοχές του πλανήτη, συμπεριλαμβανομένων πολλών εκβιομηχανισμένων χωρών, και καθιστά δυνατή τη χρηματοδότηση χωρίς διμερή συναίνεση, δεδομένου ότι δεν απαιτείται η έγκριση των αρχών της χώρας όπου υλοποιούνται τα έργα. Οι δαπάνες του ΕΜΔΔΑ για την καταπολέμηση των βασανιστηρίων¹⁷ και την κατάργηση της θανατικής ποινής ανήλθαν σε 100 εκατομμύρια ευρώ κατά την περίοδο 2007-2013 (βλέπε πίνακας 1). Ο αριθμός των συμβάσεων που συνήφθησαν κατά την περίοδο αυτή παρουσιάζεται στον πίνακα 2. Η πλειονότητα των έργων αφορά ενημερωτικές εκστρατείες, δραστηριότητες άσκησης πίεσης, πρακτικές παρακολούθησης, αποτρεπτικά μέτρα, νομική στήριξη θυμάτων βασανιστηρίων και θανατοποινιτών ή περίθαλψη και αποκατάσταση των θυμάτων.

Πίνακας 1

Δαπάνες του ΕΜΔΔΑ σχετικά με τα βασανιστήρια και τη θανατική ποινή ανά ήπειρο, 2007-2013

(σε ευρώ)
Βασανιστήρια | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | ΣΥΝΟΛΟ
Αφρική | 0 | 3 967 906 | 456 120 | 4 248 938 | 2 192 122 | 514 511 | 3 844 082 | 15 223 679
Αμερική | 0 | 2 226 820 | 388 122 | 1 178 945 | 758 097 | 0 | 2 530 910 | 7 082 894
Ασία | 36 465 | 10 281 020 | 613 754 | 2 366 367 | 1 936 457 | 0 | 11 242 841 | 26 476 904
Ευρώπη | 0 | 2 956 958 | 235 093 | 2 661 831 | 2 830 007 | 100 000 | 787 065 | 9 570 954
Δαπάνες που αφορούν περισσότερες ηπείρους | 0 | 6 175 025 | 0 | 10 800 143 | 1 499 207 | 0 | 6 734 343 | 25 208 718
ΣΥΝΟΛΟ | 36 465 | 25 607 729 | 1 693 089 | 21 256 224 | 9 215 890 | 614 511 | 25 139 241 | 83 563 149
Θανατική ποινή | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | ΣΥΝΟΛΟ
Αφρική | 0 | 0 | 76 863 | 285 000 | 734 333 | 0 | 0 | 1 096 196
Αμερική | 0 | 0 | 1 581 610 | 290 859 | 0 | 1 345 046 | 0 | 3 217 515
Ασία | 0 | 0 | 722 028 | 731 761 | 1 416 450 | 2 009 842 | 0 | 4 880 081
Ευρώπη | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 200 074 | 0 | 200 074
Δαπάνες που αφορούν περισσότερες ηπείρους | 0 | 0 | 4 067 552 | 657 674 | 0 | 3 263 246 | 0 | 7 988 472
ΣΥΝΟΛΟ | 0 | 0 | 6 448 053 | 1 965 294 | 2 150 783 | 6 818 208 | 0 | 17 382 338

Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Πίνακας 2

Αριθμός συμβάσεων του ΕΜΔΔΑ σχετικά με τα βασανιστήρια και τη θανατική ποινή ανά ήπειρο, 2007-2013

(σε ευρώ)
Βασανιστήρια | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | ΣΥΝΟΛΟ
Αφρική | 0 | 7 | 4 | 5 | 4 | 3 | 6 | 29
Αμερική | 0 | 7 | 3 | 3 | 6 | 0 | 4 | 23
Ασία | 1 | 19 | 5 | 5 | 4 | 0 | 18 | 52
Ευρώπη | 0 | 7 | 2 | 4 | 6 | 1 | 3 | 23
Συμβάσεις που αφορούν περισσότερες ηπείρους | 0 | 6 | 0 | 10 | 1 | 0 | 6 | 23
ΣΥΝΟΛΟ | 1 | 46 | 14 | 27 | 21 | 4 | 37 | 150
Θανατική ποινή | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | ΣΥΝΟΛΟ
Αφρική | 0 | 0 | 1 | 1 | 1 | 0 | 0 | 3
Αμερική | 0 | 0 | 4 | 2 | 0 | 2 | 0 | 8
Ασία | 0 | 0 | 2 | 2 | 2 | 3 | 0 | 9
Ευρώπη | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 1
Συμβάσεις που αφορούν περισσότερες ηπείρους | 0 | 0 | 7 | 1 | 0 | 4 | 0 | 12
ΣΥΝΟΛΟ | 0 | 0 | 14 | 6 | 3 | 10 | 0 | 33

Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

1Εγκρίθηκε από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών στις 10 Δεκεμβρίου 1948.

2Άρθρο 5.

3Εγκρίθηκε και άνοιξε προς υπογραφή, κύρωση και προσχώρηση με το ψήφισμα αριθ. 39/46 της Γενικής Συνέλευσης της 10ης Δεκεμβρίου 1984, και τέθηκε σε ισχύ την 26η Ιουνίου 1987.

4Εγκρίθηκε από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών στις 18 Δεκεμβρίου 2002 και τέθηκε σε ισχύ στις 22 Ιουνίου 2006.

5Διεθνής Αμνηστία, έκθεση 2014/2015 με τίτλο «The State of the World’s Human Rights» (Η κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στον κόσμο), και Παρατηρητήριο ανθρωπίνων δικαιωμάτων, «World Report 2015 (Events of 2014)» (Παγκόσμια έκθεση 2015, Συμβάντα του 2014).

6Η διατύπωση που χρησιμοποιείται όσον αφορά την συναίνεση ή την αποδοχή από δημόσιο λειτουργό επεκτείνει τις υποχρεώσεις του κράτους στην ιδιωτική σφαίρα και πρέπει να ερμηνεύεται κατά τρόπο που να περιλαμβάνει την παράλειψη του κράτους να προστατεύει τα άτομα υπό τη δικαιοδοσία του από πράξεις βασανισμού και κακομεταχείρισης που διαπράττονται από ιδιώτες.

7Νομοθετικά ή εν τοις πράγμασι. Επτά εκ των χωρών αυτών κατήργησαν τη θανατική ποινή μόνον για «κοινά» εγκλήματα, κατ’ αντιδιαστολή προς τα «εξαιρετικά» εγκλήματα, όπως τα εγκλήματα του στρατιωτικού δικαίου ή αυτά που διαπράττονται υπό εξαιρετικές συνθήκες.

8Πηγή: Διεθνής Αμνηστία. Τα αριθμητικά στοιχεία αποτελούν εκτιμήσεις, καθώς αρκετές χώρες δεν δημοσιεύουν επίσημα στοιχεία.

9Προς διευκόλυνση του αναγνώστη, τα «βασανιστήρια και άλλες μορφές κακομεταχείρισης» θα αναφέρονται στο εξής ως «βασανιστήρια».

10Άρθρα 2, 3, 6 και 21 της Συνθήκης για την ΕΕ και άρθρο 205 της Συνθήκης για τη λειτουργία της ΕΕ.

11Εγκρίθηκε από το Συμβούλιο στις 25 Ιουνίου 2012.

12Στην περίπτωση των χωρών της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού, η συμφωνία της Κοτονού ορίζει αμοιβαίες υποχρεώσεις, συμπεριλαμβανομένου του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η συμμόρφωση με τις οποίες παρακολουθείται στο πλαίσιο συνεχούς διαλόγου και αξιολόγησης. Οι αμοιβαίες υποχρεώσεις υπόκεινται στη ρήτρα διευθέτησης διαφορών του άρθρου 96, βάσει της οποίας μπορούν να διεξαχθούν διαβουλεύσεις και να ληφθούν κατάλληλα μέτρα, περιλαμβανομένης της αναστολής εφαρμογής της συμφωνίας όσον αφορά την εκάστοτε χώρα.

13Όπως η Τρίτη Επιτροπή της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών, το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών, ο Οργανισμός για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη και το Συμβούλιο της Ευρώπης.

14Η απόφαση για την ανάπτυξη μιας προσέγγισης βασισμένης στα ανθρώπινα δικαιώματα ελήφθη με την έγκριση του στρατηγικού πλαισίου και του σχεδίου δράσης της ΕΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία (βλέπε σημείο 5).

15Κανονισμóς (ΕΚ) αριθ. 1889/2006 του Eυρωπαϊκού Kοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 2006, για την καθιέρωση ενός χρηματοδοτικού μέσου για την προαγωγή της δημοκρατίας και των δικαιωμάτων του ανθρώπου παγκοσμίως (ΕΕ L 386 της 29.12.2006, σ. 1) ο οποίος αντικαταστάθηκε από τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 235/2014 (ΕΕ L 77 της 15.3.2014, σ. 85). Το ΕΜΔΔΑ βασίζεται στην Ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για τον εκδημοκρατισμό και την προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου που θεσπίστηκε το 1994, την οποία και αντικαθιστά.

16Η χρηματοδότηση έργων σε ποσοστό 100 % είναι, ωστόσο, δυνατή σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις.

17Ο όρος «καταπολέμηση των βασανιστηρίων» αναφέρεται τόσο στην αποτροπή των βασανιστηρίων όσο και στην αποκατάσταση των θυμάτων βασανιστηρίων.

Εμβέλεια και τρόπος προσέγγισης του ελέγχου

11

Το Συνέδριο αξιολόγησε την αποτελεσματικότητα της δράσης του ΕΜΔΔΑ για την αποτροπή των βασανιστηρίων, την αποκατάσταση των θυμάτων βασανιστηρίων και την κατάργηση της θανατικής ποινής. Ο έλεγχος επικεντρώθηκε στα ακόλουθα δύο ερωτήματα:

α)Κατανεμήθηκε ορθά η χρηματοδότηση;

β)Ήταν βιώσιμα τα αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν με τις επιχορηγήσεις;

12

Ο έλεγχος, ο οποίος επικεντρώθηκε στην περίοδο 2007-2013, διενεργήθηκε κατά το διάστημα Ιουλίου 2014-Ιανουαρίου 2015 και περιλάμβανε διάφορες συνιστώσες. Πρώτον, το Συνέδριο εξέτασε την κατανομή της χρηματοδότησης μέσω πέντε διεθνών προσκλήσεων υποβολής προτάσεων για την υπό εξέταση περίοδο (βλέπε παράρτημα V). Η εξέταση συνίστατο σε συνεντεύξεις με υπαλλήλους της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ) και της Γενικής Διεύθυνσης Διεθνούς Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΓΔ Διεθνούς Συνεργασίας και Ανάπτυξης), καθώς και σε επισκόπηση της αξιολόγησης από την Επιτροπή των υπομνημάτων και των ολοκληρωμένων προτάσεων 45 έργων (βλέπε παράρτημα VI). Δεύτερον, το Συνέδριο εξέτασε επτά επιχορηγήσεις στο πλαίσιο του ΕΜΔΔΑ προς τρεις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών στο Λονδίνο, στις οποίες πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις κατά τη διάρκεια του ελέγχου. Τρίτον, το Συνέδριο εξέτασε 13 έργα στο πλαίσιο του ΕΜΔΔΑ, τα οποία αφορούσαν τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, τη Γεωργία και τη Νότια Αφρική. Για τον σκοπό αυτό, πραγματοποιήθηκαν αποστολές ελέγχου στις χώρες αυτές, προκειμένου οι ελεγκτές του Συνεδρίου να συνομιλήσουν με υπαλλήλους των αντιπροσωπειών της ΕΕ, καθώς και με εκπροσώπους των οργανώσεων που έλαβαν τις επιχορηγήσεις του ΕΜΔΔΑ. Τέλος, το Συνέδριο προέβη σε εξέταση βάσει εγγράφων 11 έργων στο πλαίσιο του ΕΜΔΔΑ, τα οποία αφορούσαν την Κίνα και τις Ηνωμένες Πολιτείες (βλέπε παράρτημα VII). Το δείγμα ελέγχου αντιστοιχεί στο 24 % των σχετικών δαπανών.

Παρατηρήσεις

Μολονότι είχε διενεργηθεί κατάλληλη εκτίμηση των αναγκών, η στόχευση της χρηματοδότησης από την Επιτροπή δεν ήταν η βέλτιστη δυνατή

13

Το Συνέδριο εξέτασε κατά πόσον οι προσκλήσεις υποβολής προτάσεων βασίστηκαν σε κατάλληλη εκτίμηση των αναγκών, καθώς και εάν ήταν δεόντως στοχευμένες και συντονισμένες με άλλες δράσεις της ΕΕ, όπως οι συνήθεις δράσεις αναπτυξιακής στήριξης και ο διάλογος. Στο πλαίσιο του ελέγχου αξιολογήθηκαν επίσης τόσο η επιλογή των έργων, μέσω της εξέτασης της διαφάνειας, της επάρκειας της τεκμηρίωσης και της διεξοδικότητας της διαδικασίας επιλογής, όσο και η καταλληλότητα της βασιζόμενης στη ζήτηση προσέγγισης που εφαρμόστηκε.

Οι ανά χώρα στρατηγικές για τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν ελήφθησαν επαρκώς υπόψη για τους σκοπούς της κατανομής της χρηματοδότησης, ενώ ο συντονισμός με άλλες δράσεις της ΕΕ ήταν ελλιπής

14

Οι χρηματοδοτικοί πόροι που διατίθενται για την καταπολέμηση των βασανιστηρίων και την κατάργηση της θανατικής ποινής είναι πενιχροί σε σύγκριση με τις προκλήσεις στον τομέα αυτό (βλέπε σημείο 10) και, επομένως, πρέπει να κατανέμονται κατά προτεραιότητα σε χώρες και ζητήματα όπου οι ανάγκες είναι μεγάλες και τα περιθώρια βελτίωσης σημαντικά. Η Επιτροπή εξασφαλίζει κατάλληλα πληροφοριακά στοιχεία σχετικά με την κατάσταση στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στις χώρες-εταίρους αναλύοντας τις δημοσίως διαθέσιμες πληροφορίες, μέσω επαφών με οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, καθώς και εξετάζοντας ενεργά την κατάσταση επί τόπου. Οι αντιπροσωπείες της ΕΕ καταρτίζουν τακτικά υπομνήματα σχετικά με ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, και ενσωματώνουν σχετικά σχόλια και αναλύσεις στις εκθέσεις διαχείρισης που καταρτίζουν¹⁸.

15

Η Επιτροπή χρησιμοποιεί τις διαθέσιμες πληροφορίες για την εκτίμηση των αναγκών και τον καθορισμό προτεραιοτήτων, όπως αυτό προκύπτει από διάφορα έγγραφα. Στα έγγραφα της πολυετούς στρατηγικής του ΕΜΔΔΑ¹⁹ περιγράφονται τα προσδοκώμενα από το ΕΜΔΔΑ αποτελέσματα, καθώς και οι αντίστοιχες χρηματοδοτικές χορηγήσεις. Επιπλέον, καταρτίζονται ετήσια προγράμματα δράσης στα οποία περιγράφονται τα επιμέρους βασικά στοιχεία²⁰ των προς χρηματοδότηση δράσεων. Σε επίπεδο χωρών, οι προτεραιότητες καθορίζονται στις ανά χώρα στρατηγικές για τα ανθρώπινα δικαιώματα (βλέπε πλαίσιο 3). Τα έγγραφα αυτά είναι εμπιστευτικά, συμπεριλαμβανομένου του τμήματος στο οποίο καθορίζονται οι προτεραιότητες, γεγονός που περιορίζει την προστιθέμενη αξία τους.

Πλαίσιο 3

Ανά χώρα στρατηγικές για τα ανθρώπινα δικαιώματα

Από το δεύτερο εξάμηνο του 2011, η ΕΕ και τα κράτη μέλη της έχουν καταρτίσει περισσότερες από 150 ανά χώρα στρατηγικές για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Κάθε στρατηγική περιλαμβάνει ενδελεχή ανάλυση της κατάστασης στην εκάστοτε χώρα και θέτει σειρά κοινών προτεραιοτήτων για την ΕΕ και τα κράτη μέλη. Οι στρατηγικές προβλέπεται να επικαιροποιούνται ανά διετία, ή όποτε υπάρχουν σημαντικές αλλαγές. Η καταπολέμηση των βασανιστηρίων αποτελεί προτεραιότητα στο πλαίσιο 57 στρατηγικών και η κατάργηση της θανατικής ποινής στο πλαίσιο 72.

16

Οι επιχορηγήσεις χορηγούνται σε συνέχεια προσκλήσεων υποβολής προτάσεων (προσέγγιση βασιζόμενη στη ζήτηση). Κατά την περίοδο 2007-2013, δημοσιεύθηκαν τρεις διεθνείς προσκλήσεις υποβολής προτάσεων οι οποίες αφορούσαν την καταπολέμηση των βασανιστηρίων και δύο διεθνείς προσκλήσεις υποβολής προτάσεων οι οποίες αφορούσαν την κατάργηση της θανατικής ποινής. Αρμόδιες για τη διαχείριση των εν λόγω προσκλήσεων υποβολής προτάσεων με παγκόσμια κάλυψη, οι οποίες οδήγησαν στη χορήγηση 80 και 24 επιχορηγήσεων αντίστοιχα, ήταν οι κεντρικές υπηρεσίες της ΓΔ Διεθνούς Συνεργασίας και Ανάπτυξης. Τα έργα επελέγησαν μεταξύ 789 συνολικά προτάσεων έργων. Επιχορηγήσεις διατέθηκαν και μέσω προγραμμάτων στήριξης ανά χώρα. Πρόκειται για προσκλήσεις υποβολής προτάσεων τις οποίες διαχειρίζονται οι αντιπροσωπείες της ΕΕ και οι οποίες αφορούν συγκεκριμένη χώρα. Οι προσκλήσεις αυτές οδήγησαν στην χορήγηση 70 επιχορηγήσεων για την καταπολέμηση των βασανιστηρίων και 9 επιχορηγήσεων για την κατάργηση της θανατικής ποινής. Οι στόχοι των προσκλήσεων υποβολής προτάσεων είναι σύμφωνοι με τους στόχους που ορίζονται στα έγγραφα στρατηγικής του ΕΜΔΔΑ και στις κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ.

17

Οι διεθνείς προσκλήσεις υποβολής προτάσεων δεν εστίασαν στις χώρες στις οποίες η ΕΕ θεωρεί προτεραιότητα την καταπολέμηση των βασανιστηρίων και την κατάργηση της θανατικής ποινής (βλέπε πλαίσιο 3). Μολονότι οι γενικοί στόχοι των έργων που εξετάστηκαν σε σχέση με την Κίνα και τις Ηνωμένες Πολιτείες αναφέρονται ρητά ως προτεραιότητες στην ανά χώρα στρατηγική της ΕΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα, έργα στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, τη Γεωργία και τη Νότια Αφρική αφορούσαν επίσης την καταπολέμηση των βασανιστηρίων, αν και οι στρατηγικές για τα ανθρώπινα δικαιώματα για τις εν λόγω χώρες δεν την προβλέπουν ρητά ως προτεραιότητα. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα, πόροι του ΕΜΔΔΑ να διατεθούν σε χώρες όπου η εξάλειψη των βασανιστηρίων ή η κατάργηση της θανατικής ποινής δεν αποτελούσαν προτεραιότητα.

18

Οι περιγραφές των στόχων των περισσότερων προσκλήσεων υποβολής προτάσεων ήταν αόριστες. Στην πρόσκληση υποβολής προτάσεων του 2007 για τη στήριξη δράσεων στον τομέα της καταπολέμησης των βασανιστηρίων γινόταν διάκριση μεταξύ, αφενός, της αποτροπής (παρτίδα 1) και, αφετέρου, της αποκατάστασης (παρτίδα 2). Ωστόσο, στις προσκλήσεις που δημοσιεύθηκαν το 2009 και το 2012 δεν γινόταν πλέον αυτή η διάκριση. Αντιθέτως, ενθαρρυνόταν μια ολοκληρωμένη και ολιστική προσέγγιση, η οποία κάλυπτε τρεις προτεραιότητες, την αποτροπή, τη λογοδοσία και την αποκατάσταση, οι οποίες θεωρούνται αλληλένδετες και αλληλοενισχυόμενες. Οι προσκλήσεις υποβολής προτάσεων που αφορούσαν τη θανατική ποινή επίσης προωθούσαν την υιοθέτηση μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης. Δεν δινόταν ιδιαίτερη έμφαση σε συγκεκριμένη πτυχή ούτε ορίζονταν επιμέρους στόχοι.

19

Στη Γεωργία, τα έργα του ΕΜΔΔΑ συμπληρώνονται από άλλες δράσεις της ΕΕ, όπως συνήθεις δράσεις στήριξης, διαπραγματεύσεις ενόψει της συμφωνίας σύνδεσης ΕΕ-Γεωργίας και διάλογο. Ο διάλογος με τη Γεωργία στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς συμβάλλει στην εδραίωση των έργων του ΕΜΔΔΑ, καλύπτοντας τα ζητήματα στα οποία αυτά εστιάζουν. Στις άλλες χώρες που εξετάστηκαν, ωστόσο, τα έργα του ΕΜΔΔΑ δεν εντάσσονται στο πλαίσιο μιας συνεκτικής, στρατηγικής και συντονισμένης προσέγγισης για την αντιμετώπιση των ζητημάτων που σχετίζονται με τα βασανιστήρια και τη θανατική ποινή. Τα έργα δεν αλληλοσυμπληρώνονται αποτελεσματικά και δεν συνδέονται με τη συνήθη αναπτυξιακή στήριξη της Επιτροπής. Επιπλέον, ο διάλογος της Επιτροπής δεν συμπληρώνει τα έργα του ΕΜΔΔΑ τόσο αποτελεσματικά όσο θα μπορούσε. Τα σχετικά με τα βασανιστήρια ζητήματα δεν εντάχθηκαν στο πλαίσιο του διαλόγου με τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και τη Νότια Αφρική, παρά το γεγονός ότι τα έργα του ΕΜΔΔΑ εστιάζουν στην αποτροπή των βασανιστηρίων και την αποκατάσταση των θυμάτων βασανιστηρίων. Το ζήτημα της θανατικής ποινής συζητήθηκε στο πλαίσιο του διαλόγου με την Κίνα για θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καθώς και στο πλαίσιο της διαβούλευσης ΕΕ-Ηνωμένων Πολιτειών για θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ωστόσο, τα ζητήματα που τέθηκαν διέφεραν από εκείνα στα οποία εστίαζαν τα έργα του ΕΜΔΔΑ.

