ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙO

12, rue Alcide De Gasperi

1615 Luxembourg

LUXEMBOURG

Τηλ +352 4398-1

E-mail: eca-info@eca.europa.eu

Internet: http://eca.europa.eu

Twitter: @EUAuditorsECA

YouTube: EUAuditorsECA

Περισσότερες πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Ένωση παρέχονται από το διαδίκτυο (http://europa.eu).

Λουξεμβούργο: Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 2015

Print | ISBN 978-92-872-2717-1 | ISSN 1831-0826 | doi:10.2865/5974 | QJ-AB-15-010-EL-C
PDF | ISBN 978-92-872-2722-5 | ISSN 1977-5660 | doi:10.2865/87008 | QJ-AB-15-010-EL-N
EPUB | ISBN 978-92-872-2686-0 | ISSN 1977-5660 | doi:10.2865/392277 | QJ-AB-15-010-EL-E

© Ευρωπαϊκή Ένωση, 2015

Επιτρέπεται η αναπαραγωγή με αναφορά της πηγής.

Για οποιαδήποτε χρήση ή αναπαραγωγή του χάρτη στη σελίδα 46, πρέπει να ζητηθεί άδεια απευθείας από τον δικαιούχο των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας.

ΠΩΣ ΘΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΕΙΤΕ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΕ

Δωρεάν εκδόσεις:

•ένα αντίτυπο:
από το EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu)·

•περισσότερα από ένα αντίτυπα ή αφίσες/χάρτες:
από τις αντιπροσωπείες της Ευρωπαϊκής Ένωσης(http://ec.europa.eu/represent_el.htm),
από τα γραφεία εκπροσώπησης στις εκτός ΕΕ χώρες (http://eeas.europa.eu/delegations/index_el.htm),
επικοινωνώντας με την υπηρεσία Europe Direct (http://europa.eu/europedirect/index_el.htm) ή
καλώντας τον αριθμό 00 800 6 7 8 9 10 11 (δωρεάν τηλεφωνικός αριθμός από όλη την Ένωση) (*).

(*)Οι πληροφορίες παρέχονται δωρεάν, και οι κλήσεις είναι γενικώς δωρεάν (ενδέχεται όμως κάποιες κλήσεις που πραγματοποιούνται μέσω ορισμένων τηλεπικοινωνιακών φορέων ή από τηλεφωνικούς θαλάμους ή ξενοδοχεία να χρεώνονται).

Εκδόσεις επί πληρωμή:

•από το EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu).

EL
2015

αριθ. 11

Ειδική έκθεση

Διαχειρίζεται ορθά
η Επιτροπή τις συμφωνίες
αλιευτικής σύμπραξης;

(υποβαλλόμενη δυνάμει του άρθρου 287, παράγραφος 4, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ)

Κλιμάκιο ελέγχου

Οι ειδικές εκθέσεις του ΕΕΣ παρουσιάζουν τα αποτελέσματα των ελέγχων επιδόσεων και των ελέγχων συμμόρφωσης που αυτό διενεργεί επί συγκεκριμένων τομέων του προϋπολογισμού της ΕΕ ή επί συγκεκριμένων διαχειριστικών ζητημάτων. Το ΕΕΣ επιλέγει και σχεδιάζει τα εν λόγω ελεγκτικά καθήκοντα κατά τρόπον ώστε αυτά να αποφέρουν τον μέγιστο αντίκτυπο, λαμβανομένων υπόψη των κινδύνων για τις επιδόσεις ή για τη συμμόρφωση, του επιπέδου των σχετικών εσόδων ή δαπανών, των επικείμενων εξελίξεων και του πολιτικού και δημόσιου συμφέροντος.

Ο εν προκειμένω έλεγχος επιδόσεων διενεργήθηκε από το Τμήμα Ελέγχου I, του οποίου προεδρεύει ο Augustyn Kubik, Μέλος του ΕΕΣ, και το οποίο ειδικεύεται στους τομείς δαπανών που αφορούν τη διατήρηση και τη διαχείριση των φυσικών πόρων. Επικεφαλής του ελέγχου ήταν ο Jan Kinšt, Μέλος του ΕΕΣ, συνεπικουρούμενος από τους Alejandro Ballester Gallardo, Προϊστάμενο του ιδιαίτερου γραφείου του, Colm Friel, Προϊστάμενο Μονάδας, Maria Luisa Gómez-Valcárcel, επικεφαλής του κλιμακίου ελέγχου, Oana Dumitrescu, ελέγκτρια και Frédéric Soblet, ελεγκτή.

Από αριστερά: F. Soblet, M. L. Gómez-Valcárcel, C. Friel, J. Kinšt, A. Ballester Gallardo, O. Dumitrescu.

Περιεχόμενα

Συντομογραφίες

Σύνοψη

Εισαγωγή

Η ανάγκη για διεθνείς αλιευτικές συμφωνίες

Συμφωνίες αλιευτικής σύμπραξης (ΣΑΣ)

Ο ευρωπαϊκός υπερπόντιος στόλος και οι ΣΑΣ

Εμβέλεια και τρόπος προσέγγισης του ελέγχου

Παρατηρήσεις

Μέρος Ι — Διαπραγμάτευση των ΣΑΣ

Η Επιτροπή διαπραγματεύτηκε και ανανέωσε τις ΣΑΣ εγκαίρως προς αποφυγήν διακοπής των αλιευτικών δραστηριοτήτων

Η Επιτροπή διαπραγματεύτηκε κατάλληλο δίκτυο συμφωνιών, ωστόσο η συνέπεια εντός της περιφέρειας του Ινδικού Ωκεανού επιδέχεται βελτίωση

Ο στόχος των ΣΑΣ να διασφαλιστεί ότι οι αλιευτικές δυνατότητες που τέθηκαν υπό διαπραγμάτευση αφορούν μόνο τους πλεονάζοντες αλιευτικούς πόρους ήταν δύσκολο να επιτευχθεί

Το κόστος των ΣΑΣ που διαπραγματεύτηκε η Επιτροπή ήταν σχετικά υψηλό, λαμβανομένου υπόψη του βαθμού χρήσης τους κατά το παρελθόν

Τα στοιχεία που περιέχονταν στις εκ των υστέρων αξιολογήσεις δεν ήταν πάντοτε χρήσιμα για τη λήψη αποφάσεων και τις διαπραγματεύσεις

Μέρος ΙΙ — Εφαρμογή των δικαιωμάτων πρόσβασης των ΣΑΣ και των συνιστωσών τομεακής στήριξης

Μολονότι η διαδικασία έκδοσης αδειών αλιείας (αδειοδότηση) ήταν χρονοβόρα και δυσκίνητη, η Επιτροπή δεν είχε ακόμη λάβει μέτρα για τον προσδιορισμό των τυχόν βελτιώσεων

Η κεντρική παρακολούθηση των αλιευμάτων ήταν ανεπαρκής, γεγονός που υπονόμευε τον έγκαιρο εντοπισμό των προβλημάτων και τον ορθό υπολογισμό των πληρωμών

Μολονότι η Επιτροπή και οι χώρες-εταίροι συμφωνούσαν επί των δραστηριοτήτων που θα χρηματοδοτούνταν στο πλαίσιο της τομεακής στήριξης, ο συντονισμός με τους υπόλοιπους εταίρους του τομέα ήταν ανεπαρκής

Ο εκ μέρους της Επιτροπής έλεγχος των δράσεων που ενέπιπταν στο πλαίσιο της τομεακής στήριξης ήταν περιορισμένος και, σε ορισμένες περιπτώσεις, οι δράσεις που υλοποιούνταν από τις χώρες-εταίρους διέφεραν από τις συμφωνηθείσες

Οι πληρωμές που πραγματοποιούσε η Επιτροπή στο πλαίσιο της τομεακής στήριξης δεν συνδέονταν με την πρόοδο που επιτύγχαναν οι χώρες-εταίροι ως προς την υλοποίηση των συμφωνημένων δράσεων

Συμπεράσματα και συστάσεις

Παράρτημα I | — | Συμφωνίες αλιευτικής σύμπραξης: διαδικασία διαπραγμάτευσης και εφαρμογή
Παράρτημα II | — | Συμφωνίες αλιευτικής σύμπραξης σε ισχύ το 2015
Παράρτημα III | — | Συμφωνίες αλιευτικής σύμπραξης

Απαντήσεις της Επιτροπής

Συντομογραφίες

ΑΟΖ: Αποκλειστική οικονομική ζώνη

ΓΔ: Γενική Διεύθυνση

ΕΕ: Ευρωπαϊκή Ένωση

ΕΕΣ: Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο

EΤΑ: Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης

ΕΤΟΕΑ: Επιστημονική, τεχνική και οικονομική επιτροπή αλιείας

ΜΒΑ: Μέγιστη βιώσιμη απόδοση

ΠΟΔΑ: Περιφερειακή οργάνωση διαχείρισης της αλιείας

ΣΑΣ: Συμφωνία αλιευτικής σύμπραξης

ERS: Electronic Reporting System (σύστημα ηλεκτρονικής καταχώρισης ή ηλεκτρονικό ημερολόγιο αλιείας)

FAO: Food and Agricultural Organisation (Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας)

IOC: Indian Ocean Commission (επιτροπή του Ινδικού Ωκεανού)

IOTC: Indian Ocean Tuna Commission (επιτροπή διαχείρισης της αλιείας τόνου του Ινδικού Ωκεανού)

UNCLOS: United Nations Convention on the Law of the Sea (Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας)

VMS: Vessel Monotoring System (σύστημα παρακολούθησης σκαφών)

Σύνοψη

I

Η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) διαπραγματεύεται συμφωνίες με παράκτιες χώρες προκειμένου να αποκτήσει δικαιώματα πρόσβασης για τον εξωτερικό στόλο της ΕΕ στις αλιευτικές ζώνες των χωρών αυτών. Οι εν λόγω συμφωνίες είναι η μετεξέλιξη των απλών συμφωνιών πρόσβασης της δεκαετίας του ‘80 σε συμφωνίες σύμπραξης βιώσιμης αλιείας (ΣΣΒΑ), οι οποίες αποσκοπούν στη διατήρηση των αλιευτικών πόρων συμβάλλοντας παράλληλα στην ανάπτυξη του αλιευτικού τομέα της χώρας-εταίρου μέσω της παροχής τομεακής στήριξης. Η Επιτροπή επιδιώκει την επέκταση του δικτύου συμφωνιών καθώς προσφέρουν σημαντικά πλεονεκτήματα, όχι μόνο στον στόλο της ΕΕ, αλλά και στις χώρες-εταίρους.

II

Το Συνέδριο διενήργησε έλεγχο επί των συμφωνιών αλιευτικής σύμπραξης (ΣΑΣ) στο πλαίσιο των οποίων καταβάλλεται χρηματική αντιπαροχή από τον προϋπολογισμό της ΕΕ (ήτοι δεν ελήφθησαν υπόψη οι συμφωνίες βάσει ανταλλαγής ποσοστώσεων αλιείας). Το Συνέδριο εξέτασε τέσσερις εκ των 12 συμφωνιών που ίσχυαν κατά τον χρόνο διενέργειας του ελέγχου: Μαυριτανία (συμφωνία διαχείρισης της αλιείας πολλαπλών ειδών στον Ατλαντικό Ωκεανό), Μαδαγασκάρη, Μοζαμβίκη και Σεϋχέλλες (συμφωνίες διαχείρισης της αλιείας τόνου στον Ινδικό Ωκεανό). Αυτές οι τέσσερις ΣΑΣ αντιστοιχούν στο 77 % των πληρωμών που πραγματοποιήθηκαν το 2013 στο πλαίσιο των συμφωνιών αλιευτικής σύμπραξης.

III

Στόχος αυτού του ελέγχου ήταν να αξιολογηθεί κατά πόσον η Επιτροπή διαχειρίζεται ορθά τις ΣΑΣ. Στο πλαίσιο του ελέγχου εξετάστηκε η διαδικασία διαπραγμάτευσης των ΣΑΣ, καθώς και η άσκηση των δικαιωμάτων πρόσβασης και η εφαρμογή της τομεακής στήριξης. Από τον έλεγχο συνήχθη ότι, κατά κανόνα, η Επιτροπή διαχειρίζεται ορθά τις ΣΑΣ, αλλά και ότι εξακολουθούν να υπάρχουν αρκετοί τομείς που χρήζουν βελτίωσης, όσον αφορά τη διαδικασία διαπραγμάτευσης και την εφαρμογή των πρωτοκόλλων.

IV

Οι διαδικασίες διαπραγμάτευσης και ανανέωσης των ΣΑΣ είναι συχνά περίπλοκες και χρονοβόρες, ωστόσο η Επιτροπή χειρίστηκε αποτελεσματικά τις δυσκολίες αυτές και, πλην ελάχιστων εξαιρέσεων, κατάφερε να αποφύγει τη διακοπή των αλιευτικών δραστηριοτήτων του στόλου. Το δίκτυο συμφωνιών που τέθηκε υπό διαπραγμάτευση σχετιζόταν με τις ανάγκες και τις προτεραιότητες του οικείου στόλου της ΕΕ.

V

Όταν οι χρονοβόρες διαπραγματεύσεις των νέων πρωτοκόλλων απείλησαν τη συνέχιση των αλιευτικών δραστηριοτήτων, επετράπη στα σκάφη, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 9 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1006/2008, να αιτηθούν, μέσω της Επιτροπής, αδειών αλιείας από τις οικείες τρίτες χώρες, εν αναμονή της υπογραφής του νέου πρωτοκόλλου. Ωστόσο, η πρακτική αυτή δεν συνάδει με μια άλλη κανονιστική απαίτηση, τη «ρήτρα αποκλειστικότητας», και η εφαρμογή της οδήγησε σε παρεξηγήσεις μεταξύ των χωρών-εταίρων και της Επιτροπής.

VI

Οι ΣΑΣ παρουσιάζονται ως μέσα διασφάλισης της βιωσιμότητας των σχετικών αλιευμάτων. Όπως ορίζεται στον βασικό κανονισμό σχετικά με την Κοινή Αλιευτική Πολιτική, οι αλιευτικές δυνατότητες που αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης επιτρέπουν στα σκάφη της ΕΕ να αλιεύουν μόνο τους πλεονάζοντες πόρους των χωρών-εταίρων. Ωστόσο, η έννοια του πλεονάσματος είναι πολύ δύσκολο να εφαρμοστεί στην πράξη λόγω έλλειψης αξιόπιστων στοιχείων σχετικά με τα αποθέματα ιχθύων και την αλιευτική προσπάθεια των εθνικών αλιευτικών στόλων ή άλλων ξένων στόλων στους οποίους έχει επίσης χορηγηθεί πρόσβαση από τις χώρες-εταίρους.

VII

Το πραγματικό μοναδιαίο κόστος που καταβαλλόταν ανά τόνο ιχθύων συχνά ήταν υψηλότερο από τη μοναδιαία τιμή που είχε καθοριστεί κατόπιν των διαπραγματεύσεων. Μολονότι, για τους σκοπούς των διαπραγματεύσεων, λαμβάνονταν υπόψη τα αλιεύματα που αναφέρονταν σε προηγούμενα πρωτόκολλα, το βάρος αναφοράς που συμφωνήθηκε στα πλέον πρόσφατα σε πολλές περιπτώσεις παρέμεινε υψηλότερο, με σύνηθες αποτέλεσμα την υποχρησιμοποίησή τους. Ωστόσο, η χρηματική αντιπαροχή της ΕΕ πρέπει να καταβληθεί στο σύνολό της, ανεξάρτητα από τις χρησιμοποιηθείσες αλιευτικές δυνατότητες. Η υποχρησιμοποίηση των πρωτοκόλλων και το επακόλουθο υψηλό κόστος θα μπορούσε να αποδοθεί εν μέρει στις τεχνικές προϋποθέσεις που αποτέλεσαν αντικείμενο διαπραγμάτευσης με τις χώρες-εταίρους και αφορούσαν τη συμμόρφωση με την εθνική νομοθεσία ή την εξασφάλιση της βιωσιμότητας των αλιευτικών δραστηριοτήτων.

VIII

Τα στοιχεία που παρέχονται στις ανεξάρτητες εκ των υστέρων αξιολογήσεις των ΣΑΣ δεν είναι πάντοτε πλήρη, συνεπή ή συγκρίσιμα και, ως εκ τούτου, μειώνεται η χρησιμότητά τους για τη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων κατά τη διαπραγμάτευση των πρωτοκόλλων.

IX

Από τον έλεγχο συνήχθη ότι η διαχείριση της εφαρμογής των προϋποθέσεων πρόσβασης δεν ήταν ιδιαιτέρως αυστηρή. Η Επιτροπή δεν παρακολούθησε δεόντως τη ροή εργασιών των χρονοβόρων και δυσκίνητων διαδικασιών αδειοδότησης για να εντοπίσει τις αιτίες των καθυστερήσεων και τους τομείς προς βελτίωση.

X

Με τον έλεγχο διαπιστώθηκαν ανεπάρκειες στη διαχείριση των δεδομένων για τα αλιεύματα, όπως προκύπτει από τις διαφορές μεταξύ των δεδομένων για τα αλιεύματα που αντλήθηκαν από τα κράτη μέλη, την Επιτροπή και τις εκ των υστέρων αξιολογήσεις. Από τη στιγμή που οι πληρωμές που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο των ΣΑΣ βασίζονται στα δεδομένα για τα αλιεύματα, αυξάνεται ο οικονομικός κίνδυνος.

XI

Μολονότι ο σχεδιασμός της τομεακής στήριξης βελτιώθηκε, ο ρόλος της Επιτροπής στην παρακολούθηση της εφαρμογής των πρωτοκόλλων επί των οποίων διενεργήθηκε έλεγχος εξακολουθούσε να είναι περιορισμένος. Δεν υπάρχει σαφές πλαίσιο που να θέτει κανόνες επιλεξιμότητας και ανιχνευσιμότητας για τις χρηματοδοτούμενες δράσεις. Επιπροσθέτως, η Επιτροπή δεν διαθέτει επαρκή δικαιώματα ελέγχου. Παραδείγματος χάριν, σε ορισμένες περιπτώσεις οι χώρες-εταίροι υλοποίησαν δράσεις διαφορετικές από τις προγραμματισμένες, οι οποίες ενδέχεται να μην συμβάλλουν αποτελεσματικά στην επίτευξη των στόχων των ΣΑΣ.

XII

Τέλος, τα πρωτόκολλα επιτρέπουν την αναστολή αλλά όχι τη μερική μείωση των πληρωμών τομεακής στήριξης, όταν οι συμφωνηθείσες δράσεις ή τα προβλεπόμενα αποτελέσματα έχουν επιτευχθεί μόνο μερικώς. Επιπλέον, παρότι υπάρχει κοινή γενική αντίληψη περί ανάπτυξης, οι προϋποθέσεις καταβολής της τομεακής στήριξης διαφέρουν από εκείνες της καταβολής της δημοσιονομικής στήριξης από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης (ΕΤΑ), γεγονός που σε ορισμένες περιπτώσεις οδήγησε σε ασυνέπειες.

XIII

Το Συνέδριο συνιστά τα ακόλουθα.

Προκειμένου να βελτιώσει τη διαδικασία διαπραγμάτευσης των νέων ΣΑΣ και πρωτοκόλλων, η Επιτροπή πρέπει:

α)Να επανεξετάσει τις λανθάνουσες συμφωνίες και να διερευνήσει με ποιον τρόπο θα διαχειρίζεται τη διακοπή των αλιευτικών δραστηριοτήτων που επιβάλλει η ρήτρα αποκλειστικότητας, τηρώντας συγχρόνως τις αρχές της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής. Επιπλέον, η Επιτροπή οφείλει να αποσαφηνίζει και να περιλαμβάνει στα πρωτόκολλα τις διατάξεις εκείνες που θα εξασφαλίζουν τη συνέχιση των αλιευτικών δραστηριοτήτων κατά το διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ δύο πρωτοκόλλων.

β)Να καθορίσει περιφερειακές στρατηγικές για την ανάπτυξη της διακυβέρνησης της αλιείας και να διασφαλίζει ότι τα πρωτόκολλα που αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης εντός της ίδιας περιφέρειας συνάδουν με τη σχετική περιφερειακή στρατηγική και τα άλλα ταμεία της ΕΕ.

γ)Κατά τη διαπραγμάτευση των αλιευτικών δυνατοτήτων νέων πρωτοκόλλων, να λαμβάνει υπόψη τα ποσοστά χρήσης προηγούμενων και να επιδιώκει να συνδέει αποτελεσματικότερα τις πληρωμές βάσει δικαιωμάτων πρόσβασης με τα πραγματικά αλιεύματα, αποτρέποντας συγχρόνως τις αρνητικές επιπτώσεις στις αλιευτικές δραστηριότητες.

δ)Να αναλύσει καλύτερα τον πιθανό αντίκτυπο των ρητρών των ΣΣΒΑ στη χρήση ενός πρωτοκόλλου, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα τα αμοιβαία οφέλη για την ΕΕ και τις χώρες-εταίρους, διαβουλευόμενη ενδεχομένως με τους σχετικούς ενδιαφερομένους, προκειμένου να διαπιστώσει σε ποιες περιπτώσεις χρειάζονται περισσότερο εμπεριστατωμένες αξιολογήσεις κάποιων καθοριστικής σημασίας ρητρών.

ε)Να εστιάσει καλύτερα στις εκ των υστέρων αξιολογήσεις κατά τρόπον ώστε να καταλήξει σε συνεπή και συγκρίσιμη ανάλυση της απόδοσης των δημόσιων πόρων που δαπανήθηκαν στο πλαίσιο των πρωτοκόλλων, καθώς και σε ολοκληρωμένη και κριτική ανάλυση της αποτελεσματικότητάς τους τόσο για την ΕΕ όσο και την οικεία χώρα-εταίρο.

Προκειμένου να βελτιώσει την εφαρμογή των ΣΑΣ, η Επιτροπή πρέπει πάραυτα:

στ)Να καθιερώσει διαδικασίες για την παρακολούθηση όλων των σταδίων της διαδικασίας αδειοδότησης, συμπεριλαμβανομένου του χρόνου που χρειάζονται τα κράτη μέλη, οι χώρες-εταίροι και οι υπηρεσίες της Επιτροπής, ούτως ώστε να εντοπίσει και να αποκαταστήσει τα τρωτά σημεία της διαδικασίας.

ζ)Να προωθήσει την αποδοχή ηλεκτρονικών αδειών ή καταλόγου εγκεκριμένων σκαφών για ολόκληρη την περίοδο ισχύος των αδειών.

η)Να διασφαλίσει ότι η νέα βάση δεδομένων για τα αλιεύματα χρησιμοποιείται πλήρως από τα κράτη μέλη της σημαίας και περιέχει αξιόπιστα δεδομένα για τα αλιεύματα, τα οποία μπορούν να ενοποιούνται, να παρακολουθούνται και να επικαιροποιούνται.

θ)Όσον αφορά τα νέα πρωτόκολλα, να προτείνει την εισαγωγή απαιτήσεων επιλεξιμότητας με στόχο την αξιολόγηση των δράσεων που μπορούν να λάβουν χρηματοδότηση στο πλαίσιο της τομεακής στήριξης (άλλες απαιτήσεις θα μπορούσαν να αφορούν την ανιχνευσιμότητα, την επιλογή, την υποβολή εκθέσεων και τη μέτρηση των επιδόσεων, καθώς και τα δικαιώματα ελέγχου της Επιτροπής).

ι)Να εξασφαλίσει τον αποτελεσματικό συντονισμό των προσπαθειών της στον τομέα της τομεακής στήριξης των ΣΑΣ με τις προσπάθειες των λοιπών αναπτυξιακών εταίρων που δραστηριοποιούνται στον τομέα της αλιείας.

ια)Να διασφαλίζει ότι οι εκταμιεύσεις της τομεακής στήριξης είναι συνεπείς με άλλες πληρωμές στο πλαίσιο της δημοσιονομικής στήριξης της ΕΕ και ότι βασίζονται στα αποτελέσματα που επιτυγχάνουν οι χώρες-εταίροι που εφαρμόζουν τον πίνακα των από κοινού συμφωνημένων δράσεων.

Εισαγωγή

Η ανάγκη για διεθνείς αλιευτικές συμφωνίες

01

Η αρχή της ελεύθερης πρόσβασης στην ανοιχτή θάλασσα σταδιακά περιέπεσε σε αχρηστία από τα μέσα της δεκαετίας του ‘70 και την επαύριον της τρίτης Διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS III). Η Σύμβαση, η οποία τέθηκε σε ισχύ το 1982 μετά από εννέα έτη διαπραγματεύσεων, καθιέρωσε, στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου, το δικαίωμα των κρατών να ασκούν κυριαρχικά δικαιώματα επί των υδάτων που εκτείνονται έως και 200 ναυτικά μίλια από τις ακτογραμμές τους (Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη, ΑΟΖ), με σκοπό την εξερεύνηση και εκμετάλλευση, τη διατήρηση και τη διαχείριση των φυσικών πόρων στα εν λόγω ύδατα. Ολοένα και περισσότερες χώρες αποφάσισαν να επεκτείνουν τα κυριαρχικά δικαιώματά τους στο όριο των 200 ναυτικών μιλίων και, ως εκ τούτου, περίπου το 90 % των αλιευτικών πόρων περιήλθε στον έλεγχο των παράκτιων χωρών. Πολλοί υπερπόντιοι στόλοι ¹, οι οποίοι προηγουμένως αλίευαν σε αυτά τα ύδατα, υποχρεώθηκαν στη συνέχεια να συνάψουν συμφωνίες πρόσβασης με τις παράκτιες χώρες.

02

Ως αποτέλεσμα αυτού, η ΕΕ (η τότε «Ευρωπαϊκή Κοινότητα») άρχισε να διαπραγματεύεται διμερείς αλιευτικές συμφωνίες με τις παράκτιες χώρες, οι περισσότερες εκ των οποίων ήταν αναπτυσσόμενες. Οι εν λόγω συμφωνίες ήταν αρχικά απλές συμφωνίες πρόσβασης, οι οποίες παρείχαν αλιευτικές δυνατότητες στον υπερπόντιο στόλο της ΕΕ και αποτελούσαν σημαντική πηγή προσόδων για αυτά τα αναπτυσσόμενα κράτη. Οι συμφωνίες ήταν εμπορικής φύσεως και σε γενικές γραμμές βασίζονταν στην αρχή «πληρώνω, αλιεύω και αποχωρώ».

03

Από το 1981 η ΕΕ έχει επίσης διαπραγματευθεί πολλές «συμφωνίες με τις βόρειες χώρες». Πρόκειται για αμοιβαίες συμφωνίες που προβλέπουν την ανταλλαγή αλιευτικών δυνατοτήτων μεταξύ των στόλων της ΕΕ και εκείνων της Νορβηγίας, της Ισλανδίας και των Φερόων Νήσων, χωρίς χρηματική αντιπαροχή. Η παρούσα έκθεση δεν καλύπτει τις εν λόγω συμφωνίες.

Συμφωνίες αλιευτικής σύμπραξης (ΣΑΣ)

04

Οι απλές συμφωνίες πρόσβασης έγιναν αντικείμενο επικρίσεων, ιδίως όσον αφορά τον αντίκτυπό τους στα αποθέματα που υφίστανται υπερεκμετάλλευση, την έλλειψη διαφάνειας, την απουσία επιβολής και συμμόρφωσης με τους κανονισμούς, την εκμετάλλευση της περιορισμένης ικανότητας διαπραγμάτευσης και επιβολής εκ μέρους των παράκτιων χωρών, καθώς και για το γεγονός ότι δεν συνιστούν κατάλληλα μέσα για την εφαρμογή της αναπτυξιακής συνεργασίας στον αλιευτικό τομέα.

05

Ως απάντηση σε αυτές τις επικρίσεις, η μεταρρύθμιση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής που πραγματοποιήθηκε το 2002 εισήγαγε την έννοια της «σύμπραξης» για να τονίσει την πρόθεση της ΕΕ να υποστηρίξει την ανάπτυξη του εθνικού αλιευτικού τομέα στις χώρες-εταίρους, να προωθήσει και να ενισχύσει τον πολιτικό διάλογο μεταξύ της ίδιας και των αναπτυσσόμενων χωρών και να προαγάγει τη βιώσιμη αλιεία. Αυτή η νέα γενιά συμφωνιών ονομάστηκαν συμφωνίες αλιευτικής σύμπραξης (ΣΑΣ) (βλέπε πλαίσιο 1). Η χρηματική αντιπαροχή χωρίστηκε σε δύο διακριτά μέρη: τα δικαιώματα πρόσβασης στην ΑΟΖ και την «τομεακή» οικονομική στήριξη, η οποία αποσκοπεί στην προώθηση της ανάπτυξης της βιώσιμης αλιείας στις χώρες-εταίρους.

Πλαίσιο 1

Στόχοι των ΣΑΣ²

οΕξασφάλιση της ορθολογικής και βιώσιμης εκμετάλλευσης των ζώντων θαλάσσιων πόρων των χωρών-εταίρων (εισαγωγή της έννοιας του πλεονάσματος προερχόμενης από τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας) ³

οΔιασφάλιση της απασχόλησης στις περιφέρειες της Ένωσης που εξαρτώνται από την αλιεία

οΔιασφάλιση της επιβίωσης και της ανταγωνιστικότητας του αλιευτικού κλάδου της ΕΕ

οΕξασφάλιση επαρκούς εφοδιασμού της ενωσιακής αγοράς

οΠαραγωγή προστιθέμενης αξίας για την Ένωση

οΒελτίωση της διοίκησης στον τομέα της αλιείας των χωρών-εταίρων μέσω της ανάπτυξης της διαχείρισης αλιευτικών πόρων και ικανοτήτων ελέγχου

οΠροώθηση της οικονομικής ανάπτυξης του αλιευτικού τομέα των χωρών-εταίρων, καθώς και της απασχόλησης, των συνθηκών υγείας και του επιχειρηματικού περιβάλλοντος του τομέα

06

Η Επιτροπή κρίνει ότι οι ΣΑΣ προσφέρουν σημαντικά πλεονεκτήματα σε σχέση με τους άλλους τρόπους που παρέχουν στον ευρωπαϊκό υπερπόντιο στόλο πρόσβαση σε ύδατα και πόρους τρίτων χωρών. Συγκεκριμένα:

—Οι ΣΑΣ παρέχουν στον ευρωπαϊκό στόλο πρόσβαση σε αλιευτικές ζώνες υπό σαφέστερο, ενιαίο και σταθερότερο νομικό πλαίσιο, εξασφαλίζοντας μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου από ό,τι οι ιδιωτικές συμφωνίες μεταξύ των ευρωπαίων ιδιοκτητών σκαφών και των τρίτων χωρών. Οι ευρωπαίοι πλοιοκτήτες έχουν επίσης εκφράσει την προτίμησή τους για τις ΣΑΣ και έχουν ζητήσει από την Επιτροπή να επεκτείνει το δίκτυο συμφωνιών, ακόμη και αν αυτό συνεπάγεται υψηλότερη χρηματική αντιπαροχή εκ μέρους τους για τα δικαιώματα πρόσβασης.

