IL-QORTI EWROPEA TAL-AWDITURI
12, rue Alcide De Gasperi
1615 Luxembourg
LUXEMBOURG

Tel. +352 4398-1

E-mail: eca-info@eca.europa.eu
Internet: http://eca.europa.eu

Twitter: @EUAuditorsECA
YouTube: EUAuditorsECA

Ħafna informazzjoni addizzjonali dwar l-Unjoni Ewropea hija disponibbli fuq l-Internet.
Jista’ jsir aċċess għaliha permezz tas-server Europa (http://europa.eu).

Il-Lussemburgu: L-Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet tal-Unjoni Ewropea, 2015

Print | ISBN 978-92-872-3214-4 | ISSN 1831-0907 | doi:10.2865/501148 | QJ-AB-15-016-MT-C
PDF | ISBN 978-92-872-3216-8 | ISSN 1977-5741 | doi:10.2865/72994 | QJ-AB-15-016-MT-N
EPUB | ISBN 978-92-872-3231-1 | ISSN 1977-5741 | doi:10.2865/959338 | QJ-AB-15-016-MT-E

© L-Unjoni Ewropea, 2015

Ir-riproduzzjoni hija awtorizzata kemm-il darba jissemma s-sors oriġinali.

KIF GĦANDEK TAGĦMEL BIEX TIKSEB IL-PUBBLIKAZZJONIJIET TAL-UE

Pubblikazzjonijiet bla ħlas:

•kopja waħda:
permezz tal-EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu);

•iżjed minn kopja waħda jew posters/mapep:
mir-rappreżentanzi tal-Unjoni Ewropea (http://ec.europa.eu/represent_mt.htm),
mid-delegazzjonijiet f'pajjiżi li mhumiex fl-UE (http://eeas.europa.eu/delegations/index_mt.htm),
billi tikkuntatja s-servizz Europe Direct (http://europa.eu/europedirect/index_mt.htm)
jew ċempel 00 800 6 7 8 9 10 11 (numru tat-telefown bla ħlas minn kullimkien fl-UE) (*).

(*)L-informazzjoni mogħtija hija b’xejn, kif ukoll it-telefonati ġeneralment huma b’xejn (għalkemm xi operaturi, kabini tat-telefown jew lukandi jistgħu jitolbu ħlas).

Pubblikazzjonijiet bi ħlas:

•permezz tal-EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu).

MT
2015

Nru 18

Rapport Speċjali

Assistenza finanzjarja
pprovduta lil pajjiżi li
jinsabu f’diffikultajiet

(skont l-Artikolu 287(4), it-tieni subparagrafu, TFUE)

Tim tal-awditjar

Ir-rapporti speċjali tal-QEA jagħtu r-riżultati tal-awditi tal-prestazzjoni u tal-konformità tagħha, ta’ oqsma baġitarji jew suġġetti ta’ ġestjoni speċifiċi. Il-QEA tagħżel u tfassal dawn il-kompiti tal-awditjar biex ikollhom impatt massimu billi tqis ir-riskji għall-prestazzjoni jew għall-konformità, il-livell ta’ introjtu jew ta’ nfiq involut, l-iżviluppi li jkunu għad iridu jseħħu u l-interess politiku u pubbliku.

Dan l-awditu tal-prestazzjoni ġie prodott mill-Awla IV tal-Awditjar — immexxija mill-Membru tal-QEA Milan Martin Cvikl — li tispeċjalizza fl-awditjar ta’ dħul, riċerka u politiki interni, u istituzzjonijiet u korpi tal-Unjoni Ewropea. L-awditu tmexxa mill-Membru tal-QEA Baudilio Tomé Muguruza, b’appoġġ mill-kap tal-kabinett tiegħu, Daniel Costa de Magalhães u Ignacio García de Parada, attaché; Zacharias Kolias, direttur; Josef Jindra, kap tat-tim; Giuseppe Diana, Marco Fians, Daniela Hristova; Didier Lebrun, Ioanna Metaxopoulou, Adrian Savin, Kristian Sniter, awdituri.

Mix-xellug għal-lemin: D. Lebrun, I. García de Parada, K. Sniter, J. Jindra, G. Diana, B. Tomé Muguruza, A. Savin, D. Hristova, Z. Kolias, M. Fians, D. Costa de Magalhães.

Werrej

Abbrevjazzjonijiet

Sommarju eżekuttiv

Introduzzjoni

Il-kriżi tad-dejn sovran fl-Istati Membri tal-UE

Tfassil u implimentazzjoni

Tfassil ta’ programmi

Kundizzjonijiet

Implimentazzjoni

Riżorsi finanzjarji

Finanzjament tal-programmi

Teħid b’self fis-swieq

Approċċ tal-awditjar

Parti I — Il-Kummissjoni ma kinitx imħejjija għall-kobor tal-kriżi li faqqgħet

Il-Kummissjoni stmat b’mod insuffiċjenti l-estent tal-iżbilanċi fiskali fil-perjodu ta’ qabel il-kriżi

Il-Kummissjoni stmat li l-baġits pubbliċi kienu aktar b’saħħithom milli fil-fatt kienu

Il-valutazzjonijiet stmaw b’mod insuffiċjenti r-riskji fiskali potenzjali

B’riżultat ta’ dan, il-Kummissjoni ma kinitx lesta għall-ġestjoni tal-programmi

Parti II — B’mod ġenerali, il-proċessi kienu dgħajfin

Il-proċessi tal-Kummissjoni mhux dejjem kienu jinkorporaw kontrolli u bilanċi suffiċjenti

Fil-biċċa l-kbira, il-Kummissjoni għamlet xogħol bir-reqqa biex tikseb l-informazzjoni neċessarja għal skopijiet ta’ monitoraġġ

Il-previżjonijiet tal-programmi jipprevedu kontrolli wiesgħa ta’ konsistenza fit-tfassil ta’ programmi, iżda b’ħafna riżervi li ma jiġux ivverifikati

B’mod ġenerali, il-karatteristiki tal-programmi kellhom bażi tajba, iżda xi drabi rekords importanti kienu neqsin

Kultant il-Kummissjoni tbiegħdet minn deċiżjonijiet tal-Kunsill

Il-pajjiżi ma kinux ittrattati bl-istess mod

Dgħufijiet fil-ġestjoni tal-programmi minħabba kontrolli dgħajfin

Id-dokumenti relatati mal-programmi kienu tjiebu maż-żmien, iżda kienu għadhom juru nuqqasijiet

Titjib fil-kwalità tad-dokumenti relatati mal-programmi

Dgħufijiet fil-monitoraġġ u r-rappurtar ta’ konformità

Il-kooperazzjoni mas-sħab l-oħra kienet informali biss

Parti III — It-teħid b’self issodisfa l-ħtiġijiet ta’ finanzjament għalkemm ic-ċirkustanzi inizjalment għamluha diffiċli biex l-aħjar prattiki jiġu dejjem rispettati

Il-ħruġ ta’ bonds kien sottoskritt tajjeb

L-ispiża tad-dejn kienet f’konformità mal-livelli bejn il-pari

Xi drabi, il-livelli ta’ pprezzar fil-ħruġ kienu ogħla mill-gwida inizjali tal-banek

Iċ-ċirkustanzi inizjalment għamluha diffiċli biex l-aħjar prattiki jiġu dejjem rispettati

Parti IV — Il-programmi laħqu l-objettivi tagħhom

Ma hemmx ħtieġa li jiżdied il-finanzjament kumplessiv

Il-pakketti ta’ finanzjament urew li kienu suffiċjenti, anke jekk kienu stretti f’żewġ Stati Membri

Ċerti Stati Membri rċevew termini finanzjarji aktar vantaġġużi milli previst fit-tfassil inizjali

Il-miri tad-defiċit aġġornati ġew fil-biċċa l-kbira, iżda mhux dejjem, issodisfati b’mod sostenibbli

B’xi eċċezzjonijiet, ġew issodisfati l-miri annwali tad-defiċit riveduti

Il-pajjiżi kollha tejbu l-pożizzjoni fiskali tagħhom, iżda sa gradi li kienu jvarjaw

Il-pajjiżi użaw miżuri ta’ darba

Il-livell ta’ konformità mal-kundizzjonijiet kien għoli

Eventwalment, l-Istati Membri kkonformaw ma’ mill-inqas 80 % tal-kundizzjonijiet

Il-programmi wasslu għal riformi, iżda kultant l-effetti mixtieqa ma mmaterjalizzawx

Kemm kien tajjeb il-mod kif il-pajjiżi żiedu l-kompetittività tagħhom?

Kisbiet fil-kompettitività, iżda sa gradi li kienu jvarjaw

L-iżvalutazzjoni interna ħadmet permezz tal-aġġustament tal-pagi tal-impjegati l-ġodda

Is-selfiet tal-kambju baqgħu sfida

Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

Sorveljanza ta’ qabel il-kriżi

Proċessi ta’ ġestjoni tal-programmi

Operazzjonijiet ta’ teħid b’self

Kisbiet tal-programmi

Anness I | — | Raġunijiet li jimmotivaw it-talba għall-assistenza
Anness II | — | Il-faċilitajiet ta’ għoti ta’ self għall-ħames pajjiżi
Anness III | — | Metodoloġija tal-awditjar

Risposta tal-Kummissjoni

Abbrevjazzjonijiet

BĊE: Bank Ċentrali Ewropew

EFSF: Faċilità Ewropea ta’ Stabbiltà Finanzjarja

EFSM: Mekkaniżmu Ewropew ta’ Stabbilizzazzjoni Finanzjarja

EMTNs: Euro Medium-Term Notes

ESA: Sistema Ewropea tal-Kontijiet

EWG: Grupp ta’ Ħidma tal-Grupp tal-Euro

KEF: Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju

Kunsill: Kunsill tal-Unjoni Ewropea, it-test juża dan it-terminu bħala tqassira għal kwalunkwe korp deċiżjonali tal-Istati Membri

MtQ: Memorandum ta’ qbil

Sommarju eżekuttiv

I

Seba’ snin ilu, l-Ewropa ffaċċjat kriżi finanzjarja li nbidlet fi kriżi tad-dejn sovran. Il-kriżi tad-dejn sovran kienet konsegwenza ta’ diversi fatturi, li jinkludu superviżjoni bankarja dgħajfa, politiki fiskali foqra, u d-diffikultajiet esperjenzati minn istituzzjonijiet finanzjarji kbar (u l-ispejjeż għas-salvataġġ konsegwenti mġarrba mill-pubbliku ġenerali). Il-kriżi nfirxet fl-Istati Membri tal-UE f’żewġ fażijiet, fejn l-ewwel fażi affettwat il-pajjiżi mhux fiż-żona tal-euro fl-2008-2009 u aktar tard infirxet għaż-żona tal-euro nfisha. B’kollox, tmien Stati Membri tal-UE kellhom ifittxu assistenza makrofinanzjarja.

II

Iżda dan it-taqlib ġie solvut b’mod tajjeb? Aħna nanalizzaw il-ġestjoni mill-Kummissjoni tal-assistenza finanzjarja pprovduta lil ħames Stati Membri (l-Ungerija, il-Latvja, ir-Rumanija, l-Irlanda u l-Portugall).

Xi sinjali ta’ twissija ma ġewx innutati

III

Huwa importanti li wieħed jiftakar li qabel il-kriżi kien hemm diġà qafas immirat lejn il-monitoraġġ tal-baġits tal-Istati Membri. Kienet ir-responsabbiltà tal-Kummissjoni li twissi lill-Kunsill dwar l-iżbilanċi fiskali li kienu qed jiżdiedu. Il-Kummissjoni ma kinitx imħejjija għall-ewwel talbiet għal assistenza finanzjarja.

IV

Aħna sibna li l-Kummissjoni Ewropea stmat li l-baġits pubbliċi tal-pajjiżi kienu aktar b’saħħithom milli fil-fatt irriżultaw li kienu. Dgħufija importanti tal-valutazzjonijiet mill-Kummissjoni qabel l-2009 kienet in-nuqqas ta’ rappurtar dwar l-akkumulazzjoni ta’ obbligazzjonijiet kontinġenti tas-settur pubbliku, li spiss saru obbligazzjonijiet reali matul il-kriżi. Il-Kummissjoni, lanqas, ma tatx attenzjoni suffiċjenti għar-rabta bejn flussi finanzjarji barranin kbar, l-istatus tas-saħħa tal-banek u, fl-aħħar mill-aħħar, il-finanzi tal-gvern.

V

Riformi għall-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir fl-2011, l-2013 u l-2014 fittxew li jindirizzaw id-dgħufijiet tal-perjodu ta’ qabel il-kriżi billi introduċew sorveljanza makroekonomika akbar. Madankollu, lura fl-2008, il-Kummissjoni sabet li ma kinitx imħejjija biex timmaniġġja l-assistenza finanzjarja meta l-pajjiżi bdew jippreżentaw it-talbiet tagħhom.

Niffaċċjaw l-isfida

Inpattu għaż-żmien mitluf

VI

Il-Kummissjoni rnexxielha tassumi d-dmirijiet il-ġodda tagħha rigward il-ġestjoni tal-programmi, li kienu jinkludu t-twettiq ta’ taħditiet mal-awtoritajiet nazzjonali, it-tħejjija ta’ previżjonijiet tal-programmi u ta’ stimi tan-nuqqas fil-finanzjament u l-identifikazzjoni tar-riformi neċessarji. B’kont meħud tar-restrizzjonijiet inizjali ta’ żmien u l-esperjenza rilevanti limitata, din kienet kisba.

VII

Fil-biċċa l-kbira, il-Kummissjoni għamlet xogħol bir-reqqa biex tikseb l-informazzjoni li kienet teħtieġ. Hija mexxiet dejjem aktar il-kompetenza interna u kienet f’kuntatt ma’ firxa wiesgħa ta’ partijiet interessati fil-pajjiżi li appellaw għall-għajnuna.

Għodod kumplessi

VIII

Il-produzzjoni ta’ previżjonijiet makroekonomiċi u tad-defiċit ma kinitx attività ġdida. Il-Kummissjoni użat għodda eżistenti ta’ previżjoni, ibbażata fuq l-ispreadsheets, li kienet pjuttost ingombranti. Il-kontroll tal-kwalità kien limitat prinċipalment għar-rikonċiljar tad-diversi partijiet tal-previżjonijiet, mingħajr l-ebda inkjesta mill-maniġment dwar ir-raġunament għas-suppożizzjonijiet li ħarġu mill-previżjonijiet. Kien diffiċli ħafna li tiġi vvalutata l-plawżibbiltà ta’ suppożizzjonijiet ewlenin bħal multiplikaturi fiskali, mhux biss fi kwalunkwe eżami sussegwenti iżda wkoll, mill-maniġment, matul il-produzzjoni reali ta’ previżjonijiet.

Problemi tal-bidu

IX

Il-programmi ta’ assistenza fil-biċċa l-kbira kellhom bażi tajba, b’kont meħud tal-politiki prevalenti fil-livell tal-UE u l-għarfien ekonomiku f’dak iż-żmien. Iżda dgħufija komuni tal-proċess tal-Kummissjoni kienet in-nuqqas ta’ dokumentazzjoni. Il-proċess ma kienx immirat lejn mawra lura fiż-żmien biex jiġu evalwati d-deċiżjonijiet meħuda. Aħna ma stajniex nivvalidaw xi partijiet mill-informazzjoni essenzjali li ngħaddiet lill-Kunsill, bħall-istimi inizjali tan-nuqqas fil-finanzjament għal xi programmi.

X

Dan jista’ jiġi parzjalment spjegat mill-kuntest tal-kriżi, il-pressjoni inizjali ta’ ħin u l-fatt li, għall-Kummissjoni, il-ġestjoni tal-programmi kienet novità għall-Kummissjoni. Id-disponibbiltà tar-rekords tjiebet maż-żmien iżda, anke għall-programmi l-aktar reċenti, xi dokumenti ewlenin kienu neqsin.

XI

Il-kundizzjonijiet f’memoranda ta’ qbil kienu fil-biċċa l-kbira ġġustifikati permezz ta’ referenza speċifika għad-deċiżjoni tal-Kunsill. Madankollu, il-kundizzjonijiet mhux dejjem kienu ffukati suffiċjentement fuq il-kundizzjonijiet ta’ politika ekonomika ġenerali ssettjati mill-Kunsill.

Approċċi differenti

XII

Aħna sibna bosta eżempji ta’ pajjiżi li ma kinux qed jiġu ttrattati bl-istess mod f’sitwazzjoni kumparabbli. Il-kundizzjonijiet għall-assistenza ġew immaniġġjati b’mod differenti f’kull programm. F’xi programmi kienu kumplessivament inqas stretti, u dan għamel il-konformità aktar faċli. Meta tqabblu pajjiżi b’dgħufijiet strutturali simili, instab li r-riformi meħtieġa ma kinux dejjem proporzjonali għall-problemi ffaċċjati jew li segwew b’mod mifrux mogħdijiet differenti. Xi miri tad-defiċit, iżda mhux kollha, tal-pajjiżi kienu aktar laxki minn kif is-sitwazzjoni ekonomika tkun tidher li tiġġustifika.

Kontroll tal-kwalità limitat

XIII

Waħda mir-raġunijiet għal dawn id-dgħufijiet kienet li t-tfassil u l-monitoraġġ tal-programmi kienu fil-biċċa l-kbira f’idejn it-timijiet tal-programmi tal-Kummissjoni. Qabel ma waslu għand il-Kunsill jew għand il-Kummissjoni, id-dokumenti ewlenin li kienu jirriżultaw mill-ħidma ta’ tim kienu suġġetti għal eżaminar, iżda dan kien insuffiċjenti f’bosta aspetti. Il-kalkoli ta’ bażi ma ġew eżaminati minn ħadd barra mit-tim, il-ħidma tal-esperti ma ġietx skrutinizzata bir-reqqa u l-proċess ta’ eżaminar ma ġiex dokumentat tajjeb.

Lok għal titjib

XIV

Mil-lat pożittiv, id-dokumenti relatati mal-programmi, li jipprovdu l-bażi għad-deċiżjonijiet li jieħdu l-Kunsill u l-Kummissjoni, tjiebu b’mod sinifikanti mill-ewwel talba għal assistenza finanzjarja ‘l hawn. Dan kien minħabba l-allokazzjoni ta’ persunal addizzjonali għall-ġestjoni tal-programmi, aktar esperjenza miksuba u tħejjija aħjar. Madankollu, anke d-dokumenti l-aktar reċenti relatati mal-programmi kienu nieqsa minn xi informazzjoni essenzjali.

XV

Għall-monitoraġġ, il-Kummissjoni użat miri tad-defiċit ibbażat fuq id-dovuti. Dan jiżgura konsistenza mal-proċedura ta’ defiċit eċċessiv, iżda jfisser ukoll li, meta deċiżjoni dwar il-kontinwazzjoni tal-programm tkun trid tittieħed, il-Kummissjoni ma tistax tirrapporta b’ċertezza dwar jekk l-Istat Membru benefiċjarju jkunx ikkonforma mal-mira tad-defiċit, billi d-defiċit ibbażat fuq id-dovuti jista’ jiġi osservat biss wara li jkun għadda ċertu żmien. Il-mod ta’ rappurtar dwar il-konformità mal-kundizzjonijiet ma kienx sistematiku. Ħafna termini differenti ntużaw biex jindikaw nuqqas ta’ konformità, u dan wassal għal konfużjoni. Xi kundizzjonijiet ma ġewx irrappurtati. Ġew irrappurtati ftit kundizzjonijiet li ġew issodisfati meta dan fil-fatt ma kienx il-każ.

Il-programmi laħqu l-objettivi tagħhom

XVI

Fil-biċċa l-kbira, il-miri tad-defiċit riveduti ntlaħqu, b’xi eċċezzjonijiet. Waqt li l-attività ekonomika kienet qed tonqos fl-2009, il-pajjiżi rreġistraw it-telf fid-dħul li saħansitra ma setax jiġi kkumpensat minn miżuri ġodda tad-dħul. Riformi newtrali mil-lat tat-taxxa jew riformi bbażati fuq tpaċija tat-taxxa kkawżaw spejjeż fiskali fuq terminu qasir u xi pajjiżi ħadu miżuri addizzjonali tat-taxxa biex ipaċu t-tnaqqis fil-proporzjon tat-taxxa mal-PDG. Id-defiċit strutturali tjieb iżda b’ritmu li kien ivarja. Parti mill-aġġustament fiskali saret b’mod mhux dejjemi. Il-pajjiżi użaw miżuri ta’ darba biex jilħqu l-miri.

XVII

L-Istati Membri kkonformaw mal-biċċa l-kbira mill-kundizzjonijiet issettjati fil-programmi, għalkemm b’xi tidwim. Fil-biċċa l-kbira it-tidwim iġġarrab minħabba raġunijiet li kienu lil hinn mill-kontroll tal-Kummissjoni. Kultant, madankollu, il-Kummissjoni ssettjat dati ta’ skadenza qosra wisq għalriformi li kellhom firxa wiesgħa. Livell għoli ta’ konformità ma jfissirx li kien hemm konformità mal-kundizzjonijiet importanti kollha. Barra minn hekk, aħna osservajna li l-Istati Membri kellhom it-tendenza li jħallu l-konformità tal-kundizzjonijiet importanti għall-fażi tat-tmiem tal-perjodu tal-programmi.

XVIII

Il-programmi rnexxielhom iqanqlu riformi. Fil-biċċa l-kbira, il-pajjiżi komplew bir-riformi li ġew ikkawżati mill-kundizzjonijiet tal-programmi. Fi żmien l-awditu tagħna, ir-riversjar tar-riformi kien rari. Huwa tpaċa permezz ta’ riformi alternattivi, li ħafna drabi ma kinux ekwivalenti fir-rigward tal-impatt potenzjali.

XIX

F’erbgħa mill-ħames pajjiżi, il-kont kurrenti aġġusta aktar malajr milli mistenni. Fil-biċċa l-kbira, dan jiġi spjegat mit-titjib mhux mistenni fil-bilanċ tal-introjtu u, sa ċertu punt inqas, mit-titjib mhux mistenni fil-bilanċ kummerċjali.

Ir-rakkomandazzjonijiet tagħna

(a)Il-Kummissjoni għandha tistabbilixxi qafas fl-istituzzjonijiet kollha li jippermetti li l-persunal u l-kompetenza tal-Kummissjoni jiġu mobilizzati jekk joħroġ programm ta’ assistenza finanzjarja. Il-Kummissjoni għandha tiżviluppa wkoll proċeduri fil-kuntest tar-regolamenti dwar it-”two-pack”.

(b)Il-proċess ta’ previżjoni għandu jkun suġġett għal kontroll tal-kwalità aktar sistematiku.

(c)Biex tiżgura li l-fatturi li fuqhom huma bbażati d-deċiżjonijiet dwar il-programmi jkunu internament trasparenti, il-Kummissjoni għandha ssaħħaħ iż-żamma ta’ rekords u toqgħod attenta għaliha fl-analiżi tal-kwalità.

(d)Il-Kummissjoni għandha tiżgura proċeduri xierqa għall-analiżi tal-kwalità tal-ġestjoni tal-programmi u l-kontenut tad-dokumenti relatati mal-programmi.

(e)Għal skopijiet ta’ monitoraġġ tal-baġit il-Kummissjoni għandha tinkludi, fil-memoranda ta’ qbil, fatturi varjabbli li hija tista’ tiġbor b’intervalli latenti qosra.

(f)Il-Kummissjoni għandha tiddistingwi l-kundizzjonijiet skont l-importanza u timmira lejn ir-riformi verament importanti.

(g)Għal kwalunkwe programm futur, il-Kummissjoni għandha tipprova tifformalizza l-kooperazzjoni interistituzzjonali ma’ sħab oħra tal-programmi.

(h)Il-proċess ta’ ġestjoni tad-dejn għandu jkun aktar trasparenti.

(i)Il-Kummissjoni għandha tanalizza aktar l-aspetti ewlenin tal-aġġustament tal-pajjiżi.

Introduzzjoni

Il-kriżi tad-dejn sovran fl-Istati Membri tal-UE

01

Il-kriżi finanzjarja li laqtet l-Ewropa fl-2008 skattat il-kriżi Ewropea tad-dejn sovran. Il-kriżi tad-dejn sovran kellha ħafna kawżi, li jinkludu superviżjoni bankarja dgħajfa, politiki fiskali foqra u d-diffikultajiet esperjenzati minn istituzzjonijiet finanzjarji kbar (li l-ispejjeż għas-salvataġġ tagħhom iġġarrbu mill-pubbliku ġenerali). L-effetti tal-kriżi għadhom qed jinħassu fiż-żmien meta dan ir-rapport huwa ppubblikat u minn dak iż-żmien ‘il hawn, il-programmi riżultanti ta’ self ammontaw għall-mijiet ta’ biljuni, li ġab responsabbiltajiet tal-ġestjoni onerużi għal dawk kollha kkonċernati.

02

Il-kriżi affettwat lill-Istati Membri tal-UE f’żewġ fażijiet. Fl-ewwel fażi, il-kontaġju tal-kriżi finanzjarja nfirex tul kanali barranin ta’ kreditu u ta’ negozju sa għadd ta’ Stati Membri mhux fiż-żona tal-euro. Iż-żieda qawwija fi flussi ta’ ħruġ ta’ kapital barrani u t-tnaqqis fl-esportazzjonijiet żvelaw żbilanċi esterni sinifikanti għal xi pajjiżi, li tlieta minnhom (l-Ungerija, il-Latvja u r-Rumanija) fittxew assistenza finanzjarja mill-mekkaniżmu tal-bilanċ tal-pagamenti tal-UE¹, mill-FMI² u minn sorsi oħra³.