20

Η εφαρμογή της βασιζόμενης στα ανθρώπινα δικαιώματα προσέγγισης στο πλαίσιο της αναπτυξιακής συνεργασίας (βλέπε σημείο 8) παρουσιάζει σημαντική καθυστέρηση. Τον Μάιο του 2014²¹, η Επιτροπή παρουσίασε στο Συμβούλιο μια «εργαλειοθήκη» η οποία προβλέπει πώς θα προχωρήσει η Επιτροπή προς την κατεύθυνση μιας βασιζόμενης στα ανθρώπινα δικαιώματα προσέγγισης στο πλαίσιο της αναπτυξιακής συνεργασίας. Η εργαλειοθήκη αυτή περιλαμβάνει πρακτικούς καταλόγους ελέγχου και ανακοινώνει την ανάπτυξη μιας δέσμης στήριξης. Η βασιζόμενη στα ανθρώπινα δικαιώματα προσέγγιση δεν εφαρμόζεται ακόμη, μολονότι η πρώτη αξιολόγησή της προβλέπεται ήδη για το 2016.

Η διαδικασία επιλογής των έργων ήταν επαρκώς τεκμηριωμένη αλλά όχι αρκούντως αυστηρή

21

Η διαδικασία επιλογής των έργων χαρακτηρίζεται από διαφάνεια και τεκμηριώνεται επαρκώς. Οι αξιολογήσεις των έργων (βλέπε πλαίσιο 4) τεκμηριώνονται με την αναλυτική βαθμολογία κάθε αξιολογητή, καθώς και με περιγραφική εκτίμηση. Επιπλέον, παρουσιάζονται αρκετά λεπτομερώς τα συνολικά συμπεράσματα των επιτροπών αξιολόγησης, συμπεριλαμβανομένων της τελικής κατάταξης των έργων, του καθορισμού του κατώτατου βαθμού, επεξηγήσεων σχετικά με τη μη επιλεξιμότητα των έργων και της αιτιολόγησης τυχόν επαναξιολογήσεων.

Πλαίσιο 4

Αξιολόγηση προτάσεων έργων

Σύμφωνα με τον πρακτικό οδηγό των διαδικασιών σύναψης συμβάσεων στο πλαίσιο των εξωτερικών δράσεων της ΕΕ, οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που επιθυμούν να λάβουν επιχορήγηση οφείλουν κατ’ αρχάς να υποβάλουν υπόμνημα στο οποίο να περιγράφουν τα βασικά χαρακτηριστικά του προτεινόμενου έργου. Εφόσον το υπόμνημα αυτό εγκριθεί από την επιτροπή αξιολόγησης, καλούνται να υποβάλουν πλήρη πρόταση έργου. Τόσο το υπόμνημα όσο και η πλήρης πρόταση αξιολογούνται από δύο αξιολογητές, στις περισσότερες δε περιπτώσεις από έναν ανεξάρτητο εξωτερικό αξιολογητή και από έναν εκπρόσωπο της αντιπροσωπείας της ΕΕ στη χώρα όπου προγραμματίζεται να υλοποιηθεί η δράση²². Οι αξιολογήσεις διενεργούνται βάσει συστήματος βαθμολόγησης και τυποποιημένων πινάκων αξιολόγησης με κριτήρια που καλύπτουν πτυχές του σχεδιασμού, της συνάφειας, της ικανότητας, της σκοπιμότητας, της αποτελεσματικότητας, της βιωσιμότητας και της οικονομικής αποδοτικότητας. Οι επιχορηγήσεις παρέχονται στα έργα που συγκεντρώνουν τις υψηλότερες βαθμολογίες.

22

Οι τυποποιημένοι πίνακες αξιολόγησης που χρησιμοποιεί η Επιτροπή (βλέπε πλαίσιο 4) εμφανίζουν μια σειρά αδυναμιών που δυσχεραίνουν την ποιοτική και αντικειμενική αξιολόγηση:

α)Οι κατευθυντήριες οδηγίες για τη βαθμολόγηση των διαφόρων κριτηρίων είναι περιορισμένες και η διατύπωση πολλών κριτηρίων περιλαμβάνει όρους όπως «επαρκής», «ενδεδειγμένος», «ικανοποιητικός» και «στρατηγικά επιλεγείς», οι οποίοι δεν επεξηγούνται επακριβώς.

β)Από το 2011, η συνάφεια των έργων αξιολογείται μόνον βάσει του υπομνήματος περί πρότασης και όχι βάσει της πλήρους πρότασης.

γ)Αρκετά κριτήρια συνδυάζονται και βαθμολογούνται από κοινού. Δεν είναι σαφές πώς πρέπει να γίνεται η βαθμολόγηση όταν διαφέρει η αξιολόγηση των επιμέρους κριτηρίων.

δ)Δεν προβλέπονται ελάχιστες απαιτήσεις σε σχέση με ουσιώδεις πτυχές για τις οποίες κάτι τέτοιο θα ήταν αναμενόμενο, όπως όσον αφορά τη σκοπιμότητα ή τον αντίκτυπο ενός έργου.

23

Η Επιτροπή εκδίδει κατευθυντήριες οδηγίες απευθυνόμενες στους αξιολογητές για κάθε πρόσκληση υποβολής προτάσεων. Σκοπός των εν λόγω κατευθυντήριων οδηγιών είναι να κατευθύνουν τους αξιολογητές στο έργο τους, κατά τρόπον ώστε να εξασφαλίζεται η συνέπεια και η συνοχή του αξιολογητικού έργου. Ωστόσο, οι κατευθυντήριες οδηγίες δεν αντισταθμίζουν επαρκώς τις αδυναμίες των τυποποιημένων πινάκων αξιολόγησης (βλέπε σημείο 22) και δεν διευκρινίζουν καταλλήλως τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να αξιολογούνται συγκεκριμένες απαιτήσεις των προσκλήσεων υποβολής προτάσεων. Παραδείγματος χάριν, σε σχέση με τα βασανιστήρια, οι προσκλήσεις υποβολής προτάσεων αναφέρουν ότι είναι προτιμητέα μια ολιστική και ολοκληρωμένη προσέγγιση, καθώς και δράσεις που διερευνούν τη σχέση μεταξύ της προαγωγής των οικονομικών, κοινωνικών και πολιτιστικών δικαιωμάτων, αφενός, και της εξάλειψης των βασανιστηρίων, αφετέρου. Στην περίπτωση της θανατικής ποινής, τα έργα πρέπει να περιλαμβάνουν δράσεις που βασίζονται σε μια ολοκληρωμένη προσέγγιση της καταπολέμησης της θανατικής ποινής. Ωστόσο, τα κριτήρια αυτά δεν αξιολογούνται, ούτε βαθμολογούνται χωριστά.

24

Οι αξιολογήσεις έργων που εξέτασε το Συνέδριο (βλέπε σημείο 12) δεν είχαν διενεργηθεί πάντοτε με την αναγκαία αυστηρότητα:

α)Στις περιπτώσεις 25 από τις 45 αξιολογήσεις έργων που εξετάστηκαν, τουλάχιστον μία περιγραφική εκτίμηση δεν περιλαμβάνει ανάλυση ανά κριτήριο, μολονότι αυτό απαιτείται. Επομένως, οι εν λόγω αξιολογήσεις δεν είναι πλήρως αιτιολογημένες.

β)Στις περιπτώσεις τεσσάρων από τις 45 αξιολογήσεις έργων που εξετάστηκαν, δεν αιτιολογείται με σαφήνεια η χαμηλή βαθμολογία σε σχέση με ορισμένα κριτήρια.

γ)Στις περιπτώσεις 11 από τις 45 αξιολογήσεις έργων που εξετάστηκαν, οι ελεγκτές του Συνεδρίου επεσήμαναν ασυνέπειες μεταξύ της βαθμολογίας και των περιγραφικών εκτιμήσεων. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων, η ασυνέπεια έγκειτο στην σχετικά υψηλή βαθμολογία για ορισμένα κριτήρια, παρά τις αρνητικές περιγραφικές εκτιμήσεις.

25

Συχνά οι αξιολογητές διατυπώνουν διαφορετικές γνώμες για το ίδιο έργο. Στις περιπτώσεις των 45 έργων που εξετάστηκαν, σημαντική διαφορά μεταξύ των βαθμολογιών των δύο αξιολογητών υπήρχε για ποσοστό 20 % των κριτηρίων²³. Η επιτροπή αξιολόγησης έχει τη δυνατότητα να μην αποδεχθεί τη βαθμολογία των αξιολογητών και να προβεί σε επαναξιολόγηση του συνόλου των κριτηρίων. Ωστόσο, δεν ακολουθήθηκε συνεπής προσέγγιση όσον αφορά τις επαναξιολογήσεις. Στο πλαίσιο τριών από τις πέντε προσκλήσεις υποβολής προτάσεων που εξετάστηκαν, η επιτροπή αξιολόγησης προέβη σε επαναξιολόγηση στις περιπτώσεις κατά τις οποίες η διαφορά μεταξύ της συνολικής βαθμολογίας των δύο αξιολογήσεων κρίθηκε σημαντική. Επιπροσθέτως, ο ορισμός του τι συνιστά σημαντική διαφορά μεταβλήθηκε επίσης με την πάροδο του χρόνου. Ως αποτέλεσμα αυτού, δεν υποβλήθηκαν σε επαναξιολόγηση αρκετές προτάσεις έργων που εμφάνιζαν μεγάλες διαφορές στη βαθμολογία. Στην περίπτωση μιας πρόσκλησης υποβολής προτάσεων²⁴, δεν διενεργήθηκε καμία επαναξιολόγηση, παρά την ύπαρξη σημαντικής διαφοράς²⁵ μεταξύ της συνολικής βαθμολογίας των αξιολογητών για τέσσερα από τα δέκα έργα. Στην περίπτωση μιας άλλης πρόσκλησης²⁶, διενεργήθηκαν επαναξιολογήσεις, χωρίς ωστόσο να διευκρινιστεί για ποια έργα έπρεπε να γίνει αυτό, και τρεις από τις οκτώ προτάσεις δεν υποβλήθηκαν σε επαναξιολόγηση, ενώ υπήρχε σημαντική διαφορά μεταξύ των συνολικών βαθμολογιών των δύο αξιολογητών.

26

Οι επιχορηγήσεις τις οποίες ζητούν οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών πρέπει να συμμορφώνονται με συγκεκριμένα όρια. Το ελάχιστο και το μέγιστο ύψος των επιχορηγήσεων αυξήθηκαν κατά την υπό εξέταση περίοδο. Η μέση αξία των συμβάσεων για έργα που αφορούσαν τη θανατική ποινή αυξήθηκε από 550 000 ευρώ για την πρόσκληση υποβολής προτάσεων του 2008 σε 735 000 ευρώ για την πρόσκληση του 2011. Η μέση αξία των συμβάσεων για έργα που αφορούσαν τη θανατική ποινή αυξήθηκε από 715 000 ευρώ για την πρόσκληση υποβολής προτάσεων του 2007 σε 903 000 ευρώ για την πρόσκληση του 2009. Τα ποσά αυξήθηκαν προκειμένου να μειωθεί ο αριθμός των συμβάσεων και, ως εκ τούτου, ο φόρτος εργασίας της Επιτροπής.

27

Οι μικρότερου μεγέθους οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών βρίσκονται σε συγκριτικά μειονεκτική θέση όταν υποβάλλουν αιτήσεις επιχορήγησης, λόγω των επαχθών διαδικασιών υποβολής αιτήσεων, των γλωσσικών απαιτήσεων²⁷ και, στην περίπτωση ορισμένων προσκλήσεων υποβολής προτάσεων, της απαίτησης να δραστηριοποιούνται σε περισσότερες από μία χώρες. Το αυξημένο ελάχιστο ποσό των επιχορηγήσεων δυσχέρανε περαιτέρω για αυτές την υποβολή αίτησης επιχορήγησης, ακόμη και στις περιπτώσεις που έχουν τη δυνατότητα να υλοποιήσουν συναφή και αποτελεσματικά έργα. Προκειμένου να αμβλύνει τις ανωτέρω δυσκολίες, η Επιτροπή διοργανώνει σεμινάρια και προγράμματα επιμόρφωσης απευθυνόμενα σε οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, προάγει την ανάπτυξη εταιρικών σχέσεων και επιτρέπει την παροχή κλιμακωτών επιχορηγήσεων.

Η εφαρμογή της βασιζόμενης στη ζήτηση προσέγγισης διασφάλισε μεν ότι οι δικαιούχοι οργανώσεις διέθεταν επαρκή εμπειρογνωσία και ότι αναλάμβαναν την ευθύνη των δράσεων, είχε όμως και μειονεκτήματα

28

Η βασιζόμενη στη ζήτηση προσέγγιση καθιστά δυνατή την αντιμετώπιση ευαίσθητων ζητημάτων χωρίς κυβερνητική συναίνεση. Οι αιτούντες των έργων που εξετάστηκαν διέθεταν επαρκές προσωπικό με τις αναγκαίες τεχνικές ικανότητες και, στην πλειονότητα των περιπτώσεων, είχαν ήδη υλοποιήσει έργα παρόμοιας κλίμακας και φύσης. Ωστόσο, σε περισσότερο από το ένα τέταρτο των περιπτώσεων, η κλίμακα του έργου υπερέβαινε σημαντικά την κλίμακα κάθε δραστηριότητας που είχε υλοποιήσει στο παρελθόν η δικαιούχος οργάνωση, κάτι που συνιστά δυνητικό κίνδυνο για την υλοποίηση του έργου. Παρ’ όλα αυτά, η περιορισμένη ικανότητα της οργάνωσης αποδείχθηκε σημαντικό πρόβλημα σε μία μόνον από τις περιπτώσεις αυτές.

29

Η βασιζόμενη στη ζήτηση προσέγγιση έχει μια σειρά αρνητικών συνεπειών:

α)Η γεωγραφική εμβέλεια των έργων ενδέχεται να μη συμπίπτει με τις περιοχές όπου το ΕΜΔΔΑ μπορεί να επιτύχει τον μεγαλύτερο αντίκτυπο. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων, τα έργα καλύπτουν σε γενικές γραμμές τις περιοχές στις οποίες δραστηριοποιούνταν ήδη οι οργανώσεις. Σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτό είχε ως αποτέλεσμα τη στήριξη δραστηριοτήτων με πολύ περιορισμένο δυνητικό αντίκτυπο, επειδή τα έργα στόχευαν σε χώρες όπου, για πολιτικούς λόγους, δεν μπορεί εύλογα να αναμένεται η επίτευξη προόδου.

β)Σε μια προσπάθεια εξασφάλισης επιχορηγήσεων, οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών ενδέχεται να προτείνουν έργα με υπερβολικά φιλόδοξους στόχους. Επί των 31 έργων που εξετάστηκαν, το Συνέδριο εντόπισε 13 τα οποία είχαν σαφώς υπερβολικά φιλόδοξους στόχους. Αυτοί συνήθως σχετίζονται με αλλαγές η υλοποίηση των οποίων προϋποθέτει κυβερνητική δέσμευση στις χώρες-εταίρους, αλλά δεν υπάρχουν στοιχεία που να υποδεικνύουν ότι υφίσταται τέτοια δέσμευση, κάθε άλλο μάλιστα,

γ)Οι δικαιούχοι οργανώσεις ενδέχεται να μη δεσμευθούν ρητά να υλοποιήσουν μετρήσιμες δραστηριότητες. Αυτό δυσχεραίνει σε μεταγενέστερο στάδιο την αντικειμενική αξιολόγηση, από πλευράς Επιτροπής, της ικανοποιητικής υλοποίησης των δραστηριοτήτων του έργου. Έχουν καθοριστεί δείκτες για τη μέτρηση των δραστηριοτήτων των έργων, αλλά, μολονότι πρόκειται ως επί το πλείστον για μετρήσιμους δείκτες, δεν έχουν κατά κανόνα καθοριστεί σημεία εκκίνησης και ποσοτικώς προσδιορισμένοι επιμέρους στόχοι, αν και αυτό ήταν δυνατό στις περισσότερες περιπτώσεις.

30

Οι αρνητικές συνέπειες της βασιζόμενης στη ζήτηση προσέγγισης δεν έτυχαν της δέουσας αντιμετώπισης. Όταν οι αξιολογητές των προτάσεων έργων εντοπίζουν αδυναμίες, αυτό δεν οδηγεί στη βελτίωση του σχεδιασμού των έργων²⁸, με αποτέλεσμα η ευκαιρία να μένει ανεκμετάλλευτη.

Τα έργα υλοποιήθηκαν σύμφωνα με τον σχεδιασμό τους, αλλά ο συνολικός αντίκτυπος της χρηματοδότησης από το ΕΜΔΔΑ ήταν περιορισμένος

31

Το Συνέδριο εξέτασε εάν τα έργα υλοποιήθηκαν σύμφωνα με τον σχεδιασμό τους, από την άποψη των δραστηριοτήτων, του προϋπολογισμού και του χρονοδιαγράμματος. Επιπροσθέτως, το Συνέδριο αξιολόγησε κατά πόσον ελήφθη υπόψη η οικονομική αποδοτικότητα των έργων. Το Συνέδριο εξέτασε επίσης εάν είχαν τον προσδοκώμενο αντίκτυπο, καθώς και τη βιωσιμότητα των αποτελεσμάτων.

Σε γενικές γραμμές οι δραστηριότητες των έργων υλοποιήθηκαν σύμφωνα με τον σχεδιασμό τους

32

Οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που υλοποιούν έργα υποβάλλουν εκθέσεις σχετικά με τις δραστηριότητές τους κατά τη διάρκεια και στη λήξη των περιόδων υλοποίησης των έργων. Οι εκθέσεις αυτές επικεντρώνονται σε πολύ μεγάλο βαθμό στις δραστηριότητες και όχι στην επίτευξη των στόχων, γεγονός που παρακωλύει την προσανατολισμένη στα αποτελέσματα διαχείριση των δαπανών.

33

Το πρόβλημα αυτό σχετίζεται με το γεγονός ότι τα λογικά πλαίσια (βλέπε πλαίσιο 5) που υποβάλλουν οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών πάσχουν από την άποψη της διατύπωσης. Συχνά περιέχουν ειδικούς στόχους, προσδοκώμενα αποτελέσματα και δραστηριότητες χωρίς συνοχή. Στην πραγματικότητα, το απαιτούμενο υπόδειγμα του λογικού πλαισίου δεν είναι προσαρμοσμένο στα έργα αυτού του είδους και είναι υπερβολικά πολύπλοκο για πολλές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών.

34

Οι προϋπολογισμοί των εξετασθέντων έργων είχαν τηρηθεί σε όλες τις περιπτώσεις και εμφάνιζαν πολύ υψηλό ποσοστό χρησιμοποίησης²⁹. Σε γενικές γραμμές, οι κύριες δραστηριότητες των έργων υλοποιήθηκαν σύμφωνα με τον σχεδιασμό³⁰ τους. Ωστόσο, σε 8 από τα 16 έργα τα οποία εξετάστηκαν και των οποίων η υλοποίηση είχε ολοκληρωθεί, ορισμένες από τις σχεδιαζόμενες δραστηριότητες δεν είχαν υλοποιηθεί. Αυτό συχνά οφειλόταν στο γεγονός ότι τα έργα είχαν υπερβολικά φιλόδοξους στόχους (βλέπε σημείο 29).

Πλαίσιο 5

Λογικά πλαίσια

Οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που υποβάλλουν αίτηση επιχορήγησης υποχρεούνται να υποβάλλουν το λογικό πλαίσιο του έργου που επιθυμούν να υλοποιήσουν. Πρόκειται για έγγραφο με τη μορφή συνήθους πίνακα, το οποίο περιέχει τους γενικούς και ειδικούς στόχους, τα προσδοκώμενα αποτελέσματα και τις σχεδιαζόμενες δραστηριότητες του έργου.

35

Σε τέσσερις περιπτώσεις, η υλοποίηση των έργων σύμφωνα με τον σχεδιασμό τους προσέκρουσε σε απρόβλεπτα γεγονότα, όπως σε εταίρους που δεν πραγματοποίησαν τις προσδοκώμενες συνεισφορές ή σε σημαντικές μεταβολές του πολιτικού περιβάλλοντος. Στις περιπτώσεις αυτές, τα προβλήματα αντιμετωπίστηκαν με τον ενδεδειγμένο τρόπο από τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, σε συνεννόηση με την Επιτροπή. Αυτό επιτεύχθηκε είτε με την αντικατάσταση ενός ή περισσότερων εταίρων είτε με την τροποποίηση της γεωγραφικής εμβέλειας του έργου.

36

Η περίοδος υλοποίησης 11 έργων παρατάθηκε από δύο έως 13 μήνες. Τα επιχειρήματα που προβλήθηκαν για την παράταση της περιόδου υλοποίησης δεν αιτιολογούσαν πειστικά γιατί η επιχορήγηση δεν είχε χρησιμοποιηθεί πλήρως έως το τέλος της αρχικής περιόδου υλοποίησης ή γιατί η παράταση ήταν αναγκαία αλλά και επαρκής για την επίτευξη των στόχων του έργου. Ο δυνητικός κίνδυνος είναι η παράταση της περιόδου υλοποίησης να αποσκοπούσε κυρίως στο να δοθεί στις δικαιούχους οργανώσεις η δυνατότητα να αναλώσουν το σύνολο του προϋπολογισμού και όχι να επιτύχουν τους στόχους του έργου.

37

Λόγω του ότι οι συμβάσεις επιχορήγησης παρέχονται βάσει προσκλήσεων υποβολής προτάσεων και όχι βάσει διαγωνισμού, είναι δύσκολο για την Επιτροπή να διασφαλίσει πλήρως την οικονομική αποδοτικότητα των δαπανών. Επιπροσθέτως, η Επιτροπή δεν όρισε κριτήρια αναφοράς για την αξιολόγηση αυτής της οικονομικής αποδοτικότητας. Ωστόσο, δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι το συνολικό κόστος της πλειονότητας των εξετασθέντων έργων δεν είναι εύλογο, δεδομένων των προσδοκώμενων αποτελεσμάτων. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι επιμέρους μισθοί είναι μάλιστα σχετικά χαμηλοί, γεγονός που καταδεικνύει την αφοσίωση πολλών από τους υπαλλήλους των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών που υλοποιούν έργα. Όμως, σε τρεις από τις 31 εξετασθείσες περιπτώσεις, η οικονομική αποδοτικότητα δεν ήταν η βέλτιστη δυνατή. Στις περιπτώσεις αυτές, το συνολικό κόστος, συγκρινόμενο με τα προσδοκώμενα αποτελέσματα, ήταν υψηλό.