—Οι ΣΑΣ προωθούν την επιστημονική συνεργασία μεταξύ της ΕΕ και των χωρών-εταίρων της. Τα πρωτόκολλα προβλέπουν συνεδριάσεις επιστημονικών επιτροπών για την αναθεώρηση των επιπέδων των αποθεμάτων και την εξέταση ψηφισμάτων των περιφερειακών οργανισμών αλιείας. Οι χώρες-εταίροι ενίοτε συνεργάζονται με επιστήμονες της ΕΕ που ασχολούνται με τις δραστηριότητες των στόλων στις χώρες τους.

—Προκειμένου να διασφαλιστούν ίσοι όροι ανταγωνισμού για τους διάφορους υπερπόντιους στόλους στις ΑΟΖ των παράκτιων χωρών, τα πρωτόκολλα περιέχουν επίσης ρήτρα μη διάκρισης. Αυτό σημαίνει ότι τα τεχνικά πρότυπα και οι λοιπές αρχές βιωσιμότητας που ισχύουν για τις ΣΑΣ πρέπει επίσης να ισχύουν για τις συμφωνίες μεταξύ των οικείων χωρών-εταίρων και των άλλων στόλων που βρίσκονται στην ΑΟΖ τους. Η ρήτρα αυτή ευνοεί επίσης τη βιώσιμη διαχείριση των αλιευτικών αποθεμάτων.

—Στις χώρες-εταίρους, οι ΣΑΣ ενθαρρύνουν τη βελτίωση της διακυβέρνησης και της διαχείρισης του τοπικού αλιευτικού τομέα μέσω της υποστήριξης της παρακολούθησης, του ελέγχου και της εποπτείας των δραστηριοτήτων εθνικών και ξένων στόλων. Οι ΣΑΣ παρέχουν σημαντικούς χρηματοδοτικούς πόρους ως συμβολή στη βιώσιμη ανάπτυξη των τοπικών αλιευτικών δραστηριοτήτων.

07

Η μεταρρύθμιση της κοινής αλιευτικής πολιτικής το 2014 εισήγαγε την έννοια των συμφωνιών σύμπραξης βιώσιμης αλιείας (ΣΣΒΑ). Η μεταρρύθμιση αποσκοπεί στη βελτίωση ορισμένων πτυχών των ΣΑΣ, όπως η ποσότητα των διαθέσιμων πληροφοριακών στοιχείων βάσει των οποίων καθορίζεται το διαθέσιμο πλεόνασμα στην ΑΟΖ των χωρών-εταίρων, η προώθηση της βιώσιμης αλιείας στα ύδατα των χωρών-εταίρων μέσω της τακτικής παρακολούθησης της τομεακής στήριξης της ΕΕ και η προσθήκη ρήτρας για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Κύριος στόχος των ΣΣΒΑ είναι ο καθορισμός πλαισίου για τη νομική, περιβαλλοντική, οικονομική και κοινωνική διακυβέρνηση των αλιευτικών δραστηριοτήτων που ασκούνται από τα αλιευτικά σκάφη της Ένωσης στα ύδατα τρίτων χωρών, για τις οποίες πρέπει να ισχύουν κανόνες παρόμοιοι με αυτούς που εφαρμόζονται όσον αφορά τα σκάφη της Ένωσης που αλιεύουν στα ύδατά της.

08

Η Επιτροπή εισήγαγε ήδη προ ετών τη ρήτρα αποκλειστικότητας, η οποία εφαρμόζεται σε όλες τις ισχύουσες ΣΑΣ, προκειμένου να καταστήσει αυστηρότερο το πλαίσιο διακυβέρνησης των αλιευτικών δραστηριοτήτων του υπερπόντιου στόλου της ΕΕ. Εφόσον τεθεί σε ισχύ συμφωνία μεταξύ της ΕΕ και μιας χώρας-εταίρου, τα αλιευτικά σκάφη της ΕΕ μπορούν να δραστηριοποιούνται στα ύδατα της χώρας αυτής μόνον εάν διαθέτουν άδεια αλιείας η οποία έχει εκδοθεί βάσει πρωτοκόλλου που αφορά την εν λόγω συμφωνία (βλέπε σημείο 10).

Ο ευρωπαϊκός υπερπόντιος στόλος και οι ΣΑΣ

09

Μολονότι ο υπερπόντιος στόλος αντιστοιχεί σε ποσοστό μικρότερο του 1 % του στόλου της ΕΕ, με μόλις 335 σκάφη εκ των 86 283 που είναι νηολογημένα στην ΕΕ, είναι κατά πολύ σημαντικότερος από άποψη αλιευτικής ικανότητας, αντιπροσωπεύοντας το 18 % της ολικής χωρητικότητας και το 7 % της ισχύος των κινητήρων⁴ ολόκληρου του αλιευτικού στόλου της ΕΕ. Ο υπερπόντιος στόλος είναι σημαντικός προμηθευτής ιχθύων στην ευρωπαϊκή αγορά καθώς υπολογίζεται ότι εξασφαλίζει το 15 % των συνολικών αλιευμάτων του στόλου της ΕΕ. Επίσης αντιστοιχεί στο 4 % της απασχόλησης στον στόλο της ΕΕ. Περίπου το ήμισυ των αλιευμάτων του υπερπόντιου στόλου συγκεντρώνεται βάσει συμφω-νιών αλιευτικής σύμπραξης.

10

Κατά την κατάρτιση μιας ΣΑΣ, η ΕΕ και οι χώρες-εταίροι διαπραγματεύονται μια συμφωνία και τα πρωτόκολλα εφαρμογής της. Η συμφωνία θέτει ένα πλαίσιο μακροπρόθεσμης συνεργασίας στον τομέα της αλιείας, ενώ τα πρωτόκολλα ορίζουν λεπτομερώς τους όρους και τις προϋποθέσεις αυτής της συνεργασίας. Τα πρωτόκολλα γενικώς τίθενται υπό διαπραγμάτευση ανά τριετία έως εξαετία, σε συμφωνία με τη χώρα-εταίρο. Στην παρούσα έκθεση, η αναφορά σε ΣΑΣ αφορά κυρίως τα πρωτόκολλα. Περαιτέρω πληροφορίες σχετικά με τις διαδικασίες διαπραγματεύσεων και τις ευθύνες που απορρέουν από τις ΣΑΣ παρέχονται στο παράρτημα I.

11

Το 2014 στο πλαίσιο των ΣΑΣ, πραγματοποιήθηκαν πληρωμές ύψους 69 εκατομμυρίων ευρώ από τον προϋπολογισμό της ΕΕ. Πρόκειται για σημαντική μείωση σε σύγκριση με τα άνω των 200 εκατομμύρια ευρώ που καταβάλλονταν κατά τη δεκαετία του ‘90. Αυτό αιτιολογείται εν μέρει από τη λήξη του πρωτοκόλλου με τη Μαυριτανία τον Δεκέμβριο του 2014, για το οποίο δεν πραγματοποιήθηκαν πληρωμές το 2014, αλλά καταβλήθηκαν 67 εκατομμύρια ευρώ το 2013. Μόνο το Μαρόκο αντιστοιχούσε σε περισσότερο από το 40 % του συνόλου για το 2014. Επιπροσθέτως, οι φορείς εκμετάλλευσης των αλιευτικών σκαφών συνεισφέρουν οικονομικά σε αυτές τις ΣΑΣ με αντάλλαγμα τις άδειες αλιείας που τους χορηγούνται. Η συνεισφορά τους αυξάνεται σταθερά τα τελευταία χρόνια.

12

Στο παράρτημα II παρατίθενται οι 13 ΣΑΣ που ίσχυαν το 2015 με ετήσια χρηματική αντιπαροχή ύψους 71 εκατομμυρίων ευρώ. Τρεις εκ των 13 αυτών συμφωνιών που βρίσκονται σε ισχύ είναι μικτές συμφωνίες, γεγονός που σημαίνει ότι παρέχουν στον ευρωπαϊκό στόλο πρόσβαση σε διαφορετικά αποθέματα ιχθύων στην ΑΟΖ της χώρας-εταίρου. Οι υπόλοιπες είναι συμφωνίες για τον τόνο που χορηγούν στα σκάφη της ΕΕ αλιευτικά δικαιώματα στην ΑΟΖ της χώρας-εταίρου. Τα σκάφη ακολουθούν τα μεταναστευτικά αποθέματα τόνου και άλλα άκρως μεταναστευτικά είδη στις μετακινήσεις τους γύρω από την Αφρική, τον Ινδικό Ωκεανό και τον Ειρηνικό Ωκεανό.

13

Άλλες ΣΑΣ, επί του παρόντος χωρίς πρωτόκολλα, έχουν συναφθεί με τη Γκάμπια (από 1.7.1996), την Ισημερινή Γουινέα (από 30.6.2001), τις Νήσους του Σολομώντος (από 9.10.2012), τη Μικρονησία (από 25.2.2010), τη Μαυριτανία (από τον Δεκέμβριο του 2014)⁵ και τη Μοζαμβίκη (από τον Ιανουάριο του 2015). Όταν μια συμφωνία είναι ακόμη σε ισχύ, αλλά εκκρεμεί η ανανέωση των πρωτοκόλλων της, όπως συμβαίνει με αυτές τις συμφωνίες («λανθάνουσες συμφωνίες»), ο στόλος της ΕΕ δεν έχει πρόσβαση στην αλιευτική περιοχή αυτής της χώρας, σύμφωνα με τη ρήτρα αποκλειστικότητας (βλέπε σημείο 8).

1Αλιευτικά σκάφη που αλιεύουν εκτός των εθνικών υδάτων τους.

2Συμπεράσματα του Συμβουλίου Γεωργίας και Αλιείας, της 19ης Ιουλίου 2004 και της 19ης-20ής Μαρτίου 2012.
Οι περισσότεροι από αυτούς τους στόχους περιλαμβάνονται επίσης στον κανονισμό του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 861/2006 του Συμβουλίου, της 22ας Μαΐου 2006, για τη θέσπιση κοινοτικών χρηματοδοτικών μέτρων για την εφαρμογή της κοινής αλιευτικής πολιτικής καθώς και στον τομέα του Δικαίου της Θάλασσας (άρθρο 7) (ΕΕ L 160 της 14.6.2006, σ. 1).
Στο άρθρο 31 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1380/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Δεκεμβρίου 2013, σχετικά με την Κοινή Αλιευτική Πολιτική, την τροποποίηση των κανονισμών του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 1954/2003 και (ΕΚ) αριθ. 1224/2009 και την κατάργηση των κανονισμών του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 2371/2002 και (ΕΚ) αριθ. 639/2004 και της απόφασης 2004/585/ΕΚ του Συμβουλίου (ΕΕ L 354 της 28.12.2013, σ. 22) ορίζονται οι αρχές και οι στόχοι των συμφωνιών σύμπραξης βιώσιμης αλιείας.

3Το άρθρο 62, παράγραφος 2 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) αναφέρεται σε αυτό το πλεόνασμα ως το μερίδιο των επιτρεπόμενων αλιευμάτων το οποίο ένα παράκτιο κράτος δεν μπορεί ή δεν επιθυμεί να εκμεταλλευτεί το ίδιο.

4Στοιχεία από την ετήσια οικονομική έκθεση του 2014 σχετικά με τον αλιευτικό στόλο της ΕΕ (STECF 14-16), που αντιστοιχούν στον υπερπόντιο στόλο του 2012. Στην παρούσα έκθεση ως ευρωπαϊκός υπερπόντιος στόλος νοείται ο στόλος που περιλαμβάνει όλα τα καταχωρισμένα στην ΕΕ σκάφη άνω των 24 μέτρων τα οποία δραστηριοποιούνται σε λοιπές αλιευτικές περιοχές (OFR), συμπεριλαμβανομένων ορισμένων εξόχως απόκεντρων περιφερειών της ΕΕ.

5Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Μαυριτανίας για τη σύναψη νέου πρωτοκόλλου ολοκληρώθηκαν επιτυχώς στις 10 Ιουλίου 2015. Το εν λόγω τετραετές πρωτόκολλο, του οποίου η αξία ανέρχεται σε 59,125 εκατομμύρια ευρώ ετησίως, δεν έχει ακόμα εγκριθεί από το Συμβούλιο ούτε έχει λάβει τη συγκατάθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Εμβέλεια και τρόπος προσέγγισης του ελέγχου

14

Στόχος του παρόντος ελέγχου ήταν να αξιολογηθεί κατά πόσον η Επιτροπή διαχειρίζεται ορθά τις ΣΑΣ, θέτοντας τα ακόλουθα ερωτήματα:

1)Διαχειρίζεται ορθά η Επιτροπή τις διαπραγματεύσεις των ΣΑΣ και των πρωτοκόλλων τους;

Προκειμένου να απαντήσει σε αυτό το ερώτημα, το Συνέδριο εξέτασε τη διαδικασία διαπραγμάτευσης για τις τέσσερις ΣΑΣ που υποβλήθηκαν σε έλεγχο και διερεύνησε κατά πόσον η Επιτροπή διαπραγματεύτηκε ή ανανέωσε τα πρωτόκολλα εγκαίρως, ούτως ώστε να διασφαλίσει τη συνέχιση των δραστηριοτήτων του ευρωπαϊκού στόλου. Επιπροσθέτως, με τον έλεγχο αξιολογήθηκε κατά πόσον η διαπραγμάτευση των αλιευτικών δυνατοτήτων και οι χρηματικές αντιπαροχές συνάδουν με τους στόχους των ΣΑΣ για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας των αποθεμάτων ιχθύων με εύλογο κόστος για την ΕΕ, τη βελτίωση της αλιευτικής διακυβέρνησης των χωρών-εταίρων και τη στήριξη της οικονομικής ανάπτυξης του αλιευτικού τομέα.

2)Διαχειρίζεται ορθά η Επιτροπή την εφαρμογή των ΣΑΣ;

Προκειμένου να απαντήσει σε αυτό το ερώτημα, το Συνέδριο εξέτασε την εκ μέρους της Επιτροπής διαχείριση της διαδικασίας αδειοδότησης και την αξιοπιστία του συστήματος κοινοποίησης δεδομένων σχετικά με τα αλιεύματα. Επιπροσθέτως, με τον έλεγχο αξιολογήθηκε κατά πόσον η Επιτροπή σχεδίαζε, έλεγχε και παρακολουθούσε καταλλήλως τις δράσεις που χρηματοδοτούνταν μέσω της τομεακής στήριξης που προέβλεπαν οι ΣΑΣ.

15

Η προσέγγιση του ελέγχου περιλάμβανε συνεδριάσεις με τους σχετικούς ενδιαφερομένους ⁶, ανάλυση των στοιχείων που παρείχε η Επιτροπή και επιτόπιες επισκέψεις σε επιλεγμένα κράτη μέλη (Ισπανία και Γαλλία) και σε τέσσερις χώρες-εταίρους με τις οποίες η ΕΕ έχει συνάψει ΣΑΣ. Τρεις εκ των χωρών-εταίρων που επελέγησαν για αυτόν τον έλεγχο βρίσκονταν στον Ινδικό Ωκεανό (Μαδαγασκάρη, Μοζαμβίκη και Σεϋχέλλες) προκειμένου το Συνέδριο να σχηματίσει μια εικόνα της κατάστασης σε περιφερειακό επίπεδο. Επιπλέον, η Μαυριτανία επελέγη ως παράδειγμα χώρας που έχει συνάψει συμφωνία για πολλά είδη αλιευμάτων, καθώς πρόκειται για την πλέον σημαντική από οικονομικής άποψης συμφωνία. Συνολικά, οι τέσσερις ΣΑΣ που αποτέλεσαν αντικείμενο του ελέγχου αντιστοιχούν στο 77 % των πληρωμών βάσει ΣΑΣ το 2013.

16

Τα αποδεικτικά στοιχεία του ελέγχου συμπληρώθηκαν από έρευνα απευθυνόμενη στους φορείς εκμετάλλευσης του ευρωπαϊκού υπερπόντιου αλιευτικού στόλου. Οι πλοιοκτήτες που απάντησαν στην έρευνα αντιστοιχούσαν στο 70 % αυτού του στόλου ⁷.

6Στους ενδιαφερομένους συγκαταλέγονταν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και ΜΚΟ στον τομέα της απασχόλησης σε σκάφη και στο θαλάσσιο περιβάλλον. Το Συνέδριο επισκέφτηκε επίσης ενώσεις φορέων εκμετάλλευσης αλιευτικών σκαφών και μεταποιητών αλιευτικών προϊόντων στην Ισπανία και τη Γαλλία.

7Στην έρευνα του Συνεδρίου απάντησαν 21 ιδιοκτήτες/ενώσεις αλιευτικών σκαφών, που χειρίζονται από κοινού 319 σκάφη (εκ των οποίων τα 233 φέρουν σημαία κρατών μελών της ΕΕ) τα οποία αλιεύουν εκτός των ευρωπαϊκών υδάτων. Τα 233 σκάφη αντιστοιχούσαν στο 70 % των 335 σκαφών που συγκροτούν τον υπερπόντιο ευρωπαϊκό στόλο. Το 79 % των σκαφών που συμπεριλήφθησαν στην έρευνα δραστηριοποιείτο στις περιφέρειες του Ατλαντικού και του Ινδικού Ωκεανού. Εξ αυτών 32 % είναι σκάφη βενθοπελαγικής αλιείας, 22 % πελαγικές μηχανότρατες, 7 % αλιευτικά με γρι-γρι, 7 % αλιευτικά μεγάλης χωρητικότητας με παραγάδι, 7 % μηχανότρατες και παραγαδιάρικα βυθού για την αλίευση μαύρου μερλούκιου και 4 % σκάφη αλιείας τόνου με καλαμίδια.

Παρατηρήσεις

Μέρος Ι — Διαπραγμάτευση των ΣΑΣ

Η Επιτροπή διαπραγματεύτηκε και ανανέωσε τις ΣΑΣ εγκαίρως προς αποφυγήν διακοπής των αλιευτικών δραστηριοτήτων

17

Οι διαπραγματεύσεις των συμφωνιών που παρέχουν πρόσβαση σε αλιευτικές ζώνες ευρισκόμενες στην ΑΟΖ των παράκτιων κρατών πρέπει να διασφαλίζουν ότι η πρόσβαση είναι συνεχής, προκειμένου να αποφεύγεται τυχόν αρνητικός αντίκτυπος στον τομέα. Το Συμβούλιο έχει ζητήσει από την Επιτροπή να προλαμβάνει οποιαδήποτε διακοπή των αλιευτικών δραστηριοτήτων μετά τη λήξη συμφωνίας ή πρωτοκόλλου. Παρομοίως, όταν διαπραγματεύεται ένα πρωτόκολλο, η Επιτροπή προσπαθεί να εξασφαλίσει τη δυνατότητα προσωρινής εφαρμογής της από την ημερομηνία υπογραφής έως την ημερομηνία της τελικής κύρωσης.

18

Το Συνέδριο εξέτασε τη διαδικασία διαπραγμάτευσης της Επιτροπής για τις τέσσερις ΣΑΣ που συμπεριλήφθησαν στον έλεγχο και ήταν σε ισχύ κατά τον χρόνο διενέργειάς του. Στο πλαίσιο του ελέγχου εξετάστηκε κατά πόσον τα πρωτόκολλα είχαν ανανεωθεί εγκαίρως, κατά τρόπον ώστε να αποτρέπεται οποιαδήποτε διακοπή των αλιευτικών δραστηριοτήτων του υπερπόντιου στόλου της ΕΕ.

19

Η διαπραγμάτευση των νέων πρωτοκόλλων συνιστά μακροχρόνια και περίπλοκη διαδικασία. Η Επιτροπή διαπραγματεύεται επί τη βάσει εντολής από το Συμβούλιο, το οποίο υπογράφει το πρωτόκολλο με τη χώρα-εταίρο. Στη συνέχεια, το Κοινοβούλιο δίνει τη συγκατάθεσή του. Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με αυτή τη διαδικασία διαπραγμάτευσης παρατίθενται στο παράρτημα I. Ως εκ τούτου, για τη συνέχιση των δραστηριοτήτων του στόλου, η Επιτροπή πρέπει να κινήσει τη διαδικασία διαπραγμάτευσης ενός νέου πρωτοκόλλου πολύ πριν από τη λήξη του τρέχοντος.

20

Ολόκληρη η διαδικασία διαπραγμάτευσης των τεσσάρων πρωτοκόλλων που συμπεριλήφθησαν στον έλεγχο —από την εντολή του Συμβουλίου έως την ημερομηνία θέσης του σε ισχύ κατόπιν έγκρισής του από το Κοινοβούλιο ή της κύρωσής του από τη χώρα-εταίρο— διήρκεσε μεταξύ 71 και 134 εβδομάδων (όπως φαίνεται στο γράφημα 1). Η διάρκεια των διαπραγματεύσεων εξαρτάται από παράγοντες που οι διαπραγματευτές δεν μπορούν να προβλέψουν ή να ελέγξουν πλήρως. Η Επιτροπή έχει υπολογίσει ότι χρειάζονται κατά μέσο όρο 12 εβδομάδες από την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων («μονογραφή» του πρωτοκόλλου) έως την προετοιμασία του πρωτοκόλλου για υπογραφή από το Συμβούλιο και ότι το Συμβούλιο χρειάζεται επιπλέον έξι έως οκτώ εβδομάδες για εμπεριστατωμένο έλεγχο. Ως εκ τούτου, ο χρόνος που προβλέπεται ότι μεσολαβεί μεταξύ της ολοκλήρωσης των διαπραγματεύσεων και της υπογραφής από το Συμβούλιο είναι τουλάχιστον 20 εβδομάδες, λαμβάνοντας υπόψη ότι ενδέχεται να υπάρξουν καθυστερήσεις κατά τις συζητήσεις για την έγκριση του πρωτοκόλλου στους κόλπους του Συμβουλίου. Ωστόσο, στην περίπτωση της Μαδαγασκάρης, της Μοζαμβίκης και των Σεϋχελλών, το χρονικό πλαίσιο κυμάνθηκε από 29 έως 35 εβδομάδες.

Γράφημα 1

Διάρκεια της διαδικασίας διαπραγμάτευσης

Πηγή: ΕΕΣ, βάσει διαπραγματευτικών εγγράφων και της νομοθεσίας της ΕΕ.

21

Το Συνέδριο διαπίστωσε ότι η Επιτροπή διαχειρίζεται ορθά τη διαδικασία διαπραγμάτευσης, χρησιμοποιώντας, κατά το δυνατόν, τα διαθέσιμα νομοθετικά εργαλεία προς αποφυγήν της διακοπής των αλιευτικών δραστηριοτήτων. Ωστόσο, το 83 % των φορέων εκμετάλλευσης που απάντησαν στην έρευνα του Συνεδρίου, οι οποίοι αντιστοιχούν περίπου στο 30 % του υπερπόντιου στόλου, δήλωσε ότι είχε θιγεί από τις καθυστερήσεις στη διαπραγμάτευση των πρωτοκόλλων, κυρίως με τη Μαυριτανία και το Μαρόκο, οι οποίες είναι δύο σημαντικές αλλά εξαιρετικές περιπτώσεις.

22

Στην περίπτωση της Μαυριτανίας, οι διαπραγματεύσεις ήταν χρονοβόρες (επτά γύροι διαπραγματεύσεων συνολικής διάρκειας 71 εβδομάδων), ενώ το προηγούμενο πρωτόκολλο είχε λήξει περίπου πέντε μήνες πριν από την υπογραφή του νέου. Από τη στιγμή που η προσωρινή εφαρμογή δεν ήταν εφικτή πριν από την υπογραφή του Συμβουλίου και προκειμένου να αποφευχθεί οποιαδήποτε διακοπή των δραστηριοτήτων του στόλου της ΕΕ, η Επιτροπή εφήρμοσε τις διατάξεις της νομοθεσίας της ΕΕ⁸ και πρότεινε στις αρχές της Μαυριτανίας να συνεχίσει να υποβάλλει αιτήσεις για άδειες αλιείας κατά τη διάρκεια αυτής της πεντάμηνης περιόδου. Η δυνατότητα αυτή χρησιμοποιήθηκε από τους πλοιοκτήτες μόνο για τέσσερις κατηγορίες αλιευμάτων⁹ μεταξύ 1ης Αυγούστου 2012 και 15ης Δεκεμβρίου 2012. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, κατέστη δυνατή η συνέχιση της αλίευσης για αυτές τις κατηγορίες αλλά όχι για τις υπόλοιπες, στις οποίες η αλιευτική δραστηριότητα χρειάστηκε να διακοπεί προσωρινά. Το Συνέδριο επισημαίνει ότι, ενώ η αίτηση για χορήγηση αδειών αλιείας απουσία υπογεγραμμένου πρωτοκόλλου στόχευε στην προστασία των συμφερόντων του στόλου της ΕΕ, δεν ήταν συνεπής με τη ρήτρα αποκλειστικότητας (βλέπε σημείο 8).

23

Επιπροσθέτως, παρά την αξιοποίηση όλων των δυνατοτήτων που παρείχε η νομοθεσία, η Επιτροπή δεν μπόρεσε να αποτρέψει τη διακοπή των αλιευτικών δραστηριοτήτων. Οι αρχές της Μαυριτανίας θεώρησαν ότι η δραστηριότητα της περιόδου Αυγούστου-Δεκεμβρίου 2012 είχε ασκηθεί στο πλαίσιο της προσωρινής εφαρμογής του νέου πρωτοκόλλου. Συνεπώς, επέβαλαν πρόωρη παύση των αλιευτικών δραστηριοτήτων για τις τέσσερις κατηγορίες στις οποίες είχε χορηγηθεί άδεια για συνέχιση της αλίευσης πριν από την υπογραφή του νέου πρωτοκόλλου. Αυτό ήταν επιζήμιο για τους πλοιοκτήτες εκείνους που είχαν επίσης πληρώσει για άδειες έως την πραγματική ημερομηνία λήξης, ήτοι την 15η Δεκεμβρίου 2014.

24

Στην περίπτωση του Μαρόκου, το πρωτόκολλο είχε υπογραφεί τον Φεβρουάριο του 2011 και ίσχυσε προσωρινά έως τον Δεκέμβριο του 2011, όταν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο απέρριψε τη σύναψή του ¹⁰. Κατόπιν νέων διαπραγματεύσεων, την 24η Ιουλίου 2013 μονογραφήθηκε άλλο πρωτόκολλο που κυρώθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 10 Δεκεμβρίου 2013, χωρίς ρήτρα προσωρινής εφαρμογής, επειδή οι μαροκινοί διαπραγματευτές δεν συμφώνησαν με την εισαγωγή της. Το πρωτόκολλο αυτό τέθηκε σε ισχύ την 15η Ιουλίου 2014, λόγω της καθυστερημένης κύρωσής του από το Μαρόκο, γεγονός που επέφερε πρόσθετες δαπάνες για τον προϋπολογισμό της ΕΕ¹¹ και είχε άμεσο οικονομικό αντίκτυπο για τους πλοιοκτήτες και τη βιομηχανία της ΕΕ, καθώς οι αλιευτικές δραστηριότητες είχαν διακοπεί.

25

Όσον αφορά τα πρωτόκολλα για τον Ινδικό Ωκεανό που συμπεριλάμβανε ο έλεγχος, η συνέχιση των αλιευτικών δραστηριοτήτων στην ΑΟΖ της Μαδαγασκάρης και των Σεϋχελλών ήταν εξασφαλισμένη, καθώς τα νέα πρωτόκολλα είχαν υπογραφεί πριν από τη λήξη των προηγούμενων και συμπεριλάμβαναν ρήτρα προσωρινής εφαρμογής. Στην περίπτωση της Μοζαμβίκης, δεν υπήρχε πρωτόκολλο σε ισχύ για ένα μήνα (διάστημα που μεσολάβησε μεταξύ της λήξη του προηγούμενου πρωτοκόλλου (1.1.2012) και της προσωρινής εφαρμογής του νέου (1.2.2012)), αυτό ωστόσο δεν είχε σημαντικό αντίκτυπο στον στόλο της ΕΕ, καθώς κατά τη συγκεκριμένη περίοδο στα ύδατα της Μοζαμβίκης δεν υπήρχαν αποθέματα τόνου.

Η Επιτροπή διαπραγματεύτηκε κατάλληλο δίκτυο συμφωνιών, ωστόσο η συνέπεια εντός της περιφέρειας του Ινδικού Ωκεανού επιδέχεται βελτίωση

26

Το Συνέδριο θεωρεί σημαντική την ύπαρξη ενός συνεκτικού και κατάλληλου περιφερειακού δικτύου συμφωνιών. Κατ’ αρχάς, υπό καλύτερες συνθήκες από άποψη ασφάλειας δικαίου, ο στόλος της ΕΕ μπορεί να ακολουθήσει τα μεταναστευτικά είδη. Δεύτερον, ένα τέτοιο δίκτυο ενισχύει τη διαπραγματευτική θέση της Επιτροπής μειώνοντας την πίεση για επίτευξη συμφωνίας όταν οι δραστηριότητες του στόλου κινδυνεύουν να διακοπούν. Επιπλέον, ο επιδιωκόμενος θετικός αντίκτυπος από άποψη διακυβέρνησης για τις χώρες-εταίρους, λόγω της τομεακής στήριξης και του ελέγχου της ΕΕ επί του ίδιου του στόλου της, μπορεί να έχει καταλυτική επίδραση στις περιφερειακές αλιευτικές δραστηριότητες. Ο εν λόγω αντίκτυπος εντείνεται από την έκταση των δραστηριοτήτων του ευρωπαϊκού στόλου σε ορισμένες περιοχές (παραδείγματος χάριν, το 2011 τα αλιεύματα των γρι-γρι της ΕΕ αντιστοιχούσαν στο 66 % των αλιευμάτων αυτού του είδους σκαφών στον Δυτικό Ινδικό Ωκεανό ¹², τα οποία με τη σειρά τους αντιστοιχούσαν στο 49 % των συνολικών αλιευμάτων στην περιοχή κατά το ίδιο έτος).

27

Η υφιστάμενη στρατηγική της Επιτροπής αποσκοπεί στην ικανοποίηση αυτών των αναγκών διευρύνοντας το δίκτυο συμφωνιών βάσει των απαιτήσεων και προτεραιοτήτων της βιομηχανίας. Στις απαντήσεις τους στην έρευνα που περιλάμβανε ο έλεγχος, οι πλοιοκτήτες εξέφρασαν ενδιαφέρον πρωτίστως για την Ανγκόλα, τη Γουινέα Μπισάου και τη Σιέρα Λεόνε, και δευτερευόντως για τη Γουινέα (Κόνακρι), τη Λιβερία, την Τανζανία, την Κένυα και τη Σενεγάλη. Η Επιτροπή είχε ξεκινήσει συζητήσεις με την Τανζανία, είχε ολοκληρώσει τις διαπραγματεύσεις με τη Λιβερία και είχε επαναφέρει σε ισχύ τις συμφωνίες με τη Γκαμπόν, το Μαρόκο, τον Μαυρίκιο (χώρες για τις οποίες τα πρωτόκολλα είχαν ήδη τεθεί σε ισχύ κατά τον χρόνο διεξαγωγής της έρευνας), τη Γουινέα Μπισάου και τη Σενεγάλη (χώρες για τις οποίες τα πρωτόκολλα είχαν ήδη υπογραφεί). Εντούτοις, κατά τον χρόνο του ελέγχου, οι διαπραγματεύσεις για τις ανανεώσεις των πρωτοκόλλων με τη Μοζαμβίκη και τη Μαυριτανία είχαν αναβληθεί λόγω μη επίτευξης συναίνεσης μεταξύ της Επιτροπής και των δύο χωρών-εταίρων.