03

It-tieni fażi tal-kriżi kienet tikkonċerna l-Istati Membri taż-żona tal-euro. Għalkemm l-unjoni monetarja inizjalment ipprovdiet xi marġni ta’ likwidità, fl-2009 l-aġenziji ta’ kreditu bdew inaqqsu fil-grad bosta klassifikazzjonijiet ta’ bonds sovrani tal-Istati Membri. Ir-rati tal-imgħax tas-suq tad-dejn sovran żdiedu b’mod qawwi f’xi pajjiżi⁴ iżda naqsu f’oħrajn⁵. B’riżultat tat-tnaqqis fil-finanzjament privat u tal-ispejjeż għat-teħid b’self li kienu qed jogħlew, il-gvernijiet tal-Irlanda u l-Portugall, fost oħrajn⁶, applikaw għal assistenza finanzjarja esterna.

04

L-iskop ta’ din l-assistenza finanzjarja kien li tgħin lil pajjiżi jħallsu lura jew jiffinanzjaw id-dejn tagħhom li kien wasal biex jimmatura u d-defiċit tagħhom. Hija pprovdiet kuxxin biex jiffaċilita l-implimentazzjoni tal-programmi ta’ aġġustament li kienu neċessarji f’kull pajjiż biex jikkoreġu problemi ta’ bażi. F’termini wiesgħa, il-mekkaniżmi indirizzaw il-ħtieġa li tiġi salvagwardjata l-istabbiltà taż-żona tal-euro jew l-UE fl-intier tagħha, li jiġi limitat ir-riskju ta’ kontaġju, u li tiġi pprevenuta ħasda għalgħarrieda għall-ekonomiji tal-Istati Membri benefiċjarji. L-objettivi ta’ kull programm kienu jvarjaw fid-dettall, iżda l-għanijiet kumplessivi tal-assistenza finanzjarja kienu li l-Istati Membri jerġgħu jkunu b’saħħithom f’livell makroekonomiku u finanzjarju u li jerġgħu jkunu jistgħu jissodisfaw l-obbligi tagħhom tas-settur pubbliku (żona tal-euro) jew tal-bilanċ tal-pagamenti (żona mhux tal-euro). Il-Figura 1 tipprovdi skeda ta’ żmien tal-assistenza finanzjarja pprovduta lill-ħames Stati Membri koperti fl-awditu tagħna.

Figura 1

Skeda ta’ żmien tal-assistenza finanzjarja

Nota: Id-data tal-bidu ta’ kull programm hija d-data meta ġie ffirmat il-memorandum ta’ qbil bejn l-Istat Membru u l-Kummissjoni.

Sors: Il-QEA.

05

Billi l-kriżi segwiet perkors differenti f’kull pajjiż, intalbet assistenza għal raġunijiet differenti. L-Anness I jipprovdi ħarsa ġenerali lejn dawk ir-raġunijiet.

06

Għadd ta’ strumenti legali tfasslu għall-għoti ta’ assistenza finanzjarja. L-Istati Membri mhux fiż-żona tal-euro setgħu jieħdu vantaġġ mill-mekkaniżmu eżistenti tal-bilanċ tal-pagamenti. L-Irlanda u l-Portugall ġew megħjuna miill-Mekkaniżmu Ewropew ta’ Stabbilizzazzjoni Finanzjarja (EFSM) li kien inħoloq ftit ilu u mill-Faċilità Ewropea ta’ Stabbiltà Finanzjarja (EFSF). Kienu biss il-mekkaniżmu tal-bilanċ tal-pagamenti u l-EFSM li ġew stabbiliti bħala strumenti tal-UE abbażi tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, billi l-EFSF hija veikolu intergovernattiv barra mill-qafas tal-UE. L-Anness II jipprovdi ħarsa ġenerali lejn il-bażi legali tat-tliet strumenti. Il-ħames pajjiżi wkoll irċevew assistenza finanzjarja l-FMI.

07

L-assistenza lil pajjiżi mhux fiż-żona tal-euro kienet immaniġġjata mill-Kummissjoni u mill-FMI. Il-Bank Ċentrali Ewropew (BĊE) —— it-tielet membru tat-trojka ta’ kredituri — kien involut fil-ġestjoni tal-assistenza finanzjarja lill-Irlanda u lill-Portugall. Dan it-test jirreferi għal dawn l-istituzzjonijiet bħala “s-sħab”.

Tfassil u implimentazzjoni

Tfassil ta’ programmi

08

It-talbiet għal assistenza finanzjarja mill-UE jiġu inizjati mill-awtoritajiet tal-Istati Membri. It-talbiet iridu jiġu ppreżentati lill-Kummissjoni u lill-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju (KEF)⁷ flimkien ma’ abbozz ta’ programm ta’ aġġustament ekonomiku⁸. Il-persunal tal-Kummissjoni⁹ jħejji l-previżjonijiet makroekonomiċi li huma l-bażi ta’ kull programm u jmexxu negozjati mal-awtoritajiet nazzjonali. Il-mandat għal dawk in-negozjati jiġi stipulat minn qabel f’taqsira tal-politika¹⁰. Il-Kummissjoni tikkuntattja b’mod informali partijiet interessati oħra (l-FMI, il-KEF u, fil-każ ta’ pajjiżi fiż-żona tal-euro, il-BĊE) biex tikseb pożizzjoni koordinata dwar il-kundizzjonijiet tal-programmi li jkunu se jakkumpanjaw l-assistenza finanzjarja (ara l-paragrafu 11).

09

Iż-żjara ta’ negozjar¹¹ fil-pajjiż tilħaq l-ogħla punt f’sett ta’ dokumenti ewlenin:

(a)Proposta għal deċiżjoni tal-Kunsill dwar l-assistenza finanzjarja, li tistipula l-kundizzjonijiet ta’ politika ekonomika ġenerali marbuta mal-assistenza u t-termini finanzjarji wiesgħa tas-selfa (pakkett finanzjarju, arranġamenti ta’ pagamenti perjodiċi u maturità medja massima¹²).

(b)Nota ta’ spjegazzjoni għall-proposta msemmija hawn fuq, li tippreżenta l-valutazzjoni mill-Kummissjoni tal-programm ippjanat ta’ aġġustament ekonomiku tal-Istat Membru. Il-valutazzjoni hija bbażata fuq previżjonijiet interni tal-Kummissjoni, mudelli finanzjarji u makroekonomiċi, data tal-Eurostat u informazzjoni miksuba miż-żjara ta’ negozjar.

(c)Memorandum ta’ qbil, li jirrappreżenta impenn aktar dettaljat mill-Istat Membru u huwa tipikament iffirmat mill-awtoritajiet tal-Istati Membri u mill-Kummissjoni. Il-memorandum ta’ qbil jissettja kundizzjonijiet ekonomiċi preċiżi għall-iżborż ta’ kull pagament perjodiku u jistabbilixxi r-rekwiżiti tar-rappurtar tal-Istat Membru.

(d)Ftehim ta’ self, li fih dettalji tekniċi u legali tas-selfa (bħall-kalkolu tal-maturità medja, ir-rati tal-imgħax, l-arranġamenti ta’ żborż u ħlas lura¹³).

10

Billi l-FMI u l-UE¹⁴ jibqgħu responsabbli għad-deċiżjonijiet proprji tagħhom dwar l-għoti ta’ self, jitħejjew żewġ settijiet separati ta’ dokumenti relatati mal-programmi, wieħed minn kull waħda miż-żewġ istituzzjonijiet. Fl-UE, id-deċiżjoni aħħarija dwar l-għoti ta’ assistenza finanzjarja qiegħda f’idejn il-Kunsill.

Kundizzjonijiet

11

Il-kundizzjonijiet tal-programmi jorbtu b’mod espliċitu l-approvazzjoni jew il-kontinwazzjoni tal-finanzjament mal-implimentazzjoni ta’ firxa ta’ miżuri, b’mod ġenerali dawk li huma importanti għall-objettivi tal-programmi. Il-kundizzjonijiet tal-programmi jistgħu jinkludu wkoll miri ewlenin tad-data li jagħmlu sinjal ta’ twissija jekk il-politiki jiżvijaw mir-rotta tagħhom (eż. il-mira tal-inflazzjoni)¹⁵.

12

Il-kundizzjonijiet huma kwantitattivi (eż. limitu fuq id-defiċit fiskali) jew strutturali (pereżempju infurzar akbar tad-dritt tal-kompetizzjoni). Dawn huma differenti wkoll skont il-funzjoni maħsuba:

(a)biex jikkoreġu l-iżbilanċi ewlenin (eż. tnaqqis tad-defiċit fiskali);

(b)biex jipprevienu l-iżbilanċi milli jergġħu jseħħu il-futur (eż. adozzjoni ta’ liġijiet dwar ir-responsabbiltà fiskali); u

(c)biex jaqbdu l-iskala tal-iżbilanċi (eż. valutazzjoni komprensiva ta’ sħubiji pubbliċi-privati).

13

Il-kundizzjonijiet issettjati effettivament jibnu fuq il-programm ta’ aġġustament ekonomiku tal-Istat Membru u fuq l-analiżi mwettqa mis-sħab. Għaldaqstant, kull programm ikollu sett differenti ta’ kundizzjonijiet li jiffukaw fuq il-konsolidament fiskali, fuq ir-riformi strutturali biex jiġi promoss it-tkabbir ekonomiku u/jew fuq ir-riformi jew l-appoġġ tas-settur finanzjarju (ara t-Tabella 1).

14

Il-programmi kollha ta’ assistenza kienu jimmiraw lejn il-konsolidament fiskali permezz tal-adozzjoni ta’ politiki fiskali biex inaqqsu d-defiċit tal-gvern u jagħmlu d-dejn sostenibbli. Minbarra dan l-objettiv primarju, il-konsolidament fiskali huwa importanti fil-kuntest tal-programmi għaliex jista’, fost oħrajn:

(a)jiffaċilita l-aġġustament intern permezz ta’ diversi kanali (bħal tnaqqis dirett fid-domanda aggregata, jew l-impatt tal-pagi u l-impjiegi tas-settur pubbliku fuq l-ispejjeż lavorattivi tas-settur privat¹⁶);

(b)jiffaċilita l-aġġustament estern billi jnaqqas defiċit eċċessiv fil-kont kurrenti;

(c)jgħin biex tiġi indirizzata l-inflazzjoni billi jaffettwa l-prezzijiet permezz ta’ firxa ta’ kanali (bħall-impatt tiegħu fuq id-domanda aggregata jew fuq id-domanda għall-flus);

(d)jillibera riżorsi għal setturi oħra jekk l-ekonomija tkun finanzjarjament limitata; u

(e)jispira sens ta’ fiduċja — taħt kundizzjonijiet speċifiċi — fi ħdan l-ekonomija u għaldaqstant ikollu effett espansjonarju¹⁷.

Tabella 1

Fokus tal-kundizzjonijiet tal-programmi

Programm
Konsolidament fiskali
Riformi strutturali
Settur finanzjarju

L-Ungerija
Iva
L-ebda riforma sinifikanti

-Tisħiħ tar-regolamentazzjoni u s-superviżjoni

Il-Latvja
Iva

-Ambjent tan-negozju

-Politiki attivi fis-suq tax-xogħol

-Ġestjoni ta' fondi tal-UE

-Tisħiħ tar-regolamentazzjoni u s-superviżjoni

-Pjanijiet ta' konsolidament tas-settur bankarju jew ta' riżoluzzjoni bankarja

Ir-Rumanija I
Iva

-Ambjent tan-negozju

-Ġestjoni ta' fondi tal-UE

-Tisħiħ tar-regolamentazzjoni u s-superviżjoni

Ir-Rumanija II
Iva

-Riformi tas-suq tax-xogħol

-Kompetittività fi ħdan l-ekonomija

L-ebda riforma sinifikanti

L-Irlanda
Iva

-Riformi tas-suq tax-xogħol

-Kompetittività fi ħdan l-ekonomija

-Diżingranaġġ

-Tisħiħ tar-regolamentazzjoni u s-superviżjoni

-Pjanijiet ta' konsolidament tas-settur bankarju jew ta' riżoluzzjoni bankarja

Il-Portugall
Iva

-Riformi tas-suq tax-xogħol

-Kompetittività fi ħdan l-ekonomija u li hinn minnha

-Edukazzjoni

-Settur tas-saħħa

-Ambjent tan-negozju

-Riformi ġudizzjarji

-Suq tad-djar

-Diżingranaġġ

-Tisħiħ tar-regolamentazzjoni u s-superviżjoni

-Pjanijiet ta' konsolidament tas-settur bankarju jew ta' riżoluzzjoni bankarja

Sors: Il-QEA, ibbażat fuq deċiżjonijiet rilevanti tal-Kunsill u dokumenti relatati mal-programmi inizjali.

15

Ir-rwol tal-kundizzjonijiet strutturali huwa prinċipalment li jimplimentaw riformi strutturali li għandhom l-għan li jsaħħu s-sostenibbiltà fuq terminu twil ta’ aġġustamenti makroekonomiċi. Il-kundizzjonijiet tas-settur finanzjarju għandhom l-għan li jistabbilizzaw is-settur finanzjarju, li spiss ikollu rwol ewlieni fil-bidu ta’ programm, meta tipikament iseħħ ir-ristrutturar tal-banek.

Implimentazzjoni

16

Il-Kummissjoni trid tivverifika, f’intervalli regolari, jekk il-politika ekonomika tal-Istat Membru benefiċjarju tikkonformax mal-programm tiegħu ta’ aġġustament u mal-kundizzjonijiet tal-programm. Il-kundizzjonijiet tal-programm huma mmonitorjati mill-Kummissjoni¹⁸ f’koordinazzjoni mal-FMI. Għal dik il-fini, l-Istati Membri benefiċjarji jirrappurtaw regolarment fuq il-progress tal-implimentazzjoni tal-programmi¹⁹, u s-sħab iwettqu żjarat ta’ monitoraġġ. Kemm il-Kummissjoni kif ukoll l-FMI jħejju r-rapport ta’ analiżi proprju tagħhom wara ż-żjara tagħhom.

17

Abbażi tal-eżaminar tagħha, wara li tikkonsulta l-KEF, il-Kummissjoni tiddeċiedi dwar ir-rilaxx ta’ aktar pagamenti perjodiċi u dwar jekk xi kundizzjonijiet tal-programmi għandhomx jiġu modifikati u/jew miżjuda biex jiġu indirizzati ċirkustanzi mhux previsti bħal bidla fis-sitwazzjoni makroekonomika, reviżjonijiet sinifikanti tad-data, jew fatturi politiċi jew istituzzjonali fl-Istat Membru. Il-memorandum inizjali ta’ qbil jista’ jiġi rivedut biex jagħti kont ta’ dawn iċ-ċirkustanzi l-ġodda u biex jiżgura l-implimentazzjoni tal-programm ta’ aġġustament.

18

Jekk l-eżaminar jirriżulta f’emendi sinifikanti għall-kundizzjonijiet²⁰, id-deċiżjoni tal-Kunsill trid tiġi emendata wkoll. Il-proċedura biex tiġi emendata d-deċiżjoni tal-Kunsill hija fil-biċċa l-kbira simili għall-proċess inizjali ta’ negozjar (ara l-paragrafi 8 sa 10)²¹.

Riżorsi finanzjarji

Finanzjament tal-programmi

19

L-ammont misluf taħt kull programm ta’ assistenza jkopri n-”nuqqas fil-finanzjament” tal-Istat Membru — il-ħtiġijiet finanzjarji tiegħu sakemm ikun jista’ jiffinanzja l-kontijiet pubbliċi (dejn li kien wasal biex jimmatura u defiċit ġdid) tiegħu jew il-pożizzjoni ekonomika esterna tiegħu (bilanċ tal-pagamenti) taħt kundizzjonijiet normali.

20

Il-finanzjament estern tal-ekonomiji taż-żona tal-euro jsir permezz tal-Eurosistema²². Għalhekk, in-nuqqasijiet fil-finanzjament tal-pajjiżi fiż-żona tal-euro huma limitati għall-ħtiġijiet tal-gvernijiet tagħhom. Barra miż-żona tal-euro, in-nuqqas fil-finanzjament jinkludi l-ħtiġijiet kollha ta’ finanzjament estern kif ippreżentati fil-bilanċ tal-pagamenti ta’ pajjiż.

21

Matul in-negozjar tal-programmi, is-sħab jistmaw in-nuqqas fil-finanzjament bl-użu ta’ projezzjonijiet makroekonomiċi u fiskali u sett ta’ suppożizzjonijiet, bħalma huma r-rati ta’ rifinanzjament tad-dejn²³. Il-livell finali tal-finanzjament tal-programmi huwa bbażat fuq din l-istima, iżda huwa wkoll suġġett għal negozjar bejn is-sħab u l-Istat Membru. Imbagħad, kull mutwanti jieħu sehem mill-finanzjament tal-programmi²⁴. Is-sorsi interni ta’ finanzjament jistgħu jitqiesu wkoll.

22

Għal ħarsa ġenerali lejn l-elementi ewlenin ta’ finanzjament tal-programmi, is-sehem relattiv ta’ kull mutwanti u l-ammonti ta’ assistenza finanzjarja żborżata, ara l-Figura 2.

Figura 2

Finanzjament tal-programmi

1Assistenza ta' prekawzjoni. Mhux inkluża "ċ-ċarts l-oħra.

Sors: Il-QEA, data pprovduta mill-Kummissjoni Ewropea u l-FMI.

23

Il-ħames Stati Membri użaw 95 % tal-finanzjament impenjat mill-Unjoni Ewropea, u 13 % ta’ dak l-ammont kienu diġà tħallsu lura sal-31 ta’ Marzu 2015 (ara l-Figura 3).

Figura 3

Assistenza finanzjarja: ammonti żborżati u ħlasijiet lura pendenti

1Data fil-31 ta' Marzu 2015.

Sors: Il-QEA, data pprovduta mill-Kummissjoni Ewropea.

Teħid b’self fis-swieq

24

Biex tipprovdi s-sehem tagħha tal-assistenza finanzjarja totali, l-Unjoni Ewropea ssellfet fis-swieq kapitali u sellfet il-flus lill-Istati Membri li jinsabu f’diffikultà fuq l-istess termini, jiġifieri għall-istess ammont u bl-istess kupun u data ta’ maturità. Sa tmiem l-2014, l-UE kienet għamlet total ta’ 22 ħarġa ta’ bonds b’valur nominali ta’ EUR 60.1 biljun. Il-Kummissjoni mmaniġġjat it-teħid b’self f’isem l-UE.

25

Ġeneralment, it-teħid b’self kien jieħu l-forma ta’ Euro Medium-Term Notes (EMTNs), li jinħarġu fis-swieq kapitali u jiġu kkwotati fil-Borża tal-Lussemburgu. L-EMTNs jistgħu jinfdew bis-sħiħ fil-maturità u jkollhom imgħax annwali fiss matul id-durata tal-eżistenza tagħhom. L-investituri Ewropej jirrappreżentaw madwar 80 % tal-investituri kollha fl-EMTNs.

26

Is-servizz tad-dejn tal-EMTNs jibqa’ obbligu tal-Unjoni Ewropea, li trid tiżgura li l-pagamenti kollha jsiru b’mod f’waqtu jekk l-Istat Membru debitur jonqos milli jirrimborża l-kapital u/jew l-imgħax dovut.

1Ibbażat fuq l-Artikolu 143 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea.

2Il-Polonja rċeviet aċċess għar-riżorsi tal-FMI f’Mejju 2009 permezz ta’ linja ta’ kreditu flessibbli, iżda ma kinitx teħtieġ l-appoġġ mill-UE.

3Skont kull programm, sorsi oħra ta’ finanzjament kellhom jiġu pprovduti mill-Bank Dinji, mill-Bank Ewropew għar-Rikostruzzjoni u l-Iżvilupp, mill-Bank Ewropew tal-Investiment, mir-Repubblika Ċeka, mid-Danimarka, mill-Finlandja, mill-Polonja, min-Norveġja u mill-Iżvezja.

4L-Irlanda, il-Greċja, Spanja, l-Italja, il-Portugall.

5Il-Ġermanja, Franza.

6Fiż-żona tal-euro, il-Greċja, Spanja u Ċipru wkoll talbu l-assistenza finanzjarja.

7Il-KEF ġie stabbilit biex jippromwovi koordinazzjoni fil-politiki ekonomiċi u finanzjarji fost l-Istati Membri. Il-Kumitat huwa magħmul minn uffiċjali għolja minn amministrazzjonijiet u banek ċentrali nazzjonali, mill-BĊE u mill-Kummissjoni.

8L-Artikolu 3(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 332/2002 tat-18 ta’ Frar 2002 li jistabbilixxi faċilità li tipprovdi għajnuna finanzjarja għal żmien medju għall-bilanċi ta’ pagament tal-Istati Membri (ĠU L 53, 23.2.2002, p. 1) u l-Artikolu 3(1) tar-Regolament tal-Kunsill (UE) Nru 407/2010 tal-11 ta’ Mejju 2010 li jistabbilixxi mekkaniżmu Ewropew ta’ stabbilizzazzjoni finanzjarja (ĠU L 118, 12.5.2010, p. 1). Il-programm ta’ aġġustament ekonomiku huwa sett ta’ politiki ta’ aġġustament li l-pajjiż għandu l-għan li jimplimenta biex jikkoreġi l-problemi ta’ bażi u jistabbilixxi mill-ġdid il-pożizzjoni finanzjarja u makroekonomika tiegħu.

9It-tim tal-programm, il-kap tal-unità responsabbli għall-pajjiż tal-programm, il-kap tal-programm u d-direttur responsabbli għall-pajjiż tal-programm.

10It-taqsira tal-politika tanalizza s-sitwazzjoni finanzjarja u makroekonomika tal-Istat Membru u l-impatt potenzjali ta’ kwalunkwe miżura proposta fuq l-ekonomija tiegħu. Hija tistipula wkoll il-qafas għal negozjati mal-Istat Membru. It-taqsira tal-politika tiġi approvata mill-Kummissarju responsabbli wara li jkun irċieva l-kummenti mingħand il-presidenti tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju u tal-Grupp ta’ Ħidma tal-Grupp tal-Euro.

11Iż-żjarat jitmexxew minn persunal f’livell għoli mill-Kummissjoni u mill-FMI, kif ukoll mill-BĊE fil-każ ta’ pajjiżi fiż-żona tal-euro. B’mod ġenerali, dawn iż-żjarat idumu bejn ġimagħtejn u tliet ġimgħat.

12Kull żborż tal-assistenza finanzjarja jista’ jkollu maturità differenti. Il-medja ponderata ta’ dawn il-maturitajiet ma tridx taqbeż il-maturità medja massima ssettjata fid-deċiżjoni tal-Kunsill.

13Kuntratt ta’ teħid b’self jiġi wkoll iffirmat għal kull pagament perjodiku.

14Finanzjament mill-EFSM lill-Irlanda u lill-Portugall ġie pprovdut flimkien ma’ finanzjament mill-EFSF, u kundizzjonijiet ekonomiċi identiċi ġew applikati kemm għaż-żewġ sorsi tal-għoti ta’ self.

15Moon, S. u Bulíř, A., “Do IMF-Supported Programs Help Make Fiscal Adjustment More Durable?” (Il-Programmi Appoġġati mill-FMI Jgħinu Biex l-Aġġustament Fiskali Jsiru Aktar Durabbli?), Dokument ta’ ħidma tal-FMI, 2003.

16Hernandéz de Cos, P. u Enrique Moral-Benito, “The Role of Public wages in Fiscal Consolidation Process” (Ir-Rwol tal-Paġi pubbliċi fil-Proċess ta’ Konsolidament Fiskali), Sessjoni ta’ ħidma “Government wage bill: determinants, interactions and effects” (Il-kont tal-pagi tal-Gvern: determinanti, interazzjonijiet u effetti) organizzata mid-Direttorat Ġenerali għall-Affarijiet Ekonomiċi u Finanzjarji, 2014.

17Daniel, J., Davis, J., Fouad, M. u Van Rijckeghem, C., “Fiscal Adjustment for Stability and Growth” (Aġġustament Fiskali għall-Istabbiltà u t-Tkabbir), Pamflet Series Nru 55, 2006, Fond Monetarju Internazzjonali, Washington, D.C.

18Fil-każ tal-EFSM, il-BĊE huwa wkoll involut fil-monitoraġġ.

19Ġeneralment, memorandum ta’ qbil jinkludi anness bl-indikaturi u d-data li l-pajjiż irid jipprovdi fuq bażi regolari.

20Eż., jekk il-miri tad-defiċit jinbidlu.

21Il-Kummissjoni wettqet 36 eżami formali tas-6 programmi awditjati. F’16-il każ, l-eżaminar ġie segwit minn emenda għad-deċiżjoni korrispondenti tal-Kunsill.

22L-Eurosistema hija s-sistema bankarja ċentrali taż-żona tal-euro. Hija tikkonsisti fil-Bank Ċentrali Ewropew u l-banek ċentrali nazzjonali.

23Meta d-dejn ta’ pajjiż ikun wasal biex jitħallas, jeħtieġ li dan “jerġa’ jitwassal” (jiġi rifinanzjat) f’dejn ġdid li jkopri l-ħlas lura ta’ dak l-antik. Ir-rifinanzjament iġib miegħu ir-riskju li d-dejn jista’ jiġi rifinanzjat b’rata tal-imgħax ogħla, u għaldaqstant iżid in-nefqa tal-imgħax, jew li l-pajjiż li jkun qed jissellef ma jiġborx biżżejjed fondi biex ikopri l-ħlas lura tad-dejn l-antik bis-sħiħ.

24Għalkemm il-qafas legali jippermetti l-għoti ta’ selfiet mill-UE biss, fil-prattika reċenti l-assistenza normalment ingħatat f’kooperazzjoni mal-FMI u ma’ istituzzjonijiet internazzjonali jew pajjiżi oħra.

Approċċ tal-awditjar

27

L-awditu eżamina jekk il-ġestjoni mill-Kummissjoni tal-programmi ta’ assistenza finanzjarja kinitx xierqa. Dan ġie indirizzat mit-tliet sottomistoqsijiet li ġejjin:

(i)Ir-riskji fiskali li kienu dejjem qed jikbru ġew identifikati f’waqthom?

(ii)Il-proċessi tfasslu suffiċjentement tajjeb biex jagħmlu input komprensiv għal deċiżjonijiet dwar il-programmi?