38

Το Συνέδριο διενήργησε τη σύγκριση αυτή για τα 14 από τα 31 εξετασθέντα έργα τα οποία αποσκοπούν στην παροχή βοήθειας απευθείας στους τελικούς δικαιούχους³¹. Για τα έργα αυτά, προέκυψαν στοιχεία που αποδεικνύουν ότι όσα υλοποιήθηκαν από οργανώσεις που εδρεύουν στις δικαιούχους χώρες είναι οικονομικώς αποδοτικότερα από εκείνα που υλοποιήθηκαν από οργανώσεις που εδρεύουν σε άλλες χώρες. Οι πρώτες έχουν απήχηση σε περισσότερους τελικούς δικαιούχους και εμφανίζουν χαμηλότερο μέσο κόστος ανά στηριζόμενο δικαιούχο.

39

Οι περισσότεροι από τους προϋπολογισμούς των έργων που εξετάστηκαν περιλαμβάνουν αύξηση των άμεσων δαπανών κατά 7 % για την κάλυψη των έμμεσων. Οι δικαιούχοι οργανώσεις ερμηνεύουν διαφορετικά τι καλύπτει αυτό το κατ’ αποκοπήν ποσό. Ως αποτέλεσμα αυτού, τυγχάνουν διαφορετικής μεταχείρισης οι δαπάνες για μισθώματα χώρων γραφείων, μισθούς υπαλλήλων οικονομικών και διοικητικών υπηρεσιών και υπαλλήλων γενικής διοίκησης, καθώς και άλλες δαπάνες. Ανάλογα με την περίπτωση, το σύνολο ή μέρος αυτών των δαπανών περιλαμβάνεται ή όχι στον προϋπολογισμό της επιχορήγησης, επιπλέον του κατ’ αποκοπήν ποσού για έμμεσες δαπάνες.

Ο αντίκτυπος της χρηματοδότησης του ΕΜΔΔΑ περιορίστηκε λόγω του κατακερματισμού της πενιχρής χρηματοδοτικής συνεισφοράς του ΕΜΔΔΑ και, σε ορισμένες περιπτώσεις, λόγω δυσμενών πολιτικών συνθηκών

40

Η χρηματοδότηση του ΕΜΔΔΑ για την καταπολέμηση των βασανιστηρίων και την κατάργηση της θανατικής ποινής απηχεί την σταθερή προσήλωση της ΕΕ στα ζητήματα αυτά. Επομένως, αποσκοπεί στην ενίσχυση της ηθικής επιρροής της ΕΕ σε ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ωστόσο, οι διατεθέντες πόροι είναι μάλλον πενιχροί (βλέπε σημείο 10) σε σύγκριση με τις προκλήσεις στους τομείς αυτούς παγκοσμίως (βλέπε σημεία 1 έως 4). Οι διαθέσιμοι χρηματοδοτικοί πόροι της περιόδου 2007-2013 κατακερματίστηκαν προκειμένου να διατεθούν σε 183 έργα που υλοποιήθηκαν σε περισσότερες από 120 χώρες παγκοσμίως, με αποτέλεσμα την αποδυνάμωση του αντικτύπου τους.

41

Ο αντίκτυπος των έργων ήταν εν γένει δύσκολο να μετρηθεί, καθώς ο επιδιωκόμενος αντίκτυπος είναι συχνά άυλος, δεν υπάρχουν επιμέρους στόχοι για τους δείκτες επιδόσεων (βλέπε σημείο 29), ενώ οι εκθέσεις που διαβιβάζουν οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών στην Επιτροπή επικεντρώνονται στις δραστηριότητες (βλέπε σημείο 32). Επιπλέον, η πρόοδος εξαρτάται όχι μόνον από τα επιτεύγματα των έργων αλλά και από πληθώρα εξωγενών παραγόντων, κάτι που δυσχεραίνει και, σε ορισμένες περιπτώσεις, καθιστά αδύνατη την αξιολόγηση του βαθμού στον οποίο οι δραστηριότητες συνετέλεσαν στην επίτευξη προόδου.

42

Μολονότι διενεργούνται αξιολογήσεις για την εκτίμηση του αντικτύπου των έργων, αυτές δεν παρέχουν ολοκληρωμένη εικόνα, καθώς δεν εφαρμόζεται εναρμονισμένη προσέγγιση. Συγκεκριμένα, εναπόκειται στις δικαιούχους οργανώσεις που υποβάλλουν αίτηση επιχορήγησης να αποφασίσουν εάν επιθυμούν να προγραμματίσουν αξιολόγηση του έργου³².

43

Η κύρια δραστηριότητα 14 από τα 31 έργα που εξετάστηκαν ήταν η παροχή βοήθειας στους τελικούς δικαιούχους. Εξ αυτών, 10 πέτυχαν τον στόχο αυτό, κάτι που αποδεικνύεται από τον αριθμό των ατόμων που έλαβαν βοήθεια, τη φήμη των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών που υλοποίησαν τα έργα και την εκτίμηση των τελικών δικαιούχων, όπως καταγράφεται στις στατιστικές και όπως εκφράστηκε στο Συνέδριο στο πλαίσιο των συνεντεύξεων που πραγματοποιήθηκαν. Ωστόσο, με την εξαίρεση των έργων που υλοποιήθηκαν στη Γεωργία, ο συνολικός αντίκτυπος των εξετασθέντων έργων είναι περιορισμένος, επειδή αυτά επικεντρώνονται σε μικρές ομάδες-στόχους.

44

Για τα άλλα τέσσερα έργα που αφορούσαν κυρίως την παροχή βοήθειας στους τελικούς δικαιούχους, δεν προέκυψαν στοιχεία που να αποδεικνύουν την ύπαρξη σημαντικού αντικτύπου. Δύο έργα αφορούσαν την παροχή νομικής υποστήριξης σε θανατοποινίτες στις Ηνωμένες Πολιτείες, ωστόσο σε ελάχιστες μόνον περιπτώσεις απετράπη η εκτέλεση της ποινής. Δύο άλλα έργα οδήγησαν σε δικαστικές προσφυγές σε πολλές χώρες για υποθέσεις βασανιστηρίων, ωστόσο μέχρι στιγμής για ελάχιστες από αυτές έχει αναφερθεί αίσια έκβαση.

45

Οι κύριοι στόχοι 17 από τα 31 έργα που εξετάστηκαν δεν περιλάμβαναν την παροχή βοήθειας στους τελικούς δικαιούχους. Η υλοποίηση έχει ολοκληρωθεί σε εννέα περιπτώσεις. Σε έξι εξ αυτών, ο αντίκτυπος υπολειπόταν του προσδοκώμενου:

α)Ένα έργο το οποίο επικεντρωνόταν στην αποτροπή των βασανιστηρίων σε εννέα πρώην σοβιετικές δημοκρατίες υπήρξε εν μέρει αποτελεσματικό όσον αφορά την ανάπτυξη συστημάτων παρακολούθησης και την προαγωγή μοντέλων αποκατάστασης βασισμένων σε βέλτιστες πρακτικές. Δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι το έργο απέφερε την αύξηση της αλληλεπίδρασης μεταξύ των κυβερνήσεων και της κοινωνίας των πολιτών στον τομέα των βασανιστηρίων, την ενίσχυση της ικανότητας της κοινωνίας των πολιτών ή τη βελτίωση της πρόσβασης των πλέον ευάλωτων ομάδων κρατουμένων σε υπηρεσίες υποστήριξης.

β)Ένα έργο με αντικείμενο τη θανατική ποινή σε 17 χώρες πέτυχε την αύξηση της ευαισθητοποίησης της κοινής γνώμης, προώθησε τη διαφάνεια, ενίσχυσε δίκτυα και συνασπισμούς και αύξησε την ικανότητα της κοινωνίας των πολιτών. Ωστόσο, δεν υπήρξε εξίσου επιτυχές όσον αφορά τους ουσιαστικότερους στόχους του, όπως η κατάργηση της θανατικής ποινής ή η αναστολή των εκτελέσεων. Όσον αφορά την ανάπτυξη πολιτικής στον τομέα της ποινικής δικαιοσύνης και τη νομική μεταρρύθμιση, υπήρξε ορισμένη πρόοδος σε μόλις τέσσερις από τις 17 χώρες που κάλυπτε το έργο, ενώ ελάχιστη πρόοδος επιτεύχθηκε προς την επίτευξη του στόχου της αύξησης των κυρώσεων των διεθνών συμβάσεων.

γ)Ένα έργο που επικεντρωνόταν στις συνθήκες κράτησης σε στρατιωτικές φυλακές στη Γεωργία δεν είχε κανέναν αποδεδειγμένο αντίκτυπο. Οι στρατιωτικές φυλακές που βρίσκονταν σε άσχημη κατάσταση έκλεισαν μετά τη λήξη του έργου, αλλά δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι το έργο συνετέλεσε σε αυτό.

δ)Ένα έργο που επιδίωκε την ενίσχυση οργανώσεων που αγωνίζονται για την κατάργηση της θανατικής ποινής σε δύο πολιτείες των Ηνωμένων Πολιτειών είχε έναν ορισμένο αντίκτυπο, μακράν, όμως, μικρότερο του προσδοκώμενου.

ε)Ένα έργο το οποίο αποσκοπούσε να πιέσει την Κίνα να εξετάσει το ενδεχόμενο υπογραφής του OPCAT και να συμβάλει στην αποτροπή των βασανιστηρίων και άλλων μορφών κακομεταχείρισης στη χώρα δεν πέτυχε τα περισσότερα από τα αναλυτικά αποτελέσματα που επιδίωκε. Σημειώθηκε ορισμένη πρόοδος όσον αφορά την εποπτεία των κέντρων προσωρινής κράτησης, και τροποποιήθηκε το ποινικό δίκαιο, προκειμένου να ευθυγραμμιστεί περισσότερο με τα διεθνή πρότυπα. Ωστόσο, δεν επιτεύχθηκε η σοβαρότερη εξέταση του ενδεχομένου υπογραφής του OPCAT, δεν εφαρμόστηκαν νέες εκτελεστικές κατευθυντήριες οδηγίες όσον αφορά τα παρανόμως συλλεγόμενα αποδεικτικά στοιχεία, σε ένα μόνο κέντρο κράτησης εφαρμόστηκε πιλοτικό σχέδιο παρακολούθησης, ενώ δεν αναπτύχθηκε βελτιωμένος μηχανισμός υποβολής καταγγελιών.

στ)Ένα έργο αποσκοπούσε στον περιορισμό της επιβολής της θανατικής ποινής στην Κίνα προάγοντας τη διακριτική ευχέρεια των δικαστικών λειτουργών, μέσω της επιμόρφωσης των δικαστών σε τοπικά δικαστήρια, και αναπτύσσοντας αυστηρές κατευθυντήριες οδηγίες για την επιβολή ποινών και τα αποδεικτικά στοιχεία. Κατά τη διάρκεια της περιόδου υλοποίησης του έργου επήλθαν πολλές θετικές αλλαγές. Αναθεωρήθηκαν αρκετά νομοθετικά κείμενα και διάφορες πολιτικές που σχετίζονται με τη θανατική ποινή. Παραδείγματος χάριν, ενοποιήθηκε το πρότυπο επιβολής της θανατικής ποινής, η θανατική ποινή επιβάλλεται πλέον μόνον στους αυτουργούς ιδιαιτέρως σοβαρών εγκλημάτων, ενώ 13 μη βίαια εγκλήματα δεν μπορούν πλέον να τιμωρηθούν με θανατική ποινή. Ωστόσο, οι αλλαγές αυτές δεν μπορούν να συνδεθούν άμεσα με το έργο.

46

Όσον αφορά τα οκτώ έργα που βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη, είναι πολύ πρόωρο να συναχθούν συμπεράσματα σχετικά με τον αντίκτυπό τους. Ωστόσο, υπάρχουν ενδείξεις ότι τουλάχιστον δύο έργα θα έχουν αντίκτυπο μικρότερο του προσδοκώμενου:

α)Το ένα υποστηρίζει τη μεγαλύτερη συμμόρφωση των αρχών έξι αφρικανικών χωρών με τους κανόνες, τις διαδικασίες και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο σε σχέση με τα βασανιστήρια. Μολονότι τα εργαστήρια που διοργανώθηκαν υπήρξαν επιτυχή, όπως καταδεικνύει ο μεγάλος αριθμός των συμμετεχόντων, δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι το έργο είχε ουσιαστικό αντίκτυπο.

β)Το άλλο έργο αφορούσε έρευνα για την ανάπτυξη κατευθυντήριων οδηγιών για την καλύτερη ερμηνεία της πολιτικής στον τομέα του ποινικού δικαίου από τα κινεζικά δικαστήρια. Οι κατευθυντήριες οδηγίες υποβλήθηκαν στο Ανώτατο Λαϊκό Δικαστήριο αλλά, μέχρι στιγμής, δεν έχει υπάρξει απάντηση. Οι προσπάθειες που έχουν καταβληθεί θα μείνουν χωρίς αντίκτυπο εάν οι δικαστικές αρχές φανούν απρόθυμες να τις χρησιμοποιήσουν. Μια θετική έκβαση δεν θεωρείται πιθανή, δεδομένου ότι οι κρατικοί αξιωματούχοι δείχνουν μεγαλύτερη απροθυμία να στηρίξουν πρωτοβουλίες που θα ευνοούσαν την κατάργηση της θανατικής ποινής.

47

Οι λόγοι για τους οποίους ο αντίκτυπος των έργων είναι περιορισμένος είναι διάφοροι:

α)Ορισμένοι από τους στόχους έργων ήταν υπερβολικά φιλόδοξοι και, επομένως, δεν μπορούσαν να επιτευχθούν (βλέπε σημείο 29).

β)Η πρόοδος στους τομείς των βασανιστηρίων και της θανατικής ποινής είναι κατά κανόνα αργή και τείνει να διαρκεί περισσότερο από τα έργα.

γ)Οι πολιτικές συνθήκες στις χώρες-στόχους δεν ευνοούσαν πάντα την επίτευξη ουσιαστικής προόδου. Η προθυμία των κυβερνήσεων είναι παράγοντας εξαιρετικής σημασίας για την επίτευξη των στόχων έργων που δεν απευθύνονται άμεσα σε τελικούς δικαιούχους.

48

Μολονότι η πρόοδος εξαρτάται όχι μόνον από τα επιτεύγματα των έργων αλλά και από εξωγενείς παράγοντες (βλέπε σημείο 41), υπάρχουν ενδείξεις ότι έξι από τα εξετασθέντα έργα, τα οποία αφορούσαν την κατάργηση της θανατικής ποινής στις Ηνωμένες Πολιτείες είχαν, από κοινού, θετικό αντίκτυπο. Η συνεισφορά τους έλαβε διάφορες μορφές. Τέσσερα έργα επικεντρώθηκαν στην αύξηση της ενημέρωσης, παραδείγματος χάριν δίνοντας βήμα στις οικογένειες των εκτελεσθέντων ή οργανώνοντας εθνική ομάδα ομιλητών ή εκστρατεία στα μέσα ενημέρωσης εθνικής εμβέλειας. Δύο έργα αφορούσαν τη διενέργεια έρευνας, το ένα σχετικά με τρόπους άσκησης επιρροής στους υπευθύνους για τη χάραξη πολιτικής και το άλλο για την αξιολόγηση της κατάστασης σε σχέση με τη θανατική ποινή σε τέσσερις πολιτείες. Τα έργα αυτά συνέβαλαν σε θετικές εξελίξεις (βλέπε πλαίσιο 6), μολονότι η ακριβής έκταση της συμβολής τους δεν είναι δυνατό να εκτιμηθεί. Υπάρχουν ενδείξεις ότι τα έργα ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης είχαν μεγαλύτερο αντίκτυπο σε σύγκριση με τα δύο ερευνητικά έργα.

Πλαίσιο 6

Εξελίξεις σε σχέση με τη θανατική ποινή στις Ηνωμένες Πολιτείες

Κατά την υπό εξέταση περίοδο οι εξελίξεις σε σχέση με την θανατική ποινή στις Ηνωμένες Πολιτείες ήταν ως επί το πλείστον θετικές. Η θανατική ποινή καταργήθηκε στις πολιτείες Νέο Μεξικό (το 2009), Ιλινόις (το 2011), Κονέκτικατ (το 2012) και Μέριλαντ (το 2013), ο αριθμός των καταδικών σε θάνατο μειώθηκε από 118 το 2009 σε 83 το 2013 και ο αριθμός των εκτελέσεων από 52 το 2009 σε 39 το 2013³³.

Μολονότι τα αποτελέσματα των έργων είναι βιώσιμα, οι επιχορηγήσεις δεν κατέστησαν τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών περισσότερο αυτόνομες οικονομικά

49

Οι προτάσεις των έργων που εξετάστηκαν καλύπτουν τα ζητήματα της οικονομικής, θεσμικής και πολιτικής βιωσιμότητας. Επιπροσθέτως, το ζήτημα της βιωσιμότητας των αποτελεσμάτων καλύπτεται στις εκθέσεις που υποβλήθηκαν από οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών στο τέλος της περιόδου υλοποίησης³⁴. Μολονότι ο αντίκτυπος των έργων συχνά υπολείπεται των προσδοκιών (βλέπε σημεία 43 έως 48), τα έργα συνετέλεσαν σε πιθανώς μόνιμες αλλαγές.

50

Εξάλλου, οι επιχορηγήσεις έδωσαν σε αρκετές περιπτώσεις τη δυνατότητα στις δικαιούχους οργανώσεις να επεκτείνουν τη γεωγραφική εμβέλεια της δράσης τους, με θετικό αντίκτυπο για τις ίδιες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ακόμη και το θεματικό πεδίο των δικαιούχων οργανώσεων διευρύνθηκε χάρη στην επιχορήγηση του ΕΜΔΔΑ.

51

Ωστόσο, οι περισσότερες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών δεν είναι αυτόνομες οικονομικά. Ορισμένες εξ αυτών κατορθώνουν να καλύπτουν τμήμα των χρηματοδοτικών αναγκών τους μέσω δραστηριοτήτων που αποφέρουν έσοδα ή δωρεών από το κοινό, αν και το τμήμα αυτό είναι γενικά πολύ περιορισμένο. Για τη χρηματοδότηση των δραστηριοτήτων τους εξαρτώνται σε πολύ μεγάλο βαθμό από τις επιχορηγήσεις των ελάχιστων χορηγών που χρηματοδοτούν την καταπολέμηση των βασανιστηρίων και την κατάργηση της θανατικής ποινής.

52

Το γεγονός ότι οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών δεν είναι οικονομικά αυτόνομες υπονομεύει τη συνέχεια των δραστηριοτήτων τους. Η αναστολή ή η παύση της χρηματοδότησης του ΕΜΔΔΑ συχνά οδηγεί στον τερματισμό των δραστηριοτήτων των δικαιούχων οργανώσεων και την απόλυση των υπαλλήλων τους, με αποτέλεσμα την απώλεια εμπειρογνωσίας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η έλλειψη αυτονομίας απειλεί και την ίδια την ύπαρξη των οργανώσεων αυτών.

53

Μόλις πέντε από τα 31 έργα που εξετάστηκαν περιλάμβαναν δραστηριότητες που θα ενίσχυαν την οικονομική αυτονομία των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. Ο στόχος αυτός δεν επιτεύχθηκε σε τρεις περιπτώσεις, είτε γιατί δεν αναπτύχθηκαν δραστηριότητες δημιουργίας εισοδήματος είτε γιατί δεν επιτεύχθηκε η οικειοποίηση των υπηρεσιών από την κοινότητα. Σε δύο άλλες περιπτώσεις, ο στόχος της οικονομικής αυτονομίας επιτεύχθηκε:

α)Στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, ένα έργο το οποίο χρηματοδοτούσε τοπικά κέντρα για την παροχή ψυχολογικής και νομικής υποστήριξης σε θύματα σεξουαλικής βίας κατόρθωσε να καταστήσει τα κέντρα αυτά οικονομικά αυτόνομα. Αυτό επιτεύχθηκε με την ανάπτυξη διαφόρων δραστηριοτήτων δημιουργίας εισοδήματος, όπως η γεωργία, η παραγωγή αρτοπαρασκευασμάτων, η ξυλουργική και το πλέξιμο ή με την χορήγηση μικροδανείων στην τοπική κοινότητα.

β)Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ένα έργο έδωσε σε οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών σε δύο πολιτείες τη δυνατότητα να αναπτύξουν ένα σχέδιο συγκέντρωσης πόρων για τη διασφάλιση της οικονομικής βιωσιμότητάς τους. Αμφότερες οι οργανώσεις κατέστησαν οικονομικά βιώσιμες, χωρίς χρηματοδότηση από τη συντονιστική οργάνωση σε εθνικό επίπεδο.

18Εκθέσεις διαχείρισης της εξωτερικής βοήθειας.

19Κατά το υπό εξέταση διάστημα, τέτοια έγγραφα στρατηγικής υπήρχαν για τις περιόδους 2007-2010 και 2011-2013.

20Διατεθέν ποσό, προτεραιότητες και προσέγγιση που ακολουθήθηκε για την κατανομή των κονδυλίων.

21Αν και το σχέδιο δράσης του στρατηγικού πλαισίου και του σχεδίου δράσης της ΕΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία (βλέπε σημείο 5) προέβλεπε ότι έπρεπε να οριστικοποιηθεί το 2013.

22Στις περιπτώσεις που ένα έργο αφορά δράσεις σε περισσότερες χώρες, το έργο αξιολογείται από εκπρόσωπο της περιφερειακής διεύθυνσης της ΓΔ Διεθνούς Συνεργασίας και Ανάπτυξης.

23Διαφορά τουλάχιστον δύο βαθμών, επί συνόλου πέντε, σε σχέση με ένα συγκεκριμένο κριτήριο. Δεδομένου ότι κάθε αξιολόγηση περιλαμβάνει 17 κριτήρια, το Συνέδριο εξέτασε συνολικά 765 κριτήρια.

24Πρόσκληση υποβολής προτάσεων 126-224.