28

Ωστόσο, από τον έλεγχο στον Ινδικό Ωκεανό, διαπιστώθηκε ότι υπήρχαν περιθώρια βελτίωσης της συνέπειας μεταξύ των ΣΑΣ και της συμπληρωματικότητάς τους με άλλες περιφερειακές δράσεις της ΕΕ και πηγές χρηματοδότησης στον τομέα της αλιείας. Παραδείγματος χάριν, αυτό ίσχυε στην περίπτωση των κέντρων παρακολούθησης της αλιείας. Οι χώρες της επιτροπής του Ινδικού Ωκεανού (IOC), ήτοι οι Κομόρες, ο Μαυρίκιος, η Μαδαγασκάρη, η Ρεϊνιόν και οι Σεϋχέλλες, εφαρμόζουν συμφωνία για την περιφερειακή ανταλλαγή δεδομένων του συστήματος παρακολούθησης σκαφών (VMS) μέσω του εξυπηρετητή που δημιουργήθηκε με την υποστήριξη της IOC και με περιφερειακά κονδύλια του ΕΤΑ. Η Μοζαμβίκη δεν αποτελεί μέλος της IOC και, μολονότι σημαντικός εταίρος στο περιφερειακό δίκτυο των ΣΑΣ, επί του παρόντος δεν έχει πρόσβαση σε αυτά τα δεδομένα. Η Επιτροπή, αντί να προωθήσει την πρόσβαση της Μοζαμβίκης στο υφιστάμενο περιφερειακό σύστημα ανταλλαγής δεδομένων VMS, υποστηρίζει τη χώρα στην ανάπτυξη ενός περιφερειακού κέντρου παρακολούθησης της αλιείας χρηματοδοτώντας σχετική μελέτη σκοπιμότητας μέσω του προγράμματος FISH II για τις χώρες ΑΚΕ που χρηματοδοτείται από το ΕΤΑ. Παράλληλα, η Επιτροπή χρηματοδότησε επίσης το εθνικό VMS της χώρας μέσω τομεακής στήριξης ΣΑΣ.

Ο στόχος των ΣΑΣ να διασφαλιστεί ότι οι αλιευτικές δυνατότητες που τέθηκαν υπό διαπραγμάτευση αφορούν μόνο τους πλεονάζοντες αλιευτικούς πόρους ήταν δύσκολο να επιτευχθεί

29

Η βασική αρχή βιωσιμότητας που διέπει τις ΣΑΣ επιτάσσει οι αλιευτικές δυνατότητες που αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης στο πλαίσιο των πρωτοκόλλων (ποσότητες και αριθμοί αδειών) να επιτρέπουν στα σκάφη της ΕΕ να αλιεύουν μόνο τους πλεονάζοντες πόρους ¹³. Αυτό απαιτεί αξιόπιστα στοιχεία σχετικά με τα αποθέματα (βάσει των βέλτιστων διαθέσιμων επιστημονικών γνωμοδοτήσεων), τις αλιευτικές προσπάθειες¹⁴ των παράκτιων κρατών και τις άλλες συμφωνίες. Τα πρωτόκολλα χορηγούν τότε δικαιώματα πρόσβασης σε συγκεκριμένο τμήμα του εν λόγω πλεονάσματος. Η Επιτροπή οφείλει επίσης να διασφαλίζει ότι οι ΣΑΣ συνάδουν με την αρχή της μέγιστης βιώσιμης απόδοσης (ΜΒΑ) ¹⁵, καθώς και με τα ψηφίσματα και τις συστάσεις των περιφερειακών οργανώσεων διαχείρισης της αλιείας που αφορούν το κράτος των αλιευτικών αποθεμάτων.

30

Το Συνέδριο εξέτασε τον τρόπο με τον οποίο υπολογίστηκε το πλεόνασμα και κατά πόσον οι ποσότητες ιχθύων που μπορούσαν να αλιευτούν βάσει της συμφωνίας ανταποκρίνονταν στην έννοια του πλεονάσματος. Το Συνέδριο ανέλυσε και συνέκρινε τις διάφορες ΣΑΣ που τέθηκαν υπό διαπραγμάτευση ως προς την κειμενική συνοχή τους.

31

Με τον έλεγχο διαπιστώθηκε ότι η έννοια του πλεονάσματος είναι εξαιρετικά δύσκολο να εφαρμοστεί στην πράξη. Το άρθρο 61 της UNCLOS ορίζει ότι αρμόδια για τον καθορισμό του πλεονάσματος, λαμβάνοντας υπόψη τα βέλτιστα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα, είναι η χώρα-εταίρος. Εντούτοις, με τον έλεγχο διαπιστώθηκε ότι οι χώρες-εταίροι δεν έχουν τη δυνατότητα να καθορίζουν το πλεόνασμα. Αυτό ισχύει κυρίως για τις μικτές συμφωνίες (π.χ. Μαυριτανία) ή τους ευρέως διάσπαρτους αλιευτικούς πόρους, όπως τα μικρά πελαγικά ή τα άκρως μεταναστευτικά είδη, λόγω της δυσκολίας καθορισμού πλεονάσματος στην ΑΟΖ συγκεκριμένης παράκτιας χώρας, ιδίως όταν δεν υπάρχει σύστημα αλιευτικών ποσοστώσεων σε περιφερειακό επίπεδο ¹⁶. Επιπλέον, τα στοιχεία σχετικά με την αλιευτική προσπάθεια των εθνικών ή άλλων ξένων αλιευτικών στόλων στους οποίους έχει επίσης χορηγηθεί δικαίωμα πρόσβασης από τις χώρες-εταίρους¹⁷ δεν είναι πάντοτε αξιόπιστα. Ως εκ τούτου, είναι εξαιρετικά δύσκολο για την Επιτροπή να υπολογίσει το μερίδιο της συνολικής αλιευτικής προσπάθειας που αντιστοιχεί στον στόλο της ΕΕ και, κατ’ επέκταση, τα όρια των αλιευμάτων για τον στόλο της ΕΕ σύμφωνα με την προσέγγιση του πλεονάσματος.

32

Στην περιφέρεια του Ινδικού Ωκεανού, η επιτροπή διαχείρισης της αλιείας τόνου του Ινδικού Ωκεανού (IOTC) έχει διατυπώσει συστάσεις για μέγιστες βιώσιμες αποδόσεις (ΜΒΑ) για ορισμένα είδη (π.χ. ξιφίας) στο πλαίσιο της επιστημονικής γνωμοδότησής της¹⁸ και έχει εκδώσει ψηφίσματα για την προστασία δύο ειδών καρχαρία. Το πρότυπο ΜΒΑ, ωστόσο, είναι δύσκολο να εφαρμοστεί σε επίπεδο μεμονωμένης χώρας για τα άκρως μεταναστευτικά είδη, όπως αυτά στα οποία στοχεύουν οι ΣΑΣ.

Το κόστος των ΣΑΣ που διαπραγματεύτηκε η Επιτροπή ήταν σχετικά υψηλό, λαμβανομένου υπόψη του βαθμού χρήσης τους κατά το παρελθόν

33

Κατά τη διαδικασία των διαπραγματεύσεων, η Επιτροπή πρέπει να διασφαλίζει ότι οι ρήτρες των πρωτοκόλλων με οικονομικό αντίκτυπο στον ευρωπαϊκό στόλο και τις οικονομίες των χωρών-εταίρων (ήτοι η διάρκεια του πρωτοκόλλου, η τιμή, οι ποσότητες, τα είδη, οι τεχνικές προϋποθέσεις, οι συνεισφορές των ιδιοκτητών των σκαφών, οι υποχρεώσεις υποβολής στοιχείων και εκφόρτωσης) δίνουν τη δυνατότητα στον ευρωπαϊκό στόλο να αξιοποιήσει αποδοτικά τις συμφωνίες και του παρέχουν πρόσβαση στο κατάλληλο μερίδιο του διαθέσιμου πλεονάσματος και σε δίκαιη τιμή για τις χώρες-εταίρους. Η Επιτροπή πρέπει επίσης να διασφαλίζει ότι οι αρχές της οικονομίας, της αποδοτικότητας και της αποτελεσματικότητας λαμβάνονται υπόψη κατά την προετοιμασία των διαπραγματεύσεων των ΣΑΣ. Το Συμβούλιο έχει ζητήσει¹⁹ από την Επιτροπή να δεσμευτεί, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, για την καλύτερη αξιοποίηση των αλιευτικών δυνατοτήτων, προκειμένου να διασφαλίσει τη βέλτιστη σχέση κόστους–οφέλους και τη συμμόρφωση με τις αρχές της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης.

34

Η χρηματική αντιπαροχή της ΕΕ στις χώρες-εταίρους έχει δύο συνιστώσες: τα δικαιώματα πρόσβασης στην ΑΟΖ και την «τομεακή» οικονομική στήριξη (βλέπε σημείο 5). Μολονότι η χώρα-εταίρος δεν υπόκειται σε περιορισμούς ως προς την πρώτη συνιστώσα, η οποία διέπει αυστηρά την πρόσβαση σε εθνικές αλιευτικές περιοχές, η καταβολή των κονδυλίων τομεακής στήριξης πρέπει να γίνεται υπό την προϋπόθεση της υλοποίησης των συμφωνημένων δράσεων μεταξύ της ΕΕ και της χώρας-εταίρου, ιδίως όσον αφορά τη διακυβέρνηση του αλιευτικού τομέα. Αυτή η αιρεσιμότητα κατοχυρώνεται στη νέα Κοινή Αλιευτική Πολιτική και τις ΣΑΣ που υπεγράφησαν στη συνέχεια. Η κατανομή της συνολικής χρηματικής αντιπαροχής μεταξύ των δύο συνιστωσών αποτελεί σημαντική πτυχή της διαδικασίας διαπραγμάτευσης.

Η διαπραγμάτευση της συνιστώσας των δικαιωμάτων πρόσβασης

35

Τα πρωτόκολλα καθορίζουν το είδος των ιχθύων στο οποίο παρέχεται πρόσβαση και τις συνθήκες που τη διέπουν ως προς τον αριθμό αδειών, τον τύπο σκάφους και το βάρος αναφοράς. Αυτό το «βάρος αναφοράς» αντιστοιχεί στον όγκο των αλιευμάτων για τον οποίο η ΕΕ οφείλει να καταβάλλει ένα ελάχιστο ποσό ως δικαιώματα πρόσβασης ²⁰. Σε περίπτωση υπέρβασης αυτού του ορίου, η ΕΕ καταβάλλει συμπληρωματική πληρωμή για τα επιπλέον αλιεύματα. Τα πρωτόκολλα ορίζουν επίσης τις τεχνικές προϋποθέσεις και τις προϋποθέσεις λειτουργίας.

36

Κατά τη διαπραγμάτευση της συνιστώσας των «δικαιωμάτων πρόσβασης», η Επιτροπή προσπαθεί να εξασφαλίσει τον αριθμό αδειών που ζητούν τα κράτη μέλη (με την επιφύλαξη των ισχυόντων ορίων ²¹), λαμβάνοντας συγχρόνως υπόψη τους εξωτερικούς παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν τη χρήση των αλιευτικών αδειών. Η χώρα-εταίρος συνήθως επιδιώκει να αποσπάσει την υψηλότερη δυνατή χρηματική αντιπαροχή, η οποία στη συνέχεια «μετατρέπεται» σε βάρος αναφοράς.

37

Στο γράφημα 2 κατωτέρω παρουσιάζεται η ιστορική χρήση των αλιευτικών δυνατοτήτων (αλιεύματα) ως βάρος αναφοράς από τις χώρες-εταίρους του Ινδικού Ωκεανού στις οποίες πραγματοποιήθηκε επίσκεψη. Παρά την υποχρησιμοποίηση των αλιευτικών δυνατοτήτων που τέθηκαν υπό διαπραγμάτευση στο πλαίσιο προηγούμενων πρωτοκόλλων, το βάρος αναφοράς που συμφωνήθηκε στα πλέον πρόσφατα παρέμεινε σχετικά σταθερό.

38

Καθώς η χρηματική αντιπαροχή της ΕΕ βασίζεται στο βάρος αναφοράς και όχι στα πραγματικά αλιεύματα, η συστηματική υποχρησιμοποίηση των πρωτοκόλλων έχει ως αποτέλεσμα το πραγματικά καταβαλλόμενο μοναδιαίο κόστος να είναι συχνά υψηλότερο από τη μοναδιαία τιμή που χρησιμοποιήθηκε ως βάση για τις διαπραγματεύσεις. Στο γράφημα 3 παρουσιάζεται το πραγματικό κόστος κάθε συμφωνίας για την αλίευση τόνου όταν λαμβάνεται υπόψη η συνολική χρηματική αντιπαροχή της ΣΑΣ. Από το γράφημα προκύπτει, παραδείγματος χάριν, ότι το πραγματικό κόστος ανά τόνο του συγκεκριμένου είδους που αλιεύτηκε στη Μοζαμβίκη το 2013 ήταν περίπου έξι φορές υψηλότερο σε σχέση με τις τιμές που συμφωνήθηκαν στη διαπραγμάτευση. Αυτό οφείλεται στην εξαιρετικά υψηλή χρηματική αντιπαροχή (η οποία αυξήθηκε περαιτέρω από 900 000 σε 980 000 ευρώ κατά την περίοδο 2/2012-1/2015 που κάλυπτε το πρωτόκολλο) σε συνδυασμό με την εξαιρετικά χαμηλή χρήση των αλιευτικών δυνατοτήτων.

Γράφημα 2

Χρήση των αλιευτικών δυνατοτήτων από τις χώρες-εταίρους στις οποίες πραγματοποιήθηκε επίσκεψη στην περιφέρεια του Ινδικού Ωκεανού

Πηγή: ΕΕΣ, βάσει στοιχείων προερχόμενων από τη ΓΔ Θαλάσσιας Πολιτικής και Αλιείας σχετικά με τη χρήση των αλιευτικών δυνατοτήτων.

Γράφημα 3

Μοναδιαίο κόστος ανά τόνο αλιευθέντος τόνου που κατέβαλε η ΕΕ

Πηγή: ΕΕΣ, βάσει πρωτοκόλλων και στοιχείων προερχόμενων από τη ΓΔ Θαλάσσιας Πολιτικής και Αλιείας σχετικά με τη χρήση των αλιευτικών δυνατοτήτων.

39

Η αγοραία αξία των αλιευτικών αποθεμάτων που συμφωνείται με τη διαπραγμάτευση στο πλαίσιο ενός πρωτοκόλλου έχει άμεση επίδραση στην αξία του. Συνεπώς, η Επιτροπή οφείλει να το λαμβάνει υπόψη κατά τη διαπραγμάτευση της συνολικής τιμής των πρωτοκόλλων. Εντούτοις, αυτό δε συνέβη σε όλες τις περιπτώσεις. Στο πλέον πρόσφατο πρωτόκολλο (2013-2014) με τη Μαυριτανία, η κατηγορία των κεφαλόποδων, η οποία έχει υψηλή εμπορική αξία και χρησιμοποιείτο, κατά μέσο όρο, σε ποσοστό 93 % στο πλαίσιο του πρωτοκόλλου 2008-2012, αποσύρθηκε από αυτό λόγω της εφαρμογής της ιδέας του πλεονάσματος και της απόφασης των εθνικών αρχών να κρατήσουν τα κεφαλόποδα για τον εθνικό στόλο. Λόγω της υψηλής αξίας και του υψηλού ποσοστού χρήσης αυτής της κατηγορίας, η απόφαση αυτή είχε ιδιαίτερα αρνητικό αντίκτυπο στον στόλο της ΕΕ. Οι αλιευτικές δυνατότητες για τα πελαγικά είδη στο πρωτόκολλο 2013-2014 που έχουν χαμηλότερη εμπορική αξία αυξήθηκαν. Η χρηματική αντιπαροχή για την εξασφάλιση πρόσβασης αυξήθηκε από τα 60 εκατομμύρια ευρώ κατά μέσο όρο ετησίως για την περίοδο 2008-2012 (και μόλις 50 εκατομμύρια ευρώ ανά έτος το 2012) σε 67 εκατομμύρια ευρώ ετησίως για το 2013 και το 2014. Το νέο πρωτόκολλο ήταν, ωστόσο, σχετικά ακριβότερο για την ΕΕ. Στην εκ των υστέρων αξιολόγηση αυτού του πρωτοκόλλου (που κάλυπτε τους πρώτους 11 μήνες εφαρμογής του) επισημαινόταν ότι η άμεση προστιθέμενη αξία για όλους τους δικαιούχους ήταν 0,8 ευρώ. Εντούτοις, η άμεση προστιθέμενη αξία για την ΕΕ, η οποία αντιστοιχεί στον πλούτο που παράγεται για την ΕΕ από κάθε επενδυόμενο ευρώ, ήταν μόλις 0,39 ευρώ ²². Την περίοδο 2006-2009, η αναλογία αυτή ήταν κατά μέσο όρο 0,63 ευρώ.

40

Συνολικά, στη Μαυριτανία, η τελική μοναδιαία τιμή ανά τόνο που καταβλήθηκε ήταν κατά πολύ υψηλότερη από το θεωρητικό κόστος πρόσβασης που υπολογίζεται βάσει πλήρους χρήσης. Στο γράφημα 4 παρουσιάζεται το εκτιμώμενο κόστος των δικαιωμάτων πρόσβασης για την ΕΕ βάσει της πραγματικής χρήσης των αλιευτικών δυνατοτήτων ²³.

Γράφημα 4

Εκτιμώμενο κόστος των αλιευτικών δυνατοτήτων που χρησιμοποιήθηκαν στη Μαυριτανία

Πηγή: ΕΕΣ, βάσει του πρωτοκόλλου 2013-2014, στοιχείων προερχόμενων από τη ΓΔ Θαλάσσιας Πολιτικής και Αλιείας και της εκ των υστέρων αξιολόγησης του 2014.

41

Η αποδοχή ορισμένων ρητρών που οδήγησαν σε προβλήματα υλοποίησης, συγκεκριμένα στη Μαυριτανία και τη Μοζαμβίκη, ενδέχεται να συνέβαλε στην υποχρησιμοποίηση των πρωτοκόλλων. Στη Μοζαμβίκη τα κύρια προβλήματα ήταν η απαίτηση το 33 % των σκαφών να υποβάλλεται σε επιθεώρηση πριν από την έναρξη των αλιευτικών δραστηριοτήτων ²⁴.

42

Στη Μαυριτανία τα κύρια ζητήματα ήταν οι περιοριστικές τεχνικές προϋποθέσεις, συμπεριλαμβανομένου ενός στενού ορισμού των αλιευτικών περιοχών στο πρωτόκολλο 2013-2014. Οι περισσότερες από αυτές τις προϋποθέσεις αποσκοπούσαν στην προστασία των αποθεμάτων που υφίσταντο υπερεκμετάλλευση, την αποφυγή των ανεπιθύμητων αλιευμάτων και την προστασία των οικοσυστημάτων. Μεταξύ Αυγούστου 2012 και Δεκεμβρίου 2013, τα τμήματα του στόλου της ΕΕ τα οποία επλήγησαν περισσότερο από τις τεχνικές προϋποθέσεις²⁵ παρουσίαζαν πολύ χαμηλά ποσοστά χρήσης: π.χ. μηδέν για τα καβούρια και εξαιρετικά χαμηλά για την κατηγορία «σκάφη πελαγικής αλιείας χωρίς ψυκτικές εγκαταστάσεις» και «μαλακόστρακα». Αυτό επιβεβαιώθηκε από τις απαντήσεις που δόθηκαν στο πλαίσιο της έρευνας του Συνεδρίου, κατά την οποία το 70 % των φορέων εκμετάλλευσης που απάντησε σχετικά με το πρωτόκολλο της Μαυριτανίας δήλωσε ότι οι τεχνικές προϋποθέσεις που συμφωνήθηκαν με τις διαπραγματεύσεις ήταν ανεπαρκείς, ενώ το 58 % δήλωσε ότι επλήγη η κερδοφορία.

Η διαπραγμάτευση της συνιστώσας της τομεακής στήριξης

43

Η τομεακή στήριξη αποτελεί σημαντικό εργαλείο για την επίτευξη των στόχων που αφορούν τη βελτίωση της διακυβέρνησης και την προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης του αλιευτικού τομέα των χωρών-εταίρων. Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, η Επιτροπή, σε μια προσπάθεια να αποσπάσει τη δέσμευση της χώρας για βελτίωση της διακυβέρνησης του αλιευτικού τομέα, επιδιώκει να αυξήσει την τομεακή στήριξη, η οποία, ωστόσο, περιορίζεται στο 50 % της συνολικής αντιπαροχής της ΕΕ (βλέπε πίνακα 1).

Πίνακας 1

Σημασία της τομεακής στήριξης στα δύο πλέον πρόσφατα πρωτόκολλα που εξετάστηκαν για κάθε χώρα-εταίρο στην οποία πραγματοποιήθηκε επίσκεψη

Χώρα Πρωτόκολλο ¹ και ² | Μαδαγασκάρη | Μαυριτανία | Μοζαμβίκη | Σεϋχέλλες
Συνολική συνεισφορά¹ (ευρώ) | 1 525 000 | 76 250 000³ | 650 000 | 5 600 000
% τομεακή στήριξη | 36,1 % | 21,3 % | 38,5 % | 39,6 %
Συνολική συνεισφορά² (ευρώ) | 1 526 875³ | 70 000 000 | 980 000 | 5 116 667³
% τομεακή στήριξη | 45,8 % | 4,3 % | 45,9 % | 49,5 %

1 Προηγούμενα πρωτόκολλα: Μαδαγασκάρη (2005-2011), Μαυριτανία (2008-2012), Μοζαμβίκη (2008-2011) και Σεϋχέλλες (2011-2013).

2 Πρωτόκολλα σε ισχύ κατά τον χρόνο του ελέγχου: Μαδαγασκάρη (2013-2014), Μαυριτανία (2013-2014), Μοζαμβίκη (2012-2014) και Σεϋχέλλες (2014-2020).

3 Για το συγκεκριμένο πρωτόκολλο υπολογίστηκε ένας μέσος όρος, καθώς η ετήσια αντιπαροχή μεταβάλλεται κάθε χρόνο.

Πηγή: ΕΕΣ, βάσει του κειμένου των πρωτοκόλλων.

44

Το Συνέδριο θεωρεί ότι η αύξηση του μεριδίου της τομεακής στήριξης συνάδει με τους στόχους της ΣΑΣ για τη βελτίωση της διακυβέρνησης και την προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης του αλιευτικού τομέα τρίτων χωρών.

45

Η Μαυριτανία ήταν η μοναδική εξαίρεση σε αυτή την αυξητική τάση του μεριδίου της συνολικής χρηματικής αντιπαροχής της ΕΕ στην τομεακή στήριξη. Στην προκειμένη περίπτωση, η Επιτροπή συμφώνησε να μειώσει σημαντικά τη συνιστώσα της τομεακής στήριξης από το 21 % της συνολικής αντιπαροχής στο πλαίσιο της ΣΑΣ στο πρωτόκολλο 2008-2012 σε μόλις 4 % στο πρωτόκολλο 2013-2014. Η μείωση αυτή επήλθε ως αποτέλεσμα των προβλημάτων τα οποία αντιμετώπισε η Επιτροπή για τη συγκέντρωση στοιχείων από τις αρχές της Μαυριτανίας όσον αφορά τις δράσεις που χρηματοδοτήθηκαν από την τομεακή στήριξη στο πλαίσιο του πρωτοκόλλου 2008-2012 (όπως παρουσιάζεται στο πλαίσιο 2). Όπως προκύπτει από τον ανωτέρω πίνακα 1, οι συνολικές ετήσιες χρηματικές αντιπαροχές που διαπραγματεύτηκε η Επιτροπή στα δύο πρωτόκολλα είναι παρόμοιες. Αυτό σημαίνει ότι η Επιτροπή προέβη σε μείωση του μεριδίου της συνιστώσας της τομεακής στήριξης και σε ανάλογη αύξηση της συνιστώσας των δικαιωμάτων πρόσβασης, για τα οποία οι χώρες-εταίροι έχουν περιορισμένες υποχρεώσεις διαφάνειας ή υποβολής στοιχείων. Κατά την άποψη του Συνεδρίου, αυτή η αντίδραση δεν εναρμονιζόταν με τον αναπτυξιακό στόχο των ΣΑΣ.

46

Επιπλέον, το Συνέδριο θεωρεί ότι, κατά τις διαπραγματεύσεις, είναι σημαντικό να λαμβάνεται υπόψη η συνολική χρηματική αντιπαροχή της ΕΕ προς τις χώρες-εταίρους. Τα σχετικά ποσά διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη των χωρών-εταίρων, όπως φαίνεται στον πίνακα 2. Εντούτοις, οι αντιπαροχές, οι στόχοι και οι όροι εφαρμογής της ΣΑΣ και του ΕΤΑ αποτελούν αντικείμενα ξεχωριστών διαπραγματεύσεων. Κατά την άποψη του Συνεδρίου, αυτό δεν διευκολύνει τη θέση της Επιτροπής κατά τις διαπραγματεύσεις με τις χώρες-εταίρους.

Πίνακας 2

Αντιπαροχές της ΕΕ στις χώρες-εταίρους στις οποίες πραγματοποιήθηκε επίσκεψη στο πλαίσιο του ελέγχου και η σημασία τους σε σχέση με τους προϋπολογισμούς για την αλιεία και τους συνολικούς εθνικούς προϋπολογισμούς (2013)

2013 | Μαδαγασκάρη | Μαυριτανία | Μοζαμβίκη | Σεϋχέλλες
Αντιπαροχή βάσει ΣΑΣ σε σχέση με τον εθνικό προϋπολογισμό για την αλιεία | 41 % | 689 % ¹ | 20 % | 250 % ²
Συνολική αντιπαροχή της ΕΕ σε σχέση με τον συνολικό εθνικό προϋπολογισμό | 5 % | 11 % | 2 % | 2 %

1 Προϋπολογισμός του Υπουργείου Αλιείας, όπως παρουσιάζεται στον Δημοσιονομικό Νόμο της Μαυριτανίας. Δεν περιλαμβάνει σημαντικές δαπάνες, όπως τα λιμενικά έξοδα.

2 Μόνο λειτουργικά έξοδα της αρχής αλιείας των Σεϋχελλών, πλην των κεφαλαιουχικών επενδύσεων.

Πηγή: ΕΕΣ, βάσει εθνικών εγγράφων, εγγράφων της ΓΔ Διεθνούς Συνεργασίας και Ανάπτυξης της Επιτροπής, και των ΣΑΣ.

Τα στοιχεία που περιέχονταν στις εκ των υστέρων αξιολογήσεις δεν ήταν πάντοτε χρήσιμα για τη λήψη αποφάσεων και τις διαπραγματεύσεις

47

Οι εκ των προτέρων και εκ των υστέρων αξιολογήσεις²⁶ χρησιμοποιούνται από το Συμβούλιο, το Κοινοβούλιο και την Επιτροπή για τη λήψη αποφάσεων. Αποσκοπούν στην παροχή αξιόπιστων στοιχείων σχετικά με την εφαρμογή της συμφωνίας και την προστιθέμενη αξία της για την ΕΕ και τη χώρα-εταίρο, στην εκτίμηση του περιβαλλοντικού, οικονομικού και κοινωνικού αντίκτυπου μιας συμφωνίας σύμπραξης και στην επαλήθευση του κατά πόσον τα επιτευχθέντα από τις ΣΑΣ αποτελέσματα συνάδουν με τους στόχους που έχουν τεθεί για αυτές, σύμφωνα με τις απαιτήσεις που ορίζει το Συμβούλιο²⁷ και η νέα Κοινή Αλιευτική Πολιτική ²⁸.

48

Πριν αναθέσει στην Επιτροπή εντολή διαπραγμάτευσης νέου πρωτοκόλλου, το Συμβούλιο της ζητεί να διεξαγάγει ανεξάρτητη εκ των υστέρων και εκ των προτέρων αξιολόγηση στις περιπτώσεις που εφαρμόζεται ήδη πρωτόκολλο και εκ των προτέρων αξιολόγηση στις περιπτώσεις που δεν έχουν προηγηθεί ΣΑΣ. Η εν λόγω υποχρέωση ενισχύθηκε με την ενσωμάτωσή της στη νέα Κοινή Αλιευτική Πολιτική.

49

Οι ενδιαφερόμενοι των οποίων ζητήθηκε η γνώμη στο πλαίσιο του ελέγχου έδειξαν να εκτιμούν το γεγονός ότι υπήρχε εκ των υστέρων αξιολόγηση. Θεωρούν ότι αποτελεί χρήσιμο εργαλείο, καθώς παρέχει συνολική εικόνα της αξιοποίησης των αλιευτικών δυνατοτήτων που παρέχονται βάσει μιας συμφωνίας (χορήγηση αδειών και αλιεύματα), καθώς και της λειτουργίας και της προστιθέμενης αξίας της συμφωνίας. Εντούτοις, τα στοιχεία σχετικά με τα αλιεύματα που παρουσιάζονται στην έκθεση δεν είναι τα πλέον ενημερωμένα, μολονότι η Επιτροπή, ως διαχειριστής των στοιχείων, είναι αρμόδια για την έγκαιρη διάθεση αυτών των στοιχείων στους αρμόδιους για τη λήψη αποφάσεων.

50

Ο χρόνος που απαιτείται για τη διεξαγωγή αυτής της αξιολόγησης πρέπει στη συνέχεια να προστεθεί στην ήδη μακρά διαδικασία των διαπραγματεύσεων. Προτού καθιερωθεί η νέα Κοινή Αλιευτική Πολιτική, τα περισσότερα πρωτόκολλα είχαν πολύ μικρή διάρκεια ζωής (περίπου τρία έτη ²⁹). Ως εκ τούτου, οι αξιολογήσεις κάλυπταν μόνο μια σύντομη περίοδο εφαρμογής, ενός έτους ή λιγότερο, του αξιολογούμενου πρωτοκόλλου. Το γεγονός αυτό μείωσε τη χρησιμότητα των αξιολογήσεων ως εργαλείων λήψης αποφάσεων. Μια θετική αλλαγή ήταν η παράταση του χρόνου ζωής (από τέσσερα έως έξι έτη) των πλέον πρόσφατων πρωτοκόλλων, γεγονός που ενδεχομένως να έχει θετικό αντίκτυπο στην πληρότητα των δεδομένων που περιέχονται στις εκ των υστέρων αξιολογήσεις τους.

51

Στις εκ των υστέρων αξιολογήσεις των ΣΑΣ στον Ινδικό Ωκεανό παρατίθενται στοιχεία σχετικά με τα αποθέματα και τα αλιεύματα σε περιφερειακό επίπεδο, ενώ περιλαμβάνονται μη ουσιώδεις περιγραφικές πληροφορίες οι οποίες επαναλαμβάνονται από τη μία αξιολογούμενη περίοδο στην επόμενη, με συνέπεια η έκθεση να καθίσταται υπερβολικά εκτενής.