(iii)Il-Kummissjoni ssellfet bl-aħjar rati possibbli u skont l-aħjar prattiki ta’ ħruġ tad-dejn?

(iv)Il-programmi ta’ assistenza finanzjarja laħqu l-objettivi prinċipali tagħhom?

28

L-awditu kopra l-ġestjoni mill-Kummissjoni tal-assistenza finanzjarja pprovduta taħt il-faċilità tal-bilanċ tal-pagamenti u l-EFSM, li għaliha l-Kummissjoni ssellfet fis-swieq kapitali bl-użu tal-baġit tal-UE bħala garanzija. L-awditu kien jinkludi l-assistenza finanzjarja mħallsa lill-Ungerija, lil-Latvja, lir-Rumanija (l-ewwel żewġ programmi), lill-Irlanda u lill-Portugall, b’enfasi fuq ir-rwol tal-Kummissjoni f’dawn il-programmi. Aħna eżaminajna wkoll il-kooperazzjoni tal-Kummissjoni mas-sħab tagħha (il-BĊE u l-FMI), iżda ma awditjajniex is-sħab.

29

Aħna ma awditjajniex id-deċiżjonijiet meħuda fuq livell politiku tal-UE u llimitajna l-ambitu tal-awditjar f’bosta aspetti. Aħna ma qiesna x-xenarju kontrofattwali tal-ebda assistenza finanzjarja u lanqas il-fattibbiltà tar-riżoluzzjoni tal-kriżijiet b’mezzi oħra (eż. il-mutwalizzazzjoni tad-dejn sovran). Lanqas ma vvalutajna s-sostenibbiltà tad-dejn jew il-probabbiltà li s-selfiet jitħallsu lura. Barra minn hekk, ma evalwajniex jekk il-Kunsill kienx għażel il-miri tad-defiċit l-aktar xierqa jew il-kundizzjonijiet strutturali l-aktar xieraq biex jegħleb il-kriżi. Meta aħna konna qed nawditjaw il-kooperazzjoni tal-Kummissjoni ma’ sħab oħra, ma vvalutajniex jekk l-involviment tagħhom kienx iġġustifikat.

30

Il-kriterji tal-awditjar kienu dderivati mis-sorsi li ġejjin:

(i)rekwiżiti regolatorji (regolamenti tal-Kunsill, deċiżjonijiet tal-Kunsill, memoranda ta’ qbil bejn il-Kummissjoni u l-Istati Membri);

(ii)ir-regoli u l-proċeduri interni tal-Kummissjoni (standards ta’ kontroll intern u linji gwida);

(iii)prattiki ta’ ġestjoni tajba u kriterji ta’ evalwazzjoni dderivati minn evalwazzjonijiet tal-programmi tal-FMI, evalwazzjonijiet ex post tal-assistenza tal-UE għall-bilanċ tal-pagamenti lil pajjiżi terzi, rapporti preċedenti tal-Qorti dwar l-assistenza makrofinanzjarja, linji gwida u pubblikazzjonijiet oħra minn istituti u gruppi ta’ riflessjoni indipendenti, u riċerka akkademika; u

(iv)l-aħjar prattiki ssuġġeriti f’għadd ta’ linji gwida dwar il-ġestjoni tad-dejn pubbliku, dwar ir-relazzjonijiet tal-investituri u dwar it-trasparenza fil-ħruġ ta’ dejn.

31

L-Anness III jipprovdi aktar dettalji tal-metodoloġija tal-awditjar.

32

L-evidenza għall-awditjar inġabret abbażi ta’:

(i)eżaminar dettaljat ta’ dokumentazzjoni relatata mal-programmi ta’ assistenza finanzjarja tal-UE (dokumenti relatati mal-programmi, analiżijiet interni tal-Kummissjoni, spreadsheets bil-previżjonijiet, evalwazzjonijiet u studji minn organizzazzjonijiet oħra);

(ii)intervisti mal-persunal tad-Direttorat Ġenerali tal-Kummissjoni għall-Affarijiet Ekonomiċi u Finanzjarji;

(iii)intervisti mal-persunal tal-awtoritajiet nazzjonali, bħal ministeri tal-finanzi, banek ċentrali, unitajiet ta’ koordinazzjoni tal-programmi u ministeri settorjali;

(iv)analiżi f’forma ta’ tabella ta’ valutazzjoni tal-kundizzjonijiet tal-programmi²⁵ biex dawn jiġu kklassifikati skont il-karatteristiċi u l-konformità; u

(v)intervisti mal-persunal tal-FMI u tal-BĊE.

25Il-kampjun kien jinkludi 360 kundizzjoni partikolari.

Parti I

Il-kummissjoni ma kinitx imħejjija għall-kobor tal-kriżi li faqqgħet

Il-Kummissjoni stmat b’mod insuffiċjenti l-estent tal-iżbilanċi fiskali fil-perjodu ta’ qabel il-kriżi

33

It-twissija lill-Kunsill dwar l-iżbilanċi fiskali li kienu qed jiżdiedu fl-Istati Membri hija diskutibbilment waħda mill-attivitajiet l-aktar importanti tal-Kummissjoni fil-qasam tal-affarijiet ekonomiċi u finanzjarji. Qabel il-kriżi, diġà kien hemm qafas ta’ sorveljanza mmirat lejn il-monitoraġġ tas-sitwazzjoni fiskali fl-Istati Membri²⁶.

34

Għalkemm l-objettivi makroekonomiċi tal-programmi ta’ assistenza finanzjarja marru lil hinn mill-aġġustament fiskali, fil-ħames programmi kollha l-appoġġ baġitarju²⁷ rriżulta li kien parti ewlenija ta’ kif intużat l-assistenza. Dan iqajjem dubju dwar jekk iż-żieda fl-ammont ta’ riskji fiskali nqabdietx u ġietx indikata f’waqtha taħt il-proċeduri ta’ sorveljanza.

Il-Kummissjoni stmat li l-baġits pubbliċi kienu aktar b’saħħithom milli fil-fatt kienu

35

Hemm żewġ tipi ewlenin ta’ indikatur fiskali. L-ewwel wieħed huwa l-bilanċ fiskali reali, jew id-differenza bejn id-dħul u l-infiq tal-gvern. Madankollu, dan il-bilanċ huwa sensittiv għal fatturi temporanji, bħat-tkabbir ekonomiku, il-prezzijiet tal-assi u l-miżuri fiskali ta’ darba. It-tieni wieħed huwa indikaturi fiskali oħra (eż. bilanċ aġġustat ċiklikament, bilanċ strutturali) li għandhom l-għan li jikkoreġu dawn il-fatturi temporanji u għaldaqstant jipprovdu stampa aktar preċiża tal-pożizzjoni fiskali ta’ bażi ta’ pajjiż. Dawn l-indikaturi ma jistgħux jiġu osservati direttament iżda huma r-riżultat ta’ kalkoli kumplessi.

36

Matul il-perjodu ta’ qabel il-kriżi, il-bilanċi fiskali reali kienu ġeneralment stmati b’mod korrett mhux aktar tard minn tmiem is-sena inkwistjoni. Madankollu, il-ħruġ ta’ defiċit baġitarju għoli għall-2008 fl-Irlanda, fil-Latvja, fil-Portugall u fir-Rumanija kien ftit li xejn previst mill-Kummissjoni fir-rigward tad-defiċit. Pereżempju, f’Marzu 2008, il-Kummissjoni stqarret fir-rigward tal-Irlanda li r-riskji marbuta mal-projezzjonijiet baġitarji huma newtrali b’mod ġenerali għall-2008²⁸. Minkejja dan, fi tmiem l-2008 l-bilanċ fiskali reali kien aktar baxx b’7.2 punti perċentwali tal-PDG milli previst.

37

Fil-kalkoli tagħha tal-bilanċ aġġustat ċiklikament matul il-perjodu 2005-2008, il-Kummissjoni sistematikament stmat b’mod eċċessiv is-saħħa tal-finanzi pubbliċi tal-pajjiżi²⁹. Dan l-iżball kien ikkawżat prinċipalment minn bidliet fir-rati ta’ tkabbir potenzjali stmati tal-PDG. Il-ħames pajjiżi kollha kienu qed jesperjenzaw boom ekonomiku, iżda l-Kummissjoni inizjalment stmat li l-iskala ta’ tisħin eċċessiv kienet aktar modesta minn kif nafu li kienet, meta wieħed iħares lura.

38

L-istima tal-iskala ta’ tisħin eċċessiv (id-daqs ta’ marġni pożittiv tal-potenzjal tal-produzzjoni³⁰) kienet f’konformità maż-żieda qawwija fl-indikaturi tal-kapaċità tal-produzzjoni kumplessiva tal-ekonomija. Madankollu, din iż-żieda ġiet iġġenerata mill-boom fis-settur tad-djar, u l-investimenti fis-settur tad-djar ma għandhomx l-istess effett fuq iż-żieda fil-potenzjal tal-ekonomija bħalma għandhom investimenti oħra aktar produttivi.

39

Il-Kummissjoni kienet iffukat fuq il-valutazzjoni tal-marġni tal-potenzjal tal-produzzjoni fl-ekonomija reali, mingħajr ma qieset l-iżbilanċi settorjali bħal fis-settur finanzjarju jew dak tal-kostruzzjoni. Madankollu, ħareġ biċ-ċar waqt il-kriżi li l-monitoraġġ tal-inflazzjoni u tal-produzzjoni mhuwiex biżżejjed biex jiggarantixxi stabbiltà makroekonomika u bilanċi fiskali sostenibbli. Minn dak iż-żmien ‘il hawn, il-qafas ta’ sorveljanza saritlu bidla radikali b’mod sinifikanti biex jittieħed kont akbar tar-riskji tas-settur finanzjarju u dawk makroekonomiċi.

40

Wara li faqqgħet il-kriżi, il-Kummissjoni identifikat xi booms settorjali; pereżempju, boom fis-settur tal-kostruzzjoni ġie nnotat fl-Irlanda, fil-Latvja u fir-Rumanija u espansjoni fil-kreditu privat ġiet innotata fil-ħames pajjiżi kollha. Madankollu, l-algoritmu użat biex jiġi kkalkolat il-marġni tal-potenzjal tal-produzzjoni ma ppermettiex żbilanċi bħal dawn.

Il-valutazzjonijiet stmaw b’mod insuffiċjenti r-riskji fiskali potenzjali

41

Il-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir jirrikjedi li l-Istati Membri jirrappurtaw żviluppi u previżjonijiet fiskali reċenti fil-programmi tagħhom ta’ stabbiltà u konverġenza. Dawn il-programmi jiġu vvalutati mill-Kummissjoni, li tiċċekkja l-plawżibbiltà tat-trajettorji previsti għall-PDG u l-baġit pubbliku.

42

Żvantaġġ wieħed importanti tal-valutazzjonijiet mill-Kummissjoni qabel l-2009 kien in-nuqqas ta’ rappurtar dwar l-akkumulazzjoni ta’ obbligazzjonijiet kontinġenti tas-settur pubbliku³¹. Ir-riskji fiskali relatati mal-istabbiltà finanzjarja, l-intrapriżi li kienu proprjetà tal-Istat jew garanziji pubbliċi oħra (eż. sħubiji pubbliċi privati (PPPs)) ma ġewx identifikati.

43

Is-sorveljanza mill-Kummissjoni ma vvalutatx b’mod adegwat l-implikazzjonijiet tal-flussi ta’ dħul finanzjarji barranin kbar, speċjalment fil-forma ta’ dejn, li kienu qed jalimentaw il-booms fis-settur tal-kostruzzjoni u tad-domanda, u kellhom il-potenzjal li jisfrattaw is-settur bankarju f’fażi sussegwenti ta’ reċessjoni. Il-Kummissjoni ma nnotatx din ir-rabta qabel l-analiżi tagħha ta’ talbiet mill-Istati Membri għal assistenza finanzjarja.

44

Il-valutazzjonijiet mill-Kummissjoni ma eżaminawx, lanqas, is-sensittività ta’ bilanċi baġitarji għal żieda għalgħarrieda fir-rati tal-imgħax applikati għad-dejn tal-gvern, jew għal ħasdiet daqstant għalgħarrieda għat-tkabbir ekonomiku jew ir-rati tal-kambju. Minkejja dan, dawn ir-riskji wkoll kienu ġew rikonoxxuti jew saret twissija dwarhom f’diversi dokumenti ta’ riċerka ppubblikati qabel il-kriżi³².

B’riżultat ta’ dan, il-Kummissjoni ma kinitx lesta għall-ġestjoni tal-programmi

45

Qabel l-2008, il-faċilità tal-bilanċ tal-pagamenti kienet intużat l-aħħar fl-1993³³. Sal-2008 ntilfet kwalunkwe esperjenza miksuba fl-ewwel nofs tas-snin 90. B’hekk, l-għoti ta’ assistenza finanzjarja lill-pajjiżi kienet fil-fatt attività ġdida għall-Kummissjoni.

46

Billi kienet stmat b’mod insuffiċjenti l-iżbilanċi fiskali u l-implikazzjonijiet tagħhom għall-Istati Membri, il-Kummissjoni ma kinitx imħejjija għall-kompitu ta’ ġestjoni tal-programmi. B’mod partikolari, il-programmi inizjali kellhom jiġu stabbiliti taħt pressjoni estrema ta’ ħin. Pereżempju, il-proposta għall-ewwel programm (l-Ungerija) kellha tiġi prodotta fi ftit jiem biss. Il-Kummissjoni kellha ftit li xejn esperjenza interna ta’ tfassil u mmaniġġjar ta’ programmi ta’ assistenza finanzjarja, u dik l-esperjenza ma setgħetx tinkiseb fi żmien daqshekk qasir.

47

Matul il-fażi inizjali, it-timijiet tal-FMI għenu lill-Kummissjoni tħejji partijiet mill-analiżi tal-programmi. Il-prattiki użati mill-Kummissjoni ġew żviluppati wkoll abbażi tal-FMI (ara l-paragrafu 109).

26Din kienet il-”parti preventiva” tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir stabbilit bir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1). Il-qafas ta’ sorveljanza ġie riformat l-aħħar fl-2005 bir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1055/2005 li jemenda r-Regolament (KE) Nru 1466/97 (ĠU L 174, 7.7.2005, p. 1).

27Il-finanzjament ta’ defiċit fiskali operazzjonali u l-ħlas lura tad-dejn tal-gvern.

28Il-Kummissjoni Ewropea: Ireland — Macro fiscal assessment — an analysis of the December 2007 update of the stability programme (L-Irlanda — Valutazzjoni makrofiskali — analiżi tal-aġġornament tal-programm ta’ stabbiltà ta’ Diċembru 2007), p. 36.

29Tqabbil tal-ewwel stima li saret wara tmiem is-sena (jiġifieri fil-previżjoni tar-rebbiegħa) ma’ stima reċenti (jiġifieri Ottubru 2013).

30Marġni pożittiv tal-potenzjal tal-produzzjoni huwa l-ammont li bih il-produzzjoni reali ta’ ekonomija taqbeż il-produzzjoni potenzjali tagħha.

31Pereżempju, l-obbligazzjonijiet fuq terminu twil minn pensjonijiet pubbliċi jew nefqa fiskali futura li tirriżulta mill-ħtieġa li jittieħdu miżuri f’każ ta’ salvataġġ. Bl-eċċezzjoni tal-obbligazzjonijiet tal-pensjonijiet pubbliċi, il-Kummissjoni ma rrappurtatx dwar obbligazzjonijiet kontinġenti oħra.

32Ara, pereżempju, “Fiscal Policies and Financial Markets” (Politiki Fiskali u Swieq Finanzjarji) fl-ECB Monthly Bulletin 02/2006, p. 71.

33Council Decision 93/67/EEC of 18 January 1993 concerning a Community loan in favour of the Italian Republic (Id-Deċiżjoni tal-Kunsill Nru 93/67/KEE tat-18 ta’ Jannar 2011 dwar self Komunitarju favur ir-Repubblika Taljana (ĠU L 22, 30.1.1993, p. 121).

PartI II

B’mod ġenerali l-proċessi kienu dgħajfin

48

Ir-regolamenti jafdaw lill-Kummissjoni Ewropea bil-ġestjoni operazzjonali tal-assistenza finanzjarja. Parti kbira minn din il-ġestjoni hija dwar il-wasla għal teħid ta’ deċiżjonijiet ewlenin dwar il-programmi, li jikkonċernaw l-għoti inizjali ta’ assistenza u (f’kull eżami) il-kontinwazzjoni tal-programm. It-teħid ta’ deċiżjonijiet jirrikjedi sekwenza ta’ passi u koordinazzjoni mal-Kunsill u s-sħab l-oħra (ara l-Figura 4).

49

Aħna qsamna l-analiżi tal-proċessi ta’ ġestjoni tal-programmi fi tliet partijiet:

(i)Proċessi fi ħdan il-Kummissjoni, b’mod partikolari fi ħdan id-Direttorat Ġenerali għall-Affarijiet Ekonomiċi u Finanzjarji - Il-Kummissjoni żammet kontroll tal-iżvilupp tal-programm?

(ii)Proċess tal-għoti ta’ informazzjoni lill-Kunsill u l-Kummissarju responsabbli - Il-Kunsill u l-Kummissarju responsabbli rċevew dokumenti ta’ kwalità tajba relatati mal-programmi? u

(iii)Il-proċess ta’ interazzjoni ma’ sħab oħra - L-interazzjoni ma’ sħab oħra ħadmet?

Figura 4

Deċiżjonijiet dwar il-programmi

1Mhux id-deċiżjonijiet kollha huma meħtieġa f’kull eżami. Pereżempju, jekk l-ebda bidla ma tkun neċessarja għallparametri ġenerali tal-assistenza, id-deċiżjoni tal-Kunsill ma għandhiex għalfejn tiġi emendata.

Sors: Il-QEA.

Il-proċessi tal-Kummissjoni mhux dejjem kienu jinkorporaw kontrolli u bilanċi suffiċjenti

50

Il-proċessi tal-Kummissjoni għandhom jiżguraw — permezz ta’ kontrolli u bilanċi suffiċjenti — li t-tfassil inizjali ta’ programmi u kwalunkwe aġġornament jissodisfaw il-kriterji li ġejjin:

(i)komprensività — informazzjoni rilevanti, kemm dik relatata mal-Istat Membru kif ukoll dik minn riċerka ekonomika, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni;

(ii)konsistenza — elementi differenti tal-programm għandhom ikunu konsistenti reċiprokament, b’minimu ta’ kunflitt bejn l-objettivi differenti tal-programm;

(iii)dokumentazzjoni — għandu jinżamm rekord xieraq tar-raġunament għad-deċiżjonijiet li ttieħdu dwar diversi elementi tal-programm³⁴;

(iv)konformità — il-memoranda ta’ qbil għandhom ikunu f’konformità mad-deċiżjonijiet tal-Kunsill;

(v)ekwità — billi l-kundizzjonijiet tal-programm jitfasslu fil-biċċa l-kbira mit-”timijiet tal-programm” tal-Kummissjoni, il-pajjiżi għandhom jiġu ttrattati b’mod konsistenti mit-timijiet differenti, b’applikazzjoni ta’ kundizzjonijiet simili f’ċirkustanzi simili³⁵.

51

Ix-xogħol tat-timijiet tal-programmi għandu jiġi ċċekkjat u stimulat biex jiġi żgurat li t-timijiet jirrispettaw dawn il-kriterji.

Fil-biċċa l-kbira, il-Kummissjoni għamlet xogħol bir-reqqa biex tikseb l-informazzjoni neċessarja għal skopijiet ta’ monitoraġġ

Il-Kummissjoni ddependiet b’mod estensiv mill-kompetenza interna minbarra li kkoordinat ma’ għadd ta’ atturi fl-Istati Membri

52

Il-Kummissjoni ddependiet mill-kompetenza interna disponibbli fid-Direttorat Ġenerali għall-Affarijiet Ekonomiċi u Finanzjarji. Maż-żmien, hija kkonsultat ukoll dejjem aktar lil speċjalisti minn direttorati ġenerali oħra. Dawn l-esperti l-oħra pprovdew input limitat għall-programmi inizjali, prinċipalment permezz ta’ konsultazzjoni interdipartmentali (“interservizz”). Huma kienu involuti b’mod aktar estensiv fiż-żewġ programmi taż-żona tal-euro. L-użu ta’ kompetenza usa’ ppermetta li ssir analiżi aktar bir-reqqa tal-problemi tal-pajjiżi, speċjalment fil-qasam tar-riformi strutturali. Il-politika tal-Kummissjoni fir-rigward tar-riżorsi umani wkoll ma ppermettietx użu akbar ta’ kompetenza esterna għal oqsma speċifiċi definiti b’mod strett, li hija prattika komuni fl-FMI.

53

Iż-żjarat regolari fil-pajjiżi li jsiru mill-Kummissjoni u s-sħab l-oħra pprovdew l-opportunità prinċipali li tinkiseb l-informazzjoni neċessarja għall-monitoraġġ. Matul iż-żjarat ta’ negozjar u ta’ eżaminar, il-Kummissjoni kkonsultat lil għadd ta’ ministeri, dipartimenti oħra tal-gvern u istituzzjonijiet indipendenti ewlenin (bħal banek ċentrali, kunsilli fiskali u istituzzjonijiet supremi tal-awditjar). Hija kellha wkoll laqgħat ma’ korpi oħra, inklużi assoċjazzjonijiet ta’ min iħaddem, trejdunjins u partiti politiċi tal-oppożizzjoni. Fi tlieta mill-ħames pajjiżi³⁶ l-Kummissjoni żammet rappreżentant residenti. Dan kollu ppermetta lill-Kummissjoni tibqa’ informata u tidentifika riformi għall-inklużjoni fil-programm.

Il-Kummissjoni ġabret firxa wiesgħa ta’ informazzjoni

54

Minbarra l-informazzjoni miġbura minn żjarat fil-pajjiżi, kull memorandum ta’ qbil kien jispeċifika rapporti ta’ monitoraġġ li l-pajjiż inkwistjoni kien meħtieġ jipprovdi lill-Kummissjoni. L-informazzjoni li kellha tinġabar f’dawn ir-rapporti kienet wiesgħa ħafna u kienet tittratta dwar ħafna oqsma. Il-Kummissjoni talbet informazzjoni simili ta’ monitoraġġ fil-programmi kollha. Madankollu, fi ftit każijiet ma ntalbitx informazzjoni ewlenija jew inġabar ammont limitat biss ta’ informazzjoni ewlenija.

Il-previżjonijiet tal-programmi jipprevedu kontrolli wiesgħa ta’ konsistenza fit-tfassil ta’ programmi, iżda b’ħafna riżervi li ma jiġux ivverifikati

55

Previżjoni tajba hija essenzjali għall-konsistenza tal-programmi. Madankollu, il-previżjonijiet għandhom il-probabbiltà li ma jkunux 100 % preċiżi l-ħin kollu, billi dawn jinvolvu ħafna fatturi imponderabbli li ma jistgħux jiġu previsti bi preċiżjoni. Minflok ma ffukajna fuq il-preċiżjoni tal-previżjonijiet, aħna vvalutajna l-kwalità tal-proċessi u għodod ta’ previżjoni applikati mill-Kummissjoni fil-kuntest tal-programmi. Fil-prattika, il-Kummissjoni tħejji żewġ previżjonijiet distinti iżda relatati mill-qrib (ara l-Figura 5):

(i)previżjoni tal-programmi (li tinkludi previżjonijiet makroekonomiċi u tad-defiċit); u

(ii)stima tan-nuqqas fil-finanzjament.

Figura 5

Rabtiet bejn il-previżjoni tal-programmi u l-istima tan-nuqqas fil-finanzjament

Nota: Ir-rabtiet ewlenin biss huma deskritti.

Sors: Il-QEA.

Huwa diffiċli li tiġi vvalutata l-produzzjoni ta’ previżjonijiet tal-programmi

56

Il-previżjonijiet jistgħu jiġu prodotti bl-użu ta’ varjetà ta’ metodi, li jvarjaw minn ġudizzju pur għal mudelli ta’ stima kalibrata fuq skala kbira jew ekonometriċi li jinkludu bosta ekwazzjonijiet u identitajiet tal-imġiba.

57

L-għodda tal-Kummissjoni għall-produzzjoni ta’ previżjonijiet tal-programmi u tad-defiċit tikkonsisti f’sett ta’ identitajiet prinċipalment kontabilistiċi, li l-iskop tagħhom huwa li jiżguraw li l-previżjonijiet ta’ aggregati makroekonomiċi jew tal-baġit ikunu konsistenti mal-previżjonijiet tal-komponenti tagħhom. Il-komponenti huma ġġenerati barra mill-għodod ta’ previżjoni bl-użu ta’ ġudizzju jew, xi drabi, taħlita ta’ għodod kwantitattivi oħra. Il-Kummissjoni ma tużax mudell teoretiku jew empiriku ta’ previżjoni.

L-ispreadsheets tal-previżjoni huma għodda ingombranti li trendi l-kontroll tal-kwalità problematiku

58

Il-previżjonijiet li jirriżultaw minn kull eżami tħejjew tipikament f’bosta fajls tal-ispreadsheets. Matul l-awditu, kien hemm diffikultajiet ta’ aċċess għall-fajls rilevanti kollha. Dan kien minħabba li s-sett ta’ spreadsheets jikkostitwixxi korp ta’ data³⁷ kbir u ingobranti ħafna li huwa nieqes mit-trasparenza u t-traċċabbiltà. Barra minn hekk, billi d-deċiżjonijiet ittieħdu taħt pressjoni estrema, il-ħżin tal-materjal kollu ta’ previżjoni f’forma sistematika u faċilment aċċessibbli ma kienx prijorità.