25Άνω των 10 επί συνόλου 50 βαθμών.

26Πρόσκληση υποβολής προτάσεων 131-085.

27Οι αιτήσεις υποβάλλονται στα αγγλικά, τα γαλλικά ή τα ισπανικά.

28Το άρθρο 204, παράγραφος 5, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1268/2012 της Επιτροπής, της 29ης Οκτωβρίου 2012, σχετικά με τους κανόνες εφαρμογής του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τους δημοσιονομικούς κανόνες που εφαρμόζονται στον γενικό προϋπολογισμό της Ένωσης (ΕΕ L 362 της 31.12.2012, σ. 1) προβλέπει ότι η πρόταση δεν μπορεί να μεταβληθεί ουσιωδώς.

29Κατά μέσο όρο 97,8 %.

30Αν και ο έλεγχος επαλήθευσης ήταν δυσχερής στις 10 περιπτώσεις στις οποίες οι κύριες δραστηριότητες των έργων δεν ήταν ποσοτικώς προσδιορισμένες (βλέπε σημείο 29).

31Επί συνόλου 183 συμβάσεων επιχορήγησης που υπεγράφησαν την περίοδο 2007-2013, 76 αφορούσαν έργα των οποίων η κύρια δραστηριότητα ήταν η παροχή βοήθειας σε τελικούς δικαιούχους, π.χ. θύματα βασανιστηρίων.

32Μόλις σε 18 περιπτώσεις έργων, επί συνόλου 31 που εξετάστηκαν, είχε προβλεφθεί η διενέργεια αξιολογήσεων κατά τη λήξη του έργου. Βλέπε επίσης σημείο 26 της ειδικής έκθεσης αριθ. 18/2014 του Συνεδρίου σχετικά με τα συστήματα αξιολόγησης και προσανατολισμένης στα αποτελέσματα παρακολούθησης της EuropeAid (http://eca.europa.eu).

33Πηγή: Death Penalty Information Center. Το 2015 η θανατική ποινή καταργήθηκε επίσης στη Νεμπράσκα.

34Το Συνέδριο διαπίστωσε μία μόνον εξαίρεση.

Συμπεράσματα και συστάσεις

54

Η στήριξη από το ΕΜΔΔΑ για την καταπολέμηση των βασανιστηρίων, την αποκατάσταση των θυμάτων βασανιστηρίων και την κατάργηση της θανατικής ποινής υπήρξε εν μέρει μόνον αποτελεσματική, λόγω του ότι η στόχευση της πενιχρής χρηματοδότησης δεν ήταν η βέλτιστη δυνατή και η επίτευξη προόδου παρεμποδίστηκε από τις δυσμενείς πολιτικές συγκυρίες.

Σύσταση 1

Καλύτερη στόχευση των περιορισμένων πόρων

Η Επιτροπή οφείλει να επικεντρώνει τη χρηματοδότηση από το ΕΜΔΔΑ στα σημαντικότερα ζητήματα και τις χώρες με τις μεγαλύτερες ανάγκες, όπου μπορεί να προσδοκάται ο μεγαλύτερος δυνατός αντίκτυπος, σύμφωνα με τις προτεραιότητες που ορίζονται στις ανά χώρα στρατηγικές για τα ανθρώπινα δικαιώματα.

55

Η Επιτροπή συγκεντρώνει επαρκή πληροφοριακά στοιχεία για την κατάσταση στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στις χώρες εταίρους και καθορίζει αναλόγως τις προτεραιότητες για καθεμία. Μολονότι η κατανομή της χρηματοδότησης έγινε σε γενικές γραμμές ορθά, η Επιτροπή δεν λαμβάνει επαρκώς υπόψη τις εν λόγω προτεραιότητες. Επιπλέον, σε πολλές χώρες, τα χρηματοδοτούμενα με επιχορηγήσεις του ΕΜΔΔΑ έργα συχνά δεν συμπληρώνονται από άλλες δράσεις της ΕΕ, όπως η συνήθης αναπτυξιακή στήριξη και ο διάλογος με τη χώρα-εταίρο, ή δεν συντονίζονται με αυτές. Μέσω της βασιζόμενης στη ζήτηση προσέγγισης για τη χρηματοδότηση των έργων διασφαλίστηκε ότι τα έργα κατά κανόνα υλοποιούνταν από δραστήριες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, οι οποίες ασκούσαν χρηστή διαχείριση και διέθεταν τεχνική εμπειρογνωσία. Η διαδικασία επιλογής των έργων, μολονότι καλά τεκμηριωμένη, ήταν μάλλον χαλαρή και ορισμένα από τα μειονεκτήματα της βασιζόμενης στη ζήτηση προσέγγισης δεν αντιμετωπίστηκαν επαρκώς. Στις περιπτώσεις που τα επιλεγέντα έργα είχαν υπερβολικά φιλόδοξους στόχους ή δεν ήταν επαρκώς σαφές τι ακριβώς επιδίωκαν, ο σχεδιασμός των έργων δεν βελτιώθηκε (βλέπε σημεία 14 έως 30).

Σύσταση 2

Βελτίωση του συντονισμού με άλλες δράσεις της ΕΕ

Η Επιτροπή οφείλει, όποτε αυτό είναι δυνατό, να δηλώνει ανοικτά τις προτεραιότητες της ΕΕ, όπως αυτές καθορίζονται στις ανά χώρα στρατηγικές για τα ανθρώπινα δικαιώματα και να επικεντρώνει κατά τρόπο συντονισμένο την επιλογή των έργων, τη συνήθη αναπτυξιακή στήριξη και τον πολιτικό διάλογο στις εν λόγω προτεραιότητες. Επιπλέον, η Επιτροπή οφείλει να διασφαλίσει την άμεση εφαρμογή της προσέγγισης που βασίζεται στα ανθρώπινα δικαιώματα.

Σύσταση 3

Βελτίωση της επιλογής των έργων

Η Επιτροπή οφείλει να βελτιώσει περαιτέρω τους τυποποιημένους πίνακες αξιολόγησης και τις κατευθυντήριες οδηγίες για τους αξιολογητές, προκειμένου να διασφαλίσει τη συνοχή και τη συνέπεια των αξιολογήσεων στο σύνολό τους. Οι αξιολογητές πρέπει να διαθέτουν απολύτως σαφή εικόνα των κριτηρίων στα οποία πρέπει να βασίσουν την αξιολόγησή τους και του τρόπου με τον οποίο πρέπει να βαθμολογήσουν τις προτάσεις. Οι αξιολογήσεις πρέπει να είναι αυστηρότερες και να περιλαμβάνουν αιτιολόγηση σε σχέση με όλα τα κριτήρια που χρησιμοποιήθηκαν. Η προσέγγιση όσον αφορά τις επαναξιολογήσεις πρέπει να είναι σαφής και να εφαρμόζεται με συνέπεια.

Σύσταση 4

Καλύτερη χρήση των δυνατοτήτων βελτίωσης των προτάσεων έργων στις περιπτώσεις που οι αξιολογητές έχουν διαπιστώσει αδυναμίες σε αυτόν

Η Επιτροπή οφείλει να ζητεί με συστηματικότερο τρόπο από τους αιτούντες να προσαρμόζουν τις προτάσεις έργων τους προκειμένου να διασφαλίζεται ότι λαμβάνονται σε μεγαλύτερο βαθμό υπόψη οι αδυναμίες που διαπίστωσαν οι αξιολογητές, μεριμνώντας ώστε οι προσαρμογές να μην είναι ουσιώδεις, ώστε να εξασφαλίζεται η δίκαιη και ισότιμη μεταχείριση.

56

Σε γενικές γραμμές, οι δραστηριότητες των έργων υλοποιήθηκαν σύμφωνα με τον σχεδιασμό τους και είναι κατά κανόνα οικονομικά αποδοτικές, ιδίως στις περιπτώσεις που τα έργα υλοποιούνται από οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών σε χώρες-εταίρους. Τα αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν μέσω των επιχορηγήσεων είναι βιώσιμα. Ωστόσο, τα συστήματα που εφαρμόστηκαν για τη μέτρηση του αντικτύπου εμφανίζουν αδυναμίες, με ασαφή λογικά πλαίσια για τα έργα, έλλειψη σαφώς καθορισμένων κριτηρίων αξιολόγησης και στόχων και ασυνεπή προσέγγιση των αξιολογήσεων των έργων. Στις περιπτώσεις των έργων που αφορούσαν τη χορήγηση βοήθειας σε θύματα, ο αντίκτυπος είναι απτός, αν και περιορίζεται σε σχετικά μικρές ομάδες-στόχους. Η συνεισφορά των έργων που επιδιώκουν νομοθετικές ή πολιτικές μεταρρυθμίσεις είναι δύσκολο να εκτιμηθεί, καθώς η πρόοδος εξαρτάται και από πληθώρα άλλων παραγόντων. Σε αρκετές περιπτώσεις, τα έργα δεν είχαν τον επιδιωκόμενο αντίκτυπο λόγω των δυσμενών πολιτικών συνθηκών. Τα αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν είναι βιώσιμα. Ωστόσο, οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που υποστηρίχθηκαν εξαρτώνται ως επί το πλείστον σε μεγάλο βαθμό από τη χρηματοδοτική στήριξη και η ένταση των δραστηριοτήτων τους συχνά μειώνεται σημαντικά όταν παύει η χρηματοδότηση του ΕΜΔΔΑ (βλέπε σημεία 32 έως 53).

Σύσταση 5

Περαιτέρω ανάπτυξη του πλαισίου μέτρησης των επιδόσεων

Η Επιτροπή οφείλει να απλουστεύσει το υπόδειγμα του λογικού πλαισίου των έργων του ΕΜΔΔΑ, προκειμένου να αναδεικνύονται με σαφέστερο τρόπο οι σχέσεις μεταξύ στόχων, δραστηριοτήτων και αντικτύπου. Πρέπει, επίσης, να ορίζονται δείκτες αντικτύπου και μετρήσιμοι επιμέρους στόχοι βάσει των σημείων εκκίνησης και των προβλεπόμενων δραστηριοτήτων των έργων. Ακόμη, πρέπει να εναρμονιστεί η προσέγγιση των αξιολογήσεων των έργων.

Σύσταση 6

Μεγαλύτερη επικέντρωση στη βελτίωση της βιωσιμότητας των δικαιούχων οργανώσεων

Η Επιτροπή, στις προσκλήσεις υποβολής προτάσεων που δημοσιεύει, οφείλει να προωθεί μέτρα που προάγουν την οικονομική αυτονομία των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, λόγου χάριν μέσω του συντονισμού των χορηγών, και να αναζητεί τρόπους συνεχούς στήριξης των δικαιούχων οργανώσεων που εμφανίζουν καλές επιδόσεις.

Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Τμήμα III, του οποίου προεδρεύει ο κ. Karel PINXTEN, Μέλος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, στο Λουξεμβούργο, κατά τη συνεδρίασή του της 30ής Ιουνίου 2015.

Για το Ελεγκτικό Συνέδριο

Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
Πρόεδρος

Παραρτήματα

Παραρτημα I

Η θανατική ποινή στην Αφρική

Πηγή: Eurostat.

Παραρτημα II

Η θανατική ποινή στην Ασία

Η ονομασία αυτή δεν πρέπει να εκλαμβάνεται ως αναγνώριση Κράτους της Παλαιστίνης και δεν θίγει τις θέσεις των κρατών μελών επί του ζητήματος.

Πηγή: Eurostat.

Παραρτημα III

Η θανατική ποινή στη Λατινική Αμερική

Πηγή: Eurostat.

Παραρτημα IV

Η θανατική ποινή στις Ηνωμένες Πολιτείες

Πηγή: Eurostat.

Παραρτημα V

Διεθνείς προσκλήσεις υποβολής προτάσεων 2007-2013

Πρόσκληση υποβολής προτάσεων
Είδος και περιγραφή
Αντικείμενο
Θέμα
Ύψος επιχορήγησης ανά έργο
(σε ευρώ)
Διάρκεια
Αρχικώς διατεθέν ποσό
(σε ευρώ)
Τελικώς καταβληθέν ποσό
(σε ευρώ)

126-224
Διεθνής πρόσκληση
«Κλειστή πρόσκληση υποβολής προτάσεων 2007»
Βασανιστήρια
Στήριξη δράσεων στους τομείς των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της δημοκρατίας για την καταπολέμηση των βασανιστηρίων και άλλων μορφών κακομεταχείρισης
Παρτίδα 1: Αποτροπή των βασανιστηρίων (30 % του ποσού)
Παρτίδα 2: Αποκατάσταση θυμάτων βασανιστηρίων (70 % του ποσού)
Κατ’ ελάχιστο:
200 000
Κατ’ ανώτατο όριο:
1 500 000
Κατ’ ελάχιστο:
12 μήνες
Κατ’ ανώτατο όριο:
36 μήνες
22 000 000
22 171 837

127-238
Διεθνής πρόσκληση
«Ανοικτή πρόσκληση υποβολής προτάσεων 2008»
Θανατική ποινή
Δράσεις σε ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και δημοκρατίας που καλύπτονται από τις κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ για τη θανατική ποινή
Κατ’ ελάχιστο:
150 000
Κατ’ ανώτατο όριο:
1 000 000
Κατ’ ελάχιστο:
12 μήνες
Κατ’ ανώτατο όριο:
36 μήνες
4 000 000
8 244 166

128-815
Διεθνής πρόσκληση
«Κλειστή πρόσκληση υποβολής προτάσεων 2009»
Βασανιστήρια
Στήριξη δράσεων στους τομείς των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της δημοκρατίας για την καταπολέμηση των βασανιστηρίων και άλλων μορφών κακομεταχείρισης
Κατ’ ελάχιστο:
200 000
Κατ’ ανώτατο όριο:
1 500 000
Κατ’ ελάχιστο:
18 μήνες
Κατ’ ανώτατο όριο:
36 μήνες
20 000 000
25 266 659

131-085
Διεθνής πρόσκληση
«Κλειστή πρόσκληση υποβολής προτάσεων 2011»
Βασανιστήρια/Θανατική ποινή
Παρτίδα 1: Ενίσχυση του ρόλου των δικτύων της κοινωνίας των πολιτών στην προαγωγή μεταρρυθμίσεων στους τομείς των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της δημοκρατίας
‘=> δεν σχετίζεται συγκεκριμένα με τα βασανιστήρια · μόνον 1 έργο της παρτίδας 1 καλύπτεται από τον έλεγχο
Παρτίδα 2: Δράσεις προς υποστήριξη των κατευθυντήριων γραμμάτων της ΕΕ για την κατάργηση της θανατικής ποινής
Κατ’ ελάχιστο:
200 000
Κατ’ ανώτατο όριο: 1 500 000
Κατ’ ελάχιστο:
18 μήνες
Κατ’ ανώτατο όριο:
36 μήνες
Παρτίδα 1:
14 600 000
Παρτίδα 2:
7 000 000
Παρτίδα 1: 855 324 (μόνον σε σχέση με το έργο που καλύπτεται από τον έλεγχο)
Παρτίδα 2: 6 618 135

132-762
Διεθνής πρόσκληση
«Κλειστή πρόσκληση υποβολής προτάσεων 2012»
Βασανιστήρια
Καταπολέμηση της ατιμωρησίας
Παρτίδα 1: Δράσεις της κοινωνίας των πολιτών για την καταπολέμηση των βασανιστηρίων και άλλων μορφών σκληρής, απάνθρωπης ή ταπεινωτικής μεταχείρισης ή τιμωρίας
Παρτίδα 2: Δράσεις της κοινωνίας των πολιτών για την προαγωγή της αποτελεσματικής λειτουργίας του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου και του συστήματος του Καταστατικού της Ρώμης
‘=> Η παρτίδα 2 δεν καλύπτεται από τον έλεγχο
Κατ’ ελάχιστο:
500 000
Κατ’ ανώτατο όριο:
1 500 000
Κατ’ ελάχιστο:
24 μήνες
Κατ’ ανώτατο όριο:
36 μήνες
Παρτίδα 1:
16 215 000
Παρτίδα 2:
6 000 000
21 219 618

Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Παραρτημα VI

Έργα σε σχέση με τα οποία οι ελεγκτές του Συνεδρίου εξέτασαν την αξιολόγηση από την Επιτροπή των υπομνημάτων και των ολοκληρωμένων προτάσεων