52

Εξάλλου, με τον έλεγχο διαπιστώθηκε ότι στις αξιολογήσεις δεν εκτιμάται επαρκώς ο βαθμός κατά τον οποίον οι ΣΑΣ εκπληρώνουν όλους τους στόχους τους (βλέπε σημείο 5 και πλαίσιο 1) (π.χ. δεν γίνεται καμία αναφορά στην απασχόληση που σχετίζεται με την αλιεία στις περιφέρειες της ΕΕ, ούτε παρέχεται καμία πληροφορία σχετικά με την προμήθεια ιχθύων στην αγορά της ΕΕ). Επιπλέον, στις αξιολογήσεις του Ινδικού Ωκεανού η προστιθέμενη αξία των ΣΑΣ δεν υπολογιζόταν κατά τρόπο συνεπή. Το γεγονός αυτό δεν διευκόλυνε τη διαδικασία λήψης αποφάσεων, καθώς οι μεθοδολογίες που χρησιμοποιούνταν για τον υπολογισμό της προστιθέμενης αξίας των διαφόρων πρωτοκόλλων δεν ήταν συγκρίσιμες μεταξύ τους και, στην περίπτωση της Μοζαμβίκης, κατέληγαν σε πολύ διαφορετικό αποτέλεσμα (πίνακας 3).

53

Κατά τη διάρκεια του ελέγχου του Συνεδρίου και κατόπιν εσωτερικού ελέγχου της διαδικασίας αξιολόγησης, η Επιτροπή ανέπτυξε νέα μεθοδολογία αξιολόγησης της προστιθέμενης αξίας, η οποία εφαρμόζεται από τον Ιανουάριο του 2015. Η μεθοδολογία που χρησιμοποιήθηκε για την αξιολόγηση των πρωτοκόλλων με τη Μαδαγασκάρη (Φεβρουάριος 2014) και τη Μοζαμβίκη (Απρίλιος 2014) ήταν επίσης σχετικά πρόσφατη (Ιανουάριος 2014), αλλά οι μέθοδοι που χρησιμοποιήθηκαν για τον υπολογισμό της προστιθέμενης αξίας εξακολουθούσαν να μην είναι συγκρίσιμες.

Πίνακας 3

Ασυνέπειες στον υπολογισμό της απόδοσης ανά χώρα των δημόσιων επενδύσεων της ΕΕ, όπως παρουσιάζεται στις εκ των υστέρων αξιολογήσεις των πρωτοκόλλων του Ινδικού Ωκεανού

Υπολογιζόμενη απόδοση
ανά ευρώ δημόσιας επέν
δυσης της ΕΕ (εκ των υστέρων)
Σχόλια

Μαδαγασκάρη
(εκδόθηκε τον Φεβρουάριο του 2014)
4,09
Το μοντέλο περιλαμβάνει οφέλη και κόστος μόνο σε ευρύτερες κατηγορίες (π.χ. καύσιμα, συντήρηση, λιμενικά τέλη, ασφάλιση κ.λπ.) οι οποίες δεν συμπίπτουν πάντοτε με τις κατηγορίες που χρησιμοποιούνται σε άλλες αξιολογήσεις (π.χ. για τις Σεϋχέλλες, οι κατηγορίες περιλαμβάνουν επίσης πλήρωμα, απόσβεση σκαφών και εξοπλισμού και γενικά έξοδα). Εντούτοις, το Συνέδριο έκρινε ότι με το μοντέλο αυτό ¹ αξιολογούνται ορθά το κόστος και τα οφέλη.

Μοζαμβίκη (εκδόθηκε τον Απρίλιο του 2014)
2,08
Οι υπεύθυνοι αξιολόγησης δεν διαχώρισαν τα οφέλη για την ΕΕ από τα αντίστοιχα για τη Μοζαμβίκη και στον υπολογισμό δεν συμπεριλήφθη το σύνολο των δημόσιων δαπανών που επωμίστηκε η ΕΕ (δεν συμπεριλήφθη η τομεακή στήριξη). Κατά τον εκ νέου υπολογισμό που διενήργησε το Συνέδριο βάσει του ίδιου μοντέλου με αυτό για τη Μαδαγασκάρη, η απόδοση των δημόσιων επενδύσεων θα ήταν μόλις 0,91 ευρώ ανά ευρώ που επενδύθηκε από την ΕΕ.

Σεϋχέλλες (εκδόθηκε τον Ιανουάριο του 2013)
4,5
Συμπεριλήφθησαν οι πληρωμές των πλοιοκτητών, εν αντιθέσει με τις άλλες αξιολογήσεις, όπου ελήφθη υπόψη μόνο το δημόσιο χρήμα· το κόστος κατανεμήθηκε σωστά μεταξύ των μερών και ελήφθησαν υπόψη όλες οι δημόσιες δαπάνες. Κατά τον εκ νέου υπολογισμό που διενήργησε το Συνέδριο βάσει του ίδιου μοντέλου με αυτό για τη Μαδαγασκάρη, η απόδοση των δημόσιων επενδύσεων θα ήταν υψηλότερη κατά 5,53 ευρώ ανά ευρώ που επενδύθηκε από την ΕΕ.

1 Αναλογία: άμεση προστιθέμενη αξία για την ΕΕ / συνολική αντιπαροχή της ΕΕ (δικαιώματα πρόσβασης και τομεακή στήριξη).

Πηγή: Εκ των υστέρων αξιολογήσεις.

Μέρος II — Εφαρμογή των δικαιωμάτων πρόσβασης των ΣΑΣ και των συνιστωσών τομεακής στήριξης

54

Η εφαρμογή των ΣΑΣ περιλαμβάνει δύο βασικές πτυχές: πρόσβαση των σκαφών της ΕΕ σε αλιευτικές δυνατότητες (βλέπε σημεία 55 έως 65) και στήριξη για την ανάπτυξη του αλιευτικού τομέα των χωρών-εταίρων (βλέπε σημεία 66 έως 83). Προκειμένου η κάθε πτυχή να επιτελεί σωστά τον ρόλο της (π.χ. για να διασφαλίζεται ότι ο στόλος μπορεί να αλιεύει υπό καλές συνθήκες και ότι η τομεακή στήριξη βελτιώνει τη διακυβέρνηση του αλιευτικού τομέα των χωρών-εταίρων), η Επιτροπή πρέπει να διαθέτει κατάλληλα συστήματα για την παρακολούθηση της εφαρμογής τους. Τα εν λόγω συστήματα παρακολούθησης εξετάστηκαν στο πλαίσιο του ελέγχου.

Μολονότι η διαδικασία έκδοσης αδειών αλιείας (αδειοδότηση) ήταν χρονοβόρα και δυσκίνητη, η Επιτροπή δεν είχε ακόμη λάβει μέτρα για τον προσδιορισμό των τυχόν βελτιώσεων

55

Η διαδικασία αδειοδότησης μέσω της οποίας χορηγείται στα σκάφη άδεια αλιείας βάσει των πρωτοκόλλων δεν πρέπει να είναι άσκοπα περίπλοκη ή χρονοβόρα για τις επιχειρήσεις του κλάδου. Η Επιτροπή πρέπει να εξετάσει τα διάφορα στάδια της διαδικασίας αδειοδότησης και να εκτιμήσει εάν μπορεί να επιτευχθεί βελτίωση της αποδοτικότητας. Το Συνέδριο θεωρεί απαραίτητη μια συνολική θεώρηση του χρόνου που απαιτείται για τα διάφορα στάδια της διαδικασίας, προκειμένου να εντοπιστούν και να διορθωθούν οι ανεπάρκειες. Με τον έλεγχο διαπιστώθηκε ότι η Επιτροπή δεν διαθέτει επαρκή στοιχεία σχετικά με τη διαδικασία αδειοδότησης.

56

Τα πρωτόκολλα καθορίζουν τη διαδικασία αδειοδότησης μεταξύ των χωρών-εταίρων και της ΕΕ, όπως την υποβολή αιτήσεων στην αρμόδια δημόσια αρχή. Τα πρωτόκολλα προβλέπουν επίσης ηλεκτρονική ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τις αλιευτικές δραστηριότητες. Στη διαδικασία συμμετέχουν η Επιτροπή, τα κράτη μέλη, οι αντιπροσωπείες της ΕΕ και οι χώρες-εταίροι. Περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά παρατίθενται στο παράρτημα I. Ο έλεγχος του Συνεδρίου επικεντρώθηκε στα διαθέσιμα στοιχεία και σκοπό είχε να παρακολουθήσει τη διαδικασία αυτή και να αναλύσει τυχόν καθυστερήσεις.

57

Υπάρχουν ενδείξεις ότι οι καθυστερήσεις στη διαδικασία αδειοδότησης επηρέασαν αρνητικά τις αλιευτικές δραστηριότητες: το 78 % των ερωτηθέντων στο πλαίσιο της έρευνας του Συνεδρίου εξέφρασε ανησυχίες σχετικά και το ίδιο έκαναν και οι επιχειρήσεις του κλάδου σε αναφορές που απηύθυναν μέσω των αντιπροσώπων τους στην Επιτροπή.

58

Με τον έλεγχο διαπιστώθηκε ότι οι χώρες-εταίροι στις οποίες πραγματοποιήθηκε επίσκεψη ήταν είτε απρόθυμες είτε ανίκανες, λόγω εθνικών νομικών απαιτήσεων, να αποδεχτούν άδειες αλιείας σε ηλεκτρονική μορφή, ενώ όλες απαιτούσαν το πρωτότυπο της άδειας να φυλάσσεται στο αδειοδοτημένο σκάφος κατά τη διάρκεια των αλιευτικών δραστηριοτήτων του.

59

Όπως φαίνεται στο γράφημα 5, ενώ στη Μοζαμβίκη και τις Σεϋχέλλες οι αντιπροσωπείες και οι ακόλουθοι σε θέματα αλιείας είχαν στοιχεία σχετικά με το διάστημα που μεσολαβούσε από την υποβολή του αιτήματος από τον φορέα εκμετάλλευσης έως την ημερομηνία έκδοσης της άδειας από τη χώρα-εταίρο, στη Μαδαγασκάρη, τα στοιχεία που διέθετε η αντιπροσωπεία αφορούσαν μόνο το διάστημα που μεσολαβούσε από την παραλαβή του φακέλου της αίτησης από την αντιπροσωπεία έως την προώθησή του στην Επιτροπή. Στη Μαυριτανία δεν υπήρχε πίνακας παρακολούθησης.

60

Το Συνέδριο διαπίστωσε ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, σημαντικές καθυστερήσεις σημειώνονταν πριν φτάσει ο φάκελος της αίτησης στις αρχές των χωρών-εταίρων. Ωστόσο, για τα πρωτόκολλα που εξετάστηκαν, η Επιτροπή δεν διέθετε σύστημα πληροφοριών που να τη βοηθάει να παρακολουθεί τον χρόνο που απαιτείται για κάθε στάδιο της διεκπεραίωσης της αίτησης για χορήγηση άδειας και, συνεπώς, δεν μπορούσε να εντοπίσει πού σημειώνονταν οι καθυστερήσεις (σε επίπεδο κράτους μέλους, χώρας-εταίρου ή Επιτροπής). Επιπροσθέτως, ενώ η βάση δεδομένων αδειών αλιείας που απαιτείται από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1006/2008 υπάρχει και περιέχει επικαιροποιημένα στοιχεία σχετικά με υφιστάμενες άδειες, δεν περιέχει επαρκείς πληροφορίες για την ανάλυση των καθυστερήσεων. Ως εκ τούτου, το Συνέδριο δεν ήταν σε θέση να εξακριβώσει τους σχετικούς λόγους. Η αναθεώρηση του κανονισμού σχετικά με τις άδειες αλιείας, η οποία ανακοινώθηκε το 2011, μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό και τη μείωση των διαδικαστικών συμφορήσεων, αλλά η πρόταση της Επιτροπής δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί ούτε υποβληθεί για συναπόφαση.

Γράφημα 5

Γνωστή διάρκεια της διαδικασίας αδειοδότησης

1 Το γεγονός ότι οι άδειες αλιείας εκδίδονταν την ίδια ημέρα που καταχωρίζονταν οι αιτήσεις εγείρει αμφιβολίες σχετικά με την αξιοπιστία της ημερομηνίας καταχώρισης.

Πηγή: Πίνακες παρακολούθησης που παρασχέθηκαν από την αντιπροσωπεία και τους ακολούθους σε θέματα αλιείας.

Η κεντρική παρακολούθηση των αλιευμάτων ήταν ανεπαρκής, γεγονός που υπονόμευε τον έγκαιρο εντοπισμό των προβλημάτων και τον ορθό υπολογισμό των πληρωμών

61

Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη πρέπει να παρακολουθούν και να επαληθεύουν την ακρίβεια των δεδομένων σχετικά με τα πραγματικά αλιεύματα, προκειμένου να εντοπίζονται τα προβλήματα εφαρμογής, να μπορούν να λαμβάνονται τεκμηριωμένες αποφάσεις κατά τη διαπραγμάτευση νέων πρωτοκόλλων και να διασφαλίζεται ο ορθός υπολογισμός των πληρωμών στην περίπτωση συμπληρωματικών αλιευμάτων.

62

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1006/2008 απαιτεί τα σκάφη να υποβάλλουν δεδομένα για τα αλιεύματα στα κράτη μέλη τους σε εβδομαδιαία βάση. Βάσει αυτών των στοιχείων, τα κράτη μέλη πρέπει στη συνέχεια να υποβάλλουν στην Επιτροπή κάθε μήνα όλα τα δεδομένα σχετικά με τα αλιεύματα, κατανεμημένα ανά αλιευτική ζώνη σε όλες τις ΑΟΖ (είτε καλύπτεται από συμφωνία είτε όχι) και τα διεθνή ύδατα. Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τον ρόλο των κρατών μελών σε αυτόν τον τομέα παρέχονται στο παράρτημα Ι. Η Επιτροπή πρέπει να τηρεί βάση δεδομένων σχετικά με τα αλιεύματα, η οποία να περιέχει τα στοιχεία αυτά. Ο εν λόγω κανονισμός απαιτεί επίσης η Επιτροπή να φιλοξενεί βάση δεδομένων αδειών αλιείας η οποία θα πρέπει να επικαιροποιείται τακτικά από τα κράτη μέλη.

63

Στα πρωτόκολλα που εξετάστηκαν, ο έλεγχος ανέδειξε ανεπάρκειες στην εκ μέρους της Επιτροπής διαχείριση των δεδομένων για τα αλιεύματα. Το Συνέδριο εντόπισε σημαντικές διαφορές μεταξύ των δεδομένων που αντλούνται από τις διάφορες πηγές, ήτοι τα κράτη μέλη, τη ΓΔ Θαλάσσιας Πολιτικής και Αλιείας και τις εκ των υστέρων αξιολογήσεις. Οι διαφορές αυτές παρουσιάζονται στον πίνακα 4. Η Επιτροπή δεν διέθετε αξιόπιστα, συνεκτικά και πλήρη δεδομένα για τα πραγματικά αλιεύματα στο πλαίσιο των ΣΑΣ.

64

Παρεμφερείς διαφορές διαπιστώθηκαν μεταξύ των δεδομένων που έλαβε το Συνέδριο από τα κράτη μέλη και αυτών που έλαβε από την Επιτροπή, οι οποίες ενδεχομένως να οφείλονται επίσης στο γεγονός ότι τα κράτη μέλη αποστέλλουν στην Επιτροπή δεδομένα για τα αλιεύματα (κατανεμημένα ανά σκάφος και είδος) σε διαφορετικούς μορφότυπους. Η Επιτροπή, στη συνέχεια, επεξεργάστηκε τα δεδομένα με μη αυτοματοποιημένο τρόπο, χωρίς να τα ενοποιήσει σε κεντρική βάση δεδομένων. Η Επιτροπή έλαβε πρόσφατα ορισμένα μέτρα για την αντιμετώπιση της κατάστασης αυτής. Τον Ιανουάριο του 2015 η διαχείριση δεδομένων μεταφέρθηκε στην υπηρεσία που είναι αρμόδια για τις ΣΑΣ. Επιπροσθέτως, έχουν ενοποιηθεί ιστορικά δεδομένα για αλιεύματα, παρ’ όλο που τα εν λόγω ενοποιημένα στοιχεία δεν ήταν διαθέσιμα για την περίοδο που κάλυπταν τα πρωτόκολλα τα οποία υποβλήθηκαν στον έλεγχο του Συνεδρίου. Εν τέλει, η Επιτροπή δημιούργησε βάση δεδομένων (με στοιχεία για τα αλιεύματα από το 2013), μολονότι δεν λειτουργούσε κατά τον χρόνο του ελέγχου, καθώς τα κράτη μέλη δεν είχαν ακόμη συμμορφωθεί με τις απαιτήσεις υποβολής στοιχείων.

Πίνακας 4

Παραδείγματα διαφορών στα δεδομένα για τα αλιεύματα μεταξύ της ΓΔ Θαλάσσιας Πολιτικής και Αλιείας και των εκ των υστέρων αξιολογήσεων για τα πρωτόκολλα του Ινδικού Ωκεανού

(σε τόνους)

| 2009 | 2010 | 2011 | 2012
Μαδαγασκάρη
Συνολικά αλιεύματα στην εκ των υστέρων αξιολόγηση | 14 596 | 10 055 | 10 282 | 8 053
Συνολικά αλιεύματα κατά τη ΓΔ Θαλάσσιας Πολιτικής και Αλιείας | 14 653 | 9 916 | 9 870 | 8 083
Διαφορά (σε τόνους) | – 57 | 139 | 412 | – 30
Διαφορά (%) | 0 % | 1 % | 4 % | 0 %
Μοζαμβίκη
Συνολικά αλιεύματα στην εκ των υστέρων αξιολόγηση | 3 840 | 4 261 | 2 330 | 1 156
Συνολικά αλιεύματα κατά τη ΓΔ Θαλάσσιας Πολιτικής και Αλιείας | 3 426 | 4 261 | 1 442 | 1 132
Διαφορά (σε τόνους) | 414 | 0 | 888 | 24
Διαφορά (%) | 12 % | 0 % | 62 % | 2 %
Σεϋχέλλες
Συνολικά αλιεύματα στην εκ των υστέρων αξιολόγηση | μ.δ. | μ.δ. | 40 545 | μ.δ.
Συνολικά αλιεύματα κατά τη ΓΔ Θαλάσσιας Πολιτικής και Αλιείας | 23 762 | 41 668 | 40 078 | 34 779
Διαφορά (σε τόνους) | ά.α | ά.α | 467 | ά.α
Διαφορά (%) | ά.α | ά.α | 1 % | ά.α

μ.δ.: μη διαθέσιμο

Πηγή: ΓΔ Θαλάσσιας Πολιτικής και Αλιείας κατά τον χρόνο του ελέγχου και εκ των υστέρων αξιολογήσεις.

65

Η έλλειψη ενοποιημένων και επαληθευμένων δεδομένων μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Παραδείγματος χάριν, εάν τα τελικά αλιεύματα είναι περισσότερα από το βάρος αναφοράς, ενδέχεται να απαιτείται επιπλέον πληρωμή με συνέπεια την αύξηση του οικονομικού κινδύνου. Στην πραγματικότητα, το Συνέδριο έχει ήδη εντοπίσει μία περίπτωση κατά την οποία η ανεπαρκής παρακολούθηση των αλιευμάτων είχε ως αποτέλεσμα απρόβλεπτες δαπάνες για την Επιτροπή ³⁰. Επιπροσθέτως, η τακτική παρακολούθηση και επικαιροποίηση των στοιχείων για τα αλιεύματα θα επέτρεπε την αξιοποίηση των επικαιροποιημένων στοιχείων και θα διευκόλυνε τη διαδικασία λήψης αποφάσεων στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων, όταν τα στοιχεία στις εκ των υστέρων αξιολογήσεις δεν είναι τα πλέον επίκαιρα (βλέπε σημείο 49).

Μολονότι η Επιτροπή και οι χώρες-εταίροι συμφωνούσαν επί των δραστηριοτήτων που θα χρηματοδοτούνταν στο πλαίσιο της τομεακής στήριξης, ο συντονισμός με τους υπόλοιπους εταίρους του τομέα ήταν ανεπαρκής

66

Σύμφωνα με τις διατάξεις των ΣΑΣ, η μικτή επιτροπή οφείλει να καταρτίζει πολυετές τομεακό πρόγραμμα υπό μορφή πίνακα σύμφωνα με τις ανάγκες των χωρών-εταίρων και τις προτεραιότητες για τον αλιευτικό τομέα. Η κατευθυντήριες οδηγίες της Επιτροπής για τη διαχείριση της τομεακής στήριξης ορίζουν ότι οι δράσεις που περιλαμβάνονται σε αυτόν τον πίνακα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη, αφενός τον στόχο βελτίωσης της διακυβέρνησης μέσω της ανάπτυξης αποτελεσματικού συστήματος ελέγχου και διαχείρισης του αλιευτικού τομέα και, αφετέρου, τη βιώσιμη εκμετάλλευση των αλιευτικών πόρων. Ο πίνακας για την τομεακή στήριξη πρέπει να συνοδεύεται από σαφείς στόχους, κριτήρια, διαδικασίες και δείκτες για την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων των συμφωνημένων δράσεων. Η στήριξη του τομέα της αλιείας πρέπει να είναι συντονισμένη με τις δράσεις άλλων οικονομικών εταίρων στις χώρες-εταίρους.

67

Και στις τέσσερις χώρες στις οποίες πραγματοποιήθηκε επίσκεψη, το Συνέδριο διαπίστωσε ότι οι προτεινόμενες ως τομεακή στήριξη δράσεις ήταν εναρμονισμένες με τις εθνικές στρατηγικές. Οι περισσότερες προγραμματισμένες δράσεις σχετίζονταν με τη διακυβέρνηση και τις επενδύσεις στον αλιευτικό τομέα, γεγονός που παρείχε μια καλή βάση για την προγραμματισμένη τομεακή στήριξη και ήταν συνεπές με τις δράσεις που προβλέπονταν στο πλαίσιο των προηγούμενων πρωτοκόλλων, όπως φαίνεται στον πίνακα 5.

Φωτογραφία 1 — Σταθμός τροφοδοσίας με καύσιμα για τα παραδοσιακά αλιευτικά σκάφη στις Σεϋχέλλες

Πηγή: ΕΕΣ.

Πίνακας 5

Κύριες χρηματοδοτηθείσες δράσεις και αναλογία της συνολικής τομεακής στήριξης (ΤΣ) (προϋπολογισθείσες δαπάνες για το 2013)

Κύριες δράσεις προβλεπόμενες για το 2013
Μαδαγασκάρη¹
% της ΤΣ
Μαυριτανία²
% της ΤΣ (2012-2013)
Μοζαμβίκη1,5
% της ΤΣ
Σεϋχέλλες¹
% της ΤΣ

Δραστηριότητες παρακολούθησης, ελέγχου και εποπτείας (περίπολοι, επιθεωρήσεις, VMS, ERS)
52 %
38 %
7 %
16 %

Δραστηριότητες παρακολούθησης, ελέγχου και εποπτείας (παρατηρητές)
4 %
—
4 %
2 %

Επιστημονική έρευνα για αποθέματα
—
3 %
63 %
10 %

Προστασία των εργαστηρίων / ασφάλεια των τροφίμων (εξαγωγές)
44 %
2 %
Δράσεις που υλοποιήθηκαν στο παρελθόν
3 %

Ανάπτυξη ικανοτήτων και συμμετοχή σε συνεδριάσεις
—
3 %
22 %
22 %

Υποδομές που σχετίζονται έμμεσα με τον αλιευτικό τομέα και τις σχετικές δραστηριότητες
—
53 %
38 % του υπόλοιπου του προηγούμενου πρωτοκόλλου, δαπάνες του 2012 ⁵
38 %

Υποδομές που δεν σχετίζονται με αλιευτικές δραστηριότητες
— 3, 4
—
46 % του υπόλοιπου του προηγούμενου πρωτοκόλλου, δαπάνες του 2012 ⁵
—

Ταμείο δανειοδότησης για τον τοπικό αλιευτικό τομέα
—
—
—
10 %

1 Υπολογισμός βάσει των προϋπολογισθεισών δαπανών.

2 Υπολογισμός βάσει των πληρωμών της περιόδου 2012-2013.

3 Δράσεις που υλοποιήθηκαν κατά το παρελθόν.

4 Το ποσό δεν είναι διαθέσιμο.

5 Το συνολικό κόστος που προτάθηκε από τη χώρα-εταίρο δεν αντιστοιχεί στον συνολικό προϋπολογισμό της ΕΕ για το συγκεκριμένο έτος.

Πηγή: Πίνακες και εκθέσεις δραστηριοτήτων.

68

Εντούτοις, τα πρωτόκολλα δεν περιλαμβάνουν τυπικούς όρους επιλεξιμότητας για δράσεις που θα χρηματοδοτηθούν μέσω τομεακής στήριξης. Στα πρακτικά των μικτών επιτροπών των πρωτοκόλλων του Ινδικού Ωκεανού που ελέγχθηκαν δεν υπάρχουν στοιχεία τα οποία να αποδεικνύουν ότι τα κριτήρια, οι διαδικασίες και οι δείκτες αξιολόγησης των αποτελεσμάτων της τομεακής στήριξης είχαν συζητηθεί σε βάθος. Το θετικό παράδειγμα του πρωτοκόλλου 2008-2012 με τη Μαυριτανία, το οποίο όριζε συγκεκριμένες περιοχές δραστηριότητας και δείκτες, δεν ακολουθήθηκε από τα πρωτόκολλα του Ινδικού Ωκεανού τα οποία εγκρίθηκαν αργότερα.

Φωτογραφία 2 — Σκάφη της σχολής αλιείας χρηματοδοτούμενα από κονδύλια τομεακής στήριξης στις Σεϋχέλλες

Πηγή: ΕΕΣ.

69

Επιπλέον, με τον έλεγχο διαπιστώθηκε ότι, στις χώρες του Ινδικού Ωκεανού στις οποίες πραγματοποιήθηκε επίσκεψη, ο συντονισμός μεταξύ των αναπτυξιακών εταίρων που δραστηριοποιούνταν στον αλιευτικό τομέα ήταν περιορισμένος. Η τομεακή στήριξη δεν αποτελεί αντικείμενο συζήτησης κατά τις τακτικές συντονιστικές συνεδριάσεις των αντιπροσώπων που είναι αρμόδιοι για τη στήριξη του ΕΤΑ στην αντιπροσωπεία της ΕΕ με τους λοιπούς οικονομικούς εταίρους, και ο ακόλουθος σε θέματα αλιείας δεν συμμετέχει σε αυτές τις συνεδριάσεις. Και αυτό παρά το γεγονός ότι η συμφωνία του Κοτονού³¹ θέτει τη βιώσιμη ανάπτυξη του αλιευτικού τομέα ως προτεραιότητα για την εν γένει οικονομική ανάπτυξη.

70

Επιπροσθέτως, σε καμία από τις χώρες στις οποίες πραγματοποιήθηκε επίσκεψη η τομεακή στήριξη ΣΑΣ δεν περιλαμβανόταν σε συγκεντρωτικό πίνακα μαζί με άλλα κονδύλια προοριζόμενα για τον αλιευτικό τομέα. Παραδείγματος χάριν, στη Μοζαμβίκη, όπου διαφορετικοί εταίροι χρηματοδοτούν παρεμφερείς δράσεις, είναι υπαρκτός ο κίνδυνος διπλής χρηματοδότησης, ιδίως όσον αφορά τη συμμετοχή σε συνεδριάσεις και δραστηριότητες επιθεώρησης. Παρά το γεγονός ότι η Μοζαμβίκη διαθέτει συγκεντρωτικό πίνακα, αυτός δεν περιλαμβάνει ούτε όλους τους σχετικούς εταίρους ούτε την τομεακή στήριξη. Το ίδιο συνέβαινε και στην περίπτωση της Μαδαγασκάρης.

Ο έλεγχος εκ μέρους της Επιτροπής των δράσεων που ενέπιπταν στο πλαίσιο της τομεακής στήριξης ήταν περιορισμένος και, σε ορισμένες περιπτώσεις, οι δράσεις που υλοποιούνταν από τις χώρες-εταίρους διέφεραν από τις συμφωνηθείσες

71

Προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι στόχοι της συνιστώσας της τομεακής στήριξης των ΣΑΣ επιτυγχάνονται και ότι τα κονδύλια της ΕΕ αξιοποιούνται δεόντως, η Επιτροπή οφείλει να παρακολουθεί την αποτελεσματικότητα των δράσεων που πραγματοποιούνται και να ελέγχει εάν αντιστοιχούν σε εκείνες που έχουν εγκριθεί από τη μικτή επιτροπή. Αυτό απαιτεί επίσης την παροχή, εκ μέρους της χώρας-εταίρου, επαρκών στοιχείων ώστε η μικτή επιτροπή να είναι σε θέση να αξιολογεί τα αποτελέσματα και τη σχέση κόστους–αποτελεσματικότητας των υποστηριζόμενων δράσεων. Η Επιτροπή έχει καταρτίσει κατευθυντήριες οδηγίες για την παρακολούθηση της τομεακής στήριξης. Αυτές προβλέπουν ότι ο ακόλουθος σε θέματα αλιείας είναι αρμόδιος για τον επιτόπιο έλεγχο της υλοποίησης των δράσεων, τον πολιτικό διάλογο, την παρακολούθηση των δραστηριοτήτων των λοιπών οικονομικών εταίρων και την τήρηση ενός φακέλου με στοιχεία για τη συγκεκριμένη χώρα.

72

Στην πράξη, η Επιτροπή παρακολουθεί την υλοποίηση των συμφωνηθεισών δράσεων που εμπίπτουν στο πλαίσιο της τομεακής στήριξης μέσω της συμμετοχής της στην ετήσια συνεδρίαση της μικτής επιτροπής. Εντούτοις, τα ελεγχθέντα πρωτόκολλα δεν περιείχαν απαιτήσεις που να προσδιορίζουν τι είδους έγγραφα πρέπει να προσκομίζουν οι χώρες-εταίροι για τις ανάγκες της παρακολούθησης, ούτε όριζαν διαδικασίες σχετικά με τον τρόπο αντιμετώπισης από τη μικτή επιτροπή των προβλημάτων υλοποίησης. Ελλείψει συγκεκριμένων κανόνων παρακολούθησης, καθώς και δικαιωμάτων ελέγχου στα πρωτόκολλα, το έργο της παρακολούθησης της τομεακής στήριξης απεδείχθη πολύπλοκο. Επιπλέον, στην πράξη, ο ακόλουθος σε θέματα αλιείας στον Ινδικό Ωκεανό δεν διαθέτει τους απαραίτητους πόρους προκειμένου να εξασφαλίζει την σε βάθος παρακολούθηση σε πέντε χώρες-εταίρους (ήτοι επιτόπιες επισκέψεις στα υποστηριζόμενα έργα), ιδίως σε περιπτώσεις κατά τις οποίες η συνεργασία με τις αρχές είναι περίπλοκη.