59

Il-fajls tal-ispreadsheets aggregaw informazzjoni ġġenerata barra mill-għodda. Id-data ġiet tipikament minn bosta sorsi, u l-previżjonijiet kienu jiddependu minn ġudizzji magħmula mid-diversi previżuri, kemm fil-Kummissjoni kif ukoll fis-sħab l-oħra u fl-awtoritajiet nazzjonali (ara l-Figura 6). L-eteroġeneità tad-data u l-użu ta’ firxa ta’ ġudizzji huma karatteristiki normali ta’ previżjoni makroekonomika, u hemm raġunijiet tajba biex jitqiesu data u ġudizzji differenti fil-proċess ta’ previżjoni. Madankollu, hemm xi riskji, inkluż li l-implikazzjonijiet ta’ kwalunkwe suppożizzjoni ġdida mhux se tkun riflessa b’mod xieraq matul il-previżjonijiet kollha, jew li suppożizzjonijiet ġodda mhux se jiġu msejsa tajjeb.

Figura 6

Daqqa t’għajn lejn il-previżjonijiet makroekonomiċi u tad-defiċit

Sors: Il-QEA.

60

Għall-ġestjoni ta’ dawn ir-riskji, il-kontroll tal-kwalità tar-riżultati tal-previżjonijiet sar f’bosta stadji matul il-proċess ta’ previżjoni. Xi kontrolli tal-konsistenza³⁸ huma inkorporati fl-ispreadsheets. Il-previżuri li huma responsabbli rispettivament għal-lat fiskali u makroekonomiku tal-previżjoni ddiskutew ir-riżultati bejniethom u, meta kien meħtieġ, applikaw ġudizzju addizzjonali sabiex jiżguraw il-konsistenza tal-istimi³⁹.

61

Essenzjalment, madankollu, il-kontroll tal-kwalità ta’ xogħol il-previżuri ħa l-forma ta’ rikonċiljazzjonijiet, mingħajr l-ebda inkjesta dwar il-proċess ta’ previżjoni fi ħdan it-tim tal-programm. L-approċċ tal-ispreadsheets u l-iskarsezza tad-dokumentazzjoni għamluha diffiċli li tiġi vvalutata l-plawżibbiltà tas-suppożizzjonijiet u l-parametri impliċiti użati fil-previżjoni. Diskussjoni bejn is-sħab kienet l-uniku stadju ta’ kontroll li fih ġiet iċċekkjata l-plawżibbiltà tas-suppożizzjonijiet u l-parametri impliċiti.

62

L-analiżi tad-dokumenti ta’ previżjoni żvelat ukoll eżempji ta’ żbalji u inkonsistenzi li kienu preżenti minkejja l-kontrolli tal-konsistenza (ara l-Kaxxa 1).

Kaxxa 1

Eżempji ta’ żbalji u inkonsistenzi fil-previżjonijiet

(i)L-ammont tal-VAT imposta fuq il-konsum privat ma kienx allinjat bejn id-dħul tal-gvern u l-pagamenti tas-settur privat, u dan wassal għal differenza ta’ 0.7 % fil-PDG f’sena waħda.

(ii)Minħabba aġġustamenti manwali tal-formuli, l-ammont ta’ taxxi diretti imposti fuq ix-xogħol ma kienx allinjat bejn is-settur tal-gvern u dak tal-unitajiet domestiċi. Id-differenza qabżet iz- 0.5 % tal-PDG.

(iii)Miżura tat-taxxa applikabbli minn nofs is-sena ġiet applikata għall-previżjoni fuq bażi ta’ sena sħiħa. Il-projezzjoni tad-defiċit korrispondenti ntużat fid-dokument relatat mal-programmi li kien jappoġġa d-deċiżjoni biex jirrilaxxa pagament perjodiku u li ġie kkomunikat lill-KEF f’Ġunju 2009.

(iv)L-impatt tal-prezzijiet tal-proprjetà ma kienx inkluż b’mod konsistenti fi projezzjonijiet tal-istess indiċi tal-prezzijiet użat fi previżjonijiet differenti għall-istess sena.

Diffikultajiet fil-valutazzjoni tal-plawżibbiltà ta’ multiplikaturi fiskali

63

Fatturi varjabbli fiskali ġew irreġistrati fl-ispreadsheets fil-forma tal-volum mistenni ta’ dħul jew ta’ nfiq, liġie miżjud jew imnaqqas bir-rendiment baġitarju nett ta’ kwalunkwe miżura fiskali ġdida matul is-sena. L-impatt ta’ miżuri l-ġodda fuq l-ekonomija u l-effett indirett fuq il-baġit pubbliku ma ġewx iddikjarati jew irreġistrati b’mod espliċitu fl-ispreadsheets. Minflok, il-valuri tal-previżjonijiet ta’ rendiment baġitarju addizzjonali diġà ħadu kont tal-effett indirett.

64

Il-previżjonijiet ta’ rendiment baġitarju nett ittieħdu minn previżjonijiet iġġenerati mill-awtoritajiet nazzjonali, li stmawhom internament bħala parti mill-proċeduri ta’ ppjanar tagħhom. L-awtoritajiet nazzjonali ddiskutew l-istimi tagħhom mal-persunal tas-sħab, fejn imbagħad dawn kellhom mnejn jiġu analizzati qabel ma jiġu aċċettati u inklużi b’mod formali fil-previżjonijiet tal-programmi.

65

L-impatt ta’ miżuri fiskali differenti fuq l-ekonomija reali tqies b’mod impliċitu u barra mill-ispreadsheets permezz ta’ bosta proċeduri eteroġeni. L-ispreadsheets użati ma ppermettewx li s-sors ta’ suppożizzjonijiet partikolari, jew ir-raġunijiet għalihom, jiġu ttraċċati. L-uffiċċji tal-pajjiżi nfusstesshom ma kellhom l-ebda għarfien reali tal-mudelli applikati mill-awtoritajiet nazzjonali biex jistmaw il-parametri għall-valutazzjoni tal-impatt ta’ miżuri fiskali differenti fuq l-ekonomija. Kien hemm nuqqas ta’ trasparenza u għarfien dwar il-valur impliċitu tal-multiplikaturi fiskali⁴⁰. Kien biss fl-2013 li l-Kummissjoni wettqet eżerċizzju biex tistma l-multiplikaturi impliċiti.

66

L-uniċi kontrolli li saru ta’ rendimenti netti ħadu l-forma ta’ valutazzjoni suġġettiva tal-plawżibbiltà, imwettqa mill-persunal tas-sħab. Filwaqt li dan l-approċċ għandu probabbiltà kbira li jaqbad kwalunkwe stima eċċessiva jew insuffiċjenti sostanzjali, huwa inqas suġġett għall-identifikazzjoni ta’ żbalji relattivament żgħar li b’mod kumulattiv jistgħu jkunu xorta waħda ta’ kobor sinifikanti.

67

It-timijiet tal-programmi żammew rekords ta’ xi informazzjoni, iżda sa gradi li kienu jvarjaw għaliex ma kien hemm l-ebda rekwiżit formali biex dan isir. B’riżultat ta’ dan, aħna ma stajniex nidentifikaw u nanalizzaw is-suppożizzjonijiet u l-valuri tal-parametri li ntużaw. Jekk previżjoni wriet li kienet ħażina, (pereżempju jekk hija stmat b’mod insuffiċjenti l-effett negattiv ta’ tnaqqis fin-nefqa pubblika fuq it-tkabbir tal-PDG), kien impossibbli jew estremament diffiċli li jiġi identifikat is-sors tal-iżball.

L-istimi tan-nuqqas fil-finanzjament kienu inkompleti u impreċiżi

68

L-istima tan-nuqqas fil-finanzjament hija tal-akbar importanza fl-istadju tan-negozjati, għaliex dan huwa meta l-ammont ta’ assistenza finanzjarja jiġi ssettjat, tipikament biex jibqa’ mhux mibdula. Jekk ħtiġijiet ġodda ta’ finanzjament joħorġu matul il-programm, iridu jittieħdu inkunsiderazzjoni fi ħdan il-pakkett finanzjarju kumplessiv. Għall-kuntrarju tat-tħejjija tal-previżjonijiet tal-programmi, l-istimar tan-nuqqas fil-finanzjament kien attività ġdida għall-Kummissjoni.

69

Għall-pajjiżi fiż-żona tal-euro, in-nuqqas fil-finanzjament jikkorrispondi biss għall-ħtiġijiet tal-gvernijiet tagħhom. Barra miż-żona tal-euro, l-assistenza finanzjarja trid tkopri l-ħtiġijiet kollha ta’ finanzjament estern kif ippreżentati fil-bilanċ tal-pagamenti ta’ pajjiż. Il-Kummissjoni dejjem iġġustifikat id-deċiżjonijiet tagħha li tipprovdi assistenza billi tippreżenta lill-Kunsill l-istima iniżjali tan-nuqqas fil-finanzjament. Il-kalkoli ta’ bażi tħejjew fi spreadsheets. Madankollu, in-nuqqas ta’ dokumentazzjoni llimita bil-kbir il-possibbiltà ta’ eżaminar. Wara li saret talba, il-Kummissjoni setgħet biss tipprovdi dokumenti proviżorji⁴¹, li kienu jvarjaw mill-verżjonijiet finali ppreżentati lill-Kunsill, ma setgħet tipprovdi l-ebda informazzjoni dwar elementi importanti tal-istima⁴², jew ma setgħet tipprovdi l-ebda fajl ta’ sfond⁴³.

70

L-eżaminar tagħna tad-dokumenti proviżorji żvela żbalji sinifikanti fil-previżjoni, bħal għadd doppju ta’ xi fatturi varjabbli, użu ta’ ammonti skorretti f’riżervi barranin jew suppożizzjonijiet għoljin wisq ta’ rati ta’ rifinanzjament tad-dejn. Xi drabi, l-iżbalji fl-ispreadsheets kienu sostanzjali⁴⁴ u ma kinux inqabdu b’eżaminar intern. Il-kxif tal-iżbalji ma kienx neċessarjament se jwassal għal żieda fl-ammont ta’ assistenza finanzjarja, billi dan jiddependi wkoll mir-rieda u l-kapaċità tal-mutwanti biex isellef, iżda seta’ rriżulta f’sett differenti ta’ politiki biex jitnneħħa n-nuqqas fil-finanzjament.

B’mod ġenerali, il-karatteristiki tal-programmi kellhom bażi tajba, iżda xi drabi rekords importanti kienu neqsin

Il-karatteristiki tal-programmi kienu sostnuti permezz ta’ analiżi

71

Fil-biċċa l-kbira mill-każijiet, il-Kummissjoni setgħet tindika korp ta’ analiżi, ibbażat fuq prijoritajiet ta’ politika tal-UE u data attwali, li kien jintuża meta jiġu ssettjati kundizzjonijiet tal-programmi. B’mod ġenerali, il-profondità tal-analiżi kienet żdiedet maż-żmien. Fil-biċċa l-kbira, dan kien minħabba kompetenza mtejba u għadd akbar ta’ persunal tal-Kummissjoni assenjat għall-ġestjoni tal-programmi.

L-ebda traċċa ta’ xi rekords ewlenin

72

Iż-żamma ta’ rekords hija parti importanti ta’ kwalunkwe proċess. Bosta mill-istandards ta’ kontroll intern tal-Kummissjoni jirreferu għal prattiki tajbin f’dan ir-rigward⁴⁵. Iż-żamma b’attenzjoni ta’ rekords tista’ ttejjeb il-kontroll intern ta’ organizzazzjoni billi tgħin biex jintwera għaliex saru ċerti deċiżjonijiet. Ir-rekords huma ċentrali għall-monitoraġġ u l-evalwazzjoni u prerekwiżit għal obbligu ta’ rendikont tajjeb.

73

Minħabba li l-programmi ta’ assistenza kienu mistennija, il-proċeduri kienu għadhom qed jiġu rfinuti u formalizzati wara li kienu bdew l-operazzjonijiet inizjali. L-operazzjonijiet kienu saru wkoll ikkumplikati minnħabba restrizzjonijiet ta’ żmien, ambjent makroekonomiku inċert u l-kumplessità tal-ġestjoni tal-programmi. Għalhekk saret enfasi fuq proċeduri operazzjonali tajbin, a skapitu ta’ żamma tajba ta’ rekords.

74

F’għadd ta’ każijiet, saż-żmien meta sar l-awditu, kienet intilfet l-informazzjoni użata għas-sostenn tat-teħid ta’ deċiżjonijiet, jew inkella l-ġbir tagħha ntwera li kien kompitu kbir ħafna. Ċerti attivitajiet kritiċi ma ġew dokumentati xejn. Il-manwali ta’ proċeduri, li tipikament jankraw kwalunkwe proċess, ma ġewx żviluppati sew. Il-Kaxxa 2 turi l-ostakli misjuba matul l-awditu⁴⁶.

Kaxxa 2

Eżempji ta’ diffikultajiet fil-ksib ta’ informazzjoni ewlenija

Intużaw emails għar-rappurtar lill-ġerarkija dwar il-progress ta’ żjara u għat-tiftix ta’ approvazzjoni għal kwalunkwe tbegħid mill-mandat ta’ negozjar. Huma kienu wkoll mezz importanti ta’ komunikazzjoni fost is-sħab u mal-awtoritajiet nazzjonali. Ġeneralment, madankollu, dawn ir-rekords ewlenin ma kinux disponibbli għaliex l-emails jew kienu intilfu jew ma setgħux jiġu rkuprati.

Id-dokumentazzjoni jew id-data ppreżentata mill-awtoritajiet nazzjonali matul il-programm ma nżammitx mill-Kummissjoni jew ma setgħetx tiġi kkonsultata fl-intier tagħha minħabba r-riżorsi estensivi meħtieġa biex din terġa’ tinġabar.

Xi spreadsheets għar-Rumanija bi projezzjonijiet makroekonomiċi tal-programmi ma sarux disponibbli għalina matul l-awditu.

L-ispreadsheets bil-kalkoli finali tan-nuqqas fil-finanzjament kienu ntilfu jew ma kinux inġabru mill-FMI. Xi drabi, il-kalkoli li fuqhom kienu bbażati xi ammonti ewlenin ma setgħux jinkisbu.

Il-monitoraġġ fiskali mill-persunal tal-Kummissjoni ma ġie dokumentat xejn, jew ġew ipprovduti biss spreadsheets bażiċi ħafna biex isostnu l-analiżi mill-Kummissjoni tal-implimentazzjoni tal-baġit.

75

Huwa bir-raġun li rekords ikunu neqsin għall-fażi inizjali fl-2008 u fil-bidu tal-2009, li wriet il-karatteristiċi kollha ta’ sitwazzjoni ta’ maniġġjar ta’ kriżijiet. Maż-żmien, iż-żamma ta’ rekords tjiebet b’mod ċar. Minkejja dan, uħud mill-eżempji msemmija hawn fuq ta’ rekords neqsin huma relatati ma’ snin aktar reċenti.

Kultant il-Kummissjoni tbiegħdet minn deċiżjonijiet tal-Kunsill

Każijiet ta’ nuqqas ta’ konformità mad-deċiżjonijiet tal-Kunsill

76

Aħna eżaminajna l-konsistenza bejn il-memoranda ta’ qbil u d-deċiżjonijiet korrispondenti tal-Kunsill, u sibna li l-biċċa l-kbira mill-kundizzjonijiet kienu ġġustifikati b’referenza għad-deċiżjonijiet. Madankollu, fi ftit każijiet il-kundizzjonijiet tbiegħdu mit-termini tad-deċiżjoni tal-Kunsill, jew il-memorandum ta’ qbil ma kienx ġie aġġornat fiż-żmien korrett (ara l-Kaxxa 3).

Kaxxa 3

Eżempji ta’ nuqqas ta’ konformità mar-regoli

Żjara informali fir-Rumanija f’Awwissu 2009 żvelat l-inabbiltà tal-Istat Membru li jilħaq il-miri inizjali tad-defiċit. Konsegwentement, il-Kummissjoni u l-awtoritajiet Rumeni qablu dwar illaxkar sostanzjali tal-miri. Din ir-reviżjoni ġiet ikkomunikata f’nota lill-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju f’Awwissu 2009. Madankollu, la d-deċiżjoni tal-Kunsill u lanqas il-memorandum ta’ qbil ma ġew immodifikati kif meħtieġ. Eventwalment, il-miri ġew aġġornati fil-memorandum ta’ qbil fi Frar 2010. Il-bażi legali — id-deċiżjoni tal-Kunsill — ġiet aġġornata saħansitra aktar tard, f’Marzu 2010. Madankollu, il-Kummissjoni pposponiet rilaxx ta’ pagament f’Novembru 2009 minħabba l-fatt li l-baġit tar-Rumanija ma kienx konformi mal-mira aġġornata.

Fil-Latvja, għalkemm id-deċiżjonijiet tal-Kunsill ma kinux jirreferu għal riformi tal-pensjonijiet, il-memorandum ta’ qbil kien jinkludi kundizzjonijiet speċifiċi relatati mat-tieni pilastru tas-sistema tal-pensjonijiet.

Fl-Irlanda, għalkemm id-deċiżjonijiet tal-Kunsill ma semmew l-ebda kundizzjoni speċifika rigward is-sorveljanza bankarja u l-bejgħ ta’ assi tal-Istat u l-privatizzazzjoni, dawn il-kundizzjonijiet dehru fil-memorandum ta’ qbil.

Il-kundizzjonijiet ma kinux iffukati suffiċjentement

77

L-iskop tal-kundizzjonijiet fil-memorandum ta’ qbil huwa li jistabbilixxu pjan direzzjonali operazzjonali bil-ħsieb li tinkiseb konformità sodisfaċenti mal-kundizzjonijiet ta’ politika ekonomika ġenerali ssettjati mill-Kunsill.

78

Għall-biċċa l-kbira mill-kundizzjonijiet, ir-rabta mal-politika ekonomika ġenerali kienet relattivament ċara għaliex huma kienu jeħtieġu bidla fil-politika jew inkella kienu pass ‘il quddiem lejn riformi kbar. Madankollu, il-maniġment⁴⁷ ma qajjimx dubju suffiċjenti dwar il-proposti li saru biex jaċċerta jekk il-kundizzjonijiet kollha kinux verament neċessarji għall-ilħuq tal-għanijiet ta’ politika ekonomika ġenerali.

79

Il-programmi kienu jinkludu kundizzjonijiet li kienu ta’ importanza minuri, b’kont meħud tal-għanijiet tal-programm, jew li l-effetti potenzjali tagħhom jiġu realizzati ħafna wara l-perjodu tal-programm. Kundizzjonijiet bħall-implimentazzjoni ta’ sistemi speċifiċi tal-IT, l-allokazzjoni ta’ fondi baġitarji għal entità governattiva żgħira, it-taħriġ ta’ uffiċjali pubbliċi, u r-riċerka u l-iżvilupp; madankollu, hawnhekk huma kellhom rabtiet mill-bogħod ħafna — jekk kien hemm rabtiet — mal-għanijiet tal-programm.

Il-pajjiżi ma kinux ittrattati bl-istess mod

80

Wara li analizzajna diversi aspetti tal-ġestjoni tal-programmi tal-Kummissjoni, aħna sibna bosta eżempji ta’ approċċ inkonsistenti għal pajjiżi differenti fejn kien diffiċli li dan jiġi ġġustifikat minn ċirkustanzi nazzjonali speċifiċi.

Differenzi fil-ġestjoni tal-kundizzjonijiet mill-Kummissjoni

81

Il-Kummissjoni mmaniġġjat il-kundizzjonijiet għal kull programm ta’ assistenza finanzjarja b’mod differenti. F’xi programmi, il-kundizzjonijiet kienu jirrappreżentaw sett relattivament stabbli ta’ rekwiżiti, filwaqt li f’oħrajn inbidlu b’mod sostanzjali ma’ kull eżami. Għal ħarsa ġenerali ara t-Tabella 2.

Tabella 2

Diversi mudelli użati mill-Kummissjoni għall-ġestjoni tal-kundizzjonijiet

L-Ungerija
Il-Latvja
Ir-Rumanija I
L-Irlanda
Il-Portugall

Kif ġew issettjati l-kundizzjonijiet?

Distinzjoni bejn tipi differenti ta’ kundizzjoni
Le
Le, imma l-importanza hija indikata f’wieħed mir-rapporti ta’ analiżi
Azzjonijiet minn qabel u kundizzjonijiet oħra
Kundizzjonijiet permanenti u kundizzjonijiet oħra
Le

Kif ġew immonitorjati l-kundizzjonijiet?

Kif ġiet immonitorjat l-konformità?
Imħallta¹
Fil-biċċa l-kbira skont il-kundizzjoni
Skont is-suġġett
Skont is-suġġett
Skont il-kundizzjoni

Kif ġew aġġornati l-kundizzjonijiet?

Kif inbidlu l-kundizzjonijiet?
Il-kundizzjonijiet eżistenti baqgħu validi; addenda kien fihom kundizzjonijiet ġodda biss
Kull addendum issostitwixxa l-verżjoni preċedenti
Il-kundizzjonijiet eżistenti baqgħu validi; addenda kien fihom kundizzjonijiet ġodda biss
Kull addendum issostitwixxa l-verżjoni preċedenti
Kull addendum issostitwixxa l-verżjoni preċedenti

Persistenza ta’ kundizzjonijiet²
Kundizzjonijiet parzjalment stabbli maż-żmien
Kundizzjonijiet b’mod ġenerali mhux mibdula
Bidliet frekwenti fil-kundizzjonijiet
Il-kundizzjonijiet anke jekk inbidlu ma kinux immaturaw
Diffiċli jiġu ttraċċati l-kundizzjonijiet maż-żmien
Kundizzjonijiet dejjem validi u mhux mibdula dment li, minħabba kundizzjonijiet ġodda, ma jibqgħux jintużaw
Imħallta
Xi kundizzjonijiet huma stabbli, oħrajn suġġetti għal bidla frekwenti
Kundizzjonijiet stabbli maż-żmien
Kundizzjonijiet validi u mhux mibdula sakemm ikun hemm konformità bis-sħiħ magħhom

1F’xi analiżijiet il-Kummissjoni rrappurtat konformità ma’ kull kundizzjoni, f’oħrajn biss skont is-suġġett biss.

2Għal spjegazzjoni addizzjonali ara l-Anness III.

Sors: Il-QEA.

82

Xi wħud minn dawn il-mudelli kellhom implikazzjonijiet avversi għall-ġestjoni tal-programmi. B’mod partikolari, bidliet frekwenti għall-kundizzjonijiet f’xi programmi⁴⁸ għamluha ħafna aktar diffiċli biex tiġi ttraċċata l-prestazzjoni tal-pajjiż. F’xi każijiet, ir-riformi ġew dilwiti bil-mod il-mod billi l-kundizzjonijiet ġew sostitwiti b’oħrajn inqas impenjattivi jew jew sparixxew kompletament mill-memoranda qabel ma ġew kompletament issodisfati (ara l-Kaxxa 4).

83

Il-kundizzjonijiet fittxew ukoll li jġbu magħhom effetti strutturali differenti. Dawn jistgħu jvarjaw mill-pubblikazzjoni, jew mit-tħejjija, ta’ strateġija jew pjan speċifiku, għal bidliet leġiżlattivi li għandhom jiġu adottati mill-parlament nazzjonali u li jaffettwaw partijiet importanti mill-ekonomija⁴⁹. Filwaqt li l-kundizzjonijiet tal-ewwel tip ma jkunu jġibu magħhom l-ebda bidla ekonomika sinifikattiva waħedhom, għalkemm huma jistgħu jservu bħala passi ta’ tħejjija għal riformi aktar sinifikanti. Kundizzjoni tat-tip tal-aħħar x’aktarx li tkun tfisser bidliet dejjiema fl-ekonomija.

Kaxxa 4

Eżempji ta’ riforma dilwita maż-żmien

Il-memorandum inizjali ta’ qbil fil-programm tal-Latvja kien jeħtieġ “it-twaqqif ta’ sistema unika għall-ippjanar u l-amministrazzjoni tar-riżorsi umani għall-istituzzjonijiet tal-amministrazzjoni pubblika.” Ma kienx hemm konformità ma’ din il-kundizzzjoni u ma dehritx fl-emendi sussegwenti. Minflok, ġiet sostitwita b’bosta kundizzjonijiet oħra, li l-għan ġenerali tagħhom kien it-tħejjija ta’ strateġija dwar l-amministrazzjoni pubblika — kundizzjoni li hija aktar faċli li jkun hemm konformita magħha.

Il-programm tal-Portugall kien jinkludi kundizzjoni li - sa tmiem l-2011 - kienet teħtieġ it-tħejjija ta’ pjan ta’ azzjoni għar-riform tas-sistema tal-assigurazzjoni tal-qgħad, notevolment billi titnaqqas id-durata massima ta’ benefiċċji tal-assigurazzjoni tal-qgħad għal mhux aktar minn 18-il xahar għal dawk li jkunu għadhom kemm ġew qiegħda. Wara r-riforma, id-durata massima ta’ benefiċċji tal-qagħad tnaqqset minn 38 xahar għal 26 xahar u b’hekk qabżet il-limitu massimu ta’ 18-il xahar li ġie maqbul inizjalment mal-awtoritajiet Portugiżi.

84

Aħna sibna differenzi sinifikanti bejn il-kundizzjonijiet fir-rigward ta’ strettezza. Il-kundizzjonijiet tal-programmi relatati mal-bilanċ tal-pagamenti kienu tipikament jeħtieġu l-mogħdija ta’ liġi għal dak li jirrigwarda ċerti bidliet leġiżlattivi. B’kuntrast ma’ dan, il-programmi taż-żona tal-euro spiss kienu jissettjaw biss l-ewwel tip ta’ kundizzjoni, u l-adozzjoni mill-parlament rari kienet meħtieġa. B’riżultat ta’ dan, id-deċiżjonijiet dwar il-pagamenti perjodiċi kienu bbażati biss fuq passi ta’ tħejjija u mhux fuq l-implimentazzjoni reali tar-riforma (ara l-Kaxxa 5).