Χώρα | Αριθμός σύμβασης | Πρόσκληση υποβολής προτάσεων | Θέμα | Δικαιούχος | Ονομασία του έργου | Ύψος της επιχορήγησης (ευρώ) | Λόγος επιλογής
Γεωργία | 2008/148-044 | 2007/126-224 | Βασανιστήρια | Association Justice And Liberty | Prevention of torture in military guardhouses | 204 961,00 | Ελέγχθηκε
2008/148-184 | 2007/126-224 | Βασανιστήρια | Empathy Association | Strengthening the System of Rehabilitation for Torture Victims in Georgia | 679 937,00 | Ελέγχθηκε
Κίνα | 2008/148-024 | 2007/126-224 | Βασανιστήρια | The Great Britain - China Centre | Prevention of Torture in the PRC | 787 966,00 | Ελέγχθηκε
Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό | 2008/148-156 | 2007/126-224 | Βασανιστήρια | Solidarité Pour La Promotion Sociale Et La Paix Asbl | Assistance et réhabilitation des victimes de la torture en RDC | 421 836,00 | Ελέγχθηκε
Αργεντινή, Βραζιλία, Μαδαγασκάρη, Μαρόκο, Ταϊλάνδη και Τουρκία | 2008/148-045 | 2007/126-224 | Βασανιστήρια | Association for the prevention of torture | Preventing torture through the promotion of the Optional Protocol to the convention against Torture in five target countries | 986 306,00 | Σημαντική απόκλιση μεταξύ των βαθμολογιών των αξιολογητών
Μολδαβία | 2008/148-070 | 2007/126-224 | Βασανιστήρια | Πρόγραμμα ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών | Support for the strengthening the national preventive mechanism as per OPCAT provisions | 640 000,00 | Σημαντική απόκλιση μεταξύ των βαθμολογιών των αξιολογητών
Ισραήλ | 2009/148-034 | 2007/126-224 | Βασανιστήρια | Adalah-The legal Center for Arab minority rights in Israel | Combating and preventing torture and ill-treatment of Palestinian prisoners held in Israeli prisons and Palestinian civilians in the Occupied Palestinian Territory | 638 651,00 | Δεν επιλέγη με διαφορά λίγων βαθμών
Αργεντινή | δεν υπεγράφη σύμβαση | 2007/126-224 | Βασανιστήρια | Comité para la defensa de la salud, la ética profesional y los derechos humanos asocian civil | Programa de asistencia y rehabilitación a víctimas de la represión y la tortura en contextos de acciones judiciales por crímenes de las humanidad | 683 708,00 | Δεν επιλέγη με διαφορά λίγων βαθμών
Ινδία | δεν υπεγράφη σύμβαση | 2007/126-224 | Βασανιστήρια | Stichting Interkerkelijke Organisatie voor Ontwikkelingswerking | Reducing the impact of conflict among disadvantaged groups in Nepal | 530 243,00 | Ο τίτλος του έργου δεν σχετίζεται με τον στόχο της διεθνούς πρόσκλησης
Κένυα | 2008/148-075 | 2007/126-224 | Βασανιστήρια | Independent Medico-Legal Unit | Initiative of holistic rehabilitation and prevention of torture-project | 1 058 322,00 | Σημαντική απόκλιση μεταξύ των βαθμολογιών των αξιολογητών
Γεωργία | 2013/318-878 | 2013/132-762 | Βασανιστήρια | Empathy Association | Caucasian Anti – Torture Network: Multi Rehabilitation Services for Torture Victims and Fight Impunity | 980 000,00 | Ελέγχθηκε
Κίνα | 2013/318-802 | 2013/132-762 | Βασανιστήρια | The Rights Practice Lbg | Fighting torture in China: strengthening the role of civil society | 662 500,00 | Ελέγχθηκε
Νότια Αφρική | 2013/318-879 | 2013/132-762 | Βασανιστήρια | Stichting Young In Prison (YIP) | Ending impunity in torture and cruel, inhuman and degrading treatment of children in prison in South Africa and Malawi. | 882 817,00 | Ελέγχθηκε
Λονδίνο, Ηνωμένο Βασίλειο | 2013/318-874 | 2013/132-762 | Βασανιστήρια | The Redress Trust Limited LBG | Reparation for Torture: Global Sharing of Expertise Target countries: Kenya, Peru, Libya and Nepal (with some activities involving up to 15 countries in Africa, Asia, Latin America, the Middle East and Europe | 1 194 521,00 | Ελέγχθηκε
Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό | 2013/318-886 | 2013/318-886 | Βασανιστήρια | Centre International Pour La Justice Transitionnelle International Center For Transitional Justice Asbl | Complementarity in practice: strengthening the national judicial response to international crimes in Democratic Republic of Congo (DRC) and Cote d’Ivoire | 959 965,00 | Ελέγχθηκε
Κολομβία | 2013/318-801 | 2013/132-762 | Βασανιστήρια | Corporación centro de atención psicosocial | Prevención y Atención Integral a personas y familias víctimas de tortura en Colombia y Ecuador | 738 410,00 | Δεν επελέγη με διαφορά λίγων βαθμών
Χώρες ΑΚΕ | 2013/318-847 | 2013/132-762 | Βασανιστήρια | Omega Research Foundation Limited | Towards stronger controls on the supply and use of torture technologies | 1 059 387,00 | Σημαντική απόκλιση μεταξύ των βαθμολογιών των αξιολογητών
Ουγκάντα | 2013/318-799 | 2013/132-762 | Βασανιστήρια | African Centre For Treatment And Rehabilitation Of Torture Victims Non-Governmental Organisation | Strengthening and enhancing torture prevention, rehabilitation and accountability in East Africa | 1 200 000,00 | Σημαντική απόκλιση μεταξύ των βαθμολογιών των αξιολογητών
Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής | 2009/167-748 | 2008/127-238 | Θανατική ποινή | Murder Victim’s Families For Human Rights Non Profit Corporation | Voices of Victims Against the Death Penalty | 485 615,65 | Ελέγχθηκε
2009/167-820 | 2008/127-238 | Θανατική ποινή | The National Coalition To Abolish The Death Penalty | National Coalition to Abolish the Death Penalty Intensive Assistance Program | 305 060,86 | Ελέγχθηκε
2009/167-888 | 2008/127-238 | Θανατική ποινή | Witness To Innocence Corporation | American DREAM Campaign | 374 944,62 | Ελέγχθηκε
2009/211-244 | 2008/127-238 | Θανατική ποινή | American Bar Association Fund | The Death Penalty Assessments Project: Toward a Nationwide Moratorium on Executions | 708 162,00 | Ελέγχθηκε
Κίνα | 2009/167-381 | 2008/127-238 | Θανατική ποινή | The Great Britain China Centre | Promoting Judicial Discretion in the Restriction and Reduction of Death Penalty Use | 576 723,00 | Ελέγχθηκε
Λονδίνο, Ηνωμένο Βασίλειο | 2009/167-880 | 2008/127-238 | Θανατική ποινή | Penal Reform International Uk | Progressive Abolition of the Death Penalty and Alternatives that Respect International Human Rights Standards | 926 924,00 | Ελέγχθηκε
2009/214-466 | 2008/127-238 | Θανατική ποινή | Reprieve Lbg | Engaging Europe in the fight for US abolition | 504 454,00 | Ελέγχθηκε
Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής | 2009/167-889 | 2008/127-238 | Θανατική ποινή | Death Penalty Information Center | Changing the Course of the Death Penalty Debate: A Proposal for Public Opinion Research, Message Development, and Communications on Capital Punishment in the U.S. | 193 443,00 | Ελέγχθηκε
Όλες οι χώρες | 2009/167-901 | 2008/127-238 | Θανατική ποινή | International Harm Reduction Association | Restricting the Death Penalty for Drug Offences through Human Rights Impact Assessment (HRIA) of Multi-lateral Drug Enforcement Assistance for Death Penalty States | 292 565,00 | Σημαντική απόκλιση μεταξύ των βαθμολογιών των αξιολογητών
Μπενίν, Μπουρκίνα Φάσο, Μπουρούντι, Κονγκό (Μπραζαβίλ), Λεσόθο, Λιβερία, Μαλάουι, Μάλι, Νίγηρας, Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, Τόγκο - Δημοκρατίες της Κεντρικής Ασίας - Λεκάνη της Καραϊβικής: 25 κράτη | 2009/167-753 | 2008/127-238 | Θανατική ποινή | Comunita Di S Egido Acapassociazone Cultura Assistenza Popolare | Du moratoire à l’abolition de la peine capitale. Promotion du rôle de la société civile au plan international et synergies politico-institutionnelles | 725 000,00 | Δεν επιλέγη με διαφορά λίγων βαθμών
Λευκορωσία | δεν υπεγράφη σύμβαση | 2008/127-238 | Θανατική ποινή | Associazione Terra del Fuoco | Running for rights | 203 000,00 | Ο τίτλος του έργου δεν σχετίζεται με τον στόχο της διεθνούς πρόσκλησης
Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής | 2012/297-076 | 2011/131-085/2 | Θανατική ποινή | Witness to Innocence Corporation | Eyes Wide Open Project | 850 032,14 | Ελέγχθηκε
2012/297-078 | 2011/131-085/2 | Θανατική ποινή | Equal Justice USA Inc Corporation | Breaking Barriers: Engaging New Voices to Abolish the Death Penalty in the United States | 495 014,31 | Ελέγχθηκε
Κίνα | 2012/297-072 | 2011/131-085/2 | Θανατική ποινή | Beijing Normal University | “Use less” – judicial restraints on the use of the death penalty in China | 938 783,76 | Ελέγχθηκε
Λονδίνο, Ηνωμένο Βασίλειο | 2012/297-079 | 2011/131-085/2 | Θανατική ποινή | Penal Reform International UK LGB | Progressive abolition of the death penalty and implementation of humane alternative sanctions after a moratorium or abolition | 864 038,00 | Ελέγχθηκε
2012/297-080 | 2011/131-085/2 | Θανατική ποινή | Reprieve LGB | Engaging Europe in the Fight for Abolition in the USA, MENA, and South East Asia | 715 477,00 | Ελέγχθηκε
Ιορδανία | δεν υπεγράφη σύμβαση | 2011/131-085/2 | Θανατική ποινή | Women for Cultural Development | Ma’ Alhaya (All for Life) | 479 666,80 | Σημαντική απόκλιση μεταξύ των βαθμολογιών των αξιολογητών
Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής | δεν υπεγράφη σύμβαση | 2011/131-085/2 | Θανατική ποινή | Nevada Coalition against the Death Penalty | Coordinated Nevada | 358 153,00 | Δεν επιλέγη με διαφορά λίγων βαθμών
Λίβανος | δεν υπεγράφη σύμβαση | 2011/131-085/2 | Θανατική ποινή | Association Justice et Miséricorde | Lutte pour l’abolition de la peine de mort au Liban | 1 200 000,00 | Σημαντική απόκλιση μεταξύ των βαθμολογιών των αξιολογητών
Γεωργία | 2010/222-921 | 2010/128-815 | Βασανιστήρια | Georgian Centre For Psycho-Social And Medical Rehabilitation For Torture Victims | Ensuring access to rehabilitation services for people affected by torture and contribution to the prevention of torture in Georgia | 766 000,00 | Ελέγχθηκε
Νότια Αφρική | 2010/222-102 | 2010/128-815 | Βασανιστήρια | University Of Cape Town | Harnessing African institutions for the prevention and combating of torture and other ill-treatment in six African states - the development and implementation of operational standards. | 1 194 359,00 | Ελέγχθηκε
ΛΔΚ | 2010/222-810 | 2010/128-815 | Βασανιστήρια | Coopi - Cooperazione Internazionale | Projet de prévention, protection et réhabilitation des victimes de VS et de leurs communautés et au renforcement des capacités communautaires et étatiques à l’Est de la RDC | 1 395 000,00 | Ελέγχθηκε
Λονδίνο, Ηνωμένο Βασίλειο | 2010/222-086 | 2010/128-815 | Βασανιστήρια | Penal Reform International | Strengthening institutions and building civil society capacity to combat torture in 9 CIS countries | 1 130 583,00 | Ελέγχθηκε
2010/222-733 | 2010/128-815 | Βασανιστήρια | The Redress Trust Limited Lbg | Reparation for torture: Global Sharing of Expertise | 1 033 805,00 | Ελέγχθηκε
Μπενίν | 2010/223-216 | 2010/128-815 | Βασανιστήρια | Care France Association | ETODE: - Pour la justice et les droits des femmes et des filles | 1 159 409,00 | Δεν επελέγη με διαφορά λίγων βαθμών
Νιγηρία | δεν υπεγράφη σύμβαση | 2010/128-815 | Βασανιστήρια | Concern Universal | Preventing Women’s Ill-treatment / Rehabilitating widows in CRS and Eboyni State | 313 060,00 | Σημαντική απόκλιση μεταξύ των βαθμολογιών των αξιολογητών
Τουρκία | δεν υπεγράφη σύμβαση | 2010/128-815 | Βασανιστήρια | Roh Sagliginda Insan Haklari Girisimi (Human Rights in Mental Health Initiative) | Project for creating a civic monitoring system in the mental health field | 380 000,00 | Ο τίτλος του έργου δεν σχετίζεται με τον στόχο της διεθνούς πρόσκλησης

Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Παραρτημα VII

Εξετασθείσες επιχορηγήσεις

Χώρα
Αριθμός σύμβασης
Πρόσκληση υποβολής προτάσεων
Θέμα
Δικαιούχος
Ονομασία
του έργου
Ύψος της επιχορήγησης (σε ευρώ)

Λονδίνο, Ηνωμένο Βασίλειο
2013/318-874
2013/132-762
Βασανιστήρια
The Redress Trust Limited LBG
Reparation for Torture: Global Sharing of Expertise
Χώρες-στόχοι: Κένυα, Περού, Λιβύη και Νεπάλ (ορισμένες δραστηριότητες αφορούν έως και 15 χώρες στην Αφρική, την Ασία, τη Λατινική Αμερική, τη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη)
1 194 520,70

2009/167-880
2008/127-238
Θανατική ποινή
Penal Reform International UK LGB
Progressive Abolition of the Death Penalty and Alternatives that Respect International Human Rights Standards
926 924,40

2009/214-466
2008/127-238
Θανατική ποινή
Reprieve LBG
Engaging Europe in the fight for US abolition
504 454,40

2012/297-079
2011/131-085/2
Θανατική ποινή
Penal Reform International UK LBG
Progressive abolition of the death penalty and implementation of humane alternative sanctions after a moratorium or abolition
864 037,60

2012/297-080
2011/131-085/2
Θανατική ποινή
Reprieve LBG
Engaging Europe in the Fight for Abolition in the USA, MENA, and South East Asia
715 476,94

2010/222-086
2010/128-815
Βασανιστήρια
Penal Reform International UK LGB
Strengthening institutions and building civil society capacity to combat torture in 9 CIS countries
1 130 583,00

2010/222-733
2010/128-815
Βασανιστήρια
The Redress Trust Limited LBG
Reparation for Torture: Global Sharing of Expertise
1 033 805,00

Κίνα
2008/148-024
2007/126-224
Βασανιστήρια
The Great Britain - China Centre
Prevention of Torture in the PRC
787 966,00

2013/318-802
2013/132-762
Βασανιστήρια
The Rights Practice LBG
Fighting torture in China: strengthening the role of civil society
662 500,00

2009/167-381
2008/127-238
Θανατική ποινή
The Great Britain - China Centre
Promoting Judicial Discretion in the Restriction and Reduction of Death Penalty Use
576 723,00

2012/297-072
2011/131-085/2
Θανατική ποινή
International Death Penalty Research Centre, Beijing Normal University
“Use less” – judicial restraints on the use of the death penalty in China
938 783,76

Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό
2008/148-156
2007/126-224
Βασανιστήρια
Solidarite Pour La Promotion Sociale Et La Paix Asbl
Assistance et réhabilitation des victimes de la torture en RDC
421 836,00

2013/318-886
2013/132-762
Βασανιστήρια
Centre International Pour La Justice Transitionnelle International Center For Transitional Justice Asbl
Complementarity in practice: strengthening the national judicial response to international crimes in the Democratic Republic of Congo (DRC) and Cote d’Ivoire
959 965,00

2010/222-810
2010/128-815
Βασανιστήρια
Coopi - Cooperazione Internazionale
Projet de prévention, protection et réhabilitation des victimes de VS et de leurs communautés et au renforcement des capacités communautaires et étatiques à l’Est de la RDC
1 395 000,00

Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό
2012/307-100
132-685
Βασανιστήρια
Solidarite Pour La Promotion Sociale Et La Paix Asbl
Assistance aux survivants de la torture et actions de prévention (Monitoring, plaidoyers et sensibilisation) contre la torture en RD Congo
131 500,00

2013/308-415
132-685
Βασανιστήρια
Ligue De La Zone Afrique Pour La Defense Des Droits Des Enfants Etudiants Et Eleves Asbl
Monitoring et suivi d’instructions des dossiers judiciaires des femmes et enfants victimes des violences sexuelles et basées sur le genre
103 300,00

2009/224-243
128-135
Βασανιστήρια
Ligue De La Zone Afrique Pour La Defense Des Droits Des Enfants Etudiants Et Eleves Asbl
Renforcement d’un kiosque juridique et de soutien psychologique concernant les violences faites aux femmes
61 463,00

Γεωργία
2008/148-044
2007/126-224
Βασανιστήρια
Association Justice And Liberty
Prevention of torture in military guardhouses.
204 961,00

2008/148-184
2007/126-224
Βασανιστήρια
Empathy Association
Strengthening the System of Rehabilitation for Torture Victims in Georgia
679 937,00

2013/318-878
2013/132-762
Βασανιστήρια
Empathy Association
Caucasian Anti – Torture Network: Multi Rehabilitation Services for Torture Victims and Fight Impunity
980 000,00

2010/222-921
2010/128-815
Βασανιστήρια
Georgian Centre For Psycho-Social And Medical Rehabilitation For Torture Victims
Ensuring access to rehabilitation services for people affected by torture and contribution to the prevention of torture in Georgia
766 000,00

Νότια Αφρική
2013/318-879
2013/132-762
Βασανιστήρια
Stichting Young In Prison (Yip)
Ending impunity in torture and cruel, inhuman and degrading treatment of children in prison in South Africa and Malawi.
882 817,00

2010/222-102
2010/128-815
Βασανιστήρια
University Of Cape Town
Harnessing African institutions for the prevention and combating of torture and other ill-treatment in six African states - the development and implementation of operational standards.
1 194 359,00

2012/302-948
131-543
Βασανιστήρια
The Greater Nelspruit Rape Intervention Project Group
Sexual Assault and Domestic Violence Rights Programme.
173 317,00

Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής
2009/167-748
2008/127-238
Θανατική ποινή
Murder Victim’s Families For Human Rights
Voices of Victims Against the Death Penalty
485 615,65

2009/167-820
2008/127-238
Θανατική ποινή
The National Coalition To Abolish The Death Penalty
National Coalition to Abolish the Death Penalty Intensive Assistance Program
305 060,86

2009/167-888
2008/127-238
Θανατική ποινή
Witness To Innocence
American DREAM Campaign
374 944,62

2009/211-244
2008/127-238
Θανατική ποινή
American Bar Association
The Death Penalty Assessments Project: Toward a Nationwide Moratorium on Executions
708 162,00

2009/167-889
2008/127-238
Θανατική ποινή
Death Penalty Information Center
Changing the Course of the Death Penalty Debate: A Proposal for Public Opinion Research, Message Development, and Communications on Capital Punishment in the U.S.
193 443,00

2012/297-076
2011/131-085/2
Θανατική ποινή
Witness To Innocence
Eyes Wide Open Project
850 032,14

2012/297-078
2011/131-085/2
Θανατική ποινή
Equal Justice USA Inc Corporation
Breaking Barriers: Engaging New Voices to Abolish the Death Penalty in the United States
495 014,31

Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Απαντήσεις της Επιτροπής και της ΕΥΕΔ

Σύνοψη

IV

Η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ είναι πλήρως πεπεισμένες για την αποτελεσματικότητα του ΕΜΔΔΑ ως ενός από πολλά μέσα για την καταπολέμηση των βασανιστηρίων και την κατάργηση της θανατικής ποινής, και η πεποίθηση αυτή είναι ευρέως διαδεδομένη στην κοινότητα των υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων γενικότερα. Αυτό αποδεικνύεται παραδείγματος χάριν από την αναγνώριση εκ μέρους του αμερικανικού Δικηγορικού Συλλόγου του ρόλου του ΕΜΔΔΑ στην κατάργηση της θανατικής ποινής στην πολιτεία της Πενσυλβάνια.

V

Το ΕΜΔΔΑ συνάδει πλήρως με τις προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τόσο σε παγκόσμιο επίπεδο όσο και για μεμονωμένες χώρες. Η φύση και οι στόχοι του ΕΜΔΔΑ ενισχύουν τη θέση των οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τους παρέχουν ένα αποτελεσματικό και πρακτικό εργαλείο για την επίτευξη των δικών τους στόχων πολιτικής, ενώ παράλληλα συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων πολιτικής της ΕΕ —μια κατάσταση επωφελής για όλους. Οι διαδικασίες χορήγησης επιχορηγήσεων στις οποίες βασίζεται το ΕΜΔΔΑ εφαρμόζονται με αυστηρότητα και διαφάνεια, που αποτελεί αξιοσημείωτο επίτευγμα, αν ληφθεί υπόψη ο πολύ μεγάλος αριθμός αιτούντων παγκοσμίως για κάθε πρόσκληση υποβολής προτάσεων και η εγγενής δυσκολία αξιολόγησης των αιτήσεων σε έναν τομέα —προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων— στον οποίο δεν πραγματοποιούνται εύκολα ποσοτικοποιήσιμες εκτιμήσεις. Το ΕΜΔΔΑ καλύπτει δράσεις σε πολύ πολύπλοκες πολιτικές καταστάσεις και συχνά δυσμενείς συνθήκες στη χώρα, εάν ληφθεί υπόψη ότι οι στόχοι των ανθρωπίνων δικαιωμάτων δεν είναι εύκολα επιτεύξιμοι ακόμη και υπό τις ευνοϊκότερες συνθήκες. Ο εξαιρετικά μικρός αριθμός καταγγελιών ή διαφορών όσον αφορά το ΕΜΔΔΑ —πράγματι, ο σταθερά υψηλός αριθμός αιτήσεων σε κάθε πρόσκληση υποβολής προτάσεων (συνολικά περίπου 1200 υπομνήματα περί πρότασης στο πλαίσιο των προσκλήσεων υποβολής προτάσεων που εξετάστηκαν από το Συνέδριο)— καταδεικνύει ότι την άποψη αυτή συμμερίζεται και η παγκόσμια κοινότητα υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων γενικότερα. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή προτίθεται να συνεχίσει πλήρως με το ΕΜΔΔΑ, ως διαδικασία που κατευθύνεται από τη ζήτηση, και ενθαρρύνει τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών να σχεδιάζουν τα έργα τους σύμφωνα με τις διοικητικές, επιχειρησιακές και γεωγραφικές δυνατότητές τους και τη δική τους στρατηγική.

Ενώ αναγνωρίζεται η ανάγκη για μεγαλύτερη συνοχή και συνέργειες με άλλες προσπάθειες της ΕΕ προκειμένου να υπάρξει μεγαλύτερος αντίκτυπος όσον αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα, οι υπηρεσίες μας εργάζονται ήδη προς αυτήν την κατεύθυνση, έχοντας κατά νου τη λεπτή ισορροπία μεταξύ των προτεραιοτήτων της ΕΕ στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της συνάφειας των έργων και της ικανότητας και του αισθήματος ιδίας ευθύνης των οργανώσεων εταίρων της κοινωνίας των πολιτών. Στόχος μας είναι, ωστόσο, η επιλογή των καλύτερων έργων. Η κατάργηση των βασανιστηρίων και της θανατικής ποινής περιλαμβάνεται στις παγκόσμιες προτεραιότητες της ΕΕ. Αυτό επιβεβαιώνεται στην ανακοίνωση σχετικά με το σχέδιο δράσης της ΕΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα για την περίοδο 2015-2019. Ως εκ τούτου, το γεγονός ότι δεν αναφέρονται ρητά τα βασανιστήρια στις προτεραιότητες σε μια συγκεκριμένη χώρα δεν αποκλείει την υλοποίηση στην εν λόγω χώρα έργων για την καταπολέμηση των βασανιστηρίων.

Τέλος, οι απαιτήσεις διαφάνειας καθώς και δίκαιης και ίσης μεταχείρισης των αιτούντων επιχορήγησης θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά τη διαδικασία κατακύρωσης, ιδίως ενόψει του πολύ υψηλού αριθμού των αιτούντων.

VI

Τα έργα που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο του προγράμματος του ΕΜΔΔΑ παράγουν βιώσιμα αποτελέσματα και είναι οικονομικώς αποδοτικά. Δεδομένου ότι η ουσία των έργων αυτών έχει έντονα πολιτικό χαρακτήρα, δεν θα υπάρχουν εύκολα μετρήσιμες παράμετροι, εκτός π.χ. από τα έργα οδοποιίας. Επιπλέον, οι πρωτοβουλίες για τα ανθρώπινα δικαιώματα εξαρτώνται εγγενώς από ένα πολιτικό και νομικό πλαίσιο που κανένας χορηγός βοήθειας δεν μπορεί να θεωρήσει ότι ελέγχει. Ένα πολύ φυσικό παράδοξο στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι ότι οι πλέον επείγουσες δράσεις πραγματοποιούνται υπό τις πλέον δυσμενείς συνθήκες.

Η ΕΕ είναι ένας από τους ελάχιστους χορηγούς που στηρίζουν οικονομικά την καταπολέμηση των βασανιστηρίων και την κατάργηση της θανατικής ποινής. Σε πολλές περιπτώσεις, είναι ο μοναδικός. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι οργανώσεις εταίροι μας βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στην υποστήριξή μας. Η Επιτροπή προσπαθεί να περιορίσει τις συνέπειες αυτής της εξάρτησης σε συνεργασία με τους λίγους χορηγούς στον τομέα αυτό (για παράδειγμα, το Εθελοντικό Ταμείο του ΟΗΕ για τα θύματα βασανιστηρίων ή την ειδική ομάδα δράσης των κρατών μελών της ΕΕ για τα βασανιστήρια) προκειμένου να εξασφαλίσει όσο το δυνατόν μεγαλύτερο συντονισμό και συνοχή.

Βλέπε επίσης απάντησή μας στο σημείο 33.

VII

Από τις έξι συστάσεις που διατύπωσε το Συνέδριο, η Επιτροπή αποδέχεται μία, αποδέχεται εν μέρει τρεις και δεν αποδέχεται τις υπόλοιπες δύο συστάσεις.

Εισαγωγή

05

Η ισχυρή δέσμευση της ΕΕ για την εξάλειψη των βασανιστηρίων και άλλων μορφών κακομεταχείρισης, καθώς και την κατάργηση της θανατικής ποινής, ενισχύθηκε στο πρόσφατα εγκριθέν σχέδιο δράσης για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία για την περίοδο 2015-2019.

Παρατηρήσεις

14

Προκειμένου να ανταποκριθεί στις ανάγκες και σύμφωνα με τη διεθνή εντολή του, το ΕΜΔΔΑ εργάζεται βάσει στρατηγικού συνδυασμού στοχευμένων έργων, προσκλήσεων υποβολής προτάσεων και κονδυλίων έκτακτης ανάγκης τα οποία διαχειρίζονται τόσο οι κεντρικές υπηρεσίες όσο και οι αντιπροσωπείες, εφαρμόζοντας διαδικασίες που προβλέπονται από το ισχύον νομικό πλαίσιο για τη χορήγηση επιχορηγήσεων.

Η πρόσκληση υποβολής προτάσεων αποτελεί την πρώτη λεπτομέρεια εφαρμογής του Μέσου. Βασίζεται σε σύμπραξη με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και ευνοεί μια προσέγγιση τύπου εκ των κάτω προς τα άνω που ενθαρρύνει τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών να σχεδιάσουν τα έργα τους σύμφωνα με τις διοικητικές, επιχειρησιακές και γεωγραφικές δυνατότητές τους και τη δική τους στρατηγική.