73

Πέραν των δυσκολιών που προκάλεσε η απουσία ολοκληρωμένου πλαισίου παρακολούθησης, ο έλεγχος που διενέργησε η Επιτροπή στις δαπάνες τομεακής στήριξης δυσχεράνθηκε περαιτέρω από το γεγονός ότι τα στοιχεία που παρασχέθηκαν από τις χώρες-εταίρους, πέραν του ότι συνήθως περιορίζονταν στις υλοποιήσεις, δεν ήταν πάντοτε επαληθεύσιμα. Πράγματι, στην πλειονότητά τους οι δράσεις δεν ήταν ανιχνεύσιμες στον προϋπολογισμό και η Επιτροπή δεν ήταν σε θέση να διασφαλίσει πλήρως ότι οι δηλωθείσες δράσεις είχαν όντως πραγματοποιηθεί και ότι το κόστος ήταν εύλογο.

74

Το Συνέδριο διαπίστωσε ότι η μικτή επιτροπή δεν προέβαινε σε συστηματική επαλήθευση της σχέσης κόστους–αποτελεσματικότητας των δράσεων που ενέπιπταν στο πλαίσιο της τομεακής στήριξης, όπως έκανε για το πρωτόκολλο 2011-2013 με τις Σεϋχέλλες. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, διενεργήθηκε έλεγχος επιδόσεων για την αξιολόγηση των δράσεων που έλαβαν τομεακή στήριξη και υλοποιήθηκαν το 2012 και για τις οποίες είχαν εγγραφεί στον προϋπολογισμό 8,45 εκατομμύρια ευρώ. Με τον έλεγχο διαπιστώθηκε ότι ελάχιστες δράσεις είχαν υλοποιηθεί ορθά (π.χ. VMS), κάποιες βρίσκονταν σε εξέλιξη (π.χ. βάσεις δεδομένων, μελέτες, έργα υποδομής για τον βιομηχανικό και ημι-βιομηχανικό στόλο) και άλλες παρουσίαζαν μέσο ποσοστό ολοκλήρωσης κατώτερο του 50 % (προγράμματα διαχείρισης, ερευνητικές μελέτες) ή δεν είχαν υλοποιηθεί καθόλου (π.χ. παρατηρητές επί των αλιευτικών σκαφών, εξοπλισμός θαλάσσιων επικοινωνιών, παραδοσιακές υποδομές, κ.λπ.). Τα ευρήματα του ελέγχου συζητήθηκαν στην επόμενη συνεδρίαση της μικτής επιτροπής, μαζί με την πρόοδο που σημειώθηκε ως προς την υλοποίηση των συστάσεων και των περαιτέρω δράσεων. Στην περίπτωση της Μοζαμβίκης, μολονότι στο κείμενο του πρωτοκόλλου 2012-2014 υπήρχε διάταξη περί αξιολόγησης της σχέσης κόστους–οφέλους των επενδύσεων που θα χρηματοδοτούνταν από κονδύλια της ΕΕ, δεν βρέθηκαν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η εν λόγω αξιολόγηση είχε διενεργηθεί.

75

Επιπροσθέτως, με τον έλεγχο διαπιστώθηκε ότι η Επιτροπή δεν έδωσε την απαιτούμενη προσοχή στις δυσκολίες που αντιμετώπιζαν οι χώρες-εταίροι ως προς την απορρόφηση των κονδυλίων τομεακής στήριξης, πράγμα που είχε αντίκτυπο σε τρία εκ των τεσσάρων ελεγχθέντων πρωτοκόλλων. Στον κατωτέρω πίνακα 6 παρουσιάζονται τα εκκρεμή υπόλοιπα των προϋπολογισμών τομεακής στήριξης κατά τη λήξη της ισχύος των τεσσάρων ελεγχθέντων πρωτοκόλλων. Παρά το σημαντικό ποσοστό των μη χρησιμοποιηθέντων κονδυλίων, η Επιτροπή έλαβε γνώση της μη χρήσης αυτής και των δράσεων που θα υλοποιούνταν με τα εν λόγω κονδύλια μόλις λίγο πριν από τη λήξη των πρωτοκόλλων. Η κατάσταση αυτή ενέχει τον κίνδυνο, ιδίως όταν το πρωτόκολλο πλησιάζει προς τη λήξη του, οι χώρες-εταίροι να δαπανήσουν το υπόλοιπο της τομεακής στήριξης σε δράσεις που καθιστούν μεν δυνατή την απορρόφηση σημαντικού ποσοστού των μη χρησιμοποιηθέντων κονδυλίων, αλλά δεν εναρμονίζονται με τις προτεραιότητες των ΣΑΣ για τη βελτίωση της διακυβέρνησης του τομέα της αλιείας, μόνο και μόνο για να μη χαθούν οι διαθέσιμοι πόροι.

Πίνακας 6

Υπόλοιπο τομεακής στήριξης εναπομείναν κατά τη λήξη της ισχύος των προηγούμενων πρωτοκόλλων, το οποίο δαπανήθηκε στο πλαίσιο των πρωτοκόλλων που ίσχυαν κατά τον χρόνο του ελέγχου

Χώρα | Μαδαγασκάρη | Μαυριτανία | Μοζαμβίκη | Σεϋχέλλες
Υπόλοιπο κατά τη λήξη του προηγούμενου πρωτοκόλλου (σε ευρώ) | 0 | 25 000 000 | 788 555 | 5 568 928
Αναλογία του υπολοίπου προς τη συνολική τομεακή στήριξη που είχε διατεθεί στο πλαίσιο του πρωτοκόλλου | 0 % | 38 % | 63 % | 63 %

Πηγή: Πρωτόκολλα, πρακτικά των μικτών επιτροπών και έκθεση υλοποίησης.

76

Πράγματι, με τον έλεγχο διαπιστώθηκε ότι, παρά τη σχετικά ορθή επιλογή δράσεων, τα κονδύλια δεν χρησιμοποιήθηκαν πάντοτε κατά τα προβλεπόμενα σε όλες τις χώρες-εταίρους στις οποίες πραγματοποιήθηκε επίσκεψη στο πλαίσιο του ελέγχου (όπως προκύπτει από το πλαίσιο 2). Αντ’ αυτού, σε ορισμένες περιπτώσεις, τα κονδύλια χρησιμοποιήθηκαν για άλλα έργα, τα οποία δεν ήταν τόσο σχετικά με τη διαχείριση της αλιείας όσο οι προγραμματισμένες δράσεις και τα οποία διέφεραν από τους ενδεικτικούς τύπους δράσης που παρουσιάζονται στις κατευθυντήριες οδηγίες της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή της τομεακής στήριξης.

Πλαίσιο 2

Παραδείγματα κονδυλίων τομεακής στήριξης που δεν χρησιμοποιήθηκαν κατά τα συμφωνηθέντα μεταξύ της Επιτροπής και των χωρών-εταίρων

Μαδαγασκάρη

Δεν είχε διασφαλιστεί η ανιχνευσιμότητα των κονδυλίων στον εθνικό προϋπολογισμό, παρά τα επαναλαμβανόμενα αιτήματα της αντιπροσωπείας για δημιουργία συγκεκριμένου κωδικού για την τομεακή στήριξη. Το γεγονός ότι η αντιπαροχή της ΕΕ και η χρηματοδότηση από άλλους αναπτυξιακούς εταίρους δεν ήταν συγκεκριμένες ούτε μπορούσαν να εντοπιστούν στον εθνικό προϋπολογισμό δυσχέραινε την παρακολούθηση των μεταφορών κονδυλίων. Αυτή η έλλειψη ανιχνευσιμότητας ενδέχεται να εμποδίζει επίσης τον εντοπισμό αλληλοεπικαλύψεων με χρηματοδότηση από το περιφερειακό πρόγραμμα επιθεώρησης.

Η Επιτροπή ανέστειλε τις πληρωμές για ένα έτος (2011) λόγω προβλημάτων εφαρμογής.

Μαυριτανία

Η χώρα έλαβε 65 εκατομμύρια ευρώ ως τομεακή στήριξη βάσει του πρωτοκόλλου 2008-2012. Από το 2011 έως και τη λήξη του πρωτοκόλλου τον Ιούλιο του 2012, οι αρχές δεν είχαν ενημερώσει επαρκώς την Επιτροπή σχετικά με την αξιοποίηση των κονδυλίων της τομεακής στήριξης. Μόνο τον Αύγουστο του 2012, κατόπιν επανειλημμένων αιτημάτων από την Επιτροπή, η χώρα-εταίρος αποκάλυψε ότι τα μη χρησιμοποιηθέντα ποσά που της είχαν διατεθεί στο πλαίσιο της τομεακής στήριξης, κατά τη λήξη του πρωτοκόλλου, ανέρχονταν σε 25 εκατομμύρια ευρώ. Περίπου το 90 % αυτού του υπολοίπου προοριζόταν για διάφορες υποδομές, όπως λιμενικές υποδομές και περιπολικό σκάφος. Από αυτό το ποσό, περίπου το 50 % είχε δαπανηθεί από τη χώρα-εταίρο χωρίς να έχει προηγηθεί η έγκριση της Επιτροπής.

Μοζαμβίκη

Οι αρχές ορίζουν κωδικούς έργων στον προϋπολογισμό. Ωστόσο, αυτοί από μόνοι τους δεν επαρκούν για να περιορίσουν τον κίνδυνο αλληλοεπικαλύψεων στη χρηματοδότηση δράσεων (όπως παρατηρητές, ημέρες επιθεώρησης, ημέρες αποστολής για συνεδριάσεις διεθνούς επιπέδου κ.λπ.) από τους διάφορους οικονομικούς εταίρους.

Το υπόλοιπο της τομεακής στήριξης από προηγούμενο πρωτόκολλο (2007-2011) διατέθηκε για τη χρηματοδότηση δράσεων που δεν συμπεριλαμβάνονταν στους πολυετείς (2012-2014) ή ετήσιους (2012) πίνακες και, ως εκ τούτου, δεν είχαν λάβει την προηγούμενη έγκριση της μικτής επιτροπής. Η Επιτροπή δεν ανέστειλε τις πληρωμές σε αυτή την περίπτωση. Οι υποδομές αντιστοιχούσαν στο 84 % των κονδυλίων που δαπανήθηκαν το 2012. Η Επιτροπή ενημερώθηκε μόνον αφού οι δράσεις είχαν υλοποιηθεί. Οι δαπάνες δεν συνδέονταν πάντοτε άμεσα με την ανάπτυξη του αλιευτικού τομέα της Μοζαμβίκης ή με βελτιώσεις στη διακυβέρνηση του τομέα της αλιείας (το κτίριο υπουργείου απορρόφησε το 46 % του υπολοίπου για το 2012 και η περίφραξη της σχολής αλιείας αντιστοιχούσε στο 38 %).

Οι πληρωμές που πραγματοποιούσε η Επιτροπή στο πλαίσιο της τομεακής στήριξης δεν συνδέονταν με την πρόοδο που επιτύγχαναν οι χώρες-εταίροι ως προς την υλοποίηση των συμφωνημένων δράσεων

77

Προκειμένου να διασφαλίζεται η τήρηση της αρχής της αιρεσιμότητας, τα πρωτόκολλα πρέπει, αντί απλώς να αναστέλλονται, να παρέχουν τη δυνατότητα οι πληρωμές να προσαρμόζονται ανάλογα με την πρόοδο των δράσεων ή να μειώνονται όταν δεν υφίσταται ορθή δημοσιονομική διαχείριση στη χώρα-εταίρο.

78

Με τον έλεγχο διαπιστώθηκε ότι τα πρωτόκολλα δεν προέβλεπαν μείωση της συνιστώσας της τομεακής στήριξης βάσει της πραγματικής προόδου που επιτυγχάνεται από τις χώρες-εταίρους κατά την υλοποίηση των συμφωνηθεισών δράσεων.

79

Τα πρωτόκολλα του Ινδικού Ωκεανού που υποβλήθηκαν σε έλεγχο προβλέπουν ότι η συνιστώσα της τομεακής στήριξης μπορεί να ανασταλεί, κατόπιν διαβούλευσης με τη μικτή επιτροπή, στις περιπτώσεις κατά τις οποίες οι υλοποιούμενες δράσεις δεν συνάδουν με το προϋπολογισμένο πρόγραμμα (δράσεις και δημοσιονομική εκτέλεση). Αυτή η διατύπωση της αιρεσιμότητας δυσχεραίνει την προσπάθεια της Επιτροπής να αναστέλλει δεόντως τη συνιστώσα της τομεακής στήριξης. Στην πράξη, καταγράφεται μόνο μία πραγματική περίπτωση αναστολής, στη Μαδαγασκάρη το 2011, η οποία δεν είχε να κάνει με την πρόοδο της χώρας ως προς την εφαρμογή της τομεακής στήριξης.

80

Στη Μαυριτανία η Επιτροπή βελτίωσε την αιρεσιμότητα της τομεακής στήριξης για το πρωτόκολλο 2013-2014 μέσω του σαφέστερου καθορισμού προϋποθέσεων. Συγκεκριμένα, η πρώτη πληρωμή στο πλαίσιο του πρωτοκόλλου τελούσε πλέον υπό την προϋπόθεση της απορρόφησης του εναπομένοντος από το προηγούμενο πρωτόκολλο υπολοίπου και η εκταμίευση της συνιστώσας της τομεακής στήριξης συνδεόταν με την υλοποίηση των συμφωνηθεισών δράσεων. Η Επιτροπή εφάρμοσε αυτές τις διατάξεις και δεν κατέβαλε τη συνιστώσα της τομεακής στήριξης, καθώς το υφιστάμενο υπόλοιπο δεν είχε απορροφηθεί πλήρως. Εντούτοις, όσον αφορά τα πρωτόκολλα του Ινδικού Ωκεανού, δεν ήταν δυνατή η μερική εκταμίευση.

81

Η νέα Κοινή Αλιευτική Πολιτική εισήγαγε την αρχή του διαχωρισμού των δικαιωμάτων πρόσβασης από τις χρηματικές καταβολές ³². Αυτό σημαίνει ότι η συνιστώσα της τομεακής στήριξης παύει να έχει σταθερή ημερομηνία καταβολής, όπως συμβαίνει με τη συνιστώσα των δικαιωμάτων πρόσβασης, και πρέπει να καταβάλλεται όταν οι χώρες-εταίροι είναι σε θέση να παρουσιάσουν αποτελέσματα. Το Συνέδριο θεωρεί ότι πρόκειται για πρόοδο σε σχέση με την προηγούμενη προσέγγιση που εστίαζε στις δράσεις. Εντούτοις, η εφαρμογή αυτής της αρχής παρακωλύεται από το γεγονός ότι τα τρέχοντα πρωτόκολλα εξακολουθούν να μην παρέχουν τη δυνατότητα μερικής μείωσης των πληρωμών όταν υπάρχει μόνον μερική επίτευξη των αποτελεσμάτων και αναγνωρίζουν απλώς στην Επιτροπή τη δυνατότητα να αναστέλλει τις πληρωμές όταν τα αποτελέσματα δεν είναι ικανοποιητικά.

82

Με τον έλεγχο διαπιστώθηκε επίσης η ύπαρξη ασυνέπειας μεταξύ της διαχείρισης της τομεακής στήριξης της ΣΑΣ (από τη ΓΔ Θαλάσσιας Πολιτικής και Αλιείας της Επιτροπής) και των πληρωμών στο πλαίσιο της δημοσιονομικής στήριξης του ΕΤΑ (από τη ΓΔ Διεθνούς Συνεργασίας και Ανάπτυξης). Η τομεακή στήριξη (ΣΑΣ) και η δημοσιονομική στήριξη (ΕΤΑ) βασίζονται στην ίδια αντίληψη, καθώς η στήριξη καταβάλλεται απευθείας στις δημόσιες αρχές των χωρών-εταίρων βάσει της προόδου που έχει σημειωθεί σε προκαθορισμένους τομείς. Σε ορισμένες περιπτώσεις η Επιτροπή καθυστέρησε τις πληρωμές λόγω διαφόρων προβλημάτων που συνδέονταν με την πολιτική κατάσταση ή με τη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών. Η ΓΔ Θαλάσσιας Πολιτικής και Αλιείας δεν ακολούθησε αντίστοιχη προσέγγιση για τις πληρωμές που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο της τομεακής στήριξης. Το πλαίσιο 3 σκιαγραφεί την εν λόγω ασυνέπεια στις περιπτώσεις της Μαδαγασκάρης και της Μοζαμβίκης.

83

Τα πρωτόκολλα δεν περιλάμβαναν κανόνες σχετικά με τη δημοσιονομική διαφάνεια στη χώρα-εταίρο, εν αντιθέσει με τις κατευθυντήριες γραμμές για τη δημοσιονομική στήριξη της ΕΕ ³³. Ενώ η Μοζαμβίκη ανέλαβε την αξιέπαινη πρωτοβουλία να ταυτοποιήσει τις δράσεις βάσει κωδικού έργου στον προϋπολογισμό, στις υπόλοιπες τρεις χώρες στις οποίες πραγματοποιήθηκε επίσκεψη η ανιχνευσιμότητα των πόρων ήταν περιορισμένη, γεγονός που επηρέασε την προβολή της στήριξης και τη δυνατότητα για επακόλουθη παρακολούθηση της αξιοποίησης των πόρων της τομεακής στήριξης από την ΕΕ. Το γεγονός ότι τα πρωτόκολλα δεν απαιτούν από τις χώρες-εταίρους να διασφαλίζουν την ανιχνευσιμότητα και τη διαφάνεια των πόρων δεν συνάδει με τις απαιτήσεις της δημοσιονομικής στήριξης για τομεακές μεταρρυθμίσεις στο πλαίσιο της συμφωνίας του Κοτονού.

Πλαίσιο 3

Ασυνέπειες μεταξύ των πληρωμών της ΕΕ στις χώρες-εταίρους

Στη Μαδαγασκάρη, σχεδόν το σύνολο της οικονομικής βοήθειας της ΕΕ ανεστάλη από το 2010 έως τον Μάιο του 2014, δυνάμει του άρθρου 96 της συμφωνίας του Κοτονού, ή εν αναμονή κατάλληλων μέτρων όσον αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα, τις δημοκρατικές αρχές και το κράτος δικαίου. Αντιθέτως, εξακολούθησαν να πραγματοποιούνται πληρωμές στο πλαίσιο της ΣΑΣ.

Στη Μοζαμβίκη, μία πληρωμή δημοσιονομικής στήριξης καθυστέρησε για αρκετούς μήνες έως ότου η κυβέρνηση να επιλύσει ζήτημα που αφορούσε τη διαφάνεια των δημόσιων οικονομικών, κατόπιν αιτήματος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και των χορηγών της γενικής δημοσιονομικής στήριξης. Εντούτοις, κατά την εν λόγω περίοδο, πραγματοποιήθηκαν οι πληρωμές της τομεακής στήριξης της ΣΑΣ.

Πηγή: ΕΕΣ, βάσει στοιχείων προερχόμενων από τη ΓΔ Θαλάσσιας Πολιτικής και Αλιείας και τη ΓΔ Διεθνούς Συνεργασίας και Ανάπτυξης.

8Άρθρο 9 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1006/2008 του Συμβουλίου, της 29ης Σεπτεμβρίου 2008, σχετικά με τις άδειες αλιείας κοινοτικών αλιευτικών σκαφών εκτός των υδάτων της Κοινότητας και για την πρόσβαση σκαφών τρίτων χωρών στα ύδατα της Κοινότητας, την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΟΚ) αριθ. 2847/93 και (ΕΚ) αριθ. 1627/94 και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 3317/94 (ΕΕ L 286 της 29.10.2008, σ. 33). Αυτό το άρθρο ορίζει ότι όταν ένα πρωτόκολλο έχει λήξει και ένα νέο πρωτόκολλο έχει μονογραφηθεί από την Επιτροπή, χωρίς ωστόσο να έχει υπογραφεί από το Συμβούλιο ή χωρίς να έχει εκδοθεί ακόμη απόφαση για την προσωρινή εφαρμογή του, η Επιτροπή μπορεί, εντός περιόδου έξι μηνών από τη λήξη του προηγούμενου πρωτοκόλλου, να διαβιβάζει τις αιτήσεις για άδειες αλιείας στην ενδιαφερόμενη τρίτη χώρα.

9Κατηγορίες 2 (μαύρος μερλούκιος), 3 (βενθοπελαγικά είδη πλην του μαύρου μερλούκιου), 5 (τόνος) και 6 (μηχανότρατες-ψυγεία πελαγικής αλιείας).

10Νομοθετικό ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της 14ης Δεκεμβρίου 2011 (P7_TA(2011)0569).

11Σύμφωνα με τις ισπανικές αρχές, το ποσό που καταβλήθηκε στον ισπανικό στόλο ως αποζημίωση για τις ζημίες που προκλήθηκαν λόγω της διακοπής των δραστηριοτήτων του στο Μαρόκο ήταν 4,5 εκατομμύρια ευρώ (εκ των οποίων τα 4,3 εκατομμύρια ευρώ καταβλήθηκαν από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Αλιείας).

12Πίνακες 4.2 και 4.4 της «Έκθεσης για αλιεύματα τόνου στον Δυτικό Ινδικό Ωκεανό», τελική έκθεση, 2014, POSEIDON, MRAG, NFDS και COFREPECHE.

13Άρθρο 31 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1380/2013.

14Ως «αλιευτική προσπάθεια» νοείται το προϊόν της ικανότητας και της δραστηριότητας αλιευτικού σκάφους· στην περίπτωση ομάδας αλιευτικών σκαφών, πρόκειται για το άθροισμα της αλιευτικής προσπάθειας όλων των σκαφών της ομάδας.

15Η ΜΒΑ, η οποία συνιστά δείκτη του βέλτιστου ποσοστού εκμετάλλευσης, ορίζεται από τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας (FAO) των Ηνωμένων Εθνών ως η μέγιστη ποσότητα αλιεύματος που μπορεί να αλιευτεί σε βιώσιμη βάση.

16Το ψήφισμα 14/02 της IOTC προβλέπει την εισαγωγή συστήματος ποσοστώσεων σε περιφερειακό επίπεδο.

17Σε επίπεδο περιφερειακής οργάνωσης διαχείρισης της αλιείας, η ΕΕ απευθύνει έκκληση για μεγαλύτερη διαφάνεια, κυρίως ζητώντας από τα συμμετέχοντα μέρη να παρέχουν όλα τα δεδομένα που σχετίζονται με τις αλιευτικές δραστηριότητες τρίτων χωρών και την πρόσβαση στις αντίστοιχες ΑΟΖ τους. Η IOTC εξέδωσε το ψήφισμα 14/05 σχετικά με αρχείο ξένων σκαφών τα οποία διαθέτουν άδεια αλιείας ειδών που υπάγονται στον έλεγχο της IOTC εντός της περιοχής αρμοδιότητάς της, καθώς και σχετικά με τις πληροφορίες που αφορούν τις συμφωνίες πρόσβασης.

18Επιστημονικές εκθέσεις της IOTC από το 2013 και το 2014.

193155η σύνοδος του Συμβουλίου Γεωργίας και Αλιείας στις Βρυξέλλες, η οποία πραγματοποιήθηκε στις 19 και 20 Μαρτίου 2012.

20Η ελάχιστη χρηματική αντιπαροχή για δικαιώματα πρόσβασης υπολογίζεται πολλαπλασιάζοντας το βάρος αναφοράς με τη συμφωνηθείσα μοναδιαία τιμή.

21Στην περιοχή του Ινδικού Ωκεανού, ο αριθμός των σκαφών και η ολική χωρητικότητα πάγωσαν στα επίπεδα που ίσχυαν το 2006 για τα σκάφη αλιείας τροπικού τόνου και στα επίπεδα που ίσχυαν το 2007 για τα σκάφη αλιείας ξιφία και μακρύπτερου τόνου, σύμφωνα με το ψήφισμα 12/11 της IOTC σχετικά με τον περιορισμό της αλιευτικής ικανότητας των συμβαλλόμενων μερών και των συνεργαζόμενων μη συμβαλλόμενων μερών.

22Όπως φαίνεται στον πίνακα 3, η αναλογία αυτή είναι 5,53 για τις Σεϋχέλλες, 4,09 για τη Μαδαγασκάρη και 0,91 για τη Μοζαμβίκη.

23Στοιχεία για το 2014 διατίθενται μόνο έως τον Σεπτέμβριο και τα ποσά προσαρμόστηκαν pro rata temporis. Προκειμένου να γίνει εκτίμηση της κατανομής των πληρωμών για τα δικαιώματα πρόσβασης ανά κατηγορία, το Συνέδριο έλαβε υπόψη το βάρος αναφοράς και την αγοραία τιμή των ιχθύων (από την εκ των υστέρων αξιολόγηση και τα στοιχεία της ΓΔ Θαλάσσιας Πολιτικής και Αλιείας). Τέτοια ανάλυση δεν παρουσιάζεται για το προηγούμενο πρωτόκολλο, καθώς οι κατηγορίες δεν ήταν συγκρίσιμες.

24Οι επιθεωρήσεις πριν από την έναρξη των αλιευτικών δραστηριοτήτων απαιτούνται για το 33 % των σκαφών της ΕΕ που έχουν άδεια αλιείας στα ύδατα της Μοζαμβίκης. Στις απαντήσεις τους στο πλαίσιο της έρευνας του Συνεδρίου οι φορείς εκμετάλλευσης των σκαφών έκριναν αυτή την απαίτηση υπερβολικά δαπανηρή.

25Οι τεχνικές προϋποθέσεις ήταν εξαιρετικά περιοριστικές και, κατόπιν των πολύ χαμηλών ποσοστών χρήσης κατά τους πρώτους μήνες, η μικτή επιτροπή συμφώνησε να μετριάσει αυτούς τους περιορισμούς διατηρώντας ταυτόχρονα τις περιβαλλοντικές παραμέτρους. Το ζήτημα των τεχνικών προϋποθέσεων καθυστέρησε την καθαυτή εφαρμογή του πρωτοκόλλου κατά ένα έτος περίπου.

26Η κατάρτιση εκ των προτέρων και εκ των υστέρων αξιολόγησης των ΣΑΣ αποτελεί υποχρέωση βάσει του δημοσιονομικού κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 966/2012 (ΕΕ L 298 της 26.10.2012, σ. 1) για όλα τα προγράμματα και τις δραστηριότητες που συνεπάγονται σημαντικές δαπάνες (άνω των 5 000 000 ευρώ), προκειμένου να επαληθευτεί ότι οι πόροι που διατέθηκαν και τα αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν συνάδουν με τους στόχους που έχουν τεθεί.

272599η σύνοδος του Συμβουλίου, Γεωργία και Αλιεία, Βρυξέλλες, 19 Ιουλίου 2004.

28Άρθρο 31 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1380/2013.

29Η σύντομη διάρκεια οφειλόταν στο γεγονός ότι η Επιτροπή δεν ήθελε τα υφιστάμενα πρωτόκολλα να εξακολουθήσουν να εφαρμόζονται κατόπιν της θέσης σε ισχύ της νέας Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής, ούτως ώστε οι αλλαγές που θα επέφερε η εν λόγω πολιτική να εφαρμόζονταν το συντομότερο δυνατόν.

30Όπως αναφέρεται στην ετήσια έκθεση του Συνεδρίου για το οικονομικό έτος 2011, στο σημείο 4.46 σχετικά με το πρωτόκολλο 2008-2012 με τη Μαυριτανία. Σε αυτή την περίπτωση, οι εθνικές αρχές ενημέρωσαν την Επιτροπή ότι είχε πραγματοποιηθεί υπέρβαση της ποσόστωσης των 300 000 τόνων για το έτος που έληγε στις 31 Ιουλίου 2010. Η Επιτροπή κλήθηκε να καταβάλει το ποσό των 1,9 εκατομμυρίων ευρώ στη Μαυριτανία για 47 346 τόνους που αλιεύτηκαν καθ’ υπέρβαση των ποσοστώσεων. Η καλύτερη παρακολούθηση των αλιευμάτων ιχθύων θα είχε παράσχει στις υπηρεσίες της Επιτροπής τη δυνατότητα να εξετάσουν το ενδεχόμενο λήψης προληπτικών μέτρων προς αποφυγή της πραγματοποίησης πρόσθετων πληρωμών.

31Αλιευτική σύμπραξη μεταξύ των κρατών της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως αναθεωρήθηκε την 11η Μαρτίου 2010, άρθρα 23 και 23α.

32Το άρθρο 32 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1380/2013 ορίζει ότι η τομεακή στήριξη χορηγείται υπό την προϋπόθεση επίτευξης συγκεκριμένων αποτελεσμάτων και είναι συμπληρωματική και συνεκτική με τα αναπτυξιακά σχέδια και προγράμματα που υλοποιούνται στην ενδιαφερόμενη τρίτη χώρα. Η τομεακή στήριξη πρέπει να είναι ανεξάρτητη από τις χρηματικές καταβολές για πρόσβαση στους αλιευτικούς πόρους. Η Ένωση απαιτεί συγκεκριμένα αποτελέσματα ως προϋπόθεση για την καταβολή χρημάτων στο πλαίσιο της οικονομικής βοήθειας και παρακολουθεί στενά την πρόοδο.

33Η δημοσιονομική στήριξη υπόκειται σε κριτήρια επιλεξιμότητας (ενότητα 5.1 των κατευθυντήριων γραμμών για τη δημοσιονομική στήριξη, 2012), δύο εκ των οποίων είναι:
— η ορθή διαχείριση των δημόσιων οικονομικών ή ένα αξιόπιστο και συνεπές πρόγραμμα για τη βελτίωσή της,
— η διαφάνεια και ο έλεγχος του προϋπολογισμού.
Επιπλέον, το άρθρο 61, παράγραφος 2, της συμφωνίας του Κοτονού ορίζει ότι: «Απευθείας ενίσχυση του προϋπολογισμού για τη στήριξη μακροοικονομικών ή τομεακών μεταρρυθμίσεων χορηγείται όταν: […] γ) η διαχείριση των κρατικών δαπανών είναι επαρκώς διαφανής, υπεύθυνη και αποτελεσματική.»

Συμπεράσματα και συστάσεις

84

Οι συμφωνίες αλιευτικής σύμπραξης (ΣΑΣ) μεταξύ της ΕΕ και των χωρών-εταίρων της επιτρέπουν στους αλιευτικούς στόλους της ΕΕ να αλιεύουν στα ύδατα των χωρών αυτών και στηρίζουν τη βιώσιμη ανάπτυξη του αλιευτικού τομέα τους. Το Συνέδριο εξέτασε κατά πόσον η Επιτροπή διαχειρίζεται ορθά τις ΣΑΣ, διερευνώντας τη διαδικασία διαπραγμάτευσης των ΣΑΣ και των πρωτοκόλλων τους, την άσκηση των δικαιωμάτων αλιευτικής πρόσβασης και την εφαρμογή της στήριξης στον εθνικό αλιευτικό τομέα. Το συμπέρασμα που προέκυψε από τον έλεγχο είναι ότι, κατά κανόνα, η Επιτροπή διαχειρίζεται μεν ορθά τις ΣΑΣ, αλλά υπάρχουν ακόμη αρκετοί τομείς που χρήζουν βελτίωσης, ιδίως όσον αφορά την εφαρμογή.