85

Differenza oħra kienet tinsab fl-għadd ta’ kundizzjonijiet, li kiber maż-żmien. Filwaqt li l-Ungerija kienet meħtieġa tikkonforma ma’ inqas minn 60 kundizzjoni unika, il-Portugall kellu jirrispetta madwar 400 kundizzjoni. Din il-varjazzjoni kbira ma rriflettietx biss ħtieġa għal aktar riformi f’ċerti pajjiżi. Aħna sibna każijiet fejn seħħ l-oppost: pajjiżi li kienu jeħtieġu aktar riformi f’qasam partikolari intalbu jikkonformaw ma’ inqas kundizzjonijiet minn pajjiżi li kellhom prestazzjoni aħjar⁵⁰. Il-kundizzjonijiet kienu jimmiraw ukoll b’mod mifrux lejn perkorsi differenti ta’ riforma, minkejja li l-pajjiżi kienu jinsabu f’ċirkustanzi simili⁵¹.

Il-miri tal-programmi ma kinux ġew riveduti b’mod konsistenti

86

Ir-reviżjonijiet tal-miri tad-defiċit huma okkorrenza naturali fil-programmi ta’ assistenza. Huma ma jindikawx awtomatikament implimentazzjoni ħażina min-naħa tal-awtoritajiet nazzjonali, billi dawn jistgħu wkoll ikunu motivati minn bidliet oġġettivi fis-sitwazzjoni ekonomika b’impatt, negattiv jew pożittiv, fuq il-baġit pubbliku.

Kaxxa 5

Eżempju ta’ kundizzjoni marbuta ma’ passi ta’ tħejjija biss

Fil-programm tal-Irlanda, il-Gvern kien meħtieġ li jintroduċi leġiżlazzjoni għat-tisħiħ tar-regolament finanzjarju, b’espansjoni tas-setgħat superviżorji u ta’ infurzar tal-Bank Ċentrali⁵². L-awtoritajiet Irlandiżi kkonformaw ma’ din il-kundizzjoni b’tidwim minuri ta’ xahar meta l-Ministeru tal-Finanzi ppubblika l-abbozz ta’ liġi. Madankollu, l-mogħdija ta’ liġi ħadet sentejn oħra. Ma kien hemm l-ebda kundizzjoni marbuta mal-mogħdija ta’ liġi u għaldaqstant il-mogħdija ta’ liġi ma kinitx neċessarja għar-rilaxx ta’ pagamenti perjodiċi.

87

Erbgħa mis-sitt programmi kellhom il-miri tagħhom tad-defiċit riveduti (ara t-Tabella 3). Ir-rekords tal-Kummissjoni dejjem spjegaw reviżjonijiet ‘l isfel permezz ta’ tnaqqis (sinifikanti) fl-attività ekonomika, bħalma kien il-każ fl-Ungerija, fir-Rumanija, fil-Latvja u fil-Portugall.

88

Skont liema pajjiż ikun, bidla fil-prospettiva ekonomika jista’ jkollha konsegwenzi differenti għar-reviżjoni tal-miri tad-defiċit. Bħala parti mis-sorveljanza fiskali tagħha, il-Kummissjoni tikkalkula bilanċi baġitarji ċikliċi⁵³. Meta l-prospettiva ekonomika tinbidel, l-istima tal-bilanċ ċikliku tiġi riveduta kif meħtieġ. Għaldaqstant, il-bidliet f’ħin reali fl-istima tal-bilanċi ċikliċi għandhom japprossimaw lejn il-bidliet fil-miri tad-defiċit li saru neċessarji bil-bidla fil-kuntest ekonomiku⁵⁴.

Tabella 3

Reviżjonijiet tal-miri tad-defiċit f’termini tal-ESA

| 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014
HU | MtQ0 (Novembru 2008) | - 3.4 % | - 2.6 % |  |  |  |  |
MtQ1 (Marzu 2009) |  | - 2.9 % |  |  |  |  |
MtQ2 (Ġunju 2009) |  | - 3.9 % | - 3.8 % | - 3.0 % |  |  |
LV | MtQ0 (Jannar 2009) |  | - 5.3 % | - 5.0 % | - 3.0 % |  |  |
MtQ1 (Lulju 2009) |  | - 10.0 % | - 8.5 % | - 6.0 % | - 3.0 % |  |
MtQ5 (Diċembru 2011) |  |  |  | - 4.5 % | - 2.5 % |  |
RO I | MtQ0 (Ġunju 2009) |  | - 5.1 % | - 4.1 % | - 3.0 % |  |  |
MtQ1 (Frar 2010) |  | - 7.8 % | - 6.4 % | N/A | - 3.0 % |  |
MtQ2 (Lulju 2010) |  |  | - 7.3 % | N/A | - 3.0 % |  |
MtQ3 (Jannar 2011) |  |  |  | - 5.0 % | - 3.0 % |  |
RO II | MtQ0 (Ġunju 2011) |  |  |  | - 5.0 % | - 3.0 % |  |
IE | MtQ0 (Diċembru 2010) |  |  |  | - 10.6 % | - 8.6 % | - 7.5 % |
PT | MtQ0 (Mejju 2011) |  |  |  | - 5.9 % | - 4.5 % | - 3.0 % |
MtQ5 (Ottubru 2012) |  |  |  |  | - 5.0 % | - 4.5 % | - 2.5 %
MtQ7 (Ġunju 2013) |  |  |  |  |  | - 5.5 % | - 4.0 %

Nota: M/I — mhux issettjata.

Sors: il-Kummissjoni Ewropea.

89

Fejn il-bilanċ baġitarju ċikliku ma ġiex rivedut b’mod sinifikanti matul il-programm, ma kien hemm l-ebda ħtieġa li jiġu riveduti l-miri tad-defiċit. Dan kien il-każ għall-Irlanda. Madankollu, aħna sibna li mhux ir-reviżjonijiet kollha tal-miri kienu konsistenti ma’ reviżjoni tal-bilanċ ċikliku. Pereżempju, filwaqt li l-mira tad-defiċit 2009 għall-Ungerija kienet inqas laxka milli ssuġġerit bir-reviżjoni tal-bilanċ ċikliku, il-mira 2012 għall-Portugall kienet laxka għalkemm il-bilanċ ċikliku kien tjieb u l-prospettiva ekonomika baqgħet l-istess.

90

Matul l-awditu, il-Kummissjoni kklejmjat li fatturi barra mill-kontroll tal-Gvern, bħal bidla fil-kompożizzjoni tat-tkabbir jew nuqqasijiet fid-dħul, setgħu jwasslu għal reviżjoni tal-mira. Madankollu, la d-dokumenti relatati mal-programmi u lanqas il-metodoloġija interna tal-Kummissjoni ma juru approċċ sistematiku għall-valutazzjoni ta’ dawn il-fatturi l-oħra meta l-Kummissjoni eżaminat il-fattibbiltà tal-miri tad-defiċit f’kull analiżi.

91

Differenza oħra kienet tinsab fit-trattament tal-miżuri ta’ appoġġ lill-banek li kellhom impatt fuq id-defiċit. Il-miri tad-defiċit fil-programmi tal-Portugall u tal-Irlanda ġew definiti bħala nieqsa minn miżuri bħal dawn, filwaqt li ġew inklużi fil-miri tal-programm tal-Latvja.

92

Id-dokumenti relatati mal-programmi kienu jvarjaw ukoll fl-attenzjoni għad-dimensjoni soċjali. Pereżempju, fil-programm tal-Portugall iż-żidiet fit-taxxa tfasslu b’mod progressiv, fejn gruppi bl-introjtu l-aktar baxx żammew il-livelli ta’ introjtu tagħhom, u l-pagi minimi u l-pensjonijiet l-aktar baxxi baqgħu ma ntmessewx⁵⁵. Dan jikkuntrasta mal-qtugħ universali ta’ 25 % fis-salarji tal-impjegati taċ-ċivil fil-programm tar-Rumanija, fejn fid-dokumenti relatati mal-programm ma kien hemm l-ebda referenza mogħtija dwar kif dan ikun jaffettwa gradi tal-paga inqas. Bl-istess mod, l-eżitu tal-kombinament ta’ tnaqqis fit-taxxa b’rata fissa fuq l-introjtu personali u żieda fil-VAT — fatt li kellu l-probabbiltà li kien se jittrasferixxi l-piż tal-konsolidament fiskali għal dawk inqas ixxurtjati fis-soċjetà — ma tqiesx fid-dokumenti relatati mal-programm inizjali għal-Latvja.

Dgħufijiet fil-ġestjoni tal-programmi minħabba kontrolli dgħajfin

93

Għalkemm, fl-aħħar mill-aħħar, id-deċiżjonijiet dwar programm huma f’idejn il-Kunsill u/jew il-Kummissjoni, huma r-rappreżentanti tal-Kummissjoni li jinnegozjaw mal-awtoritajiet nazzjonali u jwettqu l-analiżijiet tal-programmi. Il-mandat għal negozjar huwa stipulat fit-taqsira tal-politika. Matul żjara, ir-rappreżentanti tal-Kummissjoni jaġġornaw lill-maniġment dwar it-taħditiet, tipikament darba kuljum, u jfittxu l-approvazzjoni għal kwalunkwe tbegħid mill-mandat. Wara ż-żjara, ir-rappreżentanti tal-Kummissjoni jipproduċu d-dokumenti relatati mal-programmi (d-deċiżjoni tal-Kunsill, il-memorandum ta’ qbil u n-nota ta’ spjegazzjoni). Dawn huma suġġetti għal eżaminar u jipprovdu l-bażi għal deċiżjonijiet mill-Kummissjoni u mill-Kunsill.

94

It-tħejjija tat-taqsira tal-politika u tad-dokumenti relatati mal-programm hija proċess ibbażat fuq l-esperti, li fih il-ġudizzju ta’ previżuri u ta’ għadd ta’ esperti dwar il-politika minn bosta direttorati ġenerali għandu rwol ewlieni. Id-dokumenti jiġu analizzati mid-Deputat Direttur Ġenerali u mill-kapijiet tal-unitajiet orizzontali involuti fit-tħejjija tagħhom. Dak tal-ewwel jiffoka fuq il-konsistenza kumplessiva tad-dokumenti, u dawk tal-aħħar huma responsabbli biex jiżguraw il-konsistenza tal-kontributi li saru fl-oqsma rispettivi tagħhom, mal-politika tal-UE.

95

Instabu bosta dgħufijiet fil-proċess ta’ eżaminar:

(i)L-ebda persuna barra mit-tim tal-programm ma tanalizza l-kalkoli ta’ bażi u l-projezzjonijiet biex tiċċekkja l-konsistenza tal-projezzjoni makroekonomika mal-istima tan-nuqqas fil-finanzjament jew mal-impatt makroekonomiku tal-kundizzjonijiet tal-programmi.

(ii)F’għadd ta’ aspetti, xogħol ir-rappreżentanti tal-Kummissjoni ma ġiex ivvalutat suffiċjentement, u ftit li xejn tqajjem dubju dwar il-previżjonijiet tal-esperti (ara l-paragrafu 61), l-istimi tan-nuqqas fil-finanzjament (ara l-paragrafi 69 u 70) u l-għażla tal-kundizzjonijiet tal-programmi (ara l-paragrafu 79).

(iii)B’mod ġenerali, il-kontroll intern tal-kwalità ma ġiex iddokumentat.

96

L-FMI stabbilixxa wkoll proċess ta’ eżaminar intern tal-karatteristiki ewlenin tat-tfassil ta’ programmi u l-aġġornamenti tagħhom. F’xi aspetti dan huwa simili għall-proċess ta’ eżaminar intern tal-Kummissjoni, iżda hemm tliet differenzi prinċipali:

(i)l-FMI għandu dipartiment iddedikat tal-eżaminar li jipprovdi input lill-maniġment;

(ii)aktar uffiċjali tal-FMI huma involuti fil-proċess ta’ eżaminar; u

(iii)il-proċess tal-FMI jiġi dokumentat.

Id-dokumenti relatati mal-programmi kienu tjiebu maż-żmien, iżda kienu għadhom juru nuqqasijiet

Titjib fil-kwalità tad-dokumenti relatati mal-programmi

97

Kien hemm differenzi qawwija bejn il-programmi fir-rigward tal-profondità analitika tad-dokumenti relatati mal-programmi. Ħafna minn dawn id-differenzi kienu minħabba l-kapaċità analitika mtejba tal-Kummissjoni. Fl-ewwel tliet programmi, id-dokumenti relatati mal-programmi pprovdew informazzjoni limitata dwar għadd ta’ aspetti, inkluża l-kompożizzjoni tal-aġġustament fiskali, l-analiżi ta’ tnaqqis fil-prezzijiet jekk il-miri tad-defiċit ma jkunux ġew issodisfati, u l-impatti soċjali. L-analiżi mogħtija fiż-żewġ settijiet l-aktar reċenti ta’ dokumenti relatati mal-programmi (l-Irlanda u l-Portugall) kienet tjiebet b’mod sinifikanti (ara l-Kaxxa 6) u, f’ħafna aspetti, kienet saret b’reqqa kbira.

Kaxxa 6

Eżempju ta’ analiżi mtejba f’dokumenti relatati mal-programmi

Id-dokumenti relatati mal-programmi inizjali għall-programmi relatati mal-bilanċ tal-pagamenti kienu jikkaratterizzaw b’mod ġenerali l-konsolidament fiskali bħala prinċipalment ibbażati fuq l-infiq. Madankollu, id-dettalji tal-miżuri baġitarji neċessarji kienu frammentarji (l-Ungerija), l-ebda miżura bħal din ma ġiet identifikata (ir-Rumanija) jew, jekk ġew identifikati, ma kien hemm l-ebda stima ta’ kemm kienu se jdaħħlu (il-Latvja). Għall-istess tliet pajjiżi, il-Kummissjoni sussegwentement tejbet il-livell ta’ dettall fid-dokumenti relatati mal-programmi billi elenkat u kkwantifikat liema miżuri kienu ġew maqbula biex jinkisbu l-miri tad-defiċit. U fil-programmi li jifdal (l-Irlanda u l-Portugall), saħansitra aktar dettall kien in-norma.

98

F’xi każijiet, aħna sibna li informazzjoni essenzjali kienet tħalliet barra mid-dokumenti relatati mal-programmi. Pereżempju, il-Kummissjoni mhux dejjem ikkomunikat suppożizzjonijiet ewlenin li fuqhom huwa bbażat il-kalkolu tan-nuqqas fil-finanzjament.

(i)Fil-programm tal-Ungerija, il-Kummissjoni ma kkomunikatx dettalji li kienu jsostnu l-istima ta’ EUR 20 biljun biex tiġi pprovduta lill-Ungerija matul il-perjodu tal-programm.

(ii)Fil-programm tal-Irlanda, il-kalkolu tan-nuqqas fil-finanzjament użat fid-dokumenti relatati mal-programm inizjali ta defiċit kumulattiv tal-ESA, ibbażat fuq id-dovuti, ta’ EUR 44 biljun matul il-perjodu tal-programm. Madankollu, id-defiċit ipprojettat ta’ flus kontanti tat-teżor, inklużi ċ-ċedoli, li ntuża għall-kalkolu tal-ħtiġijiet ta’ finanzjament, kien jammonta għal EUR 58 biljun. Ir-raġunijiet prinċipali għal din id-differenza sinifikanti ta’ EUR 14.1 biljun (21 % tan-nuqqas inizjali fil-finanzjament) ma ġewx spjegati fid-dokument.

99

Il-Kummissjoni wettqet xi testijiet bażiċi tas-sensittività biex tivvaluta l-impatt ta’ bidla f’parametru wieħed jew aktar fuq il-ħtiġijiet ta’ finanzjament kumplessivi. Għalkemm huma setgħu jipprovdu informazzjoni siewja dwar ir-riskju ta’ eżiti avversi possibbli, ir-riżultati ma ġewx żvelati fid-dokumenti relatati mal-programmi.

Dgħufijiet fil-monitoraġġ u r-rappurtar ta’ konformità

100

Matul kull programm, il-Kummissjoni għandha tivverifika jekk il-politika ekonomika tal-Istat Membru hijiex allinjata mal-kundizzjonijiet stabbiliti mill-Kunsill. Fil-prattika dan sar billi ġie vverifikat li l-Istat Membru kien qed jimplimenta l-kundizzjonijiet fil-memorandum ta’ qbil.

In-nuqqas ta’ affidabbiltà tal-użu ta’ miri kumplessivi tad-defiċit għall-monitoraġġ tal-implimentazzjoni fiskali

101

Il-konsolidament fiskali kien karatteristika ewlenija tal-ħames programmi kollha, u l-prestazzjoni fiskali kienet punt ewlieni ta’ tħassib matul it-taħditiet mal-awtoritajiet nazzjonali u meta ttieħdu deċiżjonijiet dwar il-programmi. Il-miri tad-defiċit ġew tipikament definiti bħala defiċit li kien espress — skont is-Sistema Ewropea tal-Kontijiet (ESA) — bħala perċentwal tal-PDG. L-għażla tad-defiċit tal-ESA bħala l-ankra ewlenija għall-politika fiskali kienet immotivata minn impenji li saru taħt il-proċedura ta’ defiċit eċċessiv⁵⁶.

102

Id-defiċit tal-ESA ma jistax jiġi mmonitorjat direttament matul is-sena⁵⁷. Minflok, il-konformità mal-miri kumplessivi ġiet immonitorjata primarjament permezz tal-istima tad-defiċit. Madankollu, l-użu ta’ dawn l-istimi jinvolvi riskju li l-Kummissjoni ma tkunx tista’ tirrapporta b’ċertezza lill-Kunsill li l-politika fiskali ta’ pajjiż tikkonforma mal-programm ta’ aġġustament. F’bosta okkażjonijiet, irriżulta li l-istimi tal-Kummissjoni kienu żbaljati. Pereżempju:

(i)Fin-notifika tar-rebbiegħa 2009 ġie rrappurtat li d-defiċit tal-Ungerija kien fi ħdan il-mira tad-defiċit 2008 tal-programm. Madankollu, in-notifika tal-ħarifa 2009 rrevediet id-defiċit biex sar 3.8 % tal-PDG, jiġifieri aktar mill-mira tad-defiċit⁵⁸.

(ii)F’Jannar 2010, ir-Rumanija rrappurtat defiċit ta’ flus kontanti għall-2009 ta’ 7.3 % tal-PDG, li kien f’konformità mal-mira tal-FMI, filwaqt li l-Kummissjoni b’mod proviżorju stmat defiċit tal-ESA li kien f’konformità mal-mira u ddikjarat li l-programm kien “fit-triq it-tajba”. Madankollu, f’Mejju 2010, il-Kummissjoni rrivediet id-defiċit tal-ESA biex sar 8.3 %. Mill-ħarifa 2011 ‘il quddiem, id-defiċit rivedut kien ta’ 9 %.

(iii)F’Jannar 2013, il-Kummissjoni b’mod proviżorju kkalkulat li d-defiċit tal-ESA fir-rigward tal-Irlanda għall-2012 kien ta’ 8.2 %, biex imbagħad irrevedietu u sar 7.7 % f’April u għal 8.2 % fil-ħarifa 2013. Madankollu, l-aħħar reviżjoni kienet prinċipalment dovuta għar-riklassifikazzjoni tad-dħul ta’ darba.

103

Kumplikazzjoni oħra kienet li miżuri ta’ appoġġ lill-banek ġew esklużi mid-definizzjoni tal-miri fil-programmi taż-żona tal-euro. Il-mira fiskali definita b’mod bħal dan għandha tkun, fil-prinċipju, ankra ħafna aħjar għall-politika fiskali, billi l-miżuri ta’ appoġġ lill-banek huma elementi mdaqqsa ta’ darba li qegħdin lil hinn mill-kontroll dirett tal-gvern. Madankollu, fil-każ tal-Irlanda, il-Kummissjoni eskludiet biss trasferimenti kapitali li jżidu d-defiċit li ġew ipprovduti lill-banek, iżda ppermettiet l-inklużjoni ta’ dħul relatat ma’ miżuri ta’ appoġġ lill-banek. Miri bħal dawn jipprovdu sinjal inqas ċar u miżura ta’ prestazzjoni fiskali. Pereżempju, li kieku t-tranżazzjonijiet bankarji relatati kollha kienu ġew esklużi, id-defiċit baġitarju 2012 kien ikun ogħla b’punt perċentwali wieħed.

Rappurtar mhux sistematiku dwar il-konformità mal-kundizzjonijiet

104

Għall-Portugall biss u, parzjalment, għall-Ungerija, għal-Latvja u għall-Irlanda, il-Kummissjoni sistematikament irrappurtat dwar il-konformità tal-Istat Membru mal-kundizzjonijiet strutturali.

105

In-nuqqas ta’ konformità kien jiġi rappurtat rarament. Kien biss għal għadd żgħir ħafna ta’ kundizzjonijiet (4 % fil-programm tal-Portugall) li l-Kummissjoni ddikjarat b’mod ċar li “mhux osservati”, għalkemm ma kienx hemm konformità fil-ħin ma’ kważi nofs il-kundizzjonijiet kollha. Ħafna termini differenti ntużaw biex jindikaw dan⁵⁹, li wassal għal konfużjoni.

106

Għal madwar 30 kundizzjoni (8 % tal-kampjun), l-ebda status ta’ konformità ma ġie rrappurtat jew inkella l-kundizzjonijiet kienu miktuba b’mod tant vag, li l-konformità ma setgħetx tiġi mmonitorjata b’mod effettiv (għal eżempji ara l-Kaxxa 7)⁶⁰.

107

Ġie rrappurtat li kien hemm konformità ma’ ftit kundizzjonijiet, iżda dan ma setax jiġi vverifkat. Pereżempju:

(i)Fil-programm tal-Irlanda (wara l-eżaminar tal-ħarifa 2012), il-Kummissjoni kienet għadha f’kuntatt mal-awtoritajiet Irlandiżi biex tiżgura li l-elementi tal-qafas baġitarju pluriennali kienu suffiċjentement vinkolanti u trasparenti biex jikkostitwixxu ankra kredibbli tal-politika⁶¹ fil-perjodu ta’ wara l-programm. Madankollu, il-Kummissjoni rrappurtat li l-kundizzjoni kienet ġiet kompletament issodisfata.

(ii)Fil-Portugall, il-kundizzjoni li kienet teħtieġ l-elaborazzjoni ta’ rappurtar ta’ kull xahar dwar l-implimentazzjoni tal-baġit mill-Gvern nazzjonali twessgħet progressivament biex tinkludi l-intrapriżi kollha li kienu proprjetà tal-Istat u s-Sħubiji pubbliċi-privati kellha fil-livell tal-Gvern nazzjonali, reġjonali u lokali. Il-kundizzjoni tqieset li kienet ġiet issodisfata wara li rappurtar speċifiku ġie introdott fil-livell reġjonali, għalkemm ir-rekwiżit ta’ rappurtar baġitarju konsolidat ma ġiex issodisfat.

Kaxxa 7

Eżempji ta’ kundizzjonijiet li għalihom il-konformità qatt ma ġiet irrappurtata

L-għadd ta’ prijoritajiet pubbliċi għar-riċerka u l-iżvilupp għandhom jitnaqqsu biex jipprovdu aktar riżorsi għal oqsma ta’ riċerka rilevanti (il-Latvja).

Tisħiħ tal-kapaċità tal-awtorità maniġerjali tal-Fondi Strutturali u l-Fond ta’ Koeżjoni biex tikkontrolla u tiddeċiedi dwar l-infiq tal-UE (ir-Rumanija).

Adozzjoni tal-leġiżlazzjoni mill-Gvern biex b’mod sinifikanti jitnaqqas l-għadd ta’ taxxi u ta’ pagamenti simili għat-taxxi (ir-Rumanija).

Sa Lulju 2012, il-Gvern se jiżviluppa pjan ta’ konsolidament biex jirriorganizza u sinifikattivament inaqqas l-għadd ta’ muniċipalitajiet (308). Il-Gvern se jimplimenta dawn il-pjanijiet u l-bidliet se jidħlu fis-seħħ sal-bidu taċ-ċiklu tal-elezzjonijiet lokali li jmiss. (Il-Portugall).

L-istabbiliment ta’ awli speċjali fi ħdan it-tribunali tat-taxxa (il-Portugall).

Il-kooperazzjoni mas-sħab l-oħra kienet informali biss

108

Assistenza finanzjarja tal-UE ġiet ipprovduta flimkien mal-assistenza finanzjarja tal-FMI fil-programmi kollha. Kull istituzzjoni ħadet deċiżjonijiet indipendenti dwar il-finanzjament, f’konformità mal-istatuti u l-proċeduri interni proprji tagħha. Fil-każ tal-programmi tal-Irlanda u tal-Portugall, il-BĊE wkoll kien involut fil-ġestjoni tal-programmi.

109

Il-ħidma mal-FMI għenet lill-Kummissjoni titgħallem kif timmaniġġja l-programmi. Aħna osservajna bosta eżempji ta’ prattiki tal-FMI li l-Kummissjoni adottat wara li bdew il-programmi, eż. spreadsheets tal-previżjoni aktar dettaljati, użu ta’ rappreżentant residenti fil-programmi ta’ wara. Barra minn hekk, tkabbru t-timijiet tal-programmi tal-Kummissjoni biex jaqblu mad-daqs tat-timijiet tal-FMI.

110

Il-bażi legali ppermettiet lit-tliet istituzzjonijiet biex jiddeċiedu kif il-kooperazzjoni kienet se tiġi organizzata. Fil-programmi kollha, it-timijiet tal-programmi stabbilixxew arranġamenti ta’ kooperazzjoni informali. Il-varjetà ta’ kompetenza u esperjenza fost il-persunal tat-tliet istituzzjonijiet għamlitha possibbli li jiġu prodotti valutazzjonijiet aktar bir-reqqa, li naqqas ir-riskju ta’ żbalji u ommissjonijiet fit-tfassil ta’ programmi u fl-aġġornamenti tagħhom.

111

L-istituzzjonijiet ma għamlu l-ebda arranġament formali li jikkonċernaw il-kooperazzjoni bejniethom fuq aspetti bħal dawn bħal:

(i)Skambju ta’ informazzjoni — x’informazzjoni (eż. mandati ta’ negozjar, dokumenti oħra relatati mal-programmi, kalkoli ta’ bażi⁶², informazzjoni miġbura mill-Istat Membru) għandha tiġi skambjata mas-sħab l-oħra? Kif għandha tiġi ttrattata l-informazzjoni riċevuta wara d-data limitu?