Η δεύτερη λεπτομέρεια εφαρμογής του ΕΜΔΔΑ επιτρέπει την υλοποίηση στοχευμένων έργων που έχουν σχεδιαστεί ως μέσο για τη συμπλήρωση των κενών της διαδικασίας πρόσκλησης υποβολής προτάσεων σύμφωνα με τις πολιτικές προτεραιότητες στις χώρες με τις μεγαλύτερες δυσκολίες. Η ευελιξία αυτή έχει ενισχυθεί στο ετήσιο πρόγραμμα δράσης του 2015 και αποβλέπει στην υποστήριξη δράσεων με ευέλικτο και άμεσο τρόπο με απευθείας ανάθεση σε αποδεδειγμένες περιπτώσεις βραχυπρόθεσμων, μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων κρίσεων στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπου η δημοσίευση πρόσκλησης υποβολής προτάσεων θα ήταν ακατάλληλη ή αδύνατη, και/ή όταν η χρηματοδότηση των οργανώσεων προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των υπερασπιστών τους αποδεικνύεται ότι παρεμποδίζεται σημαντικά.

Οι δύο αυτές λεπτομέρειες εφαρμογής είναι συμπληρωματικές και επιτρέπουν παγκόσμια κάλυψη σύμφωνα με την εντολή του ΕΜΔΔΑ.

15

Ανάλογα με τις τοπικές συνθήκες (γενικό πολιτικό κλίμα, περιθώριο για υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων) και με συμφωνία των επικεφαλής των αποστολών της ΕΕ, οι κύριες προτεραιότητες της τοπικής ανά χώρα στρατηγικής για τα ανθρώπινα δικαιώματα μπορούν να δημοσιοποιούνται. Ωστόσο, θα πρέπει να αποφεύγεται η δημόσια κοινοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων όταν εκτιμάται ότι κάτι τέτοιο θα είχε αρνητικές επιπτώσεις στην εφαρμογή της στρατηγικής.

Επιπλέον, αυτό που έχει σημασία είναι οι προτεραιότητες των ανά χώρα στρατηγικών για τα ανθρώπινα δικαιώματα να είναι γνωστές σε όσους είναι επιφορτισμένοι με την εφαρμογή του ΕΜΔΔΑ.

16

Εκτός από τις προσκλήσεις υποβολής προτάσεων, ισχύουν και άλλες λεπτομέρειες εφαρμογής μέσω του ΕΜΔΔΑ, όπως οι στοχευμένες δράσεις.

Βλέπε απάντησή μας στο σημείο 14.

17

Η φύση και οι στόχοι του ΕΜΔΔΑ ενισχύουν τη θέση των οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τους παρέχουν ένα αποτελεσματικό και πρακτικό εργαλείο για την επίτευξη των δικών τους στόχων πολιτικής, ενώ παράλληλα συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων πολιτικής της ΕΕ, μια κατάσταση επωφελής για όλους. Η συμπληρωματικότητα και η συνάφεια των χρηματοδοτικών και πολιτικών προτεραιοτήτων είναι βεβαίως θεμελιώδους σημασίας, έχοντας κατά νου τη λεπτή ισορροπία μεταξύ παραγόντων όπως οι προτεραιότητες της ΕΕ στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της συνάφειας των έργων και της ικανότητας και του αισθήματος ιδίας ευθύνης των οργανώσεων εταίρων της κοινωνίας των πολιτών. Επιπλέον, η σταδιακή εφαρμογή μιας αναπτυξιακής προσέγγισης βασισμένης στα δικαιώματα αποσκοπεί στην ενίσχυση της συνοχής της στήριξής μας.

Στο πλαίσιο των διεθνών προσκλήσεων υποβολής προτάσεων, η Επιτροπή ευνοεί μια εκ των κάτω προς τα άνω προσέγγιση στις διαδικασίες της και καθορίζει τις προτεραιότητές της μετά από στενές διαβουλεύσεις με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Ως εκ τούτου, το ΕΜΔΔΑ προωθεί μια μη κατευθυντήρια προσέγγιση και ενθαρρύνει τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών να σχεδιάσουν τα έργα τους σύμφωνα με τις διοικητικές, επιχειρησιακές και γεωγραφικές δυνατότητές τους και τη δική τους στρατηγική.

Από τη φύση τους, οι διεθνείς προσκλήσεις υποβολής προτάσεων στοχεύουν σε πιο ευαίσθητες δράσεις που είναι δύσκολο να εφαρμοσθούν σε εθνικό επίπεδο ή να αντιμετωπιστούν μέσω προσκλήσεων υποβολής προτάσεων σε τοπικό επίπεδο.

Στο πλαίσιο τοπικών προσκλήσεων υποβολής προτάσεων, στα κριτήρια ανάθεσης και επιλογής της Επιτροπής περιλαμβάνονται οι σχετικοί κίνδυνοι και οι ευαισθησίες, καθώς και η συνέπεια με τη στρατηγική της ΕΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Το γεγονός ότι αυτό δεν αναφέρεται ρητώς στην ανά χώρα στρατηγική για τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν αποτελεί λόγο για να μη χρηματοδοτηθεί στη χώρα έργο για την καταπολέμηση των βασανιστηρίων ή την κατάργηση της θανατικής ποινής. Ο διεθνής χαρακτήρας του θέματος δηλώνει την ανάγκη δημιουργίας παγκόσμιας ευαισθητοποίησης και προώθησης των στόχων ώστε να ενισχυθεί ο αντίκτυπος σε πολυμερή φόρουμ.

Η διαδικασία των ανά χώρα στρατηγικών για τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι σχετικά πρόσφατη.

Όσον αφορά τη Γεωργία, δύο από τα τρία έργα που αξιολογήθηκαν είχαν συνταχθεί πριν από την έγκριση της στρατηγικής χώρας για τα ανθρώπινα δικαιώματα από το Συμβούλιο στις 10 Μαΐου 2011. Επίσης, το πολιτικό πλαίσιο έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην προώθηση μιας αντίδρασης και στη στήριξη της καταπολέμησης των βασανιστηρίων στη Γεωργία.

Στη Νότιο Αφρική, η καταπολέμηση των βασανιστηρίων δεν περιλαμβάνεται στις πέντε προτεραιότητες της στρατηγικής χώρας για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Ωστόσο, η καταπολέμηση των βασανιστηρίων καθορίστηκε ως προτεραιότητα στην τοπική πρόσκληση υποβολής προτάσεων του 2014 στη Νότιο Αφρική. Κατά συνέπεια, η αντιπροσωπεία της ΕΕ στην Πραιτόρια έκρινε ότι το θέμα της ενίσχυσης είχε καταστεί προτεραιότητα του τομέα ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

18

Η επιλεγείσα προσέγγιση εξασφαλίζει ολιστική προσέγγιση και είχε συζητηθεί με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, για την κατάλληλη αντιμετώπιση των ποικίλων προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι οργανώσεις που ασχολούνται με τα θέματα αυτά και την εξασφάλιση των βέλτιστων αποτελεσμάτων. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ωστόσο ότι στη διαδικασία επιλογής στο πλαίσιο διεθνούς πρόσκλησης υποβολής προτάσεων, υπάρχει ακόμη περιθώριο για καλύτερο καθορισμό, μεγαλύτερη στοχοθέτηση και προσδιορισμό των προτεινόμενων δραστηριοτήτων. Η Επιτροπή ως εκ τούτου εργάζεται προς την κατεύθυνση μιας ακόμη πιο μεγάλης στόχευσης στο πλαίσιο των προσκλήσεων υποβολής προτάσεων, συγκεκριμένα, στο πλαίσιο της διεθνούς πρόσκλησης υποβολής προτάσεων του ΕΜΔΔΑ το 2015, η οποία θα ξεκινήσει τον Ιούλιο του 2015.

19

Αν και αναγνωρίζεται η ανάγκη για συνοχή και συνέργειες με άλλες προσπάθειες της ΕΕ προκειμένου να υπάρξει μεγαλύτερος αντίκτυπος όσον αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα, οι υπηρεσίες μας εργάζονται ήδη προς αυτήν την κατεύθυνση, έχοντας κατά νου τη λεπτή ισορροπία μεταξύ των προτεραιοτήτων της ΕΕ στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της συνάφειας των έργων και της ικανότητας και του αισθήματος ιδίας ευθύνης των οργανώσεων εταίρων της κοινωνίας των πολιτών. Στόχος μας είναι ωστόσο η επιλογή των καλύτερων έργων.

Το ΕΜΔΔΑ έχει μια παγκόσμια αποστολή. Προκειμένου να εκπληρώσει την αποστολή του, το ΕΜΔΔΑ ακολουθεί μια προσέγγιση που συνδυάζει συνεκτικά και συμπληρωματικά εργαλεία: τις διεθνείς προσκλήσεις υποβολής προτάσεων (θεματικός στόχος), τις τοπικές προσκλήσεις υποβολής προτάσεων (θεματικός και γεωγραφικός στόχος) και τα στοχευμένα έργα (για τις πιο δύσκολες περιπτώσεις) καθώς και το ταμείο έκτακτης ανάγκης.

Βλέπε επίσης απάντησή μας στο σημείο 17.

Όσον αφορά τους διαλόγους στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η ΕΥΕΔ και η Επιτροπή λαμβάνουν υπόψη την παρατήρηση του Συνεδρίου και θα ήθελαν να επισημάνουν ορισμένα σημεία: Η ημερήσια διάταξη των διαλόγων για θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχει συμφωνηθεί μεταξύ της χώρας και της ΕΥΕΔ, σε διαβούλευση με την αντιπροσωπεία, την DEVCO και άλλες υπηρεσίες της Επιτροπής. Στόχος της είναι να εξεταστούν οι προτεραιότητες που προσδιορίστηκαν στις ανά χώρα στρατηγικές για τα ανθρώπινα δικαιώματα και/ή στις εθνικές στρατηγικές για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Έχοντας υπόψη τον πολιτικό χαρακτήρα του εγχειρήματος, η ημερήσια διάταξη μπορεί να ποικίλλει για να εξασφαλιστεί συζήτηση εστιασμένη σε ορισμένες βασικές προτεραιότητες αντί να καλύπτει όλες τις προτεραιότητες κάθε φορά. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι στόχοι των έργων του ΕΜΔΔΑ δεν αντικατοπτρίζονται στο πλαίσιο του συνολικού διαλόγου μεταξύ της χώρας και της ΕΕ.

Τα έργα του ΕΜΔΑΑ για τη θανατική ποινή ακολουθούν σχεδόν πλήρως τα στοιχεία της πολιτικής όπως καθορίζεται στις κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ για τη θανατική ποινή, δηλαδή βάσει τριών πυλώνων (πλήρης κατάργηση, μορατόριουμ, τήρηση των ελάχιστων προτύπων). Ωστόσο, το γεγονός ότι τα ζητήματα που τέθηκαν στους διαλόγους για θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων με τρίτες χώρες δεν συνάδουν πλήρως με τα έργα δεν οφείλεται σε έλλειψη συνέπειας. Σχετικό παράδειγμα αποτελεί η περίπτωση των Ηνωμένων Πολιτειών. Κατά τις διμερείς διαβουλεύσεις, η ΕΕ ενημερώνει την αμερικανική πλευρά για τις γενικές πρωτοβουλίες της σχετικά με τη θανατική ποινή καθώς και για τις ειδικές δράσεις στις ΗΠΑ. Το τελευταίο ωστόσο είναι για λόγους ενημέρωσης μόνο όσον αφορά την επίσημη διοίκηση των ΗΠΑ, δεδομένου ότι η θανατική ποινή στη χώρα αυτή αντιμετωπίζεται σε επίπεδο πολιτείας, από τον αντίστοιχο Κυβερνήτη και την επιτροπή χάριτος, εκεί όπου κρατείται ο θανατοποινίτης.

Στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, το έργο SOPROP υλοποιήθηκε παράλληλα με το έργο APRODEPEP για την κατάργηση της θανατικής ποινής (2007-2009) και στο πλαίσιο του πολιτικού διαλόγου της ΕΕ με τη ΛΔΚ. Μολονότι ο νόμος για την κατάργηση της θανατικής ποινής δεν ψηφίστηκε από τη βουλή, οι συζητήσεις γύρω από τον νόμο έδωσαν ήδη ευκαιρία προώθησης του δημόσιου διαλόγου.

20

Για την πορεία προς την κατεύθυνση μιας βασιζόμενης στα ανθρώπινα δικαιώματα προσέγγισης, η οποία να περιλαμβάνει όλα τα ανθρώπινα δικαιώματα για την ανάπτυξη της ΕΕ, έχουν ήδη ληφθεί ορισμένα συγκεκριμένα μέτρα:

—Ενσωμάτωση της βασιζόμενης στα ανθρώπινα δικαιώματα προσέγγισης σε διαδικασίες και υποδείγματα: δελτίο προσδιορισμού για μορφές βοήθειας, σύστημα παρακολούθησης των έργων της Επιτροπής (παρακολούθηση προσανατολισμένη στα αποτελέσματα) για τα αποτελέσματα και τα επακόλουθα έργων και προγραμμάτων, δέσμη κριτηρίων της Επιτροπής για την αξιολόγηση των έργων. Επιπλέον, η κατάρτιση χαρτών πορείας για τη συνεργασία με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών προσαρμόστηκε με την ενσωμάτωση ουσιωδών στοιχείων της βασιζόμενης στα ανθρώπινα δικαιώματα προσέγγισης.

—Η βασιζόμενη στα ανθρώπινα δικαιώματα προσέγγιση έχει ήδη ενσωματωθεί ως αρχή στον προγραμματισμό της ΕΕ στον τομέα της δικαιοσύνης στον Νίγηρα και τη Ζιμπάμπουε, καθώς και στον προγραμματισμό της βοήθειας της ΕΕ στο Περού.

—Πραγματοποιήθηκαν κύκλοι κατάρτισης για α) επικεφαλής της συνεργασίας, β) υπευθύνους ανθρωπίνων δικαιωμάτων, γ) υπευθύνους για θέματα φύλου, δ) οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, ε) τοπική αυτοδιοίκηση, στ) σημεία επαφής σε θέματα δικαιοσύνης στις αντιπροσωπείες, καθώς και για το επιτελικό προσωπικό της DEVCO.

—Η προκαταρκτική προκήρυξη για την εκπόνηση γενικής δέσμης κατάρτισης και την παροχή τεχνικής βοήθειας στις αντιπροσωπείες δημοσιεύθηκε στα τέλη Ιουλίου 2014. Σήμερα, μια προκήρυξη διαγωνισμού για την ανάθεση σύμβασης παροχής υπηρεσιών βρίσκεται στο στάδιο της προετοιμασίας με λεπτομερείς πληροφορίες για το είδος και το πεδίο εφαρμογής της απαιτούμενης υπηρεσίας.

22

Οι τυποποιημένοι πίνακες αξιολόγησης και άλλα κατευθυντήρια έγγραφα προβλέπουν αυστηρή και συστηματική αξιολόγηση των αιτήσεων επιχορήγησης, είτε στο στάδιο του υπομνήματος είτε της πλήρους πρότασης, λαμβάνοντας ιδίως υπόψη τον πολύ μεγάλο αριθμό αιτήσεων στο πλαίσιο των προσκλήσεων υποβολής προτάσεων του ΕΜΔΔΑ.

22 α)

Εφιστάται ιδιαίτερα η προσοχή του αξιολογητή σε εκτεταμένη παράγραφο του εγγράφου με τίτλο «Κατευθυντήριες οδηγίες για τους αξιολογητές» που χρησιμοποιείται επί του παρόντος ως αναπόσπαστο μέρος των παραρτημάτων του «Πρακτικού οδηγού των διαδικασιών σύναψης συμβάσεων στο πλαίσιο των εξωτερικών δράσεων της ΕΕ» (PRAG) από το 2013. Στο έγγραφο αυτό, υπενθυμίζεται ιδιαιτέρως στους αξιολογητές ότι θεωρείται ύψιστης σημασίας να παράσχουν στην επιτροπή αξιολόγησης απολύτως επαρκή και δεόντως αιτιολογημένες παρατηρήσεις για κάθε επιμέρους πτυχή του πίνακα αξιολόγησης και ότι οι παρατηρήσεις αυτές θα πρέπει να συμφωνούν με τις αντίστοιχες βαθμολογίες. Επιπλέον, διοργανώνεται ενημερωτική συνάντηση με όλους τους αξιολογητές πριν από τη διαδικασία αξιολόγησης ώστε να απαντηθούν ενδεχόμενες ερωτήσεις σχετικά με τα κριτήρια του πίνακα αξιολόγησης. Διασφαλίζεται η επικοινωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του επικεφαλής της ομάδας καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας.

22 β)

Δεδομένου ότι το έργο παραμένει το ίδιο και στα δύο αυτά στάδια (υπόμνημα και πλήρης πρόταση), δεν θεωρήθηκε επιτακτική η ανάγκη νέας αξιολόγησης ως προς τη συνάφεια. Ωστόσο, η νέα έκδοση του PRAG που προβλέπεται να δημοσιευθεί τον Ιούλιο του 2015 θα επιτρέψει στους αξιολογητές να επανεκτιμήσουν τη συνάφεια με βάση την πλήρη πρόταση σε ad hoc βάση.

22 γ)

Αφενός, οι πίνακες αξιολόγησης πρέπει να είναι αρκετά λεπτομερείς ώστε να καθίσταται δυνατή η συνολική αξιολόγηση των προτάσεων. Αφετέρου, πρέπει να παραμένουν διαχειρίσιμοι από τους αξιολογητές ώστε να συμπληρώνονται εντός εύλογου χρονικού διαστήματος. Ο διαχωρισμός κάθε επιμέρους πτυχής κάθε κριτηρίου θα μπορούσε επίσης να αυξήσει τον κίνδυνο αλληλεπικάλυψης, δηλαδή, την αξιολόγηση των ίδιων στοιχείων με διαφορετικά κριτήρια. Η Επιτροπή επομένως δεν προτίθεται να τροποποιήσει προς το παρόν τα υφιστάμενα υποδείγματα πινάκων.

22 δ)

Η προσέγγιση ελάχιστων απαιτήσεων εφαρμόζεται στις προσκλήσεις υποβολής προσφορών, όπου η αναθέτουσα αρχή περιγράφει λεπτομερώς τις υπηρεσίες, τα έργα ή τις προμήθειες που επιθυμεί να αγοράσει και επιβάλλει τις ελάχιστες απαιτήσεις που πρέπει να πληρούν οι προσφέροντες. Δεν είναι εφικτό να εφαρμοστεί μια τέτοια προσέγγιση στις επιδοτήσεις, όπου ο αιτών ορίζει τη δράση του. Είναι αδιανόητο για την Επιτροπή να σχεδιάσει συγκεκριμένες απαιτήσεις για τη σκοπιμότητα ή τον αντίκτυπο δράσεων που ενδέχεται να διαφέρουν σημαντικά μεταξύ τους και το περιεχόμενο των οποίων δεν της είναι εκ των προτέρων γνωστό.

23

Από το 2013, οι κατευθυντήριες οδηγίες για τους αξιολογητές αποτελούν μέρος του PRAG (παράρτημα ε. 4β), και στο τμήμα 3.2 του εν λόγω εγγράφου η συμπερίληψη παρατηρήσεων σε κάθε κριτήριο καθίσταται υποχρεωτική. Επιπλέον, κατά την πρόσφατη πρακτική από το 2012, διοργανώνεται μονοήμερη επιμόρφωση για εξωτερικούς αξιολογητές στην οποία εξετάζονται όλες οι πτυχές του έργου τους.

Βλέπε επίσης απάντησή μας στο σημείο 22 α)

Επιπλέον, η Επιτροπή θα ήθελε να διευκρινίσει ότι η αξιολόγηση της ολιστικής προσέγγισης (που συνεπάγεται σύμπραξη μεταξύ οργανώσεων) δεν έχει ενσωματωθεί στον πίνακα αξιολόγησης. Η απόφαση αυτή ελήφθη σκοπίμως για να παρέχεται η δυνατότητα στα πολύ καλά έργα που επικεντρώνονται μόνο σε έναν ή δύο παράγοντες συναφείς με την καταπολέμηση των βασανιστηρίων, να επιλέγονται για χρηματοδότηση. Οι κατευθυντήριες οδηγίες συνιστούν ιδιαίτερα τις συμπράξεις μεταξύ οργανώσεων, χωρίς όμως να τις καθιστούν υποχρεωτικές. Το σημείο αυτό διευκρινίστηκε στις κατευθυντήριες οδηγίες για αξιολογητές καθώς επίσης κατά τη διάρκεια της ενημερωτικής ημερίδας με εξωτερικούς αξιολογητές.

24

Ο αριθμός των υποθέσεων για τις οποίες υποβλήθηκαν παρατηρήσεις θα πρέπει να εξεταστεί στο πλαίσιο του συνολικού αριθμού υπομνημάτων (1 193), και πλήρων προτάσεων (316) που αποτέλεσαν αντικείμενο διαχείρισης και αξιολόγησης στο πλαίσιο των προσκλήσεων υποβολής προτάσεων.

Επιπλέον, η διαδικασία έγινε στο μεταξύ αυστηρότερη, με την έγκριση, το 2013, των «Κατευθυντήριων οδηγιών για τους αξιολογητές» —Βλέπε απάντησή μας στο σημείο 22 για περισσότερες λεπτομέρειες.

24 α)

Βλέπε απάντησή μας στο σημείο 24.

25

Όσον αφορά τις περιπτώσεις κατά τις οποίες θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί επαναξιολόγηση, σημειώστε ότι, σύμφωνα με το τμήμα 6.4.8.6 του PRAG, «η επιτροπή αξιολόγησης μπορεί να αποφασίσει να εγκρίνει την κατάταξη, με βάση την έκθεση των αξιολογητών. Εάν η επιτροπή δεν αποδεχθεί τις βαθμολογίες που δόθηκαν από τους αξιολογητές σε μια πρόταση, για παράδειγμα όταν υπάρχει σημαντική διαφορά στις βαθμολογίες των αξιολογητών, πρέπει να αιτιολογεί την απόφαση αυτή στην έκθεση αξιολόγησης».

Η διενέργεια επαναξιολογήσεων αποτελεί επιλογή, γεγονός που εξηγεί γιατί η διαφορά στις βαθμολογίες δεν αποτελεί απόλυτο κριτήριο, ιδίως ενόψει του μεγάλου αριθμού αιτήσεων στις προσκλήσεις υποβολής προτάσεων του ΕΜΔΔΑ.