85

Η διαδικασία διαπραγμάτευσης μιας ΣΑΣ και των σχετικών πρωτοκόλλων της είναι συχνά περίπλοκη και χρονοβόρα, ωστόσο η Επιτροπή χειρίστηκε αποτελεσματικά τις δυσκολίες αυτές και, πλην ελάχιστων εξαιρέσεων, κατάφερε να αποφύγει τη διακοπή των αλιευτικών δραστηριοτήτων του στόλου της ΕΕ. Εντούτοις, με τον έλεγχο διαπιστώθηκαν ορισμένες αδυναμίες στον τρόπο με τον οποίον η Επιτροπή χειρίστηκε τη διαδικασία διαπραγμάτευσης (σημεία 17 έως 25).

86

Για τη συνέχιση των δραστηριοτήτων των ευρωπαϊκών στόλων, η Επιτροπή μπορεί να αξιοποιεί τη δυνατότητα που της προσφέρει το άρθρο 9 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1006/2008 να επιτρέπει στα σκάφη να αιτούνται, μέσω της Επιτροπής, αδειών αλιείας από τις οικείες τρίτες χώρες εν αναμονή της υπογραφής ενός ανανεωμένου πρωτοκόλλου. Ωστόσο, αυτή η κανονιστική δυνατότητα δεν συνάδει με μια άλλη κανονιστική απαίτηση, τη «ρήτρα αποκλειστικότητας», και η εφαρμογή της οδήγησε σε παρεξηγήσεις μεταξύ των χωρών-εταίρων και της Επιτροπής (σημεία 22 και 23).

87

Η στρατηγική της Επιτροπής για τη διεύρυνση του δικτύου των ΣΑΣ είναι συναφής με τις ανάγκες και τις προτεραιότητες του στόλου της ΕΕ. Εντούτοις, υπάρχουν ακόμη περιθώρια βελτίωσης της συμπληρωματικότητας και της συνέπειας μεταξύ των ΣΑΣ που τίθενται υπό διαπραγμάτευση εντός της ίδιας περιφέρειας, ούτως ώστε να μεγιστοποιηθεί η πιθανότητα οι ΣΑΣ να συμβάλουν στη βελτίωση της διακυβέρνησης του αλιευτικού τομέα σε περιφερειακό επίπεδο (σημεία 26 έως 28).

88

Ένας εκ των βασικών στόχων των ΣΑΣ είναι η αλιεία να περιορίζεται στα πλεονασματικά αποθέματα και μόνο. Ωστόσο, έχει αποδειχτεί ότι κάτι τέτοιο είναι πολύ δύσκολο να εφαρμοστεί στην πράξη λόγω έλλειψης αξιόπιστων στοιχείων σχετικά με τα αλιευτικά αποθέματα και την αλιευτική προσπάθεια των εθνικών αλιευτικών στόλων ή άλλων ξένων στόλων στους οποίους έχει επίσης χορηγηθεί πρόσβαση από τις χώρες-εταίρους (σημεία 29 έως 32).

89

Το πραγματικό μοναδιαίο κόστος που καταβαλλόταν ανά τόνο ιχθύων συχνά ήταν υψηλότερο από τη μοναδιαία τιμή που είχε καθοριστεί στις διαπραγματεύσεις. Μολονότι, για τους σκοπούς των διαπραγματεύσεων, λαμβάνονταν υπόψη τα αλιεύματα που αναφέρονταν σε προηγούμενα πρωτόκολλα, το βάρος αναφοράς που συμφωνήθηκε στα πλέον πρόσφατα σε πολλές περιπτώσεις παρέμεινε υψηλότερο, με σύνηθες αποτέλεσμα την υποχρησιμοποίησή τους. Ωστόσο, η χρηματική αντιπαροχή της ΕΕ πρέπει να καταβληθεί στο σύνολό της, ανεξάρτητα από τις χρησιμοποιηθείσες αλιευτικές δυνατότητες. Η υποχρησιμοποίηση των πρωτοκόλλων και το επακόλουθο υψηλό κόστος θα μπορούσε να αποδοθεί ενίοτε σε ορισμένες ρήτρες που τέθηκαν υπό διαπραγμάτευση με τις χώρες-εταίρους και αφορούσαν τη συμμόρφωση με την εθνική νομοθεσία ή την εξασφάλιση της βιωσιμότητας των αλιευτικών δραστηριοτήτων (σημεία 33 έως 46).

90

Η χρησιμότητα των ανεξάρτητων εκ των υστέρων αξιολογήσεων ως μέσου διευκόλυνσης της διαδικασίας λήψης αποφάσεων αναιρείται από τα ελλιπή στοιχεία που παρέχονται σχετικά με τα ποσοστά χρήσης των πρωτοκόλλων, την αδυναμία πραγματοποίησης συγκρίσεων μεταξύ τους και την απουσία κριτικής ανάλυσης της αποτελεσματικότητας των ΣΑΣ (σημεία 48 έως 53).

Σύσταση 1
Διαδικασία διαπραγμάτευσης των ΣΑΣ

Για τα μελλοντικά πρωτόκολλα και συμφωνίες, η Επιτροπή πρέπει:

α)Να επανεξετάσει τις λανθάνουσες συμφωνίες και να διερευνήσει με ποιον τρόπο θα διαχειρίζεται τη διακοπή των αλιευτικών δραστηριοτήτων που επιβάλλει η ρήτρα αποκλειστικότητας, τηρώντας συγχρόνως τις αρχές της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής. Επιπλέον, η Επιτροπή οφείλει να αποσαφηνίζει και να περιλαμβάνει στα πρωτόκολλα τις διατάξεις εκείνες που θα εξασφαλίζουν τη συνέχιση των αλιευτικών δραστηριοτήτων κατά το διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ δύο πρωτοκόλλων.

β)Να καθορίσει περιφερειακές στρατηγικές για την ανάπτυξη του συστήματος διακυβέρνησης της αλιείας και να διασφαλίζει ότι τα πρωτόκολλα που αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης εντός της ίδιας περιφέρειας συνάδουν με τη σχετική περιφερειακή στρατηγική και τα άλλα ταμεία της ΕΕ.

γ)Κατά τη διαπραγμάτευση των αλιευτικών δυνατοτήτων νέων πρωτοκόλλων, να λαμβάνει υπόψη τα ποσοστά χρήσης των προηγούμενων και να επιδιώκει να συνδέει αποτελεσματικότερα τις πληρωμές βάσει δικαιωμάτων πρόσβασης με τα πραγματικά αλιεύματα, αποτρέποντας συγχρόνως τις αρνητικές επιπτώσεις στις αλιευτικές δραστηριότητες.

δ)Να αναλύσει καλύτερα τον πιθανό αντίκτυπο των ρητρών των ΣΣΒΑ στη χρήση ενός πρωτοκόλλου, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα τα αμοιβαία οφέλη για την ΕΕ και τις χώρες-εταίρους, διαβουλευόμενη ενδεχομένως με τους σχετικούς ενδιαφερομένους, προκειμένου να διαπιστώσει σε ποιες περιπτώσεις χρειάζονται περισσότερο εμπεριστατωμένες αξιολογήσεις κάποιων καθοριστικής σημασίας ρητρών.

ε)Να εστιάσει καλύτερα στις εκ των υστέρων αξιολογήσεις κατά τρόπον ώστε να καταλήξει σε συνεπή και συγκρίσιμη ανάλυση της απόδοσης των δημόσιων πόρων που δαπανήθηκαν στο πλαίσιο των πρωτοκόλλων, καθώς και σε ολοκληρωμένη και κριτική ανάλυση της αποτελεσματικότητάς τους τόσο για την ΕΕ όσο και την οικεία χώρα-εταίρο.

91

Από τον έλεγχο συνήχθη επίσης ότι η διαχείριση της εφαρμογής των προϋποθέσεων πρόσβασης και των συνιστωσών της τομεακής στήριξης δεν ήταν αρκούντως αυστηρή.

92

Η διαδικασία αδειοδότησης είναι χρονοβόρα και δυσκίνητη και οι καθυστερήσεις μπορούν να περιπλέξουν ή να μειώσουν τις αλιευτικές δραστηριότητες του στόλου. Ωστόσο, η Επιτροπή δεν διαθέτει σύστημα πληροφοριών που να διευκολύνει την παρακολούθηση των διαφόρων σταδίων της διαδικασίας υποβολής αιτήσεων για τη χορήγηση άδειας, γεγονός που δυσχεραίνει τον εντοπισμό των λόγων των καθυστερήσεων και των τομέων που χρήζουν βελτίωσης (σημεία 55 έως 60).

93

Παρά την πρόσφατη ανάληψη πρωτοβουλιών εκ μέρους της Επιτροπής, η διαχείριση των δεδομένων για τα αλιεύματα παρουσιάζει αδυναμίες, λόγω έλλειψης αξιόπιστων, συνεπών και πλήρων στοιχείων (σημεία 61 έως 65).

Σύσταση 2
Διαχείριση των προϋποθέσεων αλιευτικής πρόσβασης

Η Επιτροπή πρέπει πάραυτα:

α)Να καθιερώσει διαδικασίες για την παρακολούθηση όλων των σταδίων της διαδικασίας αδειοδότησης, συμπεριλαμβανομένου του χρόνου που χρειάζονται τα κράτη μέλη, οι χώρες-εταίροι και οι υπηρεσίες της Επιτροπής, ούτως ώστε να εντοπίσει και να αποκαταστήσει τα τρωτά σημεία της διαδικασίας.

β)Να προωθήσει την αποδοχή ηλεκτρονικών αδειών ή καταλόγου εγκεκριμένων σκαφών για ολόκληρη την περίοδο ισχύος των αδειών.

γ)Να διασφαλίσει ότι η νέα βάση δεδομένων για τα αλιεύματα χρησιμοποιείται πλήρως από τα κράτη μέλη της σημαίας και περιέχει αξιόπιστα δεδομένα για τα αλιεύματα, τα οποία μπορούν να ενοποιούνται, να παρακολουθούνται και να επικαιροποιούνται.

94

Ο προγραμματισμός των δράσεων που χρηματοδοτούνται από την τομεακή στήριξη έχει σταδιακά βελτιωθεί. Εντούτοις, ο ρόλος της Επιτροπής στην παρακολούθηση της εφαρμογής της εν λόγω συνιστώσας εξακολουθεί να είναι περιορισμένος. Δεν υπήρχε ένα σαφές πλαίσιο με απαιτήσεις επιλεξιμότητας, ανιχνευσιμότητας ή υποβολής εκθέσεων για τις χρηματοδοτούμενες δράσεις. Ως εκ τούτου, υπήρχαν περιπτώσεις κατά τις οποίες οι χώρες-εταίροι υλοποίησαν διαφορετικές δράσεις από αυτές που είχαν προγραμματιστεί από κοινού με την Επιτροπή, με αποτέλεσμα να υπονομεύεται η αποτελεσματικότητα της συνιστώσας της τομεακής στήριξης (σημεία 66 έως 76).

95

Τέλος, τα πρωτόκολλα προβλέπουν την αναστολή των πληρωμών που καταβάλλονται στο πλαίσιο της τομεακής στήριξης, αλλά όχι τη μείωσή τους βάσει της πραγματικής υλοποίησης των συμφωνηθεισών δράσεων ή βάσει των επιτυγχανόμενων αποτελεσμάτων. Επιπλέον, οι προϋποθέσεις καταβολής της τομεακής στήριξης διαφέρουν από εκείνες της δημοσιονομικής στήριξης του ΕΤΑ, γεγονός που μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να οδηγήσει σε ασυνέπειες (σημεία 78 έως 83).

Σύσταση 3
Διαχείριση της τομεακής στήριξης

Η Επιτροπή πρέπει πάραυτα:

α)Όσον αφορά τα νέα πρωτόκολλα, να προτείνει την εισαγωγή απαιτήσεων επιλεξιμότητας για την αξιολόγηση των δράσεων που μπορούν να λάβουν χρηματοδότηση στο πλαίσιο της τομεακής στήριξης (άλλες απαιτήσεις θα μπορούσαν να αφορούν την ανιχνευσιμότητα, την επιλογή, την υποβολή εκθέσεων και τη μέτρηση των επιδόσεων, καθώς και τα δικαιώματα ελέγχου της Επιτροπής).

β)Να εξασφαλίσει τον αποτελεσματικό συντονισμό των προσπαθειών της στον τομέα της τομεακής στήριξης των ΣΑΣ με τις προσπάθειες των λοιπών αναπτυξιακών εταίρων που δραστηριοποιούνται στον τομέα της αλιείας.

γ)Να διασφαλίζει ότι οι εκταμιεύσεις της τομεακής στήριξης είναι συνεπείς με άλλες πληρωμές στο πλαίσιο της δημοσιονομικής στήριξης και ότι βασίζονται στα αποτελέσματα που επιτυγχάνουν οι χώρες-εταίροι που εφαρμόζουν τον πίνακα των από κοινού συμφωνημένων δράσεων.

Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Τμήμα I, του οποίου προεδρεύει ο κ. Augustyn KUBIK, Μέλος του Συνεδρίου, στο Λουξεμβούργο, κατά τη συνεδρίασή του της 15ης Ιουλίου 2015.

Για το Ελεγκτικό Συνέδριο

Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
Πρόεδρος

Παραρτήματα

Παράρτημα I

Συμφωνίες αλιευτικής σύμπραξης: διαδικασία διαπραγμάτευσης και εφαρμογή

Εισαγωγή

01

Κατά την κατάρτιση μιας ΣΑΣ, η ΕΕ και οι χώρες-εταίροι διαπραγματεύονται μια συμφωνία και τα πρωτόκολλα εφαρμογής της. Η συμφωνία αυτή καθορίζει το πλαίσιο μακροπρόθεσμης συνεργασίας στον αλιευτικό τομέα, συμπεριλαμβανομένων των γενικών αρχών και κανόνων που διέπουν την πρόσβαση των αλιευτικών σκαφών της ΕΕ σε ύδατα που ανήκουν στη δικαιοδοσία των χωρών-εταίρων. Τα πρωτόκολλα θέτουν σαφείς όρους και προϋποθέσεις, παραδείγματος χάριν, ως προς τις αλιευτικές δυνατότητες και τα είδη αλιευμάτων, τη χρηματική αντιπαροχή (τόσο για τα δικαιώματα πρόσβασης όσο και για την τομεακή στήριξη), το ύψος των τελών που πρέπει να καταβάλλονται από τους πλοιοκτήτες, τον αριθμό και το μέγεθος των σκαφών που διαθέτουν άδεια αλιείας και τις συγκεκριμένες περιοχές όπου αυτά επιτρέπεται να αλιεύουν.

Αρμοδιότητες

02

Οι ΣΑΣ τελούν υπό την κεντρική και άμεση διαχείριση της Επιτροπής. Για κάθε νέα συμφωνία ή ανανέωση πρωτοκόλλου, το Συμβούλιο δίνει εντολή στην Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τη ΓΔ Θαλάσσιας Πολιτικής και Αλιείας, να εκκινήσει διαπραγματεύσεις για λογαριασμό της ΕΕ. Με τη Συνθήκη της Λισαβόνας, η συμφωνία και το πρωτόκολλο συνάπτονται από το Συμβούλιο με τη συναίνεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Από τη στιγμή που τίθεται σε ισχύ μια συμφωνία, τα πρωτόκολλα αποτελούν συνήθως αντικείμενο διαπραγμάτευσης ανά τριετία έως εξαετία, σε συμφωνία με τη χώρα-εταίρο.

03

Την ευθύνη για την καθημερινή διαχείριση των ΣΑΣ φέρουν οι κεντρικές υπηρεσίες της ΓΔ Θαλάσσιας Πολιτικής και Αλιείας και οι έξι ακόλουθοι σε θέματα αλιείας αρμόδιοι για την παρακολούθηση και την τακτική επικοινωνία με τις χώρες-εταίρους.

04

Οι χώρες-εταίροι είναι υπεύθυνες για την παρακολούθηση και εφαρμογή μέτρων διατήρησης και διαχείρισης, καθώς και για τη σύσταση αποτελεσματικών μηχανισμών για την παρακολούθηση και τον έλεγχο των δραστηριοτήτων των αλιευτικών σκαφών. Ωστόσο, η ΕΕ και τα κράτη μέλη της σημαίας¹ είναι υπεύθυνα για την άσκηση αποτελεσματικού ελέγχου επί των σκαφών τους και τη διασφάλιση της εκπλήρωσης όλων των υποχρεώσεών τους, ιδίως όσον αφορά τη συλλογή δεδομένων για τα αλιεύματα και δεδομένων VMS.

Διαδικασία διαπραγμάτευσης των ΣΑΣ

05

Η διαδικασία διαπραγμάτευσης περιλαμβάνει διάφορα στάδια. Προκειμένου να διασφαλιστεί η συνέχιση των δραστηριοτήτων του στόλου, η Επιτροπή πρέπει να κινήσει τη διαδικασία διαπραγμάτευσης ενός νέου πρωτοκόλλου το αργότερο περί τον έναν χρόνο πριν από τη λήξη του ισχύοντος. Με πρωτοβουλία της η Επιτροπή λαμβάνει εντολή από το Συμβούλιο και ένας ή περισσότεροι γύροι διαπραγματεύσεων λαμβάνουν χώρα μεταξύ της Επιτροπής και της χώρας-εταίρου. Κατά τη λήξη των εν λόγω διαπραγματεύσεων, η συμφωνία μονογράφεται από την Επιτροπή και την οικεία χώρα-εταίρο και στη συνέχεια εγκρίνεται και υπογράφεται από το Συμβούλιο και τη χώρα-εταίρο. Το πρωτόκολλο μπορεί στη συνέχεια να εφαρμοστεί προσωρινά, εάν συμφωνήσουν τα μέρη, πριν από την επίσημη κύρωσή του. Το πρωτόκολλο κυρώνεται από τη χώρα-εταίρο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δίνει τη συγκατάθεσή του για τη σύναψη του πρωτοκόλλου, το οποίο στη συνέχεια τίθεται σε ισχύ.

Άδειες αλιείας

06

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1006/2008 σχετικά με τις άδειες αλιείας απαιτεί η Επιτροπή να τηρεί βάση δεδομένων για τις άδειες αλιείας, της οποίας τα δεδομένα επικαιροποιούνται σε τακτική βάση από τα κράτη μέλη που είναι υπεύθυνα για τον έλεγχο της επιλεξιμότητας των αιτήσεων χορήγησης αδειών αλιείας που υποβάλλουν οι φορείς εκμετάλλευσης. Στη συνέχεια, οι αιτήσεις αυτές προωθούνται στην Επιτροπή για επαλήθευση. Η Επιτροπή τις προωθεί στις χώρες-εταίρους, μέσω των αντιπροσωπειών της. Μόλις η χώρα-εταίρος εκδώσει την άδεια, το πρωτότυπο έγγραφο επιστρέφεται στον φορέα εκμετάλλευσης μέσω της αντιπροσωπείας, της Επιτροπής και των κρατών μελών.

Οι μικτές επιτροπές

07

Οι συμφωνίες προβλέπουν τη σύσταση μικτής επιτροπής για την παρακολούθηση της εφαρμογής όλων των ΣΑΣ. Κάθε μικτή επιτροπή αποτελείται από εκπροσώπους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της οικείας χώρας-εταίρου και είναι υπεύθυνη για την παρακολούθηση των επιδόσεων, της ερμηνείας και της εφαρμογής της ΣΑΣ, την κατάρτιση των ετήσιων και πολυετών προγραμμάτων για τη συνιστώσα της τομεακής στήριξης και την αξιολόγηση της υλοποίησής τους, τη συνεννόηση σε θέματα αμοιβαίου ενδιαφέροντος που αφορούν την αλιεία, τη λειτουργία ως φόρουμ για τον φιλικό διακανονισμό τυχόν διαφορών ως προς την ερμηνεία ή την εφαρμογή των ΣΑΣ και την επαναξιολόγηση, όταν απαιτείται, του επιπέδου των αλιευτικών δυνατοτήτων και, ως εκ τούτου, του επιπέδου της χρηματικής αντιπαροχής.

Ο ακόλουθος σε θέματα αλιείας

08

Ο ακόλουθος σε θέματα αλιείας εκπροσωπεί τη ΓΔ Θαλάσσιας Πολιτικής και Αλιείας στις χώρες-εταίρους και διαδραματίζει πρωταγωνιστικό ρόλο στην παρακολούθηση της εφαρμογής των πρωτοκόλλων. Συμβάλλει στην προετοιμασία των διαπραγματεύσεων και των συνεδριάσεων της μικτής επιτροπής, διατηρεί επαφή με τις εθνικές αρχές, ελέγχει ότι οι διατάξεις των πρωτοκόλλων και της τομεακής στήριξης εφαρμόζονται ορθά, υποβάλλει αναφορές στη ΓΔ Θαλάσσιας Πολιτικής και Αλιείας σε τακτική βάση, αναλύει έγγραφα και συμμετέχει σε επιστημονικές συνεδριάσεις της ΠΟΔΑ, παρακολουθεί την εξέλιξη των ζητημάτων που αφορούν την πολιτική της ΓΔ Θαλάσσιας Πολιτικής και Αλιείας σε διεθνές επίπεδο, παρακολουθεί τις δραστηριότητες των άλλων εταίρων στον αλιευτικό τομέα και καταρτίζει επικαιροποιημένους φακέλους έργων για όλα τα έργα που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ.

09

Η ΓΔ Θαλάσσιας Πολιτικής και Αλιείας διαθέτει επί του παρόντος έξι ακόλουθους σε θέματα αλιείας, έναν στην περιφέρεια του Ινδικού Ωκεανού ², τέσσερις στην περιφέρεια της Δυτικής Αφρικής (Κεντρικού Ατλαντικού)³ και έναν ακόμη αρμόδιο για την περιφέρεια του Ειρηνικού Ωκεανού και συγκεκριμένα για το Κιριμπάτι.

Παρακολούθηση από τα κράτη μέλη

10

Τα κράτη μέλη παρακολουθούν τις δραστηριότητες των στόλων τους και τη νομιμότητα αυτών των δραστηριοτήτων μέσω των κέντρων παρακολούθησης της αλιείας. Παρακολουθούν επίσης τα αλιεύματα των στόλων τους μέσω του ERS. Τα κράτη μέλη διαβιβάζουν τα δεδομένα για τα αλιεύματα στην Επιτροπή μαζί με στοιχεία για τις αλιευτικές ζώνες τα οποία παρέχονται από το VMS. Στην περίπτωση των πρωτοκόλλων για την αλιεία τόνου, τα επιστημονικά ινστιτούτα των κρατών μελών επαληθεύουν τα ετήσια αλιεύματα μετά το τέλος του έτους σύμφωνα με τις δικές τους επιστημονικές διαδικασίες. Τα ετήσια ενοποιημένα αλιεύματα χρησιμοποιούνται για την τελική εκκαθάριση τελών που συζητείται με τις χώρες-εταίρους, για τις συζητήσεις σχετικά με την αξιοποίηση της ΣΑΣ με τις χώρες-εταίρους και για τις πληρωμές στο πλαίσιο των οποίων υπάρχει υπέρβαση του βάρους αναφοράς, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις του πρωτοκόλλου. Τα επικυρωμένα ετήσια αλιεύματα διαβιβάζονται επίσης στη σχετική ΠΟΔΑ, προς εκπλήρωση των απαιτήσεων της ΕΕ για υποβολή εκθέσεων.

Παράρτημα II

Συμφωνίες αλιευτικής σύμπραξης σε ισχύ το 2015

Χώρα
Είδος
Περίοδος
Συνολική αντιπαροχή της ΕΕ (σε ευρώ)
Τομεακή στήριξη (σε ευρώ)
Δικαιώματα πρόσβασης (σε ευρώ)
Βάρος αναφοράς (σε τόνους)

Πράσινο Ακρωτήριο ¹
Τόνος
Προσωρινή εφαρμογή
από 23.12.2014
23.12.2014 - 22.12.2018
525 000
262 500
262 500
5 000 και αριθμός σκαφών

Κομόρες
Τόνος
1.1.2014 - 1.1.2017
600 000
300 000
300 000
6,000

Ακτή Ελεφαντοστού
Τόνος
1.7.2013 - 30.6.2018
680 000
257 500
422 500
6 500

Γκαμπόν
Τόνος
24.7.2013 - 23.7.2016
1 350 000
450 000
900 000
20,000

Γροιλανδία
Μικτή συμφωνία
1.1.2013 - 31.12.2015
17 847 244
2 743 041
15 104 203
Μπακαλιάρος 2 200 Πελαγικό κοκκινόψαρο 3 000 Βενθοπελαγικό κοκκινόψαρο 2 000 Ιππόγλωσσα Γροιλανδίας από το δυτικό απόθεμα 2 500 Ιππόγλωσσα Γροιλανδίας από το ανατολικό απόθεμα 4 315 Γαρίδα από το δυτικό απόθεμα 3 400 Γαρίδα από το ανατολικό απόθεμα 7 500 Ιππόγλωσσα Ατλαντικού από το δυτικό απόθεμα 200 Ιππόγλωσσα Ατλαντικού από το ανατολικό απόθεμα 200 Καπελάνος 60 000 Κάβουρας Αρκτικής 250 Γρεναδιέρος από το δυτικό απόθεμα 100 Γρεναδιέρος από το ανατολικό απόθεμα 100

Γουινέα Μπισάου
Μικτή συμφωνία
24.11.2014 - 23.11.2017
9 200 000
3 000 000
6 200 000
Γαρίδα

Κιριμπάτι
Τόνος
16.9.2012 - 15.9.2015
1 325 000
350 000
975 000
15 000

Μαδαγασκάρη
Τόνος
1.1.2015 - 31.12.2018
1 566 250
700 000
866 250
15.750

Μαυρίκιος
Τόνος
28.1.2014 - 27.1.2017
660 000
302 500
357 500
5 500

Μαρόκο
Μικτή συμφωνία
15.7.2014 - 14.7.2018
30 000 000
14 000 000
16 000 000
Πελαγικά είδη, βενθοπελαγικά είδη και τόνος 80 000 πελαγικά είδη. Για τα άλλα είδη: χωρίς βάρος αναφοράς. Μόνο αριθμός σκαφών και συνολική αλιευτική ικανότητα.

Μοζαμβίκη
Τόνος
1.2.2012 - 31.1.2015
980 000
460 000
520 000
8 000

Σάο Τομέ και Πρίνσιπε
Τόνος
23.5.2014 - 22.5.2018
710 000
325 000
385 000
7 000

Σενεγάλη¹
Τόνος
20.11.2014 - 19.11.2019
1 738 000
750 000
988 000
14 000

Σεϋχέλλες ¹
Τόνος
18.1.2014 - 17.1.2020
5 116 666
2 533 333
2 583 333
50 000

συνολικές ετήσιες πληρωμές

72 298 160
26 433 874
45 864 286

Πλέον πρόσφατα πρωτόκολλα με χώρες με τις οποίες οι διαπαραγματεύσεις σημείωσαν καθυστέρηση

Μαυριτανία ²
Μικτή συμφωνία
16.12.2012 - 15.12.2014
70 000 000
3 000 000
67 000 000
Καρκινοειδή 5 000 (ποσοστώσεις) Μαύρος μερλούκιος 4 000 (ποσοστώσεις) Βενθοπελαγικά είδη εκτός μαύρου μερλούκιου αλιευμένα με μέσα πλην τράτας 2 500 (ποσοστώσεις) Θυνναλιευτικά γρι-γρι με ψυκτικές εγκαταστάσεις 5 000 Θυνναλιευτικά με καλάμια και παραγαδιάρικα επιφανείας 10 000 Μηχανότρατες-ψυγεία πελαγικής αλιείας 285 000 (ποσοστώσεις) Αλιεία καβουριών 200 (ποσοστώσεις) Σκάφη πελαγικής αλιείας χωρίς ψυκτικές εγκαταστάσεις 15 000 (ποσοστώσεις)

Μοζαμβίκη
Τόνος
1.2.2012 - 31.1.2015
980 000
460 000
520 000
8 000

1 Η χρηματική αντιπαροχή για τα δικαιώματα πρόσβασης υπολογίστηκε ως ο μέσος όρος των ετήσιων πληρωμών.

2 Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Μαυριτανίας για την θέσπιση νέου πρωτοκόλλου ολοκληρώθηκαν επιτυχώς στις 10 Ιουλίου 2015. Το εν λόγω τετραετές πρωτόκολλο, του οποίου η αξία ανέρχεται σε 59,125 εκατομμύρια ευρώ ετησίως, δεν έχει ακόμη εγκριθεί από το Συμβούλιο ούτε έχει λάβει τη συγκατάθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Πηγή: Ιστότοπος της ΓΔ Θαλάσσιας Πολιτικής και Αλιείας και κανονισμός.

Παράρτημα III

Συμφωνίες αλιευτικής σύμπραξης

Πηγή: Χάρτης του Φλαμανδικού Ναυτιλιακού Ινστιτούτου, 2015. MarineRegions.org. Πρόσβαση μέσω http://www.marineregions.org στις 20.4.2015.

1Πρόκειται για το κράτος στο οποίο είναι νηολογημένο το σκάφος.

2Ο εν λόγω ακόλουθος σε θέματα αλιείας εργάζεται στην αντιπροσωπεία του Μαυρίκιου και είναι υπεύθυνος για τις πέντε συμφωνίες στον Ινδικό Ωκεανό (Κομόρες, Μοζαμβίκη, Μαυρίκιος, Μαδαγασκάρη και Σεϋχέλλες).

3Ένας είναι υπεύθυνος για το Πράσινο Ακρωτήριο, την Ακτή Ελεφαντοστού, τη Σενεγάλη και τη Γουινέα Μπισάου, ο δεύτερος για το Σάο Τομέ και Πρίνσιπε και τη Γκαμπόν, ο τρίτος για τη Μαυριτανία και ο τέταρτος για το Μαρόκο.

Απαντήσεις της Επιτροπής

Σύνοψη

I

Βάσει της πρόσφατης μεταρρύθμισης της ΚΑΠ, οι συμφωνίες σύμπραξης βιώσιμης αλιείας (ΣΣΒΑ) αποτελούν κυρίως εργαλείο βελτίωσης της διακυβέρνησης του αλιευτικού τομέα στην ΑΟΖ των παράκτιων χωρών-εταίρων βάσει των ίδιων αρχών με εκείνες που ισχύουν στην ΕΕ. Σκοπό έχει να διασφαλίσει τη βιώσιμη εκμετάλλευση των πόρων, στηρίζοντας παράλληλα την ικανότητα των εταίρων να αναπτύξουν τον αλιευτικό τους τομέα.

Οι συμφωνίες βασίζονται στις βέλτιστες διαθέσιμες επιστημονικές γνωμοδοτήσεις, είναι απολύτως διαφανείς και δεν εισάγουν καμία διάκριση. Οι αρχές αυτές ενσωματώνονται στα πρωτόκολλα των συμφωνιών αλιευτικής σύμπραξης (ΣΑΣ) για τα οποία διεξήχθησαν πρόσφατα διαπραγματεύσεις. Οι διαπραγματεύσεις για τα πρωτόκολλα διεξήχθησαν με σκοπό τη βελτιστοποίηση της χρήσης των ποσών που καταβάλλονται για την πρόσβαση στις αλιευτικές περιοχές των εταίρων και την παροχή τομεακής στήριξης.