(ii)Kunfidenzjalità — kif għandhom jiġu ttrattati dokumenti ipprovduti oriġinarjament lil istituzzjoni oħra? X’għandu jsir jekk istituzzjoni tispiċċa f’pussess ta’ informazzjoni kunfidenzjali li ma tkunx disponibbli għall-isħab l-oħra⁶³ u li tista’ taffettwa t-tfassil kumplessiv ta’ programm u l-analiżi interna?

(iii)Sjieda ta’ ħidma komuni — xi dokumenti elettroniċi ġew prodotti b’mod konġunt mit-tliet sħab kollha (eż. projezzjonijiet makroekonomiċi, kalkoli tan-nuqqas fil-finanzjament), iżda ma ġewx kompletament kondiviżi bejn l-istituzzjonijiet.

(iv)Mekkaniżmi biex isolvu n-nuqqas ta’ qbil dwar deċiżjonijiet ta’ finanzjament jew parametri oħra ewlenin tal-programmi.

Ir-rwol konsultattiv tal-BĊE kien wiesa’ ħafna

112

Fil-qasam tal-ġestjoni tal-programmi, ir-Regolament dwar l-EFSM⁶⁴ jistabbilixxi relazzjoni konsultattiva bejn il-BĊE u l-Kummissjoni:

(i)“(il-kundizzjonijiet (ġenerali tal-politika ekonomika) (…) jiġu definiti mill-Kummissjoni, f’konsultazzjoni mal-BĊE”⁶⁵; u

(ii)“il-Kummissjoni għandha, f’konsultazzjoni mal-BĊE, teżamina mill-ġdid il-kundizzjonijiet ġenerali tal-politika ekonomika”⁶⁶.

113

Il-persunal tal-BĊE ta pariri dwar kwistjonijiet rilevanti għall-istabbiltà finanzjarja u għall-iżgurar li s-swieq monetarji kienu jiffunzjonaw kif xieraq. Dan kien jinkludi suġġetti bħas-sostenibbiltà tad-dejn u r-ritmu tal-konsolidament fiskali⁶⁷, li kienu meqjusa mill-BĊE bħala prekundizzjonijiet importanti fiż-żewġ oqsma tar-rwol konsultattiv tiegħu.

114

Madankollu, l-għoti ta’ pariri ma kienx ifisser li l-BĊE pprovda lis-sħab l-oħra bl-analiżi li fuqha kienet ibbażata l-pożizzjoni tiegħu fit-taħditiet dwar il-programmi. Pereżempju, il-BĊE ma pprovdiex lill-Kummissjoni bid-deliberazzjonijiet interni tiegħu dwar il-kondiviżjoni tal-piżijiet minn detenturi superjuri tad-dejn fir-ristrutturar tal-banek Irlandiżi. B’kont meħud li l-ammont ta’ finanzjament mill-Eurosistema kien qrib il-100 % tal-PDG tal-Irlanda, il-finanzjament kontinwat mill-Eurosostema⁶⁸ kien essenzjali għas-suċċess tal-programm. Is-sħab l-oħra tat-Troika ma aċċettaw l-ebda kondiviżjoni tal-piżijiet minn detenturi superjuri tad-dejn. Madankollu, l-evalwazzjoni ex post mill-FMI, fir-rigward tal-programm tal-Irlanda tissuġġerixxi li azzjonijiet alternattivi ta’ politika kienu disponibbli biex jillimitaw ir-riskji ta’ kondiviżjoni ogħla tal-piżijiet⁶⁹, iżda ma twettqux.

34L-Istandards ta’ Kontroll Intern Nri 8 u 11 tal-Kummissjoni.

35Diversi studji jikkonfermaw li dan ir-riskju huwa reali. Pereżempju, stampa ġenerali tar-riċerka akkademika rilevanti tista’ tinstab f’Hakan Gunaydin: Compliance with the IMF conditions: Selection Bias and Conditions on Social Policy (Konformità mal-kundizzjonijiet tal-FMI: Preġudizzju tal-Għażla u Kundizzjonijiet dwar il-Politika Soċjali), Imħejjija għal-Laqgħa Annwali tal-PEIO, 2014. L-Uffiċċju Indipendenti tal-Evalwazzjoni tal-FMI pprovda wkoll kont ta’ nuqqas ta’ ekwità li nnota fl-evalwazzjonijiet tiegħu. Għal aktar dettalji, ara IEO: Recurring Issues from a Decade of Evaluation Lessons for the IMF (Kwistjonijiet rikorrenti minn Deċennju ta’ Tagħlimiet fl-Evalwazzjoni għall-FMI), 2014.

36Il-Latvja, l-Irlanda u l-Portugall.

37Previżjoni titħejja f’żewġ sa erba’ fajls ewlenin, li fihom għexieren ta’ spreadsheets. Dawn il-fajls ewlenin tal-previżjoni huma interkonnessi ma’ ħafna formuli u jieħdu data u projezzjonijiet minn fajls oħra, li mhux dejjem inżammu fl-istess lok. Dan iżid bil-kbir ir-riskju li jintużaw projezzjonijiet jew data konsistenti meta tiġi aġġornata previżjoni, li f’kuntest ta’ programm jista’ jseħħ fuq bażi ta’ kuljum. Is-suppożizzjonijiet huma mifruxa fl-ispreadsheets kollha fil-fajls ewlenin tal-previżjoni u jinħtieġ sforz konsiderevoli biex tinkiseb stampa ċara tal-ġudizzju applikat. Barra minn hekk, il-persunal juża mudelli sussidjarji, li jinżammu barra l-ispreadsheets.

38Pereżempju, l-identità kontabilistika jew il-kontrolli tal-plawżibbiltà bbażati fuq il-proporzjonijiet.

39Fil-ħarifa 2013, il-Kummissjoni introduċiet għodda ġdida għad-detezzjoni awtomatika ta’ inkonsistenzi numeriċi u ekonomiċi, iżda l-għodda ma ntużatx għall-previżjonijiet tal-programmi.

40Il-multiplikatur fiskali jkejjel il-kobor tal-impatt ta’ miżuri differenti ta’ konsolidament fiskali fuq fatturi varjabbli ewlenin (konsum, produzzjoni) u fiskali (defiċit).

41Programmi tal-Latvja u tar-Rumanija.

42Programm tal-Irlanda.

43Programmi tal-Ungerija u tal-Pertugall.

44Waqt il-valutazzjoni tan-nuqqas fil-finanzjament tar-Rumanija s-selfiet intragrupp ta’ korporazzjonijiet ingħaddu kemm taħt investimenti diretti barranin kif ukoll flussi tad-dejn taħt investimenti oħra. Dan l-għadd doppju wassal għal projezzjoni tal-ħtiġijiet ta’ finanzjament li kienet baxxa b’EUR 1.8 biljun. Barra minn hekk, l-ammont inizjali ta’ riżervi barranin użati fil-projezzjoni inizjali jvarja b’EUR 0.7 biljun miċ-ċifra rrappurtata issa għal tmiem l-2008 mill-bank ċentrali tar-Rumanija. Fil-programm tal-Latvja, il-Kummissjoni pprojettat li fl-ewwel sena tal-programm, kemm is-settur korporattiv kif ukoll dak bankarju jkunu jistgħu jiksbu aktar finanzjament fuq terminu twil u dak medju milli kienu jeħtieġu jamortizzaw. Suppożizzjoni bħal din fl-ispreadsheet mhux biss ma kinitx probabbli minħabba l-pressjonijiet finanzjarji kbar, iżda kienet ukoll tikkontradixxi l-informazzjoni pprovduta fin-nota ta’ spjegazzjoni.

45Pereżempju, l-Istandard ta’ Kontroll Intern Nru 8 jirrikjedi li l-proċessi u l-proċeduri prinċipali tad-DĠ jiġu dokumentati b’mod adegwat, b’mod partikolari dawk assoċjati ma’ riskji kritiċi, u l-Istandard Nru 11 jeħtieġ li proċessi u proċeduri xierqa jiġu stabbiliti biex jiġi żgurat li l-ġestjoni tad-dokumenti tad-DĠ tkun effiċjenti (b’mod partikolari rigward l-irkupru ta’ informazzjoni xierqa).

46Il-problema tal-ksib tal-informazzjoni rilevanti ma kinitx għal dan l-awditu biss. Il-Qorti Portugiża tal-Awdituri nnotat restrizzjonijiet simili fir-rapport tagħha dwar il-monitoraġġ tal-assistenza finanzjarja lill-Portugall, “Relatório de auditoria n.º 28/2013-2.ª S., Acompanhamento dos mecanismos de assistência financeira a Portugal, Dezembro de 2013”.

47Il-maniġment superjuri fil-Kummissjoni u l-Viċi president li jiffirmaw il-memorandum ta’ qbil f’isem il-Kummissjoni.

48B’mod partikolari l-Latvja, iżda wkoll l-Irlanda u oqsma speċifiċi fi programmi oħra.

49Eżempji oħra jinkludu bidliet sinifikanti għall-panorama istituzzjonali, bħall-istabbiliment ta’ kunsill fiskali, ir-riorganizzazzjoni tal-gvern lokali jew il-privatizzazzjoni. Ara l-Anness III.

50Eż. fil-qasam tal-insolvenza personali u korporattiva.

51Eż. fil-qasam tal-fondi strutturali.

52Imsemmi bħala “The Central Bank (Supervision and Enforcement) Bill” (L-Abbozz ta’ liġi (fir-rigward tas-Superviżjoni u l-Infurzar) tal-Bank Ċentrali) f’kundizzjonijiet li ġew aktar tard.

53Il-bilanċ baġitarju jista’ jiġi ripartit f’komponent ċikliku u dak mhux ċikliku. Il-komponent ċikliku jqis l-effett tal-flutwazzjonijiet fid-dħul mit-taxxa u fl-infiq minħabba ċ-ċiklu ekonomiku.

54Bis-suppożiizzjoni li ma jkun hemm l-ebda żball sinifikanti fil-previżjonijiet tal-PDG potenzjali, li jintuża bħala fattur varjabbli tal-input għall-kalkolu tal-bilanċ ċikliku.

55Il-Kummissjoni Ewropea “The Economic Adjustment Programme for Portugal” (Il-Programm ta’ Aġġustament Ekonomiku għall-Portugall), European Economy, Occasional Papers 79, 2011, p. 18.

56Il-proċedura ta’ defiċit eċċessiv hija l-proċedura pass pass tal-UE għall-korrezzjoni tad-defiċit eċċessiv (aktar minn 3 % tal-PDG) jew il-livelli tad-djun (aktar minn 60 % tal-PDG).

57Id-data dwar il-kontijiet pubbliċi trimestrali, tal-Istati Membri bbażata fuq definizzjonijiet tal-ESA tiġi ppubblikata b’intervall latenti ta’ 90 jum. Barra minn hekk, l-istima tad-defiċit tal-ESA tirrikjedi li jitqiesu suppożizzjonijiet dwar deċiżjonijiet futuri fir-rigward tat-trattament statistiku ta’ xi tranżazzjonijiet kbar.

58Skont il-Kummissjoni, ir-reviżjoni tad-defiċit 2008 kienet tirrifletti bidliet relatati mal-assorbiment tal-fondi tal-UE, billi xi proġetti ma kinux irċevew il-kofinanzjament li kien mistenni biex jissostitwixxi l-prefinanzjament mill-baġit.

59Eż. fil-biċċa l-kbira ssodisfata, issodisfata b’mod ġenerali, parzjalment, għadha għaddejja, parzjalment osservata, mhux osservata.

60Kundizzjonijiet li jeħtieġu konformità permanenti f’kull eżami huma esklużi.

61Ankra tal-politika fiskali tipprovdi struttura għat-teħid ta’ deċiżjonijiet mill-gvern dwar id-daqs xieraq tad-defiċit baġitarju, b’kont meħud tal-istat tal-ekonomija u xi objettiv fuq terminu medju jew twil għall-finanzi tal-gvern.

62Fil-programmi relatati mal-bilanċ tal-pagamenti, l-ispreadsheets reali li fuqhom kienu bbażati l-istimi tan-nuqqas fil-finanzjament tħejjew mill-FMI u, skont il-Kummissjoni, ma kinux adottati għad-dispożizzjoni tal-persunal tal-Kummissjoni.

63Eż. informazzjoni dwar is-suq finanzjarju fil-valutazzjonijiet tas-settur finanzjarju tal-FMI, linformazzjoni miġbura mid-Direttorat Ġenerali għall-Kompetizzjoni, data bankarja tal-BĊE.

64Ir-Regolament tal-Kunsill (UE) Nru 407/2010.

65L-Artikolu 3(3)(b).

66L-Artikolu 3(6).

67Pereżempju, il-BĊE argumenta faur iż-żamma tal-miri tad-defiċit fiprogramm tal-Portugall.

68L-għoti tal-likwidità tal-euro lill-ntropartijiet tagħha, jew is-sospensjoni jew l-oġġezzjoni għall-għoti ta’ likwidità bħal din, huwa parti mir-rwol tat-Trattat tal-Eurosistema, li skontu l-Eurosistema hija totalment indipendenti u mhix parti mill-ħidma taż-żewġ istituzzjonijiet l-oħra.

69Ir-Rapport mill-Pajjiż Nru 15/20 tal-FMI — L-Irlanda — Ex-post evaluation of exceptional access under the 2010 extended arrangement (Evalwazzjoni ex post tal-aċċess eċċezzjonali taħt l-arranġament estiż tal-2010), Jannar 2015, il-paragrafi 48-52.

PartI III

It-teħid b’self issodisfa l-ħtiġijiet ta’ finanzjament għalkemm iċ-ċirkustanzi inizjalment għamluha diffiċli biex l-aħjar prattiki jiġu dejjem rispettati

115

Il-Kummissjoni Ewropea mmaniġġjat it-teħid b’self kollu f’isem l-UE inkonnessjoni mat-twassil ta’ assistenza makrofinanzjarja. Sa tmiem l-2014, l-UE kienet ħarġet total ta’ 22 bond b’valur nominali totali ta’ EUR 60.1 biljun, li minnhom EUR 8 biljun kienu diġà tħallsu lura sal-31 ta’ Marzu 2015.

116

Biex nivvalutaw il-ġestjoni tad-dejn mill-Kummissjoni:

(i)aħna analizzajna l-eżitu ta’ ħruġ fir-rigward tal-abbonament u l-ispiża tad-dejn tal-investitur; u

(ii)aħna vvalutajna b’mod kumparattiv il-proċeduri tal-Kummissjoni għall-aħjar prattiki dwar il-ġestjoni tad-dejn pubbliku, ir-relazzjonijiet mal-investituri u t-trasparenza fil-ħruġ tad-dejn.

Il-ħruġ ta’ bonds kien sottoskritt tajjeb

L-ispiża tad-dejn kienet f’konformità mal-livelli bejn il-pari

117

Il-prezz ta’ ħarġa⁷⁰ jiddependi kemm fuq in-natura tal-bond kif ukoll fuq is-sitwazzjoni tas-suq fiż-żmien meta jinbiegħ. Il-Kummissjoni rnexxielha tikseb il-finanzjament neċessarju biex tiffinanzja l-kontribuzzjoni mill-UE għall-assistenza finanzjarja. Il-ħruġ kollu tal-bonds kien jattira domanda suffiċjenti mis-swieq kapitali biex il-bonds jinbiegħu kollha. Il-proporzjon ta’ talbiet riċevuti ma’ talbiet aċċettati jew, il-bid-to-cover ratio (ammont offrut b’rabta mal-ammont totali maħruġ) kien ivarja minn 1.2 sa aktar minn 4.2⁷¹ (ara l-Figura 7).

Figura 7

Proporzjon ta’ talbiet riċevuti ma’ talbiet aċċettati, għall-ħruġ ta’ bonds tal-UE

Sors: Il-Kummissjoni Ewropea.

118

Mill-bidu nett, il-ħruġ sar fil-ħin⁷². L-ispiża finali tad-dejn kienet f’konformità mal-livelli tas-suq u ta’ bejn il-pari (ara l-Figura 8). Maż-żmien il-firxiet għal rati tal-imgħax prevalenti mingħajr riskju naqsu u, b’mod speċjali għall-ħruġ fuq terminu twil li sar fl-2011 u fl-2012, l-UE spiss setgħet tikseb spiża aktar baxxa tad-dejn milli setgħet tikseb il-Faċilità Ewropea ta’ Stabbiltà Finanzjarja, l-uniku pari tagħha bi ħruġ simili fuq terminu twil.

Xi drabi, il-livelli ta’ pprezzar fil-ħruġ kienu ogħla mill-gwida inizjali tal-banek

119

Il-Kummissjoni użat tranżazzjonijiet sindakati biex toħroġ il-bonds. Hija għażlet maniġers prinċipali — banek attivi fuq livell internazzjonali — biex jissottoskrivu kull ħarġa. Ir-rwol ta’ dawn il-banek prinċipali kien li jikkuntattjaw lill-investituri direttament u jagħtu parir lill-Kummissjoni, bħala l-emittent ta’ bonds, dwar it-twaqqit u l-prezz ta’ kull ħarġa. Huma jkunu jixtru kull ħarġa u jbigħuha lil investituri, billi jkunu daħlu għall-impenn li jixtru kwalunkwe parti tal-ħarġa li ma nbigħetx mill-ġdid b’dan il-mod.

120

Il-benefiċċju tas-sindakazzjoni huwa li, permezz ta’ talbiet għal proposti, hija tippermetti li jiġu identifikati l-aħjar livelli ta’ pprezzar. L-emittent jista’ wkoll jikkapitalizza fuq in-netwerks estensivi ta’ klijenti tal-banek meta joħroġ il-bond. L-emittent jista’ jipprovdi dettalji — tipikament ġimgħa bil-quddiem — dwar il-maturità u d-daqs tal-ħarġa li jmiss, u normalment jitlob informazzjoni kwantitattiva u kwalitattiva permezz ta’ kwestjonarju. B’reazzjoni għal dan, il-banek jagħtu gwida dwar kif huma jemmnu li l-istrument issuġġerit għandu jiġi pprezzat, ibbażat fuq il-kundizzjonijiet attwali tas-suq.

121

Prattiki tajbin⁷³ jirrakkomandaw li l-back office iżomm fajls ta’ teħid b’self li fihom korrispondenza ma’ intermedjarji finanzjarji, inklużi t-talbiet għal proposti mal-gwida tal-banek dwar l-ipprezzar. Fil-biċċa l-kbira mill-ħruġ inizjali ma kien hemm l-ebda talba għal proposti, u l-ebda waħda ma twettqet qabel l-2011.

122

Aħna eżaminajna l-fajls għal tliet bonds maħruġa fl-2012⁷⁴. Għal żewġ ħarġiet, il-livell reali ta’ pprezzar kien ogħla mil-livell tal-kunsens indikat mill-banek prinċipali fir-risposti inizjali tagħhom għa talbiet għal proposti. F’każ wieħed, id-differenza kienet ta’ 11-il punt bażi (0.11 %) u fl-ieħor ta’ 5 punti bażi (0.05 %)⁷⁵. Fiż-żewġ każijiet id-domanda mill-investituri kienet għolja, fejn il-proporzjonijiet ta’ talbiet riċevuti ma’ talbiet aċċettati kienu aktar minn 2 u 1.6 rispettivament.

Figura 8

L-ispiża finali tad-dejn hija simili għal-livelli tas-suq u ta’ bejn il-pari

Sors: Il-QEA, data pprovduta minn Bloomberg, ara l-Annex III għall-metodoloġija.

Iċ-ċirkustanzi inizjalment għamluha diffiċli biex l-aħjar prattiki jiġu dejjem rispettati

123

Aħna sibna għadd ta’ nuqqasijiet fil-proċess ta’ ġestjoni tad-dejn fis-snin inizjali (ara l-Figura 9). In-nuqqas ta’ dokumentazzjoni u lakuni oħra ma kellhomx impatt dimostrabbli fuq l-eżitu tat-teħid b’self.

124

Hija prattika aċċettata⁷⁶ li jinħarġu linji gwida bil-miktub li jkopru l-organizzazzjoni tal-uffiċċju tal-ġestjoni tad-dejn, id-distribuzzjoni ta’ rwoli u responsabbiltajiet, l-istabbiliment ta’ solli massimi tad-dejn, it-tip ta’ dejn li għandu jinħareġ u r-regoli għad-dokumentar tal-proċess ta’ ħruġ.

125

F’ħafna każijiet, l-istruttura organizzazzjonali tal-uffiċċji tad-dejn modern hija mfassla fuq istituzzjonijiet finanzjarji tas-settur privat bħal banek u dipartimenti tal-finanzi ta’ korporazzjonijiet kbar⁷⁷. Fuq dan il-prinċipju, l-uffiċċju jkun maqsum f’mill-inqas żewġ unitajiet prinċipali:

(i)front office — tipikament responsabbli għall-eżekuzzjoni ta’ tranżazzjonijiet fis-swieq finanzjarji, inkluż l-immaniġġjar ta’ rkanti u forom oħra ta’ teħid b’self, u l-operazzjonijiet ta’ finanzjament l-oħra kollha;

(ii)back office — responsabbli għat-trattament tas-saldu ta’ tranżazzjonijiet u ż-żamma ta’ rekords finanzjarji.

126

Barra minn hekk, għadd ta’ funzjonijiet ewlenin, b’mod partikolari għall-ġestjoni tar-riskju, jistgħu jkunu jinsabu f’middle office separat.

127

Riżorsi umani limitati⁷⁸, ikkombinati mal-urġenza għall-ġbir ta’ finanzjament⁷⁹ fi swieq finanzjarji taħt tensjoni, għamluha diffiċli ħafna fis-snin inizjali biex jiġu rispettati l-aħjar prattiki ta’ ġestjoni tad-dejn.

Ħruġ minn qabel

128

Il-manwal ta’ proċeduri ta’ ġestjoni tad-dejn tfassal fiż-żmien tal-ewwel ħarġiet, iżda dan ma kienx ċar jew inkella jew kien nieqes minn gwida dwar elementi importanti tal-proċess. Huwa ġie progressivament imtejjeb permezz ta’ ħafna aġġornamenti, li l-valur tagħhom kien rifless fil-kwalità tad-dokumentazzjoni għall-ħruġ ta’ bonds mill-2012 ‘il hawn.

129

Minn tmiem l-2008 sal-2011, minħabba restrizzjonijiet ta’ żmien, il-Kummissjoni applikat proċedura eċċezzjonali għall-għażla tal-banek prinċipali. Hija tat il-mandat lill-banek prinċipali direttament, u dan ħalla rekord limitat tal-awditjar fir-rigward ta’ dokumenti dwar il-proċess tal-għażla, bħal talbiet għal proposti jew ittri ta’ ġustifikazzjoni. Talbiet għal proposti ma ġewx prodotti sa qabel l-2011, meta d-dokumentazzjoni tal-proċess tal-għażla saret aktar preċiża u komprensiva.

Figura 9

Nuqqasijiet fil-ġestjoni tad-dejn fis-snin inizjali

Sors: Il-QEA.

Pjazzament

130

Aħna ma qabdna l-ebda klawsola fil-ftehimiet bejn il-Kummissjoni u l-banek prinċipali li tittratta l-kwistjoni sensittiva ta’ tiftix preliminari (ara l-Kaxxa 8). Ma kien hemm l-ebda evidenza li l-Kummissjoni ħadet xi prekawzjoni rigward id-divulgazzjoni ta’ informazzjoni mhux pubblika, u l-ebda rekord tal-awditjar biex bih jiġi determinat jekk il-banek prinċipali kinux iddivulgaw xi informazzjoni privileġġjata (wall-crossing) ma’ ċerti investituri matul kull ħarġa, jew jekk dawn sussegwentement ippermettewlhomx jinnegozjaw jew jipparteċipaw fit-tranżazzjoni.

131

Parti importanti ta’ kwalunkwe ħarġa ġdida ta’ bonds hija l-mod kif il-bond tjiġi diviż fost l-investituri li jissottoskrivu. Wieħed mill-benefiċċji prinċipali ta’ sindakazzjoni fuq l-irkant huwa li l-emittent ikollu kontroll sħiħ fuq il-bażi tal-investituri, jippermettilu, pereżempju, jagħżel kif it-titoli jiġu allokati. L-aħjar prattika tiddetta li r-regoli ta’ allokazzjoni għandhom ikunu ċari u trasparenti u għandhom dejjem jiġu ddivulgati minn qabel. Allokazzjoni ġusta u trasparenti ta’ ħarġa tgħin ukoll fiż-żamma ta’ bażi diversa ta’ investituri.

Kaxxa 8

Tiftix preliminari u wall-crossing

Tiftix preliminari huwa teknika użata minn bankiera tas-swieq primarji ta’ kapital tad-dejn biex ikejlu d-domanda tal-investituri. Din hija prattika komuni tan-negozju⁸⁰, speċjalment fi swieq volatili, billi tista’ tgħin lill-banek prinċipali u lill-emittenti jfittxu feedback inizjali dwar kwistjoni li jmiss qabel l-avviż pubbliku. Dan il-feedback spiss jinkiseb permezz ta’ divulgazzjoni ta’ informazzjoni ġenerali biss. Madankollu, informazzjoni aktar speċifika (li tinkludi potenzjalment materjal mhux pubbliku jew informazzjoni privileġġjata) għandha l-probabbiltà li tingħata lill-parteċipanti fis-suq f’każijiet oħra; għalhekk, jibqa’ r-riskju tal-abbuż tas-suq.

Meta jiżdiedu partijiet terzi mal-katina tal-informazzjoni, l-aħjar prattika tirrakkomanda livell imsaħħaħ taż-żamma ta’ rekords u l-użu ta’ proċeduri formali bil-miktub. Meta materjal mhux pubbliku jew informazzjoni privileġġjata trid tiġi ddivulgata (proċess magħruf bħala wall-crossing⁸¹), il-banek prinċipali jridu jinfurmaw lill-klijenti tagħhom dwar kwalunkwe restrizzjoni applikabbli taħt il-liġijiet u r-regolamenti relatati mal-pussess ta’ informazzjoni bħal din.