26

Το μέγεθος της επιχορήγησης δεν συνδέεται με τον αναμενόμενο αντίκτυπο αυτής, ιδίως σε τομείς όπως τα ανθρώπινα δικαιώματα, η οποία δεν προσφέρεται για απλή ποσοτικοποίηση. Το ΕΜΔΔΑ χειρίζεται ευαίσθητα ζητήματα σε συχνά δυσμενή πολιτική συγκυρία και η εφαρμογή του απαιτεί ενδελεχή και χρονοβόρα διαχείριση. Η ικανότητα των δικαιούχων επιδοτήσεων είναι επομένως ουσιαστικής σημασίας για την επίτευξη των στόχων του προγράμματος. Η αύξηση του φόρτου εργασίας σε συνδυασμό με την αρχή της χρηστής διοικητικής διαχείρισης, καθιστούν επίσης απολύτως αναπόφευκτη την αύξηση της μέσης αξίας των συμβάσεων επιχορηγήσεων. Αυτός είναι ο βασικός λόγος για την αύξηση των ελάχιστων ποσών επιχορηγήσεων και για την αυξημένη χρήση της ευελιξίας παροχής κλιμακωτών επιχορηγήσεων (χρηματοδοτική στήριξη τρίτων μερών).

27

Οι μικρότερου μεγέθους οργανώσεις εξακολουθούν να υποβάλουν αιτήσεις στο πλαίσιο προσκλήσεων υποβολής προτάσεων συνήθως σε σύμπραξη με πιο καθιερωμένους εταίρους. Σε πολλές προσκλήσεις υποβολής προτάσεων, η σύμπραξη συνιστάται ιδιαίτερα, ιδίως για δράσεις με παγκόσμια ή περιφερειακή διακρατική εμβέλεια. Αυτό επιτρέπει για παράδειγμα στις μικρότερου μεγέθους οργανώσεις να αυξήσουν τις ικανότητές τους και να έχουν πρόσβαση στα κονδύλια της ΕΕ.

Κατά τα τελευταία τέσσερα έτη, η Επιτροπή διοργανώνει σεμινάριο για την κοινωνία των πολιτών πριν από τη δημοσίευση των διεθνών προσκλήσεων υποβολής προτάσεων, για να δώσει την ευκαιρία στις τοπικές οργανώσεις (και όχι μόνο) να εξοικειωθούν με το ΕΜΔΔΑ και τις διαδικασίες του. Το 2014 στο φόρουμ του ΕΜΔΔΑ συμμετείχαν πάνω από 500 οργανώσεις, μεταξύ των οποίων βασικές (χρηματοδοτούμενες) οργανώσεις.

Επιπλέον, οι αντιπροσωπείες της ΕΕ στις τρίτες χώρες διοργανώνουν ειδικά μαθήματα επιμόρφωσης σε τοπικό επίπεδο σχετικά με τις διαδικασίες της ΕΕ για τοπικές οργανώσεις (διαχείριση του κύκλου του έργου κ.λπ.).

28

Η Επιτροπή εκτιμά προσεκτικά την κατάσταση κατά περίπτωση, προκειμένου να εξασφαλίσει ότι η δικαιούχος οργάνωση διαθέτει την ικανότητα και τις τεχνικές δεξιότητες για την υλοποίηση ενός συγκεκριμένου έργου. Εντούτοις, η χρηματοδοτική ικανότητα των αιτούντων είναι μόνο ένα από τα κριτήρια που λαμβάνονται υπόψη για την αξιολόγηση της πρότασης. Ενίοτε, η υποστηριζόμενη ΜΚΟ μπορεί κάλλιστα να είναι η μόνη που μπορεί να δράσει σε ιδιαίτερα ευαίσθητο περιβάλλον. Επιπλέον, ρόλος της Επιτροπής είναι να επικουρεί και να συνοδεύει τις μικρότερου μεγέθους οργανώσεις κατά την εκτέλεση της επιχορήγησης και να ενισχύει τις διοικητικές τους ικανότητες.

29

Το ΕΜΔΔΑ έχει σχεδιαστεί για να στηρίζει τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών ώστε να καταστούν ουσιαστική δύναμη για την πολιτική μεταρρύθμιση και την προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ως εκ τούτου, το ΕΜΔΔΑ προωθεί μια προσέγγιση βασιζόμενη στη ζήτηση που ενθαρρύνει τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών να σχεδιάζουν τα έργα τους σύμφωνα με τις διοικητικές, επιχειρησιακές και γεωγραφικές δυνατότητές τους και τη δική τους στρατηγική.

29 α)

Η Επιτροπή χρησιμοποιεί διάφορες λεπτομέρειες εφαρμογής, οι οποίες συμβάλλουν στη γεωγραφική και θεματική κάλυψη σύμφωνα με την εντολή του ΕΜΔΔΑ.

Βλέπε απάντησή μας στο σημείο 14.

Επιπλέον, η Επιτροπή θα ήθελε να υπενθυμίσει ότι η καταπολέμηση των βασανιστηρίων και η κατάργηση της θανατικής ποινής αποτελούν μακροχρόνιες διαδικασίες. Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο αντίκτυπος και τα αποτελέσματα των έργων είναι δύσκολο να προσδιοριστούν ποσοτικά ενώ τα σχετικά στοιχεία είναι μάλλον ποιοτικά παρά ποσοτικά. Ο παράγοντας αυτός είναι ωστόσο κοινός κατά την αξιολόγηση έργων στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, δεδομένης της φύσης των έργων αυτών.

Τέλος, υπάρχουν πράγματι χώρες στις οποίες υπάρχουν πολύ λίγες δυνατότητες βραχυπρόθεσμης βελτίωσης της κατάστασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Εντούτοις, η Επιτροπή πιστεύει ακράδαντα ότι αυτό δεν θα πρέπει να εμποδίζει το ΕΜΔΔΑ να στηρίζει τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και να εξακολουθεί να συμμετέχει σε αυτές τις χώρες ιδίως όταν αποτελεί μία από τις ελάχιστες εναπομένουσες πηγές χρηματοδότησης σε έναν τόσο ευαίσθητο τομέα. Η προώθηση του διαλόγου, η αύξηση της ευαισθητοποίησης και η προώθηση των στόχων συνιστούν αποτελεσματική προσέγγιση.

29 β)

Η Επιτροπή επιθυμεί να υπογραμμίσει ότι:

1)Οι οργανώσεις που ασχολούνται με τέτοια ευαίσθητα ζητήματα αντιμετωπίζουν συχνά απειλητικές καταστάσεις. Εκ φύσεως, οι δραστηριότητες για τα ανθρώπινα δικαιώματα θέτουν φιλόδοξους στόχους που μπορεί να θεωρηθούν ιδεαλιστικοί ή υπερβολικά φιλόδοξοι. Θα πρέπει επιπλέον να σημειωθεί ότι ορισμένοι στόχοι ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι εκ φύσεως απόλυτοι, π.χ. η απόλυτη απαγόρευση των βασανιστηρίων, της δουλείας ή των φυλετικών διακρίσεων· αλλά η αξία αυτών των στόχων έγκειται στις συγκεκριμένες, ρεαλιστικές δραστηριότητες και τα αποτελέσματα που ανταποκρίνονται στις βασικές ανάγκες της ομάδας στόχου, καθώς και στην επίτευξη βιώσιμου και μόνιμου αντίκτυπου.

2)Το βάρος της βελτίωσης της κατάστασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε κάθε δεδομένη χώρα επωμίζονται κυρίως οι εθνικές κυβερνήσεις, κάτι που ισχύει ιδιαίτερα σε περίπτωση υλοποίησης έργων για την αποτροπή των βασανιστηρίων και την κατάργηση της θανατικής ποινής. Η πολιτική βούληση της κυβέρνησης ή των υπουργείων δύσκολα προδικάζεται και η εξέλιξη των πολιτικών συνθηκών μπορεί να επηρεάσει θετικά ή αρνητικά την υλοποίηση των έργων. Πράγματι, εάν μια κυβέρνηση είναι διατεθειμένη να καταργήσει τη θανατική ποινή ή τα βασανιστήρια, η χρηματοδότηση δράσεων με τον ίδιο στόχο θα μπορούσε να θεωρηθεί περιττή.

29 γ)

Βλέπε απάντησή μας στο σημείο 33.

30

Το νομικό πλαίσιο που ισχύει για τις προσκλήσεις υποβολής προτάσεων αποκλείει κάθε τροποποίηση της πρότασης, εκτός από τις μη ουσιώδεις πτυχές [βλέπε άρθρο 204 των κανόνων εφαρμογής του Δημοσιονομικού Κανονισμού (RAP)] ή τις διαπραγματεύσεις με υποθετικούς δικαιούχους. Μπορεί μόνο να ζητηθεί από τους αιτούντες να αποσαφηνίσουν δικαιολογητικά έγγραφα ή να υποβάλουν και άλλες πληροφορίες που λείπουν. Οι απαιτήσεις διαφάνειας καθώς και δίκαιης και ίσης μεταχείρισης των αιτούντων επιχορήγησης ως εκ τούτου αποκλείουν κάθε επαναδιαπραγμάτευση του συνόλου των έργων των αιτούντων κατά τη διαδικασία κατακύρωσης, ιδίως ενόψει του πολύ υψηλού αριθμού των αιτούντων. Παραπέμπουμε επίσης στις απαντήσεις μας στις παρατηρήσεις σχετικά με τον αντίστοιχο ρόλο των αξιολογητών και της επιτροπής αξιολόγησης για τα ανωτέρω σημεία 22, 23 και 24.

33

Οι οργανώσεις που ασχολούνται με τέτοια ευαίσθητα ζητήματα αντιμετωπίζουν συχνά απειλητικές καταστάσεις, έχουν περιορισμένες δυνατότητες και ενίοτε συναντούν δυσκολίες συμμόρφωσης με τις διαδικασίες της ΕΕ. Η Επιτροπή θα ήθελε επίσης να τονίσει ότι οι αντιπροσωπείες και οι κεντρικές υπηρεσίες της ΕΕ διοργανώνουν τακτικά ενημερωτικές και επιμορφωτικές συναντήσεις σχετικά με τις διαδικασίες της ΕΕ, καθώς και τη διαχείριση του κύκλου των έργων, προκειμένου να αντιμετωπιστεί όσο το δυνατόν περισσότερο η έλλειψη ευαισθητοποίησης και εμπειρογνωσίας των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών.

34

Θα πρέπει να τονιστεί ότι το συνολικό ποσό για δραστηριότητες που δεν πραγματοποιούνται αφαιρείται σε κάθε περίπτωση από το ποσό της τελικής πληρωμής.

36

Η παρατήρηση αυτή αναφέρεται σε έναν από τους πολλούς δυνητικούς κινδύνους τους οποίους πρέπει να λάβει υπόψη ο διατάκτης.

37

Η Επιτροπή δεν συμμερίζεται την παρατήρηση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου. Η μη βέλτιστη οικονομική αποδοτικότητα των δαπανών είναι οριακή σε σύγκριση με τον συνολικό αριθμό των συμβάσεων στο πλαίσιο των προσκλήσεων υποβολής προτάσεων του ΕΜΔΔΑ.

Επιπλέον, μολονότι οι προσκλήσεις υποβολής προτάσεων και οι προσκλήσεις υποβολής προσφορών ανταποκρίνονται στις ίδιες αρχές της διαφάνειας, της αμεροληψίας και της ίσης μεταχείρισης, η φύση και οι απαιτήσεις των συμβάσεων έργων και των συμβάσεων επιχορηγήσεων έχουν ουσιαστικές διαφορές. Οι επιχορηγήσεις κατά κανόνα αποκλείουν την κερδοσκοπία και προϋποθέτουν ότι ο δικαιούχος φέρει την πλήρη ευθύνη του έργου, ενώ οι προσκλήσεις υποβολής προσφορών επιτρέπουν την κερδοσκοπία και προϋποθέτουν την πλήρη μεταβίβαση των προσδοκώμενων αποτελεσμάτων, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας, στην Επιτροπή. Σε κάθε περίπτωση, η οικονομική αποδοτικότητα των δαπανών δεν συνδέεται αναγκαστικά με το είδος της επιλεγείσας διαδικασίας.

Τέλος, οι διαδικασίες υποβολής προσφορών, όπως ορίζεται στο άρθρο 101 του Δημοσιονομικού Κανονισμού, αφορούν «συμβάσεις εξ επαχθούς αιτίας οι οποίες συνάπτονται γραπτώς μεταξύ ενός ή περισσότερων οικονομικών φορέων και μιας ή περισσότερων αναθετουσών αρχών». Δεν είναι σαφές με ποιον τρόπο αυτό θα μπορούσε να είναι χρήσιμο στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, στον οποίο δραστηριοποιούνται λίγοι οικονομικοί φορείς.

38

Ιστορικά, οι οργανώσεις με την πιο εξειδικευμένη εμπειρογνωσία στον τομέα της κατάργησης των βασανιστηρίων, της κακομεταχείρισης και της θανατικής ποινής έχουν την έδρα τους στην Ευρώπη (π.χ. στο Λονδίνο, στην Κοπεγχάγη, στη Γενεύη) και στις ΗΠΑ. Δραστηριοποιούνται σε παγκόσμιο επίπεδο και διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην προώθηση των στόχων στο πλαίσιο των διεθνών οργανισμών για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Η οικονομική αποδοτικότητα θα πρέπει να σταθμιστεί σε συνάρτηση με την προστιθέμενη αξία και τη μοναδική εμπειρογνωσία αυτών των οργανώσεων.

Δεδομένου του τύπου των έργων που συνήθως χρηματοδοτεί το ΕΜΔΔΑ (ανάπτυξη ικανοτήτων, κατάρτιση, προώθηση των στόχων κλπ.), οι πόροι που προορίζονται για το ανθρώπινο δυναμικό συχνά αντιπροσωπεύουν σημαντικό μέρος του συνολικού προϋπολογισμού. Οι μισθοί στην Ευρώπη ή στις ΗΠΑ είναι πράγματι πολύ υψηλότεροι από τους μισθούς στις περισσότερες τρίτες χώρες.

39

Οι έμμεσες δαπάνες που υπολογίζονται ως ποσοστό των άμεσων επιλέξιμων δαπανών είναι καθιερωμένη πρακτική μέσω των συμβατικών υποδειγμάτων του PRAG. Ορίζονται στο άρθρο 14 των γενικών όρων της σύμβασης επιχορήγησης, και αντιστοιχούν σε δαπάνες που δεν μπορούν να αποδοθούν άμεσα στη δράση. Ο ορισμός αυτός συχνά συμπληρώνεται από λεπτομερέστερο καταμερισμό των δαπανών στο παράρτημα ΙΙΙ (Προϋπολογισμός) της σύμβασης επιχορήγησης.

40

Το ΕΜΔΔΑ λειτουργεί σε ένα ευαίσθητο και σύνθετο πλαίσιο όπου ο αντίκτυπος είναι δύσκολο να προσδιοριστεί ποσοτικά και η πρόοδος είναι μερικές φορές αργή, ιδίως στις πιο δύσκολες περιπτώσεις.

41

Οι δυσκολίες αυτές, μολονότι υπαρκτές, είναι εγγενείς σε κάθε δραστηριότητα του τομέα ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε τρίτες χώρες. Βλέπε επίσης απαντήσεις μας στα σημεία 29, 32 και 43.

43

Ο τομέας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, εκ φύσεως, δεν προσφέρεται για απλές ποσοτικές μετρήσεις. Βλέπε απάντησή μας στο σημείο 41.

Αν οι στόχοι έχουν καθοριστεί σαφώς, ακόμη και αν δεν είναι φιλόδοξοι, και αν η επίτευξή τους μέσω του έργου είναι ικανοποιητική, ο αντίκτυπος δεν είναι κατ’ ανάγκην περιορισμένος. Ειδικότερα, η ανάπτυξη μεθοδολογίας με συγκεκριμένο στόχο μπορεί να έχει τεράστιο αντίκτυπο για τα μελλοντικά σχέδια και, ως εκ τούτου, για τον μακροπρόθεσμο στόχο του έργου.

Μπορούν να αναφερθούν πολλά παραδείγματα στα έργα που εξετάζονται από το Συνέδριο. Συγκεκριμένα, ένα έργο στη ΛΔΚ ήταν εστιασμένο στις γυναίκες και τα παιδιά θύματα ενδοοικογενειακής και σεξουαλικής βίας. Η μεθοδολογία που πρότεινε η ΜΚΟ ήταν να αναπτυχθεί ένα μοντέλο για τη βιωσιμότητα θαλάμων φροντίδας με στόχο την παροχή βοήθειας σε άτομα που επέζησαν βιασμού ως μορφής κακομεταχείρισης —η κακομεταχείριση εξομοιώνεται με τα βασανιστήρια στο διεθνές δίκαιο. Σε περίπτωση επιτυχίας (το έργο βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη) η εν λόγω μεθοδολογία θα εφαρμοστεί και σε άλλους τομείς και θα μπορούσε να έχει πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα.

Τέλος, το Συνέδριο επισημαίνει την περίπτωση του έργου στη Γεωργία, το οποίο επικεντρώθηκε σε πολύ μικρή ομάδα: τους κρατούμενους στον στρατό. Το έργο αυτό καταδεικνύει ότι η πρόληψη διαδραματίζει ιδιαίτερα θετικό ρόλο, ακόμη και εάν δεν είναι άμεσα ορατός από έξω. Όσον αφορά τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα, το σχέδιο επέτρεψε για πρώτη φορά την παρακολούθηση στρατιωτικών φυλακών από την κοινωνία των πολιτών και έμμεσα υποστήριξε τεκμηριωμένη απόφαση της κυβέρνησης της Γεωργίας για την ίδρυση εθνικού μηχανισμού πρόληψης στο πλαίσιο του Γραφείου του Συνηγόρου του Πολίτη.

44

Το αποτέλεσμα της νομικής στήριξης είναι πάντα αβέβαιο. Ωστόσο, οι λίγες θετικές υποθέσεις που δικαιώθηκαν με τη στήριξη του ΕΜΔΔΑ είχαν τεράστιο αντίκτυπο και δημιούργησαν προηγούμενο. Επιπροσθέτως, ο αντίκτυπος δεν θα πρέπει να περιορίζεται στο αποτέλεσμα των συγκεκριμένων υποθέσεων ή των δικαστικών αποφάσεων, αλλά να περιλαμβάνει κάθε ενδιάμεσο στάδιο το οποίο μπορεί να είναι στρατηγικής σημασίας για άλλες περιπτώσεις και θα πρέπει να αξιολογείται με μακροπρόθεσμη προοπτική.

Βλέπε απαντήσεις μας στα σημεία 43 και 45.

45

Τα έργα που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο του προγράμματος του ΕΜΔΔΑ παράγουν βιώσιμα αποτελέσματα και είναι οικονομικώς αποδοτικά. Δεδομένου ότι η ουσία των έργων αυτών έχει έντονα πολιτικό χαρακτήρα, δεν θα υπάρχουν εύκολα μετρήσιμες παράμετροι, εκτός π.χ. από τα έργα οδοποιίας. Επιπλέον, οι πρωτοβουλίες για τα ανθρώπινα δικαιώματα εξαρτώνται εγγενώς από ένα πολιτικό και νομικό πλαίσιο που κανένας χορηγός βοήθειας δεν μπορεί να θεωρήσει ότι ελέγχει. Ένα πολύ φυσικό παράδοξο στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι ότι οι πλέον επείγουσες δράσεις πραγματοποιούνται υπό τις πλέον δυσμενείς συνθήκες. Επιπλέον, η κατάργηση της θανατικής ποινής και η καταπολέμηση των βασανιστηρίων αποτελεί μακροπρόθεσμη διαδικασία. Δεδομένης της φύσης των εν λόγω έργων και των ευαίσθητων συνθηκών υπό τις οποίες δραστηριοποιείται, η Επιτροπή αναγνωρίζει είναι δύσκολος ο ποσοτικός προσδιορισμός του αντικτύπου. Η δραστηριοποίηση σε αυτά τα πλαίσια πρέπει να συνεχιστεί, σύμφωνα με τους στόχους και την παγκόσμια εμβέλεια του ΕΜΔΔΑ.

Επιπλέον, ο τομέας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, εκ φύσεως, δεν προσφέρεται για απλές ποσοτικές μετρήσεις.

Σύμφωνα με την εκ των κάτω προς τα άνω προσέγγιση, οι δυνητικοί δικαιούχοι προσδιορίζουν τους στόχους, το γεωγραφικό πεδίο εφαρμογής των δραστηριοτήτων και τους τελικούς δικαιούχους των προτεινόμενων έργων, σύμφωνα με τη (διοικητική, λειτουργική και γεωγραφική) ικανότητα και στρατηγική τους. Ως εκ τούτου, οι δραστηριότητες που προτείνονται από τους αιτούντες μπορεί όντως να είναι υπερβολικά φιλόδοξες και ενδεχομένως να μην έχουν τον επιθυμητό αντίκτυπο.

45 α)

Μολονότι οι κυβερνήσεις της Λευκορωσίας, της Ρωσίας και του Τατζικιστάν δεν έχουν εμφανίσει ενδείξεις για κύρωση του προαιρετικού πρωτοκόλλου της Σύμβασης κατά των βασανιστηρίων, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα πρέπει να υλοποιηθούν δραστηριότητες στις εν λόγω χώρες προς την κατεύθυνση μιας μελλοντικής κύρωσης. Στο Τατζικιστάν, παραδείγματος χάριν, οι δραστηριότητες του έργου συνετέλεσαν στο να πραγματοποιηθεί η πρώτη επίσκεψη του Διαμεσολαβητή στις φυλακές και να συσταθεί ομάδα εργασίας στα τέλη του 2013 για την παρακολούθηση των κέντρων κράτησης, με τη συμμετοχή εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών και σωφρονιστικών υπαλλήλων. Στη Λευκορωσία, το έργο στήριξε τις ΜΚΟ κατά των βασανιστηρίων οι οποίες άρχισαν να παρακολουθούν κέντρα προσωρινής κράτησης. Στη Ρωσία, το έργο έχει παράσχει νέα εργαλεία σε ρωσικές ΜΚΟ για την προώθηση των στόχων στις αρχές.