Απάντηση στα σημεία III και IV

Οι διαπραγματεύσεις για τα πρωτόκολλα ΣΑΣ εξαρτώνται από αρκετούς παράγοντες, πολλοί από τους οποίους δεν εμπίπτουν στον έλεγχο της Επιτροπής. Υπάρχουν κανόνες που πρέπει να τηρούνται, οι οποίοι αφορούν άλλα θεσμικά όργανα της ΕΕ, δηλ. το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο. Η συνολική διάρκεια της διαπραγματευτικής διαδικασίας εξαρτάται επίσης σε μεγάλο βαθμό από τις εσωτερικές διαδικασίες έγκρισης της τρίτης χώρας-εταίρου.

Όπου υπήρξαν διακοπές, αυτές ήταν συνήθως περιορισμένης διάρκειας και δεν είχαν επίπτωση στις αλιευτικές δραστηριότητες του ενωσιακού στόλου.

V

Το μεταβατικό αυτό καθεστώς βασίζεται στο άρθρο 9 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1006/2008 σχετικά με τις άδειες αλιείας που διασφαλίζει τη συνέχιση των αλιευτικών δραστηριοτήτων για περιορισμένη διάρκεια έξι μηνών, σε περίπτωση που έχει συμφωνηθεί πρωτόκολλο μεταξύ της ΕΕ και της χώρας-εταίρου το οποίο, όμως, δεν έχει τεθεί ακόμη σε προσωρινή εφαρμογή. Οι εν λόγω μεταβατικές άδειες, που χορηγούνται από τη χώρα-εταίρο σε αυστηρά εθελοντική βάση κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής, θα πρέπει να θεωρούνται άδειες χορηγούμενες βάσει της κύριας συμφωνίας (παρά τη μη ύπαρξη πρωτοκόλλου) και, ως εκ τούτου, άδειες που δεν παραβιάζουν τη ρήτρα αποκλειστικότητας (σε αντίθεση με ό,τι θα ίσχυε για τις αμιγώς «ιδιωτικές άδειες», όπως διευκρίνισε το Δικαστήριο στην υπόθεση C-565/13).

VI

Η έννοια αυτή συνεπάγεται, κατά περίπτωση, τον σαφή καθορισμό και γνώση των στόχων και μέτρων διαχείρισης καθώς και των ποσοστών κατανομής («sharing keys») που θεσπίζει το παράκτιο κράτος μεταξύ των διαφόρων ενδιαφερομένων, όπως στην περίπτωση μεικτών συμφωνιών με τη Γροιλανδία, το Μαρόκο, τη Μαυριτανία και τη Γουινέα-Μπισάου.

Όσον αφορά τις συμφωνίες διαχείρισης της αλιείας τόνου, οι αλιευτικές δυνατότητες ορίζονται βάσει των στόχων και μέτρων διαχείρισης που εγκρίνονται από τις οικείες περιφερειακές οργανώσεις διαχείρισης της αλιείας (ΠΟΔΑ), οι οποίες είναι επιφορτισμένες να εκτελούν τα καθήκοντα αυτά σε περιφερειακή βάση, και βασίζονται στις επιστημονικές εργασίες και γνωματεύσεις των οργανώσεων αυτών.

VII

Η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη το επίπεδο αξιοποίησης των αλιευτικών δυνατοτήτων στο παρελθόν, τους εξωτερικούς παράγοντες που έχουν ενδεχομένως αντίκτυπο στην εκμετάλλευση των αλιευτικών δυνατοτήτων ανάλογα με τη διαθεσιμότητα και την αυξομείωση των αλιευμάτων.

Τα επίπεδα αναφοράς των αλιευμάτων που ορίζονται στα «πρωτόκολλα των ΣΑΣ για τον τόνο» —τα οποία δεν είναι όρια αλιευμάτων— βασίζονται σε αλιεύματα των αλιευτικών στόλων της ΕΕ που έχουν αναφερθεί στο παρελθόν. Το βάρος αναφοράς που συμφωνείται στα αντίστοιχα πρωτόκολλα, το οποίο αποτελεί ζωτικής σημασίας προϋπόθεση για τους εταίρους μας, παρέχει τη νομική βάση για την καταβολή της συνεισφοράς της ΕΕ για την πρόσβαση. Ωστόσο, τα εν λόγω επίπεδα αναφοράς των αλιευμάτων πρέπει να λαμβάνουν επίσης υπόψη την υψηλή αυξομείωση των αλιευμάτων από έτος σε έτος στις διάφορες περιοχές, η οποία οφείλεται στην αυξομείωση της κατανομής και της ποσότητας των εξόχως μεταναστευτικών ειδών σε ετήσια βάση.

Όσον αφορά τη συνάφεια μεταξύ της πιθανής υποαξιοποίησης των αλιευτικών δυνατοτήτων και της υλοποίησης πιο περιοριστικών τεχνικών μέτρων διατήρησης (ΤΜΔ), δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι τα εν λόγω ΤΜΔ συμφωνούνται και από τα δύο μέρη για τη διασφάλιση της βιώσιμης εκμετάλλευσης των διάφορων αποθεμάτων, τη μείωση των επιπτώσεων των αλιευτικών δραστηριοτήτων στα θαλάσσια οικοσυστήματα και την αποφυγή συγκρούσεων μεταξύ των αλλοδαπών βιομηχανικών στόλων ανοιχτής θάλασσας και των παράκτιων παραδοσιακών αλιέων στα παράκτια κράτη.

Σε πολλές περιπτώσεις ισχύουν τεχνικά μέτρα διατήρησης βάσει της εθνικής νομοθεσίας των χωρών-εταίρων, οπότε αυτά είναι μη διαπραγματεύσιμα. Τα μέτρα αυτά πρέπει να ενσωματωθούν στη ΣΣΒΑ.

Η αρχή της προκαταβολής της συνεισφοράς πρόσβασης από την ΕΕ εξασφαλίζει ένα σταθερό εισόδημα για τη χώρα-εταίρο, καθιστώντας έτσι τις ΣΣΒΑ ελκυστικά εργαλεία διακυβέρνησης.

VIII

Η Επιτροπή γνωρίζει τα προβλήματα συμβατότητας που ενέχει η μεθοδολογία την οποία εφαρμόζουν οι ανεξάρτητοι σύμβουλοι κατά τη διενέργεια των αξιολογήσεων. Κατόπιν εσωτερικού ελέγχου και βάσει των κατευθυντήριων γραμμών που προκύπτουν από τον εν λόγω έλεγχο, η Επιτροπή έχει θεσπίσει ένα κοινό πρότυπο για τους όρους αναφοράς σχετικά με τις αξιολογήσεις που διενεργούνται στο πλαίσιο των ΣΣΒΑ. Στις αρχές του 2015 συμφωνήθηκε και υλοποιήθηκε μια ενιαία και κοινή μεθοδολογία όσον αφορά την αξιολόγηση των οικονομικών επιπτώσεων των ΣΑΣ.

IX

Τα πρόσφατα έτη, η Επιτροπή έχει επιδοθεί σε μια διαδικασία εκ νέου σχεδιασμού των εργαλείων ΤΠ και στις αρχές του 2013 έθεσε σε εφαρμογή το λεγόμενο «IT Licence Project», το οποίο θα καταγράφει τόσο τη διαβίβαση όσο και την παρακολούθηση των αδειών με ψηφιακό τρόπο. Τα υφιστάμενα εργαλεία ΤΠ επιτρέπουν στην Επιτροπή να διαχειρίζεται καλύτερα τις διαδικασίες που αφορούν τις αιτήσεις για άδειες αλιείας και τις παραδόσεις των αδειών, από την εισαγωγή μιας ολοκληρωμένης αίτησης από το κράτος μέλος έως την χορήγηση της άδειας από την τρίτη χώρα.

X

Από το 2011 και μετά, η Επιτροπή έχει εκπονήσει νέες διαδικασίες υποβολής δεδομένων και νέες βάσεις δεδομένων, ιδίως τη λεγόμενη «DataWareHouse», προκειμένου να καταστήσει δυνατή την καλύτερη και δέουσα παρακολούθηση όλων των αλιευμάτων των αλιευτικών σκαφών της ΕΕ. Η βάση αυτή ήταν διαθέσιμη στο τέλος του 2013 και κατέστη λειτουργική προοδευτικά κατά τη διάρκεια του 2014, ανάλογα με τη δυνατότητα υλοποίησης του συστήματος που είχαν τα κράτη μέλη. Όταν εντοπίζονται συγκεκριμένα ζητήματα, αυτά συζητούνται με τα κράτη μέλη.

XI

Οι κατευθυντήριες γραμμές που ενέκριναν οι υπηρεσίες της Επιτροπής το 2013 για την παρακολούθηση της υλοποίησης της τομεακής στήριξης, οι οποίες επικαιροποιήθηκαν το 2014, καθορίζουν τις αρχές που θα πρέπει να ακολουθούνται για τον ορισμό και την παρακολούθηση της τομεακής στήριξης και συγκεκριμένους κανόνες σχετικά με τις απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων. Αυτό επιτρέπει να γίνουν προσαρμογές στο πρόγραμμα που θα συμφωνηθούν στο πλαίσιο της κοινής επιτροπής.

Οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές συμπληρώθηκαν στα πρόσφατα πρωτόκολλα μέσω της ενσωμάτωσης ειδικών διατάξεων όσον αφορά την υλοποίηση και την παρακολούθηση της τομεακής στήριξης.

Απαιτούν, μεταξύ άλλων, την εκπόνηση και τη συμφωνία ενός πίνακα δραστηριοτήτων που θα χρηματοδοτούνται από την τομεακή στήριξη, ο οποίος θα προσδιορίζει σαφώς τις δράσεις που θα υποστηρίζονται και τους στόχους και τα αποτελέσματα που θα πρέπει να επιτυγχάνονται.

Ο πίνακας εξετάζεται τακτικά από τη μεικτή επιτροπή και παρακολουθείται από τον ακόλουθο σε θέματα αλιείας προκειμένου να διασφαλιστεί η τήρηση του προγράμματος που περιγράφεται σε αυτόν.

XII

Κατόπιν της νέας ΚΑΠ που εγκρίθηκε το 2013, συμπεριλαμβανομένης της αποσύνδεσης των πληρωμών της τομεακής στήριξης από εκείνες που σχετίζονται με τα δικαιώματα πρόσβασης και των όρων που σχετίζονται με αυτές τις πληρωμές της τομεακής στήριξης, αυτές τώρα συνδέονται άμεσα με τις επιδόσεις και την αξιοποίηση της τομεακής στήριξης.

Η τομεακή στήριξη δυνάμει των ΣΣΒΑ παρέχεται βάσει περιορισμένου αριθμού ειδικών δράσεων που προτείνει η χώρα-εταίρος και όχι βάσει συστημικής προσέγγισης, όπως αυτής του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης, που παρέχει μεταξύ άλλων δημοσιονομική στήριξη. Επιπλέον, η τομεακή στήριξη είναι γενικά πολύ μικρότερη από αυτήν που παρέχεται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης.

Υπάρχουν διατάξεις που προβλέπουν την αναθεώρηση της τομεακής στήριξης στο πλαίσιο της κοινής επιτροπής για περιπτώσεις στις οποίες η χώρα-εταίρος ζητά την ανακατανομή κονδυλίων εντός του προγράμματος με κατάλληλη αιτιολόγηση ή, κατά περίπτωση, την αναστολή των πληρωμών τομεακής στήριξης, μέχρις ότου επιτευχθεί ικανοποιητική υλοποίηση της τομεακής στήριξης.

XIII α)

Η Επιτροπή αποδέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση.

XIII β)

Η Επιτροπή αποδέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση και έχει ξεκινήσει την υλοποίησή της.

XIII γ)

Η Επιτροπή μπορεί να αποδεχτεί τη συγκεκριμένη σύσταση, για την υλοποίηση της οποίας πρέπει να γίνουν διαπραγματεύσεις και να επιτευχθεί συμφωνία μεταξύ της ΕΕ και της οικείας τρίτης χώρας.

XIII δ)

Η Επιτροπή μπορεί να αποδεχτεί τη σύσταση, ενώ έχει ήδη αρχίσει τη διαδικασία διαβούλευσης με τους ενδιαφερομένους.

XIII ε)

Η Επιτροπή αποδέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση.

Τον Δεκέμβριο του 2014 παρουσιάστηκε στην Επιτροπή μια νέα μεθοδολογία, η οποία και έγινε δεκτή τον Ιανουάριο του 2015. Αυτή θα παράσχει κοινή βάση για τη διενέργεια αξιολογήσεων των οικονομικών επιπτώσεων των πρωτοκόλλων, που θα προηγηθούν των μελλοντικών διαπραγματεύσεων. Αφού εφαρμοστεί συστηματικά η εν λόγω μεθοδολογία, θα συνάδει πλήρως με τις συστάσεις του Συνεδρίου.

XIII στ)

Η Επιτροπή αποδέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση και θεωρεί ότι προβαίνει ήδη στις απαραίτητες ενέργειες για τη διόρθωση της κατάστασης αυτής.

Τα πρόσφατα έτη, η Επιτροπή έχει επιδοθεί σε διαδικασία εκ νέου σχεδιασμού των εργαλείων ΤΠ και έχει δρομολογήσει το λεγόμενο «IT Licence Project», το οποίο καταγράφει τόσο τη διαβίβαση όσο και την παρακολούθηση των αδειών με ψηφιακό τρόπο.

XIII ζ)

Η Επιτροπή αποδέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση και θεωρεί ότι προβαίνει ήδη στις απαραίτητες ενέργειες για τη διόρθωση της κατάστασης αυτής.

Κατά τις διαπραγματεύσεις για την ανανέωση των πρωτοκόλλων, η Επιτροπή προωθεί ενεργά τη χρήση ηλεκτρονικών αδειών για τα ενωσιακά σκάφη.

XIII η)

Η Επιτροπή αποδέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση και θεωρεί ότι προβαίνει ήδη στις απαραίτητες ενέργειες για τη διόρθωση της κατάστασης αυτής.

Η Επιτροπή βρίσκεται σε διαρκή επαφή με τα κράτη μέλη για την επίλυση όλων των τεχνικών ζητημάτων.

XIII θ)

Η Επιτροπή αποδέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση και θεωρεί ότι αυτή έχει υλοποιηθεί εν μέρει, δεδομένου ότι η Επιτροπή έχει θεσπίσει ειδικές κατευθυντήριες γραμμές για τη διαχείριση και την παρακολούθηση της τομεακής στήριξης και πρόκειται να προβεί, κατόπιν διαπραγματεύσεων με τις χώρες εταίρους, στις απαραίτητες ενέργειες για την πλήρη υλοποίησή της.

XIII ι)

Η Επιτροπή αποδέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση και θεωρεί ότι αυτή έχει υλοποιηθεί εν μέρει.

Η νέα ΚΑΠ καθόρισε τη «συνοχή με άλλες πολιτικές της Ένωσης» ως μία από τις αρχές χρηστής διακυβέρνησης [άρθρο 3 στοιχείο η) του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1380/2013]. Σε αυτή τη βάση, τα ζητήματα που σχετίζονται με την αλιεία ενσωματώνονται ολοένα και περισσότερο στην πολιτική για την ανάπτυξη.

XIII ια)

Η Επιτροπή αποδέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση και θεωρεί ότι αυτή έχει υλοποιηθεί εν μέρει.

Εξετάζεται η διενέργεια εκταμιεύσεων στο πλαίσιο της μεικτής επιτροπής κάθε ΣΑΣ σε ετήσια βάση. Εάν παρατηρηθεί ανεπαρκής αξιοποίηση της χρηματοδότησης, και συμφωνήσει σε αυτό η μεικτή επιτροπή, δύναται να ανασταλεί η καταβολή της συνεισφοράς της τομεακής στήριξης για τα επόμενα έτη.

Παρατηρήσεις

21

Στην περίπτωση της Μαυριτανίας, επιβλήθηκε διακοπή των αλιευτικών δραστηριοτήτων μεταξύ των πρωτοκόλλων για τις περιόδους 2008-2012 και 2013-2014.

22

Σύμφωνα με το άρθρο 9 του κανονισμού για τις άδειες αλιείας, οι μαυριτανικές αρχές συμφώνησαν να εκδίδουν άδειες για τις αιτήσεις που τους υποβάλλονταν. Εάν οι πλοιοκτήτες από την ΕΕ είχαν ζητήσει άδειες για άλλες κατηγορίες αλιείας, τότε αυτές θα εκδίδονταν για εκείνες τις άλλες κατηγορίες αλιείας. Ωστόσο, δεν παραλήφθηκε καμία αίτηση από τους πλοιοκτήτες κατά την εν λόγω περίοδο.

23

Η λύση για την οποία έγινε διαπραγμάτευση με τη Μαυριτανία τον Ιούλιο του 2014 αποτελεί συμβιβασμό ως προς την ημερομηνία λήξης και έγινε αποδεκτή από την Επιτροπή με τη συγκατάθεση των οικείων κρατών μελών.

24

Η πιθανότητα καταβολής αποζημίωσης για τη διακοπή των αλιευτικών δραστηριοτήτων βασίζεται στον κανονισμό για το ΕΤΑλ (Ευρωπαϊκό Ταμείο Αλιείας). Τα ποσά της εν λόγω αποζημίωσης έχουν ήδη συμπεριληφθεί στον προϋπολογισμό της ΕΕ και, ως εκ τούτου, δεν συνεπάγονται πρόσθετες δαπάνες για την ΕΕ.

28

Η νέα ΚΑΠ καθόρισε τη «συνοχή με άλλες πολιτικές της Ένωσης» ως μία από τις αρχές χρηστής διακυβέρνησης [άρθρο 3 στοιχείο η) του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1380/2013].

Η αναβαθμισμένη συνεργασία με την ΓΔ Διεθνούς Συνεργασίας και Ανάπτυξης (DEVCO), τόσο σε ανώτερο όσο και σε κατώτερο διοικητικό επίπεδο, θα διασφαλίσει την αποδοτική χρήση της οικονομικής στήριξης που παρέχει η ΕΕ, είτε μέσω των ΣΣΒΑ, είτε μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης είτε από άλλους χορηγούς.

Η τομεακή στήριξη της ΕΕ παρέχεται, μεταξύ άλλων, προκειμένου να συμβάλει στη βελτίωση της διακυβέρνησης σε εθνικό επίπεδο, ενώ η χρηματοδότηση που παρέχεται στην Επιτροπή Ινδικού Ωκεανού (IOC) σε περιφερειακό επίπεδο από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης (ΕΤΑ) σκοπό έχει την περαιτέρω ανάπτυξη της περιφερειακής συνεργασίας. Ο ακόλουθος σε θέματα αλιείας της αντιπροσωπείας της ΕΕ που βρίσκεται επιτόπου συμβάλλει και αυτός, μέσω των τακτικών επαφών του με την IOC, στη διασφάλιση της συμπληρωματικότητας των χρηματοδοτούμενων δράσεων.

31

Μέσω των ΣΑΣ, και ειδικότερα μέσω της τομεακής στήριξης, η ΕΕ επιδιώκει επίσης να βελτιώσει τη συνεργασία ως προς την επιστημονική διαδικασία για τις αξιολογήσεις των αποθεμάτων, της αλιείας και των μέτρων διαχείρισης μεταξύ επιστημόνων της ΕΕ και των χωρών-εταίρων, μέσω κοινών επιστημονικών επιτροπών στο πλαίσιο μεικτών ΣΣΒΑ, καθώς επίσης και να στηρίξει τη συμμετοχή επιστημόνων και διαχειριστών από τις χώρες-εταίρους στις συναντήσεις των ΠΟΔΑ στο πλαίσιο των ΣΣΒΑ για την αλιεία τόνου.

Όσον αφορά τις συμφωνίες διαχείρισης της αλιείας τόνου, τα πρωτόκολλα θα πρέπει να χορηγούν δικαιώματα πρόσβασης μόνο εάν αυτές συνάδουν με τις αρχές διαχείρισης που διατυπώνονται στη Σύμβαση των ΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS). Η Επιτροπή θα πρέπει επίσης να διασφαλίζει ότι οι ΣΑΣ συνάδουν με τα ψηφίσματα και τις συστάσεις των περιφερειακών οργανώσεων διαχείρισης της αλιείας για την κατάσταση των αλιευτικών αποθεμάτων.

Όσον αφορά τις μεικτές συμφωνίες, η κοινή επιστημονική επιτροπή εξετάζει τακτικά όλες τις σχετικές και διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με τα αλιεύματα, τις αλιευτικές προσπάθειες και την κατάσταση των αλιευτικών αποθεμάτων που σχετίζονται με τα αντίστοιχα πρωτόκολλα των ΣΣΒΑ.

Σύμφωνα με το άρθρο 61 της UNCLOS, έστω και εάν το πλεόνασμα καθορίζεται από παράκτιο κράτος, η ΕΕ και το κράτος της σημαίας είναι συνυπεύθυνα για την αποτροπή της υπεραλίευσης. Για τον λόγο αυτό, η ΕΕ σκοπεύει να εξασφαλίσει πλήρη διαφάνεια σχετικά με τις αλιευτικές δυνατότητες και τους στόχους διαχείρισης. Ωστόσο, η έννοια του πλεονάσματος δεν συνεπάγεται ότι πρέπει να υιοθετηθεί πλαίσιο διαχείρισης που να βασίζεται σε όρια αλιευμάτων. Τα ποσοστά θνησιμότητας λόγω αλιείας μπορούν όντως να περιοριστούν μέσω άλλου είδους μέτρων, όπως τα όρια αλιευτικής ικανότητας, τα όρια αλιευτικής προσπάθειας κ.λπ.

32

Η θνησιμότητα λόγω αλιείας περιορίζεται από τα όρια αλιευτικής ικανότητας που έχουν οριστεί βάσει των σχεδίων ανάπτυξης του στόλου των συμβαλλόμενων μερών που συμμετέχουν στην επιτροπή διαχείρισης της αλιείας τόνου του Ινδικού Ωκεανού (IOTC) και τα επίπεδα ικανότητας που σχετίζονται με την ΕΕ τηρούνται στα πρωτόκολλα.

Απάντηση στα σημεία 33-34

Σε όλες τις διαπραγματεύσεις, τα ζητήματα που αφορούσαν τη χρηστή οικονομική διαχείριση και τη βέλτιστη σχέση ποιότητας-τιμής διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη των διαπραγματεύσεων. Αυτό αντανακλάται στην αναδιάρθρωση της οικονομικής συνιστώσας, βάσει της οποίας ο εν λόγω κλάδος έχει τώρα μεγαλύτερη συμμετοχή στο οικονομικό βάρος των πληρωμών που αφορούν την πρόσβαση σε περιοχές εκτός της ΕΕ.

39

Οι πληροφορίες που παρασχέθηκαν για την αξιολόγηση καταδεικνύουν επίσης ότι η άμεση προστιθέμενη αξία για όλους τους δικαιούχους μειώθηκε ελάχιστα στο πρωτόκολλο της περιόδου 2013-2014 σε σύγκριση με τα προγενέστερα πρωτόκολλα (από 0,86 σε 0,8), με εκ νέου εξισορρόπηση του οφέλους της προστιθέμενης αξίας υπέρ της Μαυριτανίας.

Αυτό θα μπορούσε να οφείλεται στο γεγονός ότι η αξιολόγηση κάλυψε περίοδο μόλις 11 μηνών από το σύνολο της διετούς διάρκειας του πρωτοκόλλου, που συνέπεσε με την περίοδο χαμηλής αξιοποίησης. Εκτός αυτού, θα πρέπει να τονιστεί η υψηλή μεταβλητότητα των αγοραίων τιμών των μικρών πελαγικών ειδών, γεγονός που επηρεάζει σαφώς τις εκτιμήσεις της προστιθέμενης αξίας. Για τους λόγους αυτούς, τα συμπεράσματα της αξιολόγησης θα πρέπει να αντιμετωπίζονται με επιφύλαξη.

40

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ανεστάλησαν οι διαπραγματεύσεις με τη Μαυριτανία για το διάδοχο πρωτόκολλο.

41

Κατά τις διαπραγματεύσεις με τη Μοζαμβίκη για το νέο πρωτόκολλο, οι εν λόγω τεχνικές προϋποθέσεις έγιναν αποδεκτές από τα κράτη μέλη δεδομένου μάλιστα ότι η Επιτροπή εξασφάλισε παρέκκλιση από την εθνική νομοθεσία (να επιθεωρείται το 1/3 του στόλου αντί του συνόλου) με σκοπό τη μεγιστοποίηση της αξιοποίησης του πρωτοκόλλου.

46

Η τομεακή στήριξη που παρέχεται βάσει των ΣΣΒΑ και εκείνη που παρέχεται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης διαφέρουν ως προς τη φύση τους και οι σχετικές διαπραγματεύσεις διεξάγονται ξεχωριστά. Τα χρονοδιαγράμματα των διαπραγματεύσεων για τη στήριξη βάσει των ΣΣΒΑ και για εκείνη που παρέχεται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης σπανίως συμπίπτουν. Ο προγραμματισμός του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης εξετάζεται ανά επταετία, ενώ οι ΣΣΒΑ είχαν μέση διάρκεια 3-4 έτη.

Συνεπώς, η Επιτροπή θεωρεί ότι αυτό δεν επηρεάζει τη θέση της κατά τη διαπραγμάτευση για τις ΣΣΒΑ.

Γενικά, υπάρχει συνέπεια και συνοχή στις προσεγγίσεις που χρησιμοποιούνται σε σχέση με τις χώρες-εταίρους.

49

Η Επιτροπή βασίζεται σε δεδομένα που υποβάλλουν τα κράτη μέλη βάσει των απαιτήσεων της ενωσιακής νομοθεσίας. Τυχόν διαφορές που μπορεί να προκύψουν επιλύονται μέσω του νέου κεντρικού συστήματος αναφοράς αλιευμάτων, που επιτρέπει τη διαρκή παρακολούθηση. Η διαθεσιμότητα των δεδομένων θα βελτιωθεί μέσω σύγκρισης μεταξύ των αναφερόμενων αλιευμάτων και του βάρους αναφοράς που καθορίζεται στο πρωτόκολλο, σε συνεχή βάση.

50

Η σύντομη διάρκεια του πρωτοκόλλου πριν από τη μεταρρύθμιση της ΚΑΠ σκοπό είχε να επιτρέψει τη μετάβαση στην υλοποίηση της νέας ΚΑΠ. Τώρα που η νέα ΚΑΠ έχει τεθεί σε εφαρμογή, θα επιδιωχθεί η έγκριση πρωτοκόλλων μεγαλύτερης διάρκειας, κατά μέσο όρο 4 έως 5 ετών.

52

Δεδομένου ότι οι στόχοι της ΚΑΠ σχετικά με τις ΣΑΣ δεν προβλέπουν τον αντίκτυπό τους σε περιοχές της ΕΕ ούτε την προμήθεια ιχθύων στην αγορά της ΕΕ, δεν αναμένεται να υπάρξει αξιολόγηση των εν λόγω πτυχών.

Στις αρχές του 2015, οι σύμβουλοι που όρισε η Επιτροπή για τη διενέργεια αξιολογήσεων των ΣΣΒΑ εκπόνησαν και συμφώνησαν με τις υπηρεσίες της Επιτροπής μια κοινή, ομοιογενή μέθοδο αξιολόγησης των οικονομικών συνεπειών στο πλαίσιο των ΣΣΒΑ.

57

Η διαδικασία επαλήθευσης από την Επιτροπή συμμορφώνεται πλήρως με τη διάταξη του εφαρμοστέου πρωτοκόλλου.

Η Επιτροπή δημιουργεί επί του παρόντος ένα νέο σύστημα που θα καταγράφει τόσο την διαβίβαση όσο και την παρακολούθηση των αδειών με πλήρως ψηφιακό τρόπο (έργο LICENCE) και θα επιτρέπει στην Επιτροπή να διαχειρίζεται καλύτερα τις διαδικασίες που αφορούν τις αιτήσεις για άδειες αλιείας και τις χορηγήσεις των αδειών, από την υποβολή μιας πλήρους αίτησης από τα κράτη μέλη έως την χορήγηση της άδειας από την τρίτη χώρα.

58

Η μορφή της διαβίβασης των αδειών εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις ειδικές διατάξεις της εθνικής νομοθεσίας της χώρας-εταίρου, καθώς και από την αντίστοιχη ικανότητα του ανθρώπινου δυναμικού και τη διαχειριστική ικανότητα.

59

Όσον αφορά τη Μαυριτανία, η αντιπροσωπία της ΕΕ παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς τη διαδικασία αδειοδότησης και βρίσκεται σε συνεχή επαφή με τις αρμόδιες υπηρεσίες της Μαυριτανίας προκειμένου να ελαχιστοποιηθούν οι καθυστερήσεις. Επιπλέον, η διαδικασία διευκολύνεται από την ύπαρξη πρακτόρων που εκπροσωπούν τους πλοιοκτήτες στις τοπικές αρχές.

60

Το υφιστάμενο σύστημα ΤΠ επιτρέπει στην Επιτροπή τον εντοπισμό των αιτήσεων για άδειες αλιείας μόνο αφού αυτές διαβιβαστούν πλήρεις από το οικείο κράτος σημαίας. Στόχος του έργου που ξεκίνησε στις αρχές του 2013 για τη βελτίωση της διαδικασίας, και το οποίο ονομάζεται «IT Licence Project», είναι να καταστεί δυνατή η καλύτερη παρακολούθηση των διαδικασιών που σχετίζονται με τις αιτήσεις για άδειες αλιείας και τις χορηγήσεις των αδειών αυτών. Στο μεταξύ, η Επιτροπή επανεξετάζει επί του παρόντος όλες τις εσωτερικές της διαδικασίες.

62

Εφαρμόζονται οι διατάξεις περί υποβολής εκθέσεων που περιλαμβάνονται στην οικεία νομοθεσία της ΕΕ και η Επιτροπή τηρεί τα απαραίτητα αρχεία. Επιπλέον, βρίσκεται σε εξέλιξη η ανάπτυξη των απαραίτητων εργαλείων ΤΠ για τη δημιουργία της βάσης δεδομένων αλιευμάτων.

63

Από το 2011 και μετά, η Επιτροπή έχει εκπονήσει νέες διαδικασίες υποβολής δεδομένων και νέες βάσεις δεδομένων, ιδίως τη λεγόμενη «DataWareHouse», προκειμένου να καταστήσει δυνατή την καλύτερη και δέουσα παρακολούθηση όλων των αλιευμάτων των αλιευτικών σκαφών της ΕΕ. Η βάση αυτή ήταν διαθέσιμη στο τέλος του 2013 και κατέστη λειτουργική προοδευτικά κατά τη διάρκεια του 2014, ανάλογα με τη δυνατότητα υλοποίησης του συστήματος που είχαν τα κράτη μέλη. Όταν εντοπίζονται συγκεκριμένα ζητήματα, αυτά συζητούνται με τα κράτη μέλη.