132

Il-Kummissjoni ddikjarat li hija kellha rwol attiv fl-allokazzjoni ta’ kull ħarġa. Skont il-Kummissjoni, l-allokazzjoni kienet ibbażata fuq il-kriterji li ġejjin:

(i)kategorija tal-investitur bħala miżura ta’ kwalità (tip ta’ investitur: “flus reali” meta mqabbla man-negozjar, eċċ.);

(ii)kwalità tal-ordni individwali (eż. puntwalità tal-ordni, esperjenza preċedenti mal-investitur); u

(iii)distribuzzjoni ġeografika.

133

Analiżi tat-tabelli ta’ allokazzjoni li kienu disponibbli⁸² żvelat li għal ammonti żgħar ħafna l-allokazzjoni kienet ta’ 100 %, filwaqt li kien hemm ftit li xejn konsistenza fil-grad sa fejn l-ordnijiet ikbar ġew issodisfati. Barra minn hekk, l-ordnijiet prinċipali saru minn entitajiet finanzjarji speċifiċi (eż. kumpaniji kbar ta’ investiment) f’isem l-investituri. Meta ssir l-allokazzjoni finali, il-kumpaniji ta’ investiment jallokaw il-bonds lill-investituri. Aħna ma sibniex evidenza li l-Kummissjoni qablet mal-allokazzjoni finali tal-bonds.

Ħruġ wara

134

Id-definizzjoni ta’ bond ġdid bħala likwidu fis-suq sekondarju tfisser li jista’ jinbiegħ malajr. Hija r-responsabbiltà kemm tal-emittent kif ukoll tal-bank prinċipali li jiżguraw li jkun hemm likwidità suffiċjenti fis-suq sekondarju għal kwalunkwe ħarġa ġdida. Il-Kummissjoni u l-banek prinċipali għandhom jaqblu dwar l-impenji tas-suq sekondarju fl-ittri tal-mandat iffirmati għal kull ħarġa. Barra minn hekk, il-banek prinċipali li jkunu qed jipparteċipaw huma mistennija jżommu firxa żgħira bejn it-talba u l-offerta (id-differenza bejn il-prezz tax-xiri u dak tal-bejgħ) għal mill-inqas l-ewwel ftit jiem tas-suq sekondarju.

135

Matul l-awditu, il-Kummissjoni ddikjarat li hija eżaminat il-likwidità ta’ bonds tal-UE fuq bażi trimestrali, bi proċedura aktar formali ta’ eżaminar stabbilita mill-2012 ‘il hawn. Madankollu, aħna ma sibna l-ebda evidenza fil-fajls ta’ teħid b’self li hija kienet iċċekkjat il-likwidità fis-suq sekondarju qabel l-2012.

136

Analiżi tal-prezzijiet tax-xiri u tal-offerti wriet li l-firxa ta’ kuljum bejn it-talba u l-offerta fl-għeluq għat-30 jum inizjali ta’ kull ħarġa kienet relattivament baxxa. Madankollu, il-firxa bejn it-talba u l-offerta għal kull bond instabet li tvarja b’mod mifrux bejn is-sensara. Pereżempju, il-firxa bejn it-talba u l-offerta kienet mifruxa minn 7 sa 30 punt bażi għal waħda mill-ħarġiet ta’ bonds⁸³. Din il-varjazzjoni ġiet osservata saħansitra mas-sensara li kienu qed jipparteċipaw bħala banek prinċipali f’bosta ħarġiet tal-UE u kienu għalhekk obbligati li jirrispettaw ċerti impenji tas-suq sekondarju.

70Il-prezz jiddefinixxi l-ispiża tad-dejn.

71Ibbażat fuq kampjun ta’ 12-il ħarġa ta’ bonds.

72Pereżempju, l-ewwel żborżlill-Ungerija sar xahar wara d-Deċiżjoni tal-Kunsill (id-Deċiżjoni tal-Kunsill 2009/102/KE tal-4 ta’ Novembru 2008 li tagħti għajnuna finanzjarja tal-UE lill-Ungerija għaż-żmien medju (ĠU L 37, 6.2.2009, p. 5)) għall-għoti ta’ assistenza finanzjarja.

73Manwal ta’ proċedura interna tal-Kummissjoni għall-attivitajiet ta’ teħid b’self, l-Istandards ta’ Kontroll Intern Nri 8 u 11 tal-Kummissjoni.

74L-UE għamlet sitt ħarġiet ta’ bonds fl-2012.

75Dan ifisser madwar EUR 3 miljun u EUR 1 miljun rispettivament ta’ spiża żejda f’dejn kull sena.

76L-FMI, 2014, “Revised Guidelines for Public Debt Management” (Linji Gwida Riveduti għall-Ġestjoni tad-Dejn Pubbliku), FMI-BANK DINJI, p. 5-6.

77OECD, 2002, Debt Management and Government Securities Markets in the 21st Century (Ġestjoni tad-Dejn u Swieq tat-Titoli tal-Gvern fis-Seklu 21).

78Fiż-żmien tal-ewwel ħarġa ta’ bonds f’Diċembru 2008, l-unità responsabbli kemm għat-teħid b’self kif ukoll għall-għoti ta’ self kellha persunal ta’ erba’ persuni. Fl-aqwa tagħha, fil-bidu tal-2011, l-unità kienet għadha b’mhux aktar minn tmien membri tal-persunal.

79Rakkomandazzjoni għal Deċiżjoni tal-Kunsill li tagħti għajnuna reċiproka lill-Ungerija - Proposta għal Deċiżjoni tal-Kunsillli tagħti għajnuna finanzjarja tal-UE lill-Ungerija għaż-żmien medju COM(2008) 716 finali tat-30.10.2008, il-paragrafu 6.

80International Capital Market Association “Primary Market Handbook - XIII. Pre-Sounding, Book building and Allocations” (Manwal għas-Suq Primarju - XIII. Tiftix Preliminari, Bini ta’ reġistri tal-ordnijiet u Allokazzjonijiet), 2014. Barra minn hekk, l-Awtorità Ewropea tat-Titoli u s-Swieq, “Discussion Paper - ESMA’s policy orientations on possible implementing measures under the Market Abuse Regulation” (Dokument ta’ Diskussjoni - Orjentazzjonijiet ta’ politika tal-ESMA dwar miżuri possibbli ta’ implimentazzjoni taħt ir-Regolament dwar l-Abbuż tas-Suq), 2013.

81Wall-crossing huwa l-att li bih persuna ssir “ta’ ġewwa” billi tiġi pprovduta b’informazzjoni privileġġjata.

82Informazzjoni mir-reġistri tal-ordnijiet u l-allokazzjonijiet finali kienet disponibbli għal 7 biss mit-12-il ħarġa ta’ bonds ikkampjunati.

83Bond ta’ kupun ta’ 3.25 % b’data ta’ maturità tal-4.4.2018.

PartI IV

Il-programmi laħqu l-objettivi tagħhom

137

L-għanijiet kumplessivi tal-assistenza finanzjarja kienu li l-Istati Membri jerġgħu jkunu b’saħħithom f’livell makroekonomiku u finanzjarju u li jerġgħu jkunu jistgħu jissodisfaw l-obbligi tagħhom tas-settur pubbliku (żona tal-euro) jew tal-bilanċ tal-pagamenti (żona mhux tal-euro). L-assistenza finanzjarja pprovdiet kuxxin ta’ sikurezza biex jiffaċilita l-implimentazzjoni tal-programmi ta’ aġġustament li kienu neċessarji f’kull pajjiż biex jikkoreġu problemi ta’ bażi. Aħna strutturajna l-analiżi tagħna tal-kisbiet fir-rigward tal-programm tul erba’ dimensjonijiet:

(i)Analiżi ta’ kif il-finanzjament kumplessiv intuża u l-fatturi li għamluh suffiċjenti;

(ii)Konformità mal-miri tad-defiċit u implimentazzjoni tal-aġġustament fiskali;

(iii)Konformità mal-kundizzjonijiet u implimentazzjoni ta’ riformi strutturali; u

(iv)Bidliet fil-kompetittività tal-pajjiżi.

Ma hemmx ħtieġa li jiżdied il-finanzjament kumplessiv

Il-pakketti ta’ finanzjament urew li kienu suffiċjenti, anke jekk kienu stretti f’żewġ Stati Membri

138

Fl-ebda pajjiż, in-nuqqas fil-finanzjament, ma evolva kif previst. Madankollu, l-istruttura tal-programm kienet suffiċjentement robusta biex tippermetti t-tpaċija ta’ diskrepanzi sinifikanti fi ħdan programm biex b’hekk il-finanzjament ikun baqa’ fi ħdan il-pakketti inizjali (ara l-Figura 10).

139

Minkejja dan, kien hemm xi differenzi fil-livell ta’ kumdità pprovduta mill-assistenza finanzjarja. Il-programmi bikrin, imfassla wara l-falliment ta’ Lehman, kienu jinkludu marġni sostanzjali ta’ sikurezza. Bl-istess mod, il-programm tal-Irlanda kien jinkludi riżerva mdaqqsa ta’ kontinġenza ta’ EUR 25 biljun bħala parti mill-iskema ta’ appoġġ bankarju. B’mod ġenerali, l-Irlanda, l-Ungerija u l-Latvja bbenefikaw minn ħtiġijiet ta’ finanzjament imnaqqsa, u dan ippermettielhom li:

(i)inaqqsu d-dipendenza mir-riżorsi proprji tagħhom (l-Irlanda);

(ii)jaqbżu l-projezzjonijiet inizjali tar-riżervi tal-kambju (l-Ungerija);

(iii)inaqqsu l-finanzjament tal-programmi (il-Latvja, l-Ungerija); u

(iv)iħallsu lura (jew iqisu l-possibbiltà li jħallsu lura) is-selfiet aktar għaljin tal-FMI qabel id-data ta’ skadenza tagħhom (l-Ungerija, il-Latvja, l-Irlanda).

Figura 10

Kif intużaw il-flus?

1Id-data tkopri l-ewwel programm tar-Rumanija.

Sors: Il-QEA, data pprovduta fid-dokumenti relatati mal-programmi, statistika kkompilata mill-awtoritajiet nazzjonali.

140

B’kuntrast ma’ dan, il-Portugall iffaċċja rekwiżiti ta’ finanzjament sinifikattivament ogħla minn dawk stmati inizjalment, u l-finanzjament kien strett matul il-programm tal-Portugall. Biex jissodisfa r-rekwiżiti addizzjonali tiegħu, il-Portugall kellu jiddependi mill-finanzjament mis-suq. L-illaxkar monetarju fiż-żona tal-euro fit-tieni nofs tal-programm għen lill-Portugall jerġa’ jirritorna b’suċċess għas-swieq finanzjarji⁸⁴.

141

L-assistenza finanzjarja lir-Rumanija kienet suffiċjenti biex tkopri l-ħtiġijiet tal-bilanċ fir-rigward tal-pagamenti tal-pajjiż, iżda rriżulta li l-finanzjament tas-settur pubbliku Rumen kien strett matul il-programm. Il-ħtiġijiet addizzjonali ta’ finanzjament tal-Gvern kienu koperti parzjalment mill-appoġġ indirett mill-bank ċentrali.

Ċerti Stati Membri rċevew termini finanzjarji aktar vantaġġużi milli previst fit-tfassil inizjali

142

Il-Portugall u l-Irlanda bbenefikaw minn rati tal-imgħax imnaqqsa u maturitajiet itwal fuq is-selfiet tal-UE⁸⁵. L-għan primarju kien li jissaħħu l-prospetti tagħhom ta’ rifinanzjament fuq terminu twil⁸⁶; madankollu, il-bidla naqqset ukoll il-piż finanzjarju li jiġu ssodisfati l-pagamenti tal-imgħax matul il-perjodu tal-programm. Aħna nistmaw li l-Irlanda u l-Portugall, matul il-perjodu tal-programm, kisbu ffrankar ta’ EUR 2.2 biljun kull wieħed.

143

L-Irlanda u r-Rumanija bbenefikaw mill-politiki ta’ akkumpanjament tal-banek ċentrali tagħhom.

(i)Il-Bank Ċentrali tal-Irlanda qabel li jpartat ċedoli mhux kummerċjabbli maħruġa lill-Anglo Irish Bank għal bonds tal-Gvern Irlandiż b’maturitajiet itwal⁸⁷. Dan illibera lill-Irlanda mill-ħtieġa li tfittex finanzjament mis-suq għal EUR 3.1 biljun fl-2013. Dan inaqqas ukoll ir-rekwiżiti ta’ finanzjament tal-pajjiż b’total ta’ EUR 30 biljun matul il-perjodu 2014-2023 u d-defiċit b’medja ta’ 0.7 % tal-PDG⁸⁸.

(ii)F’Novembru 2009, il-Bank Ċentrali tar-Rumanija ddeċieda li jnaqqas ir-rekwiżit tar-riżervi tal-kambju minn 30 % għal 25 % (wara tnaqqis aktar bikri minn 35 % f’Awwissu). Dan illibera madwar EUR 1.3 biljun f’selfiet bankarji għall-finanzjament mill-Gvern. Id-deċiżjoni ġiet iġġustifikata pubblikament minħabba l-posponiment tas-segmenti tal-FMI/UE għall-2009⁸⁹.

Il-miri tad-defiċit aġġornati ġew fil-biċċa l-kbira, iżda mhux dejjem, issodisfati b’mod sostenibbli

B’xi eċċezzjonijiet, ġew issodisfati l-miri annwali tad-defiċit riveduti

144

Il-konformità tal-miri riveduti kienet tajba, b’mod ġenerali, bl-eċċezzjoni tal-programm tal-Ungerija u xi snin tal-programmi tal-Portugall u tar-Rumanija (ara t-Tabella 4).

145

Madankollu, miri mhux milħuqa ma kinux neċessarjament ifissru nuqqas ta’ implimentazzjoni. Pereżempju, il-miri mhux milħuqa tal-2008 u l-2009 fil-programm tal-Ungerija jistgħu jiġu spjegati permezz ta’ reviżjonijiet statistiċi għad-defiċit baġitarju. Barra minn hekk, il-programmi kollha relatati mal-bilanċ tal-pagamenti rnexxew fis-sens li l-Istati Membri rnexxielhom joħroġu mill-proċedura ta’ defiċit eċċessiv fl-2012.

Tabella 4

Konformità mal-miri aġġornati

| % PDG | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013
L-Ungerija | mira | - 3.4 % | - 3.9 % | - 3.8 % |  |  |
reali¹ | - 3.7 % | - 4.6 % | - 4.3 % | 4.3 % | - 2.1 % | - 2.2 %
Il-Latvja | mira |  | - 10.0 % | - 8.5 % | - 4,5 % |  |
reali¹ | - 4.4 % | - 9.2 % | - 8.2 % | - 3.5 % | - 1.3 % | - 1.0 %
Ir-Rumanija I | mira |  | - 7.8 % | - 7.3 % |  |  |
reali¹ | - 5.7 % | - 9.0 % | - 6.8 % |  |  |
Ir-Rumanija II | mira |  |  |  | - 5.0 % | - 3.0 % |
reali¹ |  |  |  | - 5.5 % | - 3.0 % | - 2.3 %
L-Irlanda | mira |  |  |  | - 10.6 % | - 8.6 % | - 7.5 %
reali² |  |  |  | - 8.9 % | - 8.2 % | - 7.2 %
defiċit nominali¹ | - 7.4 % | - 13.7 % | - 30.6 % | - 13.1 % | - 8.2 % | - 7.2 %
Il-Portugall | mira |  |  |  | - 5.9 % | - 5.0 % | - 5.5 %
reali² |  |  |  | - 4.4 % | - 6.0 % | - 4.5 %
defiċit nominali¹ | - 3.6 % | - 10.2 % | - 9.8 % | - 4.3 % | - 6.4 % | - 4.9 %

Nota: In-nuqqas ta’ konformità mal-mira tad-defiċit jintwera b’tipa grassa. Id-data barra mill-perjodu ta’ programmazzjoni, tidher bil-griż.

Sors: Kummissjoni Ewropea.

1L-għoti ta’ self jew it-teħid b’self nett tal-amministrazzjoni pubblika għall-proċedura ta’ defiċit eċċessiv fir-reb-biegħa 2014

2Id-defiċit reali kif irrappurtat mill-Kummissjoni u f’konformità mad-definizzjoni tal-programmi (ara l-paragrafu 91).

146

Biex jinkisbu l-miri tad-defiċit tagħhom, kull programm ippreveda taħlita speċifika ta’ dħul u nfiq. Il-konsolidament kien jiffoka fuq in-naħa tal-infiq fil-programmi relatati mal-bilanċ tal-pagamenti, iżda kien ditribwit b’mod aktar uniformi fil-programmi tal-EFSM. Il-kompożizzjonijiet imwettqa ta’ dħul u nfiq jikkorrispondu b’mod ġenerali għal dak li kien ippjanat inizjalment — bl-eċċezzjoni tal-Ungerija, li ma kisbitx il-konsolidament antiċipat tal-infiq.

147

L-erożjoni tal-bażijiet tat-taxxa, speċjalment fl-2009 wara t-tnaqqis qawwi fir-ritmu ekonomiku, spiss xejnet l-effett tad-dħul li kien jirriżulta minn miżuri importanti tat-taxxa ġodda. Pereżempju, fl-2009, il-Latvja implimentat miżuri ta’ konsolidament tat-taxxi indiretti b’impatt stmat ta’ 2.5 % tal-PDG. Fl-2013, il-Kummissjoni stmat li dawn il-miżuri kienu tpaċew għalkollox mit-tnaqqis fl-elastiċità fuq terminu qasir. Bl-istess mod, ir-riforma newtrali f’termini ta’ taxxa, li ġiet implimentata fl-Ungerija f’nofs l-2009, ikkawżat tnaqqis stmat fid-defiċit ta’ 0.7 % tal-PDG fl-2010.

148

Jekk il-miri tad-defiċit ma jinbidlux, tnaqqis fil-proporzjon tat-taxxa mal-PDG jista’ joħloq inċentiv għall-awtoritajiet tat-taxxa biex jiġġieldu kontra t-tnaqqis fid-dħul mit-taxxa billi jintroduċu miżuri minbarra dawk maqbula fin-negozjati tal-programmi. Fir-Rumanija, pereżempju, saret 97 bidla għall-Kodiċi tat-Taxxa matul l-2009-2013, b’51 att leġiżlattiv li saħħew dawk l-emendi. Il-frekwenza tal-bidla ħolqot klima ekonomika instabbli kemm għan-negozji kif ukoll għall-individwi.

Il-pajjiżi kollha tejbu l-pożizzjoni fiskali tagħhom, iżda sa gradi li kienu jvarjaw

149

B’kont meħud li l-programmi rriżultaw minn telf ta’ aċċess għas-suq, it-treġġigħ lura tas-sostennibbiltà fiskali kien diskutibbilment l-għan l-aktar importanti. Titjib fil-bilanċ strutturali ta’ pajjiż matul il-programm⁹⁰ ikun jindika l-progress lejn baġits pubbliċi aktar sostenibbli. Il-Kummissjoni kkalkulat u ppubblikat data dwar il-bilanċi strutturali⁹¹.

150

Il-bilanċ strutturali tjieb fil-pajjiżi kollha, b’rata medja annwali ta’ bejn 0.7 % tal-PDG potenzjali fl-Ungerija u 1.9 % fil-Portugall. Tliet fatturi setgħu jispjegaw ir-rati differenti ta’ bidla:

(i)Il-pożizzjoni fiskali inizjali — aktar ma d-defiċit strutturali inizjali jkun għoli, aktar ikun mgħaġġel ir-ritmu tal-konsolidament.

(ii)Il-livell inizjali tad-dejn pubbliku — aktar ma d-dejn inizjali jkun għoli, aktar ikun mgħaġġel ir-ritmu tal-konsolidament.

(iii)Differenzi fir-rakkomandazzjonijiet li saru taħt il-proċedura ta’ defiċit eċċessiv dwar il-ħtieġa għal sforz fiskali — aktar ma jkun għoli l-isforz rakkomandat, aktar ikun mgħaġġel ir-ritmu tal-konsolidament.

151

Defiċit strutturali inizjali kien indikattiv tar-ritmu tal-konsolidament fiskali fl-Istati Membri benefiċjarji kollha minbarra l-Irlanda. L-Ungerija kellha d-defiċit strutturali l-aktar baxx fil-bidu tal-programm u esperjenzat il-konsolidament l-inqas mgħaġġel; il-Portugall kellu l-ogħla defiċit strutturali u r-ritmu l-aktar mgħaġġel tal-konsolidament. Madankollu, il-każ tal-Irlanda jvarja f’din l-analiżi. Minn punt tat-tluq simili fl-2010 għal dak tal-Portugall, ir-rata ta’ konsolidament strutturali tagħha (mingħajr ma jitqiesu miżuri bankarji u oħrajn ta’ darba) kienet mgħaġġla ftit inqas minn nofs⁹².

152

Ma kien hemm l-ebda relazzjoni bejn il-livell inizjali ta’ dejn pubbliku u l-isforz fiskali medju li sar. Pereżempju, id-dejn pubbliku tar-Rumanija kien l-aktar wieħed baxx fil-ħames Stati Membri, iżda l-isforz fiskali medju tagħha kien relattivament għoli. L-Irlanda u l-Portugall irreġistraw sforzi medji differenti ħafna minkejja dejn pubbliku inizjali simili.

Il-pajjiżi użaw miżuri ta’ darba

153

Il-miżuri fiskali li huma temporanji ma jwasslux għal titjib dejjiemi fid-defiċit ta’ bażi. Miżuri temporanji jistgħu jiġu implimentati kemm fuq in-naħa tad-dħul kif ukoll tal-infiq. Matul il-programmi, bosta Stati Membri kellhom jirrikorru għal miżuri tad-dħul ta’ darba sabiex jilħqu l-miri tad-defiċit tagħhom.

(i)Fl-2010 u fl-2011, il-Portugall innazzjonalizza l-fondi privati tal-pensjonijiet kemm tal-Portugal Telecom (titjib fid-defiċit b’1.7 % tal-PDG) kif ukoll tas-settur bankarju (4 % tal-PDG)⁹³.

(ii)L-iskema ta’ rkupru tal-arretrati fir-rigward tat-taxxa ta’ darba u tas-sigurtà soċjali stabbilita fil-Portugall fl-2013 tejbet id-defiċit b’mod temporanju (0.8 % tal-PDG).

(iii)Fl-2012, ir-Rumanija kkoreġiet id-defiċit eċċessiv tagħha billi laħqet il-limitu massimu ta’ 3 %. Madankollu, il-bejgħ ta’ darba ta’ liċenzji tat-telekomunikazzjonijiet kien daħħal total ta’ 0.5 % tal-PDG.

(iv)Fl-Irlanda, miżuri bankarji ġabu żieda temporanja fid-dħul (eż. tariffi mill-garanzija estiża għall-obbligazzjonijiet favur il-banek domestiċi, u dividendi tal-Bank Ċentrali li ġejjin minn skemi ta’ finanzjament ta’ darba).

154

Skont il-Kummissjoni, miżuri ta’ darba kienu meħtieġa biex jimmaniġġjaw il-pressjonijiet fuq termini qosra, iżda biex jiġu ssodisfati l-miri b’mod sostenibbli miżuri temporanji kellhom jiġu sostitwiti b’miżuri permanenti.

Il-livell ta’ konformità mal-kundizzjonijiet kien għoli

Eventwalment, l-Istati Membri kkonformaw ma’ mill-inqas 80 % tal-kundizzjonijiet

155

Ir-rapporti ta’ monitoraġġ tal-Kummissjoni juru li l-Istati Membri ssodisfaw id-dati ta’ skadenza ssettjati fil-memoranda ta’ qbil bi gradi li kienu jvarjaw ta’ suċċess. Filwaqt li l-Portugall u l-Latvja kkonformaw ma’ mill-inqas nofs il-kundizzjonijiet tal-programmi fil-ħin, l-Ungerija kkonformat ma’ kważi tliet kwarti. Fl-Irlanda u fil-Portugall kien hemm ukoll differenzi sinifikanti fil-konformità fil-ħin bejn il-programmi tal-UE u tal-FMI. Għalkemm jista’ jkun li pajjiżi ma jissodisfawx data ta’ skadenza oriġinali, huma spiss ikkonformaw mal-kundizzjonijiet wara ċertu perjodu ta’ żmien.

156

Il-Kummissjoni ma rrappurtatx fil-ħin dwar l-istatus ta’ konformità ta’ madwar 30 kundizzjoni (ara l-paragrafu 106).

157

Fejn il-konformità iddewmet, dan kien fil-biċċa l-kbira minħabba raġunijiet lil hinn mill-kontroll tal-Kummissjoni: proċedura leġiżlattiva fit-tul, nuqqas ta’ implimentazzjoni mill-awtorijitajiet nazzjonali tar-riformi maqbula, kwistjonijiet legali mhux inizjalment meqjusa, reżistenza soċjali, eċċ. Madankollu, kultant, it-tul ta’ żmien inizjali ma kienx realistiku meta titqies l-iskala tar-riforma (eż. ir-riforma tas-servizz pubbliku), il-ħtieġa għal kooperazzjoni intensiva minn gvernijiet lokali jew reġjonali jew ir-rekwiżit għal IT ġdida kumplessa.

158

Il-kundizzjonijiet b’kontenut strutturali għoli kellhom il-probabbiltà li jkun hemm konformità magħhom sad-data ta’ skadenza oriġinali daqs kundizzjonijiet fejn il-kontenut strutturali kien aktar baxx⁹⁴. Aħna sibna li l-kundizzjonijiet b’kontenut strutturali għoli kellhom it-tendenza li jmorru l-aħjar f’dak li jirrigwarda l-konformità fi tmiem il-programm. Inizjalment, l-eżaminar mill-Kummissjoni ma ġegħilx lill-pajjiżi jikkonformaw mal-kundizzjonijiet l-aktar importanti fil-ħin; aktar tard, madankollu, il-fokus ġie parzjalment ittrasferit lejn ir-riformi l-aktar importanti.