45 β)

Η καταπολέμηση των βασανιστηρίων και η κατάργηση της θανατικής ποινής αποτελούν μακροχρόνιες διαδικασίες. Η πρόοδος και η βελτίωση είναι συχνά αργή και δεν συμβαδίζει κατ’ ανάγκη με την περιορισμένη διάρκεια ισχύος των συμβάσεων. Το πολιτικό πλαίσιο διαδραματίζει επίσης σημαντικό ρόλο στον καθορισμό της επίτευξης αποτελεσμάτων, όπως παραδείγματος χάριν, της κύρωσης της Σύμβασης κατά των βασανιστηρίων ή ενός μορατόριουμ για τη θανατική ποινή. Με την παρατήρηση αυτή, το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο αναφέρεται σε έργο που υλοποιείται σε πολύ δυσμενές και ευαίσθητο πλαίσιο (Μέση Ανατολή και Βόρεια Αφρική - Ανατολική Αφρική, Ρωσία, Κεντρική Ασία, Λευκορωσία) όπου η πρόοδος είναι πράγματι πολύ αργή.

45 γ)

Το έργο αποτέλεσε την πρώτη στα χρονικά επέμβαση όταν επιτράπηκε στις ΜΚΟ η παρακολούθηση των στρατιωτικών φυλακών. Βλέπε απάντησή μας στο σημείο 43 σχετικά με τον αντίκτυπο του έργου στη Γεωργία.

45 δ)

Σύμφωνα με την τελική έκθεση, όλες τις δραστηριότητες ολοκληρώθηκαν με επιτυχία, αλλά είναι αλήθεια ότι ο αντίκτυπος ενδέχεται να μην ήταν ο προσδοκώμενος από την οργάνωση, γεγονός που αποτελεί ένα όχι πολύ σπάνιο φαινόμενο στον τομέα αυτό.

45 ε)

Δεδομένης της φύσης των έργων του ΕΜΔΔΑ και των ευαίσθητων συνθηκών υπό τις οποίες υλοποιούνται, είναι συχνά δύσκολος ο ποσοτικός προσδιορισμός του αντικτύπου και μερικές φορές η πρόοδος είναι αργή, ιδιαίτερα στις πιο δύσκολες περιπτώσεις όπως είναι η Κίνα. Η δραστηριοποίηση σε αυτά τα πλαίσια πρέπει να συνεχιστεί, σύμφωνα με τους στόχους και την παγκόσμια εμβέλεια του ΕΜΔΔΑ.

45 στ)

Βλέπε απάντησή μας στο σημείο 54 στοιχείο ε).

46

Βλέπε απάντησή μας στο σημείο 45.

46 α)

Ο αντίκτυπος του έργου στην Αφρική πρέπει να υπολογιστεί μεσομακροπρόθεσμα. Θα αξιολογηθεί με παρακολούθηση του επιπέδου συμμόρφωσης (εκθέσεις, περαιτέρω μεταφορά στο εθνικό δίκαιο), και αποτελεσματικής εφαρμογής (εξέλιξη της νομολογίας, πρόσβαση στα κέντρα κράτησης, αποζημιώσεις και μείωση των περιπτώσεων βασανιστηρίων) τόσο των κυρωμένων διεθνών πράξεων όσο και της εθνικής νομοθεσίας για την καταπολέμηση και την αποτροπή των βασανιστηρίων σε κάθε στοχευμένη χώρα.

46 β)

Ο αντίκτυπος του έργου στην Κίνα είναι δύσκολο να υπολογιστεί λόγω έλλειψης κατάλληλα επιμελημένων πληροφοριών από τον δικαιούχο της επιχορήγησης. Η αντιπροσωπεία έλαβε συγκεκριμένα στοιχεία από τα οποία συνάγονται οι πιθανότητες επιτυχίας της δράσης, η οποία υλοποιείται από καθιερωμένο παράγοντα που συμμετέχει στις πολιτικές μεταρρυθμίσεις στην Κίνα. Παράλληλα, επικεφαλής του έργου είναι καθηγητής με μεγάλη επιρροή του οποίου η εμπειρογνωσία έχει ζητηθεί στο πλαίσιο της εν εξελίξει τροποποίησης του ποινικού δικαίου που τελεί υπό αναθεώρηση και αναμένεται να μειώσει περαιτέρω τα εγκλήματα που επισύρουν τη θανατική ποινή.

Βλέπε επίσης απάντησή μας στο σημείο 29α.

47 α)

Βλέπε απάντησή μας στο σημείο 29α.

Πλαίσιο 6

Η Επιτροπή χαιρετίζει την παρατήρηση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου για τα θετικά αποτελέσματα της καταπολέμησης από το ΕΜΔΔΑ της θανατικής ποινής στις ΗΠΑ.

Ως παράδειγμα του θετικού αντικτύπου του ΕΜΔΔΑ, ο κυβερνήτης της πολιτείας της Πενσυλβάνια θέσπισε πρόσφατα περίοδο αναστολής έναντι της θανατικής ποινής που οδήγησε στην άμεση χορήγηση προσωρινής αναβολής της εκτέλεσης της ποινής του Terrence Williams και 186 ακόμη θανατοποινιτών της Πενσυλβάνια.

Παρατίθεται ο σύνδεσμος στο υπόμνημα του κυβερνήτη Tom Wolf στο οποίο υπογραμμίζεται ο κεντρικός ρόλος της έκθεσης του αμερικανικού Δικηγορικού Συλλόγου (χρηματοδοτείται από το ΕΜΔΔΑ). http://www.ydr.com/politics/ci_27523525/gov-tom-wolf-issues-death-penalty-moratorium

Ένα από τα αποφασιστικά επιχειρήματα που προέβαλε ο Κυβερνήτης στην απόφασή του είναι η αξιολόγηση της θανατικής ποινής που διενήργησε ο αμερικανικός Δικηγορικός Σύλλογος (ΑΒΑ).

51

Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ένας από τους ελάχιστους χορηγούς που στηρίζουν οικονομικά την καταπολέμηση των βασανιστηρίων και την κατάργηση της θανατικής ποινής. Σε πολλές περιπτώσεις, είναι ο μοναδικός. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι οργανώσεις εταίροι μας βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στη στήριξη του ΕΜΔΔΑ. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προσπαθεί να περιορίσει το φαινόμενο αυτό επιτρέποντας στις οργανώσεις να προσλαμβάνουν υπευθύνους για συγκέντρωση κεφαλαίων στο πλαίσιο των έργων του ΕΜΔΔΑ, η Επιτροπή συνεργάζεται επίσης με τους λίγους χορηγούς στον τομέα αυτό (παραδείγματος χάριν, το Εθελοντικό Ταμείο του ΟΗΕ για τα θύματα βασανιστηρίων ή την ειδική ομάδα δράσης των κρατών μελών της ΕΕ για τα βασανιστήρια) προκειμένου να εξασφαλίσει όσο το δυνατόν μεγαλύτερο συντονισμό και συνοχή.

Επιπλέον, αποτελεί αναπόφευκτο παράδοξο ότι η αυτονομία των ΜΚΟ για τα ανθρώπινα δικαιώματα εξ ορισμού δεν μπορεί να εξασφαλιστεί με συνεχή ή αυξημένη χρηματοδότηση από την Επιτροπή. Το σύνθετο αυτό ζήτημα δεν μπορεί να επιλυθεί με αυξημένη χρηματοδότηση από την ΕΕ.

52

Βλέπε απάντησή μας στο σημείο 51.

53 α)

Βλέπε απάντηση στο σημείο 51.

Συμπεράσματα και συστάσεις

54

Τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι εγγενώς δύσκολο να αξιολογηθούν και είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα στις πολιτικές εξελίξεις στις χώρες-στόχους. Οι δράσεις καταπολέμησης των βασανιστηρίων και κατάργησης της θανατικής ποινής, είναι εκ φύσεως ακόμη πιο ευαίσθητες από άλλα έργα στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Στο πλαίσιο αυτό, γίνεται κατάλληλη αξιοποίηση των πόρων του ΕΜΔΔΑ ενώ καταβάλλονται μεγάλες προσπάθειες να εξισορροπιστεί η μεγάλη εμβέλεια —οι διεθνείς προσκλήσεις υποβολής προτάσεων του ΕΜΔΔΑ έχουν τεράστια επιτυχία από πλευράς προσέλκυσης πολλών αιτούντων απ’ όλο τον κόσμο— με την αυστηρή διαχείριση των πόρων. Η Επιτροπή έχει την πρόθεση να συνεχίσει τις προσπάθειές της για την ενίσχυση του ρόλου του ΕΜΔΔΑ ως ζωτικού μέσου της ευρωπαϊκής πολιτικής για τα ανθρώπινα δικαιώματα στο εξωτερικό.

Σύσταση 1 — Καλύτερη στόχευση των περιορισμένων πόρων

Η Επιτροπή αποδέχεται εν μέρει τη σύσταση αυτή. Συμφωνούμε ως προς την ανάγκη επικέντρωσης της χρηματοδότησης του ΕΜΔΔΑ στα σημαντικότερα ζητήματα εφόσον ήδη επιτείνει τη στόχευση των διεθνών προσκλήσεων υποβολής προτάσεων, π.χ. η διεθνής πρόσκληση του ΕΜΔΔΑ το 2015.

Σύμφωνα με την εκ των κάτω προς τα άνω προσέγγιση, η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να εξασφαλίζει μια λεπτή ισορροπία μεταξύ των προτεραιοτήτων της ΕΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα, της συνάφειας των έργων και της ικανότητας και του αισθήματος ιδίας ευθύνης των οργανώσεων εταίρων της κοινωνίας των πολιτών.

Δεδομένης της φύσης των δραστηριοτήτων του ΕΜΔΔΑ σε συχνά πολύ δυσμενείς συγκυρίες, η Επιτροπή ως εκ τούτου θα απορρίψει τη σύσταση για περιορισμένη γεωγραφική εστίαση και θα διατηρήσει μια μη κατευθυντήρια προσέγγιση η οποία δεν θα επικεντρώνεται στον αντίκτυπο και σε έναν συγκεκριμένο κατάλογο χωρών.

55

Είναι σημαντικό τα έργα στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, και ιδίως όσον αφορά τα βασανιστήρια και τη θανατική ποινή, να αντικατοπτρίζουν επαρκώς τις προτεραιότητες και τις λεπτομέρειες που καθορίζονται από όσους βρίσκονται πιο κοντά στην τοπική πραγματικότητα. Κατά τη διάρκεια του διαλόγου, η χρηματοδότηση των έργων και οι στόχοι τους αποτελούν συχνά αντικείμενο συζήτησης. Ωστόσο, η ημερήσια διάταξη πρέπει να επικεντρώνεται σε λίγες προτεραιότητες κάθε φορά. Οι εν λόγω προτεραιότητες αποφασίζονται κατόπιν διαβουλεύσεων μεταξύ της ΕΥΕΔ και των υπηρεσιών της Επιτροπής, της αντιπροσωπείας καθώς και της χώρας εταίρου. Επιπλέον, πολλές από τις χρηματοδοτούμενες δράσεις είτε αμφισβητούν πάγιες κρατικές πρακτικές και ως εκ τούτου κατακρίνονται από τις χώρες εταίρους, είτε έχουν διεθνή, διακρατικό χαρακτήρα και στην περίπτωση αυτή δεν είναι δυνατή η παραδοσιακή αναπτυξιακή στήριξη ή ο διάλογος με τις χώρες εταίρους.

Τέλος, λόγω του μεγάλου αριθμού των αιτούντων στο πλαίσιο των διεθνών προσκλήσεων υποβολής προτάσεων του ΕΜΔΔΑ, δεδομένου ότι το τρέχον νομικό πλαίσιο που διέπει τις επιχορηγήσεις δεν προβλέπει αυτή την επιλογή, λαμβάνοντας δε υπόψη τις γενικές αρχές της δίκαιης και ίσης μεταχείρισης καθώς και της διαφάνειας, η Επιτροπή δεν έχει την πρόθεση να διαπραγματευθεί το περιεχόμενο των αιτήσεων επιχορήγησης με τους αιτούντες πριν από την υπογραφή της σύμβασης.

Σύσταση 2

Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση αυτή.

Ανάλογα με τις τοπικές συνθήκες (γενικό πολιτικό κλίμα, περιθώριο για προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων) και με τη συμφωνία των επικεφαλής των αποστολών της ΕΕ, μπορούν να δημοσιοποιούνται οι κύριες προτεραιότητες της τοπικής ανά χώρα στρατηγικής για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Ωστόσο, θα πρέπει να αποφεύγεται η δημόσια κοινοποίηση όταν εκτιμάται ότι κάτι τέτοιο θα είχε αρνητικές επιπτώσεις στην υλοποίηση της στρατηγικής. Αυτό δεν αποτρέπει τη συνοχή μεταξύ των προτεραιοτήτων και της αναπτυξιακής βοήθειας.

Η Επιτροπή άρχισε να υλοποιεί τη βασιζόμενη στη ζήτηση προσέγγιση και θα εξακολουθήσει να το πράττει. Για πιο συγκεκριμένες πληροφορίες σχετικά με την υλοποίηση της βασιζόμενης στη ζήτηση προσέγγισης, βλέπε απάντησή μας στο σημείο 20.

Σύσταση 3

Η Επιτροπή αποδέχεται εν μέρει τη σύσταση αυτή. Οι τυποποιημένοι πίνακες αξιολόγησης και οι κατευθυντήριες οδηγίες για τους αξιολογητές τροποποιήθηκαν το 2013 και η Επιτροπή δεν προβλέπει άλλες άμεσες τροποποιήσεις τους. Ωστόσο, η Επιτροπή προβαίνει σε διαρκή αξιολόγηση των διαδικασιών της με σκοπό τη βελτίωση, ιδίως όσον αφορά τις προσκλήσεις υποβολής προτάσεων.

Η Επιτροπή εφαρμόζει αυστηρά πρότυπα στις προσκλήσεις υποβολής προτάσεων του ΕΜΔΔΑ παρά τον πολύ υψηλό αριθμό αιτήσεων (συνολικά 1 193 αιτήσεις για τις προσκλήσεις υποβολής προτάσεων του ΕΜΔΔΑ που καλύπτει ο παρών έλεγχος). Η συνοχή και η συνέπεια της διαδικασίας αξιολόγησης εξασφαλίζεται ήδη με δημόσια και λεπτομερή εντολή και κατευθυντήριες οδηγίες για τους αξιολογητές αιτήσεων επιχορήγησης. Τα κριτήρια ανάθεσης είναι σαφή και αξιολογούνται διαρκώς από εξωτερικούς εμπειρογνώμονες, ενώ υπάρχουν σαφείς κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με τον χρόνο επαναξιολόγησης των αιτήσεων. Βλέπε επίσης απάντησή μας στο σημείο 23.

Σύσταση 4

Η Επιτροπή δεν αποδέχεται τη σύσταση αυτή.

Σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες, επιτρέπονται μόνο μη ουσιώδεις προσαρμογές αιτήσεων επιχορήγησης, πριν από την υπογραφή της σύμβασης. Στη βάση αυτή, ενίοτε ορισμένες μη επιλέξιμες ή υπερβολικές δαπάνες διαγράφονται από τον αρχικό προϋπολογισμό.

Η Επιτροπή δεν μπορεί ωστόσο να ξεκινήσει επαναδιαπραγμάτευση του σχεδιασμού του έργου με τους αιτούντες πριν από την υπογραφή της σύμβασης, λόγω του μεγάλου αριθμού των αιτούντων στο πλαίσιο των διεθνών προσκλήσεων υποβολής προτάσεων του ΕΜΔΔΑ, δεδομένου ότι το τρέχον νομικό πλαίσιο που διέπει τις επιχορηγήσεις δεν προβλέπει αυτή την επιλογή, λαμβάνοντας δε υπόψη τις γενικές αρχές της δίκαιης και ίσης μεταχείρισης καθώς και της διαφάνειας.

Σύμφωνα με το άρθρο 204 παράγραφος 5 των κανόνων εφαρμογής του Δημοσιονομικού Κανονισμού, η επιτροπή αξιολόγησης μπορεί να διατυπώνει ορισμένες συστάσεις οι οποίες στη συνέχεια θα λαμβάνονται υπόψη σε επίπεδο σύναψης συμβάσεων από τον διατάκτη.

56

Όπως περιγράφεται πλήρως στις απαντήσεις μας στα σημεία 29 και 45, είναι ιδιαίτερα δύσκολο να μετρηθεί ο αντίκτυπος στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, σε αντίθεση με ορισμένους άλλους τομείς της αναπτυξιακής βοήθειας. Η πρόοδος στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων αποτελεί δυναμική διαδικασία όπου ακόμη και ένα έργο φαινομενικά περιορισμένης εμβέλειας μπορεί να γείρει την πλάστιγγα προς την κατάργηση της θανατικής ποινής στην Πενσυλβάνια, όπως καταδεικνύεται στην απάντησή μας στο πλαίσιο 6 της εν λόγω έκθεσης. Αυτή η δυσκολία μέτρησης του συνολικού αντικτύπου ενός μεμονωμένου έργου στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων δεν είναι πιθανό να αλλάξει ριζικά ακόμη και αν καθιερωθούν νέα συστήματα μέτρησης του αντικτύπου.

Η αυτονομία, ζήτημα ζωτικής σημασίας για τις οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, δεν μπορεί να επιλυθεί με την αύξηση της εξάρτησης από τη μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση της Επιτροπής —ιδίως για τις οργανώσεις εκτός της ΕΕ. Για τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή έχει σε ορισμένες περιπτώσεις αποδεχθεί τη συμπερίληψη των προσπαθειών συγκέντρωσης πόρων στους προϋπολογισμούς των έργων.

Σύσταση 5

Η Επιτροπή αποδέχεται εν μέρει τη σύσταση αυτή.

Στο πλαίσιο των δυσμενών πολιτικών συνθηκών στις οποίες υλοποιούνται τα έργα του ΕΜΔΔΑ, ένα απλουστευμένο λογικό πλαίσιο θα ήταν επωφελές για τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών.

Σύμφωνα με την εκ των κάτω προς τα άνω προσέγγιση που ισχύει για το ΕΜΔΔΑ, οι στόχοι και οι βασικές γραμμές θα πρέπει να ορίζονται από τους ίδιους τους αιτούντες. Πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη οι διαφορετικές δυνατότητες των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. Σε κάθε μέτρηση του αντικτύπου των έργων για τα ανθρώπινα δικαιώματα πρέπει οπωσδήποτε να λαμβάνονται υπόψη οι πολύ συγκεκριμένες συνθήκες υπό τις οποίες υλοποιούνται τα έργα του ΕΜΔΔΑ, χωρίς να λησμονείται ότι οι χώρες ή οι περιφέρειες που χρειάζονται περισσότερο τις δράσεις όσον αφορά τα βασανιστήρια και τις θανατικές ποινές είναι εκείνες στις οποίες η πρόοδος στα ζητήματα αυτά δεν αναμένεται να είναι άμεση. Πρέπει επίσης να εξεταστεί η δυσκολία ποσοτικού προσδιορισμού των ζητημάτων ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ως εκ τούτου, δεν θεωρούμε τους ειδικούς στόχους και τις βασικές γραμμές ως εργαλεία που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν σε αυτό το συγκεκριμένο πλαίσιο.

Η Επιτροπή ήδη καταβάλλει προσπάθειες για τη βελτίωση της εκτίμησης του αντικτύπου των έργων στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Σύσταση 6

Η Επιτροπή δεν αποδέχεται τη σύσταση αυτή.

Η αυτονομία των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών που δραστηριοποιούνται στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι σημαντική για την Επιτροπή, η οποία έχει προς τούτο αποδεχθεί, σε αιτιολογημένες περιπτώσεις, να χρηματοδοτήσει στελέχη ΜΚΟ που ασχολούνται με θέματα συγκέντρωσης κεφαλαίων. Αυτονομία εξασφαλίζεται επίσης μέσω της απαίτησης για συγχρηματοδότηση —ωστόσο, περαιτέρω αύξηση αυτής της απαίτησης ενδέχεται να θέσει σε κίνδυνο πολλές δράσεις λόγω απουσίας εναλλακτικών πηγών χρηματοδότησης. Αυτονομία σημαίνει επίσης ότι η Επιτροπή δεν θα πρέπει να αποτελεί για τους δικαιούχους επιχορηγήσεων τη μοναδική επιλογή χρηματοδότησης, η να τους αναθέτει συμβάσεις επιχορήγησης σε συνεχή βάση, ανεξαρτήτως της αξίας των έργων τους. Αυτό συμβαίνει όλο και περισσότερο, εφόσον η πολύ ανταγωνιστική διαδικασία πρόσκλησης υποβολής προτάσεων ισχύει κατά κανόνα στη χορήγηση επιχορηγήσεων. Οι δικαιούχοι που εμφανίζουν καλές επιδόσεις κατά την υλοποίηση του έργου τους, συνήθως πετυχαίνουν και κατά τη διαδικασία χορήγησης επιχορηγήσεων.

Όσον αφορά τον συντονισμό των χορηγών, είναι όντως ουσιαστικός στο στάδιο προγραμματισμού, αλλά όχι στο στάδιο της πρόσκλησης υποβολής προτάσεων, και δεν μπορούμε να αντιληφθούμε με ποιον τρόπο το ισχύον νομικό πλαίσιο θα επέτρεπε την παρέμβαση τρίτων μερών στο στάδιο αυτό.

QJ-AB-15-009-EL-E    ISSN 1977-5660

Η ΕΕ είναι σταθερά προσηλωμένη στην αποτροπή και την εξάλειψη όλων των ειδών βασανιστηρίων και των άλλων μορφών κακομεταχείρισης, καθώς και στην κατάργηση της θανατικής ποινής παγκοσμίως. Το Συνέδριο αξιολόγησε την αποτελεσματικότητα του ευρωπαϊκού μέσου για τη δημοκρατία και τα δικαιώματα του ανθρώπου, διά του οποίου επιχορηγούνται οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών για την υλοποίηση έργων που επιδιώκουν την επίτευξη των ανωτέρω στόχων.
Το Συνέδριο καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η παρασχεθείσα στήριξη ήταν μόνο μερικώς αποτελεσματική. Μολονότι οι εκτιμήσεις αναγκών στις οποίες προέβη η Επιτροπή ήταν οι ενδεδειγμένες, η στόχευση της χρηματοδότησης δεν ήταν η βέλτιστη. Το Συνέδριο διατυπώνει σειρά συστάσεων προς την Επιτροπή, οι ποίες αφορούν την επιλογή των προτάσεων έργων, τον συντονισμό με άλλες προσπάθειες της ΕΕ, το πλαίσιο μέτρησης των επιδόσεων και τη βιωσιμότητα των δικαιούχων οργανώσεων.