65

Η Επιτροπή έχει ήδη εντοπίσει το ζήτημα αυτό και συνεργάζεται επί του παρόντος με τα κράτη μέλη, καθώς και με ινστιτούτα αλιευτικών ερευνών της ΕΕ και τρίτες χώρες προκειμένου να επιτευχθεί συμφωνία για κοινές μεθοδολογίες αξιολόγησης των αλιευμάτων που συλλέγονται σε ύδατα καλυπτόμενα από ΣΑΣ.

Μολονότι ίσως υπήρχε το ενδεχόμενο δημιουργίας πρόσθετων δαπανών για την ΕΕ, αυτό εν τούτοις δεν συνέβη στον Ινδικό Ωκεανό, όπου τα αλιεύματα δεν υπερέβησαν το βάρος αναφοράς σε καμία από τις συμφωνίες που εξετάστηκαν από το Συνέδριο, με εξαίρεση τη Μαδαγασκάρη για τα έτη 2005 και 2007.

68

Παρακαλούμε ανατρέξτε στην απάντηση στο σημείο XI της σύνοψης.

69

Όταν αυτό είναι δυνατόν σε χώρες όπου δραστηριοποιούνται αρκετοί χορηγοί, η ΕΕ οργανώνει συναντήσεις συντονισμού με άλλους αναπτυξιακούς παράγοντες (πρβλ. Μαυριτανία και πιο πρόσφατα Μοζαμβίκη). Ο ακόλουθος σε θέματα αλιείας συμμετέχει στις συναντήσεις συντονισμού. Υπάρχουν ενεργές επαφές μεταξύ των διάφορων τμημάτων της αντιπροσωπείας που εμπλέκονται στην ανάπτυξη της συνεργασίας.

Στις συναντήσεις συντονισμού με άλλους χορηγούς ακολουθούνται οι προτεραιότητες που έχει επιλέξει η ΕΕ.

70

Η αντιπροσωπεία στη Μοζαμβίκη συμμετέχει σε συναντήσεις συντονισμού με χορηγούς του εν λόγω τομέα που οργανώνει το υπουργείο, ενώ εκπροσωπείται και η αντιπροσωπεία ως βασικός χορηγός του τομέα αυτού. Επιπλέον, οι αρμόδιες αρχές αλιείας εκπονούν σχέδιο δραστηριοτήτων σύμφωνα με τους εθνικούς κανόνες και συνδεδεμένο με τη διαφάνεια των δραστηριοτήτων που χρηματοδοτούνται από διάφορους χορηγούς και την ΕΕ. Η Επιτροπή θεωρεί ότι δεν υπάρχει κίνδυνος διπλής χρηματοδότησης.

72

Παρακαλούμε ανατρέξτε επίσης στην απάντηση στο σημείο XI της σύνοψης.

73

Η Επιτροπή έχει σκοπό να εξασφαλίσει τη σαφή αναφορά της συνεισφοράς της τομεακής στήριξης στον εθνικό προϋπολογισμό, αλλά αυτό εξαρτάται από την εθνική δημοσιονομική νομοθεσία της χώρας-εταίρου.

Η Επιτροπή είναι της άποψης ότι η παρεχόμενη τομεακή στήριξη είναι δυνατόν να εντοπιστεί στους αντίστοιχους πίνακες των χωρών-εταίρων.

Η Επιτροπή οφείλει επίσης να λάβει υπόψη της ότι οι δράσεις που αναλαμβάνει η χώρα-εταίρος για την υλοποίηση του αντίστοιχου πίνακα σε σχέση με την υλοποίηση της τομεακής στήριξης υπόκεινται συνήθως στους εθνικούς κανόνες που αφορούν την προκήρυξη διαγωνισμών και τη σύναψη συμβάσεων.

74

Οι κοινές επιτροπές δυνάμει των πρωτοκόλλων παρακολουθούν την υλοποίηση της τομεακής στήριξης, συμπεριλαμβανομένης της σχέσης κόστους-αποτελεσματικότητας, όταν αυτή είναι διαθέσιμη.

Όσον αφορά τη Μοζαμβίκη, εκτός από την τακτική παρακολούθηση μέσω της κοινής επιτροπής, δεν έχει διενεργηθεί ακόμη η τελική αξιολόγηση της υλοποίησης της τομεακής στήριξης δυνάμει του πρωτοκόλλου της περιόδου 2012-2014. Η Μοζαμβίκη βρίσκεται επί του παρόντος στη διαδικασία εκπόνησης της τεκμηρίωσης για την εν λόγω αξιολόγηση, ενώ πρόκειται να οργανωθεί κοινή επιτροπή προκειμένου να εξετάσει την πρόοδο.

75

Παρακαλούμε ανατρέξτε στην απάντηση στο σημείο XIΙ της σύνοψης.

Όσον αφορά τη Μαυριτανία, το επίπεδο αξιοποίησης επηρεάστηκε από το δυσχερές πολιτικό πλαίσιο στις αρχές της περιόδου 2008-2012. Επιπλέον, η τομεακή στήριξη δυνάμει του πρωτοκόλλου της περιόδου 2013-2014 μειώθηκε σε 3 εκατομμύρια ευρώ ετησίως, κατόπιν ρητού αιτήματος των μαυριτανικών αρχών: αυτός δεν ήταν ο αρχικός στόχος της Επιτροπής, ούτε αποτελούσε άμεση αντίδραση στην έλλειψη διαφάνειας από μέρους της Μαυριτανίας ως εταίρου.

Η ικανότητα απορρόφησης παρακολουθείται εκ του σύνεγγυς στο πλαίσιο κάθε συνάντησης της κοινής επιτροπής, η οποία αξιολογεί συστηματικά το ποσοστό αξιοποίησης των κονδυλίων και σχολιάζει σχετικά, ενώ έχουν σημειωθεί σημαντικές βελτιώσεις στην περίπτωση των Σεϊχελών και της Μοζαμβίκης σε σύγκριση με τα προγενέστερα πρωτόκολλα.

76

Η αξιοποίηση της τομεακής στήριξης που χορηγείται στις χώρες-εταίρους καθορίζεται κατά περίπτωση, βάσει του τρόπου με τον οποίον η χώρα-εταίρος επιθυμεί να χρησιμοποιήσει την εν λόγω στήριξη για την ανάπτυξη της εθνικής της πολιτικής αλιείας.

Πλαίσιο 2 — Μαδαγασκάρη

Τα ενωσιακά κονδύλια αποτελούν γενικά έσοδα σε επίπεδο δημοσίου ταμείου, ακριβώς όπως κάθε άλλη κρατική πηγή εισοδήματος.

Πλαίσιο 2 — Μαυριτανία

Η κοινή ανασκόπηση κατέδειξε ότι τα μη δαπανηθέντα ποσά που είχαν διατεθεί στο πλαίσιο της τομεακής στήριξης ανέρχονταν σε 25 εκατομμύρια ευρώ. Τον Μάρτιο του 2013, η Μαυριτανία υπέβαλε έκθεση στην ΕΕ με την οποία δήλωσε ότι τα ποσά που απέμεναν ανέρχονταν σε 13 εκατομμύρια ευρώ κατά την εν λόγω ημερομηνία. Ωστόσο, το ποσό αυτό δεν αναγνωρίστηκε αμοιβαία, δεδομένου ότι η Μαυριτανία δεν αιτιολόγησε πλήρως τη βάση του σχετικού υπολογισμού.

Πλαίσιο 2 — Μοζαμβίκη

Στη συνάντηση του Ιουνίου 2012, η κοινή επιτροπή συμφώνησε να τροποποιήσει το πρόγραμμα εκ των υστέρων, όπως αναφέρεται στα συνημμένα παραρτήματα της έκθεσης, και να προβλεφθούν πρόσθετα έργα υποδομών τα οποία προβλέπονταν στο συνολικό πλαίσιο δράσεων που είχαν συμφωνηθεί και είχαν συμπεριληφθεί στον εθνικό προϋπολογισμό.

78

Παρακαλούμε ανατρέξτε στην απάντηση στο σημείο XIΙ της σύνοψης.

Η διακυβέρνηση της τομεακής στήριξης έχει βελτιωθεί μετά τη μεταρρύθμιση της ΚΑΠ, η οποία αποσυνδέει τη χρηματοδότηση της τομεακής στήριξης από τις πληρωμές για την πρόσβαση και περιλαμβάνει αυξημένη παρακολούθηση και εφαρμογή προϋποθέσεων κατά τη διαδικασία της κοινής επιτροπής.

Παρακαλούμε ανατρέξτε στην απάντηση στο σημείο XIΙ της σύνοψης.

80

Εξετάζεται και αναθεωρείται τακτικά η διενέργεια εκταμιεύσεων στο πλαίσιο της κοινής επιτροπής κάθε ΣΑΣ σε ετήσια βάση. Εάν παρατηρηθεί ανεπαρκής αξιοποίηση της χρηματοδότησης, και συμφωνήσει σε αυτό η κοινή επιτροπή, δύναται να ανασταλεί η καταβολή της συνεισφοράς της τομεακής στήριξης για τα επόμενα έτη ωσότου βελτιωθεί η αξιοποίηση των κονδυλίων. Αυτό ίσχυε ιδίως σε σχέση με τις Σεϋχέλλες, τη Μοζαμβίκη και τις Κομόρες.

81

Εάν τα αποτελέσματα μιας δράσης προτεραιότητας ή των σχετικών έργων είναι μηδενικά ή περιορισμένα, αναστέλλεται η πληρωμή της τομεακής στήριξης κατά το επόμενο έτος μέχρις ότου επιτευχθούν οι στόχοι.

Αυτό πρέπει να εξεταστεί λαμβάνοντας υπόψη ότι γενικά η διάρκεια των δράσεων δεν περιορίζεται στο οικείο οικονομικό έτος, αλλά ενδέχεται να είναι πολυετής.

82

Μολονότι οι έννοιες είναι ίδιες, οι στόχοι διαφέρουν σημαντικά λόγω του διαφορετικού πεδίου εφαρμογής και της διαφορετικής κλίμακας της στήριξης, καθώς και της διαχείρισής της.

Ωστόσο, έχει βελτιωθεί η συνέπεια και η συνοχή ως προς την υλοποίηση των εν λόγω πολιτικών μεταξύ των υπηρεσιών της Επιτροπής σε σχέση με τη χρήση και την εκταμίευση της τομεακής στήριξης. Αυτό εφαρμόζεται βάσει στοχευμένων, προσδιορίσιμων δράσεων με σαφείς δείκτες απόδοσης, δυνάμει των οποίων μπορεί να γίνει η μέτρηση των επιδόσεων.

Εκπονούνται προγράμματα τομεακής στήριξης τα οποία βασίζονται στις ανάγκες της χώρας-εταίρου και συζητούνται από αμφότερα τα μέρη στο πλαίσιο της κοινής επιτροπής, ενώ το τελικό πρόγραμμα δραστηριοτήτων προκύπτει από την εν λόγω διαδικασία διαβούλευσης.

Πλαίσιο 3 — Μαδαγασκάρη

Στη Μαδαγασκάρη, οι πληρωμές δυνάμει των ΣΣΒΑ συνεχίστηκαν μετά την απόφαση βάσει της οποίας η Μαδαγασκάρη δεν ήταν πλέον επιλέξιμη για δημοσιονομική στήριξη. Η απόφαση αυτή ελήφθη σε πλήρη συντονισμό μεταξύ των οικείων υπηρεσιών των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, δεδομένου οι πληρωμές ήταν σαφώς στοχευμένες προς τη διαχείριση της αλιείας και συνέβαλλαν στην προστασία της απασχόλησης και της ανάπτυξης στον τομέα της αλιείας καθώς και της επισιτιστικής ασφάλειας στη χώρα, δεδομένης της πολιτικής κρίσης.

Πλαίσιο 3 — Μοζαμβίκη

Αν και η δημοσιονομική στήριξη καθυστέρησε, αυτό δεν συνδεόταν με την πληρωμή της τομεακής στήριξης, δεδομένου ότι δεν υπήρχε άμεση επίπτωση στην υλοποίηση του συμφωνηθέντος ειδικού προγράμματος εργασίας για την τομεακή στήριξη. Συνεπώς, το γεγονός αυτό επιβεβαιώνει την διακριτή φύση των δύο καθεστώτων στήριξης.

Η Επιτροπή πιστεύει ότι η αυξημένη συνοχή μεταξύ των πολιτικών ανάπτυξης και αλιείας δεν συνεπάγεται απαραιτήτως ταυτόσημη προσέγγιση όσον αφορά τις πληρωμές κονδυλίων βάσει των αντίστοιχων πολιτικών, δεδομένου ότι η καθεμία διέπεται από ειδικές νομικές πράξεις, και απαιτείται η τήρηση των αντίστοιχων προϋποθέσεων.

83

Παρακαλούμε ανατρέξτε στην απάντηση στο σημείο XI της σύνοψης.

Η Επιτροπή επιδιώκει την ενσωμάτωση των συνεισφορών της τομεακής στήριξης στη φορολογική νομοθεσία (Loi de Finance) των χωρών-εταίρων με σκοπό τη διασφάλιση της διαφάνειας των κονδυλίων.

Συμπεράσματα και συστάσεις

85

Οι διαπραγματεύσεις για τα πρωτόκολλα ΣΑΣ εξαρτώνται από αρκετούς παράγοντες, πολλοί από τους οποίους δεν εμπίπτουν στον έλεγχο της Επιτροπής. Υπάρχουν κανόνες που πρέπει να τηρούνται, οι οποίοι αφορούν άλλα θεσμικά όργανα της ΕΕ, δηλ. το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο. Η συνολική διάρκεια της διαπραγματευτικής διαδικασίας εξαρτάται επίσης σε μεγάλο βαθμό από τις εσωτερικές διαδικασίες έγκρισης της τρίτης χώρας-εταίρου.

86

Το μεταβατικό αυτό καθεστώς βασίζεται στο άρθρο 9 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1006/2008 σχετικά με τις άδειες αλιείας που διασφαλίζει τη συνέχιση των αλιευτικών δραστηριοτήτων για περιορισμένη διάρκεια έξι μηνών, σε περίπτωση που έχει συμφωνηθεί πρωτόκολλο μεταξύ της ΕΕ και της χώρας-εταίρου το οποίο, όμως, δεν έχει τεθεί ακόμη σε προσωρινή εφαρμογή. Οι εν λόγω μεταβατικές άδειες, που χορηγούνται από τη χώρα-εταίρο σε αυστηρά εθελοντική βάση κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής, θα πρέπει να θεωρούνται άδειες χορηγούμενες βάσει της κύριας συμφωνίας (παρά τη μη ύπαρξη πρωτοκόλλου) και, ως εκ τούτου, άδειες που δεν παραβιάζουν τη ρήτρα αποκλειστικότητας (σε αντίθεση με ό,τι θα ίσχυε για τις αμιγώς «ιδιωτικές άδειες», όπως διευκρίνισε το Δικαστήριο στην υπόθεση C-565/13).

87

Όσον αφορά τις συμφωνίες για την «αλιεία τόνου», ακολουθείται ήδη η προσέγγιση αυτή, ιδίως στον Ινδικό Ωκεανό όπου οι ιχθυότοποι απαντούν σε χώρες-εταίρους γεγονός που αποτυπώνει τη μεταναστευτική διαδρομή του τόνου. Όσον αφορά τις «μεικτές» συμφωνίες, αυτό θα ήταν δυσκολότερο να επιτευχθεί δεδομένων των διαφορετικών τύπων αλιείας που υπεισέρχονται.

88

Η έννοια αυτή συνεπάγεται, κατά περίπτωση, τον σαφή καθορισμό και γνώση των στόχων και μέτρων διαχείρισης, καθώς και των ποσοστών κατανομής («sharing keys») που θεσπίζει το παράκτιο κράτος μεταξύ των διαφόρων ενδιαφερομένων, όπως στην περίπτωση μεικτών συμφωνιών με τη Γροιλανδία, το Μαρόκο, τη Μαυριτανία και τη Γουινέα-Μπισάου.

Όσον αφορά τις συμφωνίες διαχείρισης της αλιείας τόνου, οι αλιευτικές δυνατότητες ορίζονται βάσει των στόχων και μέτρων διαχείρισης που εγκρίνονται από τις οικείες περιφερειακές οργανώσεις διαχείρισης της αλιείας (ΠΟΔΑ), οι οποίες είναι επιφορτισμένες να εκτελούν τα καθήκοντα αυτά σε περιφερειακή βάση, και βασίζονται στις επιστημονικές εργασίες και γνωματεύσεις των οργανώσεων αυτών.

89

Η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη το επίπεδο αξιοποίησης των αλιευτικών δυνατοτήτων στο παρελθόν, τους εξωτερικούς παράγοντες που έχουν ενδεχομένως αντίκτυπο στην εκμετάλλευση των αλιευτικών δυνατοτήτων ανάλογα με τη διαθεσιμότητα και την αυξομείωση των αλιευμάτων.

Τα επίπεδα αναφοράς των αλιευμάτων που ορίζονται στα «πρωτόκολλα των ΣΑΣ για τον τόνο» —τα οποία δεν είναι όρια αλιευμάτων— βασίζονται σε αλιεύματα των αλιευτικών στόλων της ΕΕ που έχουν αναφερθεί στο παρελθόν. Το βάρος αναφοράς που συμφωνείται στα αντίστοιχα πρωτόκολλα, το οποίο αποτελεί ζωτικής σημασίας προϋπόθεση για τους εταίρους μας, παρέχει τη νομική βάση για την καταβολή της συνεισφοράς της ΕΕ για την πρόσβαση. Ωστόσο, τα εν λόγω επίπεδα αναφοράς των αλιευμάτων πρέπει να λαμβάνουν επίσης υπόψη την υψηλή αυξομείωση των αλιευμάτων από έτος σε έτος στις διάφορες περιοχές, η οποία οφείλεται στην αυξομείωση της κατανομής και της ποσότητας των εξόχως μεταναστευτικών ειδών σε ετήσια βάση.

Όσον αφορά τη συνάφεια μεταξύ της πιθανής υποαξιοποίησης των αλιευτικών δυνατοτήτων και της υλοποίησης πιο περιοριστικών τεχνικών μέτρων διατήρησης (ΤΜΔ), δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι τα εν λόγω ΤΜΔ συμφωνούνται και από τα δύο μέρη για τη διασφάλιση της βιώσιμης εκμετάλλευσης των διάφορων αποθεμάτων, τη μείωση των επιπτώσεων των αλιευτικών δραστηριοτήτων στα θαλάσσια οικοσυστήματα και την αποφυγή συγκρούσεων μεταξύ των αλλοδαπών βιομηχανικών στόλων ανοιχτής θάλασσας και των παράκτιων παραδοσιακών αλιέων στα παράκτια κράτη.

Σε πολλές περιπτώσεις ισχύουν τεχνικά μέτρα διατήρησης βάσει της εθνικής νομοθεσίας των χωρών-εταίρων, οπότε αυτά είναι μη διαπραγματεύσιμα. Τα μέτρα αυτά πρέπει να ενσωματωθούν στη ΣΣΒΑ.

Η αρχή της προκαταβολής της συνεισφοράς πρόσβασης από την ΕΕ εξασφαλίζει ένα σταθερό εισόδημα για τη χώρα-εταίρο, καθιστώντας έτσι τις ΣΣΒΑ ελκυστικά εργαλεία διακυβέρνησης.

90

Η Επιτροπή γνωρίζει τα προβλήματα συμβατότητας που ενέχει η μεθοδολογία την οποία εφαρμόζουν οι ανεξάρτητοι σύμβουλοι κατά τη διενέργεια των αξιολογήσεων. Κατόπιν εσωτερικού ελέγχου και βάσει των κατευθυντήριων γραμμών που προκύπτουν από τον εν λόγω έλεγχο, η Επιτροπή έχει θεσπίσει ένα κοινό πρότυπο για τους όρους αναφοράς σχετικά με τις αξιολογήσεις που διενεργούνται στο πλαίσιο των ΣΣΒΑ. Στις αρχές του 2015 συμφωνήθηκε και υλοποιήθηκε μια ενιαία και κοινή μεθοδολογία όσον αφορά την αξιολόγηση των οικονομικών επιπτώσεων των ΣΑΣ.

Σύσταση 1 α)

Η Επιτροπή αποδέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση.

Σύσταση 1 β)

Η Επιτροπή αποδέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση και έχει ξεκινήσει την υλοποίησή της.

Σύσταση 1 γ)

Η Επιτροπή μπορεί να αποδεχτεί τη συγκεκριμένη σύσταση, για την υλοποίηση της οποίας πρέπει να γίνουν διαπραγματεύσεις και να επιτευχθεί συμφωνία μεταξύ της ΕΕ και της οικείας τρίτης χώρας.

Σύσταση 1 δ)

Η Επιτροπή μπορεί να αποδεχτεί τη σύσταση, ενώ έχει ήδη αρχίσει τη διαδικασία διαβούλευσης με τους ενδιαφερομένους.

Σύσταση 1 ε)

Η Επιτροπή αποδέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση.

Τον Δεκέμβριο του 2014 παρουσιάστηκε στην Επιτροπή μια νέα μεθοδολογία, η οποία και έγινε δεκτή τον Ιανουάριο του 2015. Αυτή θα παράσχει κοινή βάση για τη διενέργεια αξιολογήσεων των οικονομικών επιπτώσεων των πρωτοκόλλων, που θα προηγηθούν των μελλοντικών διαπραγματεύσεων. Αφού εφαρμοστεί συστηματικά η εν λόγω μεθοδολογία, θα συνάδει πλήρως με τις συστάσεις του Συνεδρίου.

92

Τα πρόσφατα έτη, η Επιτροπή έχει επιδοθεί σε μια διαδικασία εκ νέου σχεδιασμού των εργαλείων ΤΠ και στις αρχές του 2013 έθεσε σε εφαρμογή το λεγόμενο «IT Licence Project», το οποίο θα καταγράφει τόσο τη διαβίβαση όσο και την παρακολούθηση των αδειών με ψηφιακό τρόπο. Τα υφιστάμενα εργαλεία ΤΠ επιτρέπουν στην Επιτροπή να διαχειρίζεται καλύτερα τις διαδικασίες που αφορούν τις αιτήσεις για άδειες αλιείας και τις παραδόσεις των αδειών, από την εισαγωγή μιας ολοκληρωμένης αίτησης από το κράτος μέλος έως την χορήγηση της άδειας από την τρίτη χώρα.

93

Από το 2011 και μετά, η Επιτροπή έχει εκπονήσει νέες διαδικασίες υποβολής δεδομένων και νέες βάσεις δεδομένων, ιδίως τη λεγόμενη «DataWareHouse», προκειμένου να καταστήσει δυνατή την καλύτερη και δέουσα παρακολούθηση όλων των αλιευμάτων των αλιευτικών σκαφών της ΕΕ. Η βάση αυτή ήταν διαθέσιμη στο τέλος του 2013 και κατέστη λειτουργική προοδευτικά κατά τη διάρκεια του 2014, ανάλογα με τη δυνατότητα υλοποίησης του συστήματος που είχαν τα κράτη μέλη. Όταν εντοπίζονται συγκεκριμένα ζητήματα, αυτά συζητούνται με τα κράτη μέλη.

Σύσταση 2 α)

Η Επιτροπή αποδέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση και θεωρεί ότι προβαίνει ήδη στις απαραίτητες ενέργειες για τη διόρθωση της κατάστασης αυτής.

Τα πρόσφατα έτη, η Επιτροπή έχει επιδοθεί σε διαδικασία εκ νέου σχεδιασμού των εργαλείων ΤΠ και έχει δρομολογήσει το λεγόμενο «IT Licence Project», το οποίο καταγράφει τόσο τη διαβίβαση όσο και την παρακολούθηση των αδειών με ψηφιακό τρόπο.

Σύσταση 2 β)

Η Επιτροπή αποδέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση και θεωρεί ότι προβαίνει ήδη στις απαραίτητες ενέργειες για τη διόρθωση της κατάστασης αυτής.

Κατά τις διαπραγματεύσεις για την ανανέωση των πρωτοκόλλων, η Επιτροπή προωθεί ενεργά τη χρήση ηλεκτρονικών αδειών για τα ενωσιακά σκάφη.

Σύσταση 2 γ)

Η Επιτροπή αποδέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση και θεωρεί ότι προβαίνει ήδη στις απαραίτητες ενέργειες για τη διόρθωση της κατάστασης αυτής.

Η Επιτροπή βρίσκεται σε διαρκή επαφή με τα κράτη μέλη για την επίλυση όλων των τεχνικών ζητημάτων.

94

Οι κατευθυντήριες γραμμές που ενέκριναν οι υπηρεσίες της Επιτροπής το 2013 για την παρακολούθηση της υλοποίησης της τομεακής στήριξης, οι οποίες επικαιροποιήθηκαν το 2014, καθορίζουν τις αρχές που θα πρέπει να ακολουθούνται για τον ορισμό και την παρακολούθηση της τομεακής στήριξης και συγκεκριμένους κανόνες σχετικά με τις απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων. Αυτό επιτρέπει να γίνουν προσαρμογές στο πρόγραμμα που θα συμφωνηθούν στο πλαίσιο της κοινής επιτροπής.

Οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές συμπληρώθηκαν στα πρόσφατα πρωτόκολλα μέσω της ενσωμάτωσης ειδικών διατάξεων όσον αφορά την υλοποίηση και την παρακολούθηση της τομεακής στήριξης.

Απαιτούν, μεταξύ άλλων, την εκπόνηση και τη συμφωνία ενός πίνακα δραστηριοτήτων που θα χρηματοδοτούνται από την τομεακή στήριξη, ο οποίος θα προσδιορίζει σαφώς τις δράσεις που θα υποστηρίζονται και τους στόχους και τα αποτελέσματα που θα πρέπει να επιτυγχάνονται.

Ο πίνακας εξετάζεται τακτικά από τη μεικτή επιτροπή και παρακολουθείται από τον ακόλουθο σε θέματα αλιείας προκειμένου να διασφαλιστεί η τήρηση του προγράμματος που περιγράφεται σε αυτόν.

95

Κατόπιν της νέας ΚΑΠ που εγκρίθηκε το 2013, συμπεριλαμβανομένης της αποσύνδεσης των πληρωμών της τομεακής στήριξης από εκείνες που σχετίζονται με τα δικαιώματα πρόσβασης, και των όρων που σχετίζονται με τις πληρωμές της τομεακής στήριξης, αυτές τώρα συνδέονται άμεσα με τις επιδόσεις και την αξιοποίηση της τομεακής στήριξης.

Η τομεακή στήριξη δυνάμει των ΣΣΒΑ παρέχεται βάσει περιορισμένου αριθμού ειδικών δράσεων που προτείνει η χώρα-εταίρος και όχι βάσει συστημικής προσέγγισης, όπως αυτής του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης, που παρέχει μεταξύ άλλων δημοσιονομική στήριξη. Επιπλέον, η τομεακή στήριξη είναι γενικά πολύ μικρότερη από αυτήν που παρέχεται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης.

Υπάρχουν διατάξεις που προβλέπουν την αναθεώρηση της τομεακής στήριξης στο πλαίσιο της κοινής επιτροπής για περιπτώσεις στις οποίες η χώρα-εταίρος ζητά την ανακατανομή κονδυλίων εντός του προγράμματος με κατάλληλη αιτιολόγηση ή, κατά περίπτωση, την αναστολή των πληρωμών τομεακής στήριξης, μέχρις ότου επιτευχθεί ικανοποιητική υλοποίηση της τομεακής στήριξης.

Σύσταση 3 α)

Η Επιτροπή αποδέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση και θεωρεί ότι αυτή έχει υλοποιηθεί εν μέρει, δεδομένου ότι η Επιτροπή έχει θεσπίσει ειδικές κατευθυντήριες γραμμές για τη διαχείριση και παρακολούθηση της τομεακής στήριξης και πρόκειται να προβεί, κατόπιν διαπραγματεύσεων, στις απαραίτητες ενέργειες για την πλήρη υλοποίησή της.

Σύσταση 3 β)

Η Επιτροπή αποδέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση και θεωρεί ότι αυτή έχει υλοποιηθεί εν μέρει.

Η νέα ΚΑΠ καθόρισε τη «συνοχή με άλλες πολιτικές της Ένωσης» ως μία από τις αρχές χρηστής διακυβέρνησης [άρθρο 3 στοιχείο η) του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1380/2013]. Σε αυτή τη βάση, τα ζητήματα που σχετίζονται με την αλιεία ενσωματώνονται ολοένα και περισσότερο στην πολιτική για την ανάπτυξη.

Σύσταση 3 γ)

Η Επιτροπή αποδέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση και θεωρεί ότι αυτή έχει υλοποιηθεί εν μέρει.

Εξετάζεται η διενέργεια εκταμιεύσεων στο πλαίσιο της μεικτής επιτροπής κάθε ΣΑΣ σε ετήσια βάση. Εάν παρατηρηθεί ανεπαρκής αξιοποίηση της χρηματοδότησης, και συμφωνήσει σε αυτό η μεικτή επιτροπή, δύναται να ανασταλεί η καταβολή της συνεισφοράς της τομεακής στήριξης για τα επόμενα έτη.

Απάντηση στον πίνακα 4

Όσον αφορά τη Μοζαμβίκη, η μεταγενέστερη επαλήθευση από την Επιτροπή επέφερε διόρθωση των αριθμητικών στοιχείων. Βάσει των τρεχουσών πληροφοριών που έχει στη διάθεσή της η Επιτροπή, τα αλιεύματα έφτασαν τους 2330 τόνους, ποσότητα παραπλήσια εκείνης που ανέφεραν η Ισπανία και η Γαλλία για το ίδιο έτος (2326 τόνοι).

QJ-AB-15-010-EL-E  ISSN 1977-5660

Η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) διαπραγματεύεται συμφωνίες με παράκτιες χώρες προκειμένου να εξασφαλίζει αλιευτικά δικαιώματα για τα σκάφη της ΕΕ και να παρέχει υποστήριξη στη διακυβέρνηση και τη βιώσιμη ανάπτυξη του τοπικού αλιευτικού τομέα. Το Συνέδριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, κατά κανόνα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαχειριζόταν ορθά τις συμφωνίες αυτές, αλλά ότι χρειάζονταν ορισμένες βελτιώσεις. Η ποσότητες των αλιευμάτων που συμφωνούνταν κατόπιν διαπραγματεύσεων με τις παράκτιες χώρες υπερέβαιναν συνήθως την πραγματική χρήση από τον στόλο της ΕΕ, με αποτέλεσμα οι συμφωνίες να αποβαίνουν για την ΕΕ σχετικά δαπανηρότερες από το αναμενόμενο. Η παρακολούθηση των δεδομένων για τα αλιεύματα και η διαδικασία αδειοδότησης δεν ήταν αρκούντως αυστηρές, ενώ για τη στήριξη που παρεχόταν για τη βιώσιμη ανάπτυξη του εκάστοτε τοπικού αλιευτικού τομέα απαιτούνταν σαφέστερες προϋποθέσεις επιλεξιμότητας, καθώς και καλύτερος συντονισμός και περισσότερη συνέπεια με τα άλλα είδη αναπτυξιακής υποστήριξης που παρέχει η ΕΕ.