Il-programmi wasslu għal riformi, iżda kultant l-effetti mixtieqa ma mmaterjalizzawx

159

Biex tiġi determinata l-prestazzjoni ta’ politika, huwa neċessarju li tiġi stabbilita l-kawżalità bejn il-politika u l-effetti osservati. Pereżempju, l-impatt tar-riformi li kellhom l-għan li jtejbu l-politiki attivi fis-suq tax-xogħol jista’ jiddewwem f’suq tax-xogħol dgħajjef. L-analiżi tagħna ġiet ikkumplikata aktar mill-fatt li tant għadda ftit żmien mindu wħud mill-programmi ntemmu. Fl-aħħar nett, il-kundizzjonijiet spiss kienu jirrappreżentaw biss subsett tal-miżuri ta’ poltika implimentati matul il-perjodu tal-programm.

160

Aħna qiesna li kundizzjoni kienet tkun effettiva jekk:

(i)ir-riformi ma ġewx riversjati wara tmiem il-programm iżda ġew segwiti b’mod attiv mill-Istat Membru kkonċernat;

(ii)l-indikaturi jew l-evalwazzjonijiet disponibbli tal-politiki jindikaw titjib ċar fil-qasam rilevanti; u

(iii)l-effetti mixtieqa nkisbu.

161

It-tħassib prinċipali — dak dwar ir-riversjar tar-riformi fil-perjodu ta’ wara l-programmi — wera li kien mingħajr bażi. Fiż-żmien tal-awditu, ftit li xejn sar riversjar tar-riformi u dan kien jikkonċerna prinċipalment qtugħ fil-pagi tas-settur pubbliku (l-Ungerija, ir-Rumanija) u r-riformi tas-suq tax-xogħol (l-Irlanda u l-Portugall). Madankollu, din l-osservazzjoni ma teskludix aktar riversjar tar-riformi fil-futur. Ir-riversjar tar-riformi tpaċa permezz ta’ riformi alternattivi, li ħafna drabi ma kinux ekwivalenti fir-rigward tal-impatt potenzjali tagħhom. Pereżempju, dan kien il-każ fir-rigward ta’ miżuri ta’ kumpens għar-ritorn tal-paga minima għal-livell inizjali fl-Irlanda kif ukoll fir-rigward ta’ miżuri ta’ kumpens għal dawk iddikjarati bħala mhux kostituzzjonali fil-Portugall (ara l-Kaxxa 9).

162

Il-perjodu tal-programm kien qasir wisq biex xi riformi kumplessi jiġu implimentati bis-sħiħ qabel l-għeluq. Barra mir-riversjar tar-riformi msemmi hawn fuq, il-pajjiżi komplew b’riformi kumplessi wara tmiem il-programm.

Kaxxa 9

Dilwizzjoni u riversjar gradwali tar-riformi tas-suq tax-xogħol fil-Portugall

Ir-riformi tas-suq tax-xogħol l-aktar sinifikanti kienu previsti fil-Portugall. Matul il-programm, il-Portugall tabilħaqq wettaq għadd ta’ riformi li naqqsu l-livell ta’ ħarsien tal-impjiegi. Madankollu, it-titjib ma kienx sinifikanti biżżejjed meta mqabbel mas-sitwazzjoni fuq livell internazzjonali. Diġà fil-bidu tal-programm, ir-riformi ma kinux imfassla b’mod ambizzjuż biżżejjed meta mqabbla mal-pajjiżi pari. Pereżempju, il-Portugall intalab iħejji proposta biex jallinja l-pagamenti għat-terminazzjoni tal-impjieg mal-medja tal-UE minflok mas-sett ta’ pajjiżi li jirrappreżentaw il-kompetituri tal-Portugall fil-kummerċ internazzjonali. Imbagħad, matul il-programm, ittieħdu r-riformi inqas ambizzjużi. Pereżempju, il-pagamenti għat-terminazzjoni tal-impjieg issa huma akkumulati f’ammont ta’ 12-il jum ta’ servizz kull sena, li kien il-livell ogħla tal-intervall inizjali ta’ 8-12-il jum ta’ servizz kull sena.

L-aġenda tar-riformi ġiet dilwita aktar billi xi riformi tar-regoli ta’ tkeċċija ġew ikkontestati b’suċċess fil-Qorti Kostituzzjonali. Bi tweġiba għal dan, il-Portugall ippromulga miżuri ta’ kumpens għal dawk iddikjarati bħala mhux kostituzzjonali, iżda l-Kummissjoni ma sabitx li dawn il-miżuri setgħu jiksbu effetti li kienu simili għal dawk oriġinali. Il-kundizzjonijiet tal-programm ma kinux jinkludu miżuri ta’ kumpens li jkunu ekwivalenti fir-rigward tal-impatt potenzjali tagħhom fuq il-flessibbiltà tas-suq tax-xogħol. Wara tmiem il-programm, xi riformi diġà implimentati tas-suq tax-xogħol ġew riversjati faċilment permezz ta’ deċiżjonijiet amministrattivi tal-Gvern. Dawn id-deċiżjonijiet ġew ikkritikati mill-Kummissjoni fir-rapporti ta’ sorveljanza ta’ wara l-programm.

163

Aħna sibna⁹⁵ li kien hemm titjib tanġibbli meta l-programmi kienu jimmiraw lejn ir-riformi fl-oqsma speċifiċi tal-politiki attivi fis-suq tax-xogħol, ir-riformi tas-suq tax-xogħol jew l-ambjent tan-negozju. F’xi oqsma, il-programmi għenew biex iħeġġu riformi ġodda (eż. ir-responsabbiltà fiskali), filwaqt li f’oħrajn huma pprovdew inċentiv biex jaċċelleraw l-implimentazzjoni ta’ pjanijiet nazzjonali eżistenti (eż. l-ambjent tan-negozju).

164

Bosta kundizzjonijiet, filwaqt li ġew issodisfati, ma pproduċewx l-effetti mixtieqa. Pereżempju, l-iffrankar baġitarju ma seħħx sal-livell intenzjonat matul il-perjodu tal-programm, u l-qafas tar-responsabbiltà fiskali ma pprovdiex ankra suffiċjentement vinkolanti għall-politika fiskali (ara l-Kaxxa 10).

Kaxxa 10

Meta l-konformità ma wasslitx l-effetti mixtieqa

οFl-Ungerija, il-pakkett ta’ appoġġ lill-banek fil-biċċa l-kbira ma ntużax għaliex, fil-forma finali tiegħu, ma kienx attraenti għall-banek.

οF’konformità mal-kundizzjonijiet tal-programmi, l-Ungerija nkludiet tnaqqis fin-nefqa tal-Gvern lokali fil-liġi baġitarja tagħha, iżda ma nkiseb l-ebda ffrankar sostanzjali.

οIr-Rumanija kkonformat mal-kundizzjoni li tadotta liġi qafas dwar il-pagi tas-settur pubbliku, iżda l-grilji ta’ kumpens, li kienu wieħed mill-elementi ewlenin ta’ din ir-riforma, ma ġewx applikati minħabba n-nuqqas ta’ fondi baġitarji.

οL-Irlanda u r-Rumanija adottaw qafas ġdid ta’ responsabbiltà fiskali matul il-programm. Madankollu, fiż-żewġ każijiet il-Kummissjoni rrappurtat bosta nuqqasijiet fl-implimentazzjoni. L-aktar importanti, kien il-fatt li l-qafas ma kienx effettiv biex jikkostrinġi l-politika fiskali tal-Gvern f’konformità mal-miri fuq terminu medju.

οL-impjieg fis-settur pubbliku Portugiż tnaqqas f’konformità mal-istadji importanti tal-programm; madankollu, parti mhux speċifikata ta’ dan it-tnaqqis inkisbet permezz tal-irtirar bikri tal-impjegati taċ-ċivil, u għalhekk l-impatt baġitarju kien limitat.

Kemm kien tajjeb il-mod kif il-pajjiżi żiedu l-kompetittività tagħhom?

Kisbiet fil-kompettitività, iżda sa gradi li kienu jvarjaw

165

Wieħed mill-objettivi ta’ bażi ewlenin tal-programmi kien it-treġġigħ lura ta’ bilanċi esterni bit-tisħiħ tal-kompetittività ekonomika. Il-kont kurrenti u l-bilanċi kummerċjali jipprovdu l-miżuri l-aktar wisgħin ta’ dik il-kompetittività⁹⁶.

166

Il-programmi kollha kisbu aġġustament tal-kont kurrenti. F’erbgħa mill-ħames pajjiżi koperti dan seħħ aktar malajr milli mistenni. L-aġġustament Irlandiż biss kien b’mod ġenerali f’konformità mal-previżjoni tal-programm.

167

Il-fattur komuni li jispjega l-aġġustament aktar mgħaġġel tal-kont kurrenti kien titjib mhux mistenni fil-bilanċ tal-introjtu⁹⁷. Barra minn hekk fl-Irlanda, l-evoluzzjoni tal-bilanċ tal-kont kurrenti f’konformità mal-previżjoni tista’ tiġi attribwita għal bilanċ tal-introjtu bi prestazzjoni eċċessiva, li kienet tikkumpensa għall-prestazzjoni insuffiċjenti fil-bilanċ kummerċjali (ara l-Figura 11).

Figura 11

Raġunijiet possibbli għall-aġġustament rapidu tal-bilanċ tal-kont kurrenti

Nota: il-graff turi d-differenzi kumulattivi, punti perċentwali tal-PDG, bejn l-eżitu u l-linja bażi, jiġifieri l-projezzjoni inizjali tal-programm. Ikkalkulati matul il-perjodi tal-programm li ġejjin: 2009-2011 għall-Ungerija u r-Rumanija, 2009-2013 għal-Latvja u 2011-2015 għall-Irlanda u l-Portugall.

Sors: Il-QEA, ibbażat fuq data tal-Kummissjoni Ewropea.

168

Il-bilanċ kummerċjali (esportazzjonijiet/importazzjonijiet) jaqbad aktar mill-qrib l-effetti tal-bidliet fil-kompetittività ta’ pajjiż, milli l-kont kurrenti. Fil-Portugall u fir-Rumanija, il-bilanċ kummerċjali evolva f’konformità mal-previżjonijiet tal-programmi. Fil-Latvja, huwa kellu prestazzjoni aħjar milli mistenni (medja ta’ 2 % kull sena). Madankollu, huwa kien inqas milli previst fl-Ungerija (2.8 % kull sena) u fl-Irlanda (5.1 % kull sena).

169

Għadd ta’ fatturi varjabbli jistgħu jagħtu kont tal-flutwazzjonijiet fiż-żewġ komponenti tal-bilanċ kummerċjali. Dawn jinkludu ħasdiet esterni (li jaffettwaw l-esportazzjonijiet), xejra mhux mistennija fil-PDG (li taffettwa l-importazzjonijiet) u bidliet mhux mistenni fil-kompetittività (li jaffettwawhom it-tnejn li huma).

170

Fil-Latvja u fir-Rumanija, il-kisbiet fil-kompettitività⁹⁸ kienu sinifikanti u jispjegaw għalfejn il-bilanċ kummerċjali kien ogħla mill-previżjonijiet inizjali mill-2010 ‘l hawn. Il-kisbiet jintwerew ukoll mis-sehem akbar ta’ esportazzjonijiet globali ta’ dawn iż-żewġ pajjiżi.

171

It-tliet pajjiż l-oħra kellhom kisbiet fil-kompetittività li kienu aktar baxxi milli mistennija, u fit-tlieta li huma s-sehem tal-esportazzjonijiet globali kien waqa’ mill-2008 ‘l hawn. L-esportazzjonijiet tal-Ungerija u tal-Portugall kienu inqas mill-previżjonijiet inizjali, iżda l-esportazzjonijiet Irlandiżi qabżu dak li kien previst⁹⁹.

172

fil-Portugall u fl-Ungerija, l-aġġustament tal-bilanċ kummerċjali kien xi ftit jew wisq f’konformità mal-projezzjonijiet, iżda dan inkiseb biss għaliex kemm l-esportazzjonijiet kif ukoll l-importazzjonijiet kienu taħt il-livell inizjalment mistenni. Madwar 80 % ta’ dan it-tnaqqis mhux mistenni fl-importazzjonijiet jista’ jiġi spjegat permezz ta’ prestazzjoni insuffiċjenti tal-PDG. Minkejja dan, anke għal dawn iż-żewġ pajjiżi jidhru xi kisbiet fil-kompettitività: pereżempju, il-proporzjon bejn l-esportazzjonijiet u l-PDG żdied meta mqabbel mal-perjodu ta’ qabel il-programm.

L-iżvalutazzjoni interna ħadmet permezz tal-aġġustament tal-pagi tal-impjegati l-ġodda

173

L-iżvalutazzjoni interna kienet element ewlieni ta’ strateġija makroekonomika fi tliet pajjiżi (il-Latvja, l-Irlanda u l-Portugall). Din hija sett ta’ politiki mfassla biex titreġġa’ lura l-kompetittività internazzjonali, prinċipalment billi jitnaqqsu l-prezzijiet jew l-ispejjeż lavorattivi¹⁰⁰. It-tnaqqis fil-pagi u fl-impjiegi tas-settur pubbliku huwa mistenni jiġi segwit minn qtugħ fil-pagi tas-settur privat. Dan għandu jseħħ għaliex l-aġġustamenti tas-settur pubbliku jilliberaw ir-riżorsi, u għaldaqstant iżidu d-disponibbiltà tax-xogħol għas-settur privat u jnaqqsu l-livelli tal-pagi fl-ekonomija inġenerali. Id-domanda aggregata mnaqqsa għandha tikkontribwixxi għall-aġġustament tal-prezzijiet u tal-pagi fl-ekonomija. Fin-nuqqas ta’ munita proprja, l-iżvalutazzjoni interna hija strateġija ewlenija għall-aġġustament ta’ livelli tal-prezzijiet fi ħdan unjoni monetarja.

174

Fil-Latvja, l-iżvalutazzjoni interna ħadmet billi affettwat prinċipalment il-pagi ta’ ħaddiema li kienu għadhom kif ġew irreklutati, filwaqt li s-salarji ta’ ħaddiema diġà impjegati fis-settur privat bilkemm naqsu xejn. Parti mill-aġġustament tal-pagi seħħet permezz tal-aġġustament ta’ pagi mhux iddikjarati, iżda l-kobor kien limitat (ara l-Kaxxa 11).

Kaxxa 11

L-impatt tal-iżvalutazzjoni interna fuq il-livelli tal-pagi fil-Latvja

L-iżvalutazzjoni interna tqieset bħala pilastru ewlieni tal-aġġustament Latvjan. Raġuni waħda għalfejn l-iżvalutazzjoni interna kienet mistennija li taħdem kienet it-twemmin li s-suq tax-xogħol huwa partikolarment flessibbli. Fil-prattika, it-tnaqqis osservat fil-pagi tas-settur privat kien relattivament żgħir¹⁰¹. Filwaqt li r-ritmu tat-tkabbir fil-pagi naqas pjuttost rapidu kemm fis-settur pubbliku kif ukoll f’dak privat waqt li, il-kriżi żviluppat matul l-2008, u bqalbet għan-negattiv fl-2009¹⁰², kemm il-profondità kif ukoll id-durata tat-tkabbir negattiv fil-pagi kienu ħafna iżgħar fis-settur privat. L-akbar tnaqqis li sar sena wara sena fil-pagi tas-settur privat kien ta’ 6.6 % (f’Ottubru 2009), filwaqt li l-akbar tnaqqis fis-settur pubbliku kien ftit iktar minn 26 % (f’Novembru 2009). Id-dinamika tal-pagi aggregati ma tirriflettix il-proċess ta’ bażi tal-aġġustament jew tippermetti l-ispjegazzjoni possibbli li dan kien jinsab parzjalment fl-isfera ta’ pagamenti mhux iddikjarati tal-pagi (“ħlas fl-idejn”).

L-analiżi tad-data dwar il-pagi individwali¹⁰³ turi li l-pagi tal-ħaddiema rreklutati matul ir-reċessjoni kienu sinifikattivament aktar baxxi minn dawk li jgawdu minnhom il-ħaddiema diġà impjegati, li bilkemm naqsu xejn. Dan ir-riżultat huwa konsistenti mal-evidenza li misjuba fid-dokumentazzjoni rilevanti li tissuġġerixxi li l-pagi fir-reklutaġġ huma aktar ċikliċi minn dawk tal-ħaddiema diġà impjegati u joffru mekkaniżmu għat-tnaqqis tal-ispejjeż. Il-qtugħ fl-impjiegi u żieda fis-sehem ta’ xogħol part-time kellhom rwol ukoll.

L-istħarriġ retrospettiv dwar min iħaddem jagħti evidenza li t-tnaqqis “reali” fl-ispejjeż tal-pagi kien bejn 6 % u 11 % fl-2008-2009 u batut ħafna (inqas minn 2 %) fl-2009-2010. B’hekk, it-tnaqqis kien akbar milli ssuġġerit mill-istatistika uffiċjali (tkabbir b’1.3 % fl-2009 u tnaqqis bi 2.9 % fl-2010). Dan jindika li l-pagi tas-settur privat tabilħaqq irreaġixxew għar-reċessjoni iżda r-reazzjoni ma kinitx suffiċjenti biex tipprevieni tnaqqis kbir u fit-tul, fl-impjieg.

Sors: Il-QEA, ibbażat fuq studju minn Andrejs Semjonovs, Alf Vanags u Anna Zasova: “What happened to wages in Latvia’s “internal devaluation”?” (X’ġara mill-pagi fl-”iżvalutazzjoni interna’ tal-Latvja?), Baltic International Centre for Economic Policy Studies.

Is-selfiet tal-kambju baqgħu sfida

175

Denominatur komuni tat-tliet pajjiżi kollha tal-bilanċ tal-pagamenti kien il-proporzjon għoli bejn selfiet f’munita barranija u selfiet pendenti totali.

176

Matul il-kriżi, il-banek ċentrali ma setgħux iħallu l-munita domestika tonqos fil-valur biex titreġġa’ lura l-kompetittività esterna. It-tħassib kien li d-deprezzament jista’ jnaqqas il-kapaċità tal-mutwatarji li jagħmlu tajjeb għal djunhom f’muniti barranin u b’hekk jaffettwa l-istabbiltà tas-sistema finanzjarja, u b’hekk jitpaċew il-benefiċċji ekonomiċi tal-politika¹⁰⁴. Minħabba l-livell għoli tal-għoti ta’ self f’munita barranija, il-pajjiżi kellhom ukoll it-tendenza li jitilfu aktar riżervi internazzjonali matul il-kriżi¹⁰⁵.

177

Għalkemm dawn il-kwistjonijiet affettwaw b’mod estensiv l-għażliet disponibbli tal-politiki, l-assistenza finanzjarja tal-UE ma kienet tinkludi l-ebda kundizzjoni għall-awtoritajiet nazzjonali biex jimmaniġġjaw l-għoti ta’ self domestiku f’muniti barranin.

178

Matul il-programmi, il-valur totali tas-selfiet f’muniti barranin baqa’ tħassib¹⁰⁶. Fir-Rumanija, it-teħid b’self tas-settur privat f’munita barranija qabeż il-valur tat-teħid b’self fil-munita domestika. Is-sehem tat-teħid b’self f’munita barranija beda jonqos fl-2012 fl-Ungerija, iżda mhux sa qabel l-2014 fir-Rumanija.

84L-illaxkar monetarju wkoll kellu impatt pożittiv fuq il-finanzjament għall-Gvern Irlandiż.

85Is-selfiet tal-EFSM kienu ppjanati inizjalment għal durata medja ta’ 7.5 snin, b’marġni tal-imgħax ta’ 2.925 % għall-Irlanda u 2.15 % għall-Portugall. F’Ottubru 2011, dawn il-marġni tal-imgħax tneħħew, u l-maturità medja żdiedet għal 19.5 snin f’Ġunju 2013. Is-selfiet tal-EFSM ġew ukoll estiżi, u l-marġni tal-imgħax ta’ 2.47 % għall-Irlanda u 2.08 % għall-Portugall tneħħew bl-istess mod.

86Dan naqqas ukoll id-dħul mistenni tal-baġit tal-UE b’total ta’ EUR 2.2 biljun matul il-perjodu tal-programm.

87Fir-Rapport Annwali tiegħu għall-2013, il-BĊE qies li l-likwidazzjoni tal-Irish Bank Resolution Corporation (IBRC) tqajjem tħassib serju dwar il-finanzjament monetarju. Dan it-tħassib jista’ jiġi kemxejn mitigat mill-istrateġija ta’ tneħħija tal-Bank Ċentrali tal-Irlanda.

88Il-Kummissjoni Ewropea, “Economic Adjustment Programme for Ireland — Winter 2012 Review” (Programm ta’ Aġġustament Ekonomiku għall-Irlanda — Eżaminar għax-Xitwa 2012), European Economy, Occasional Papers Nru 131, 2013.

89Stqarrija għall-istampa tal-Bord tal-Bank Nazzjonali tar-Rumanija tas-16 ta’ Novembru 2009.

90B’kont meħud tad-dati limitu ta’ data statistika tal-Gvern, tqiesu l-perjodi tal-programm li ġejjin: l-Ungerija 2009-2010; il-Latvja 2009-2011; ir-Rumanija 2009-2012; l-Irlanda u l-Portugall 2011-2013.

91Ibbażata fuq id-data prevista tar-rebbiegħa 2014, miksuba skont l-ESA 95.

92Dan lanqas ma huwa spjegat mid-differenza f’bidliet tal-bilanċ strutturali qabel il-programm. L-istimi tal-Kummissjoni jindikaw li l-konsolidament fiskali beda fiż-żewġ pajjiżi fl-2010 bi sforz simili ta’ konsolidament.

93B’riżultat ta’ din it-tranżazzjoni, il-Portugall ħa f’idejh l-obbligazzjonijiet tal-pensjonijiet futuri. Għalkemm dawn l-obbligazzjonijiet mhumiex rikonoxxuti bħala dejn pubbliku skont il-qafas statistiku, huma għandhom impatt negattiv fuq is-sostenibbiltà tad-dejn pubbliku. Għalhekk, il-miżura dehret biss li qed ittejjeb il-pożizzjoni tad-dejn tal-pajjiż.

94Għall-iskop tal-awditu, l-importanza tal-kundizzjonijiet tkejlet skont il-kontenut strutturali tagħhom: għoli, medju jew baxx. Ara l-Anness III.

95Aħna analizzajna l-progress miksub mill-ħames pajjiżi fi tliet oqsma: ir-riformi tas-suq tax-xogħol, l-ambjent tan-negozju u r-responsabbiltà fiskali. Aħna ddependejna minn indikaturi regolatorji internazzjonali, indikaturi tal-input u l-valutazzjonijiet mill-Kummissjoni, mill-FMI u minn istituzzjonijiet internazzjonali oħra.

96Il-kompetittività tal-pajjiżi hija kunċett b’ħafna aspetti u kumpless. Aħna għażilna li niffukaw fuq dawn iż-żewġ indikaturi għaliex kienu parti mill-projezzjoni tal-programmi għall-pajjiżi kollha. Dan ippermettielna nivvalutaw ir-raġunijiet għaliex il-kompetittività xi drabi ma evolvietx kif mistenni.

97Il-bilanċ tal-introjtu jirreġistra flussi finanzjarji bejn ir-residenti u persuni mhux residenti, li huma relatati ma’ introjtu mix-xogħol, minn investimenti diretti, mill-portafoll u minn investimenti oħra. Huwa jinkludi wkoll pagamenti, bejn il-gvern u persuni mhux residenti, li huma relatati ma’ taxxi u sussidji fuq il-prodotti u l-produzzjoni.

98Kif indikat minn diversi indikaturi makroekonomiċi tal-kompetittività, bħar-rata reali u effettiva tal-kambju, l-ispejjeż reali ta’ unità lavorattiva u l-produttività tax-xogħol, kif ukoll indikaturi komposti bħall-klassifikazzjoni globali tal-kompetittività.

99Ir-raġuni prinċipali kienet li sehem kbir ta’ esportazzjonijiet Irlandiżi totali jmur barra miż-żona tal-euro. Għalhekk, l-Irlanda bbenefikat mid-deprezzament tal-euro meta mqabbel mad-dollaru Amerikan, u dan ma kienx parti mill-previżjoni inizjali tal-programm. Id-deprezzament tal-euro żied ukoll il-valur tal-importazzjonijiet lejn l-Irlanda. Il-kontenut tal-importazzjonijiet li jidher fl-esportazzjonijiet tal-Irlanda — il-proporzjon tal-esportazzjonijiet prodotti bl-użu ta’ importazzjonijiet ta’ merkanzija u servizzi intermedji — huwa għoli, f’livell ta’ madwar 50 %.

100Il-Kummissjoni tiddefinixxi l-iżvalutazzjoni interna bħala politiki li għandhom l-għan li jnaqqsu l-prezzijiet domestiċi billi jaffettwaw il-prezzijiet relattivi tal-esportazzjonijiet u l-importazzjonijiet jew inkella billi jnaqqsu l-ispejjeż tal-produzzjoni domestika u b’hekk irendu deprezzament reali fir-rata tal-kambju. Sors: Il-Kummissjoni Ewropea: Quarterly Report on the Euro Area (Rapport Trimestrijali dwar iż-Żona tal-Euro), III/2011, il-Volum 10, p. 22.

101Huwa s-settur privat, u b’mod partikolari s-settur kummerċjabbli fejn l-iżviluppi tal-pagi jiddeterminaw il-kompetittività.

102Marzu 2009 fis-settur pubbliku u Lulju fis-settur privat.

103Rekords anonimizzati, mill-Aġenzija tal-Assigurazzjoni Soċjali tal-Istat tal-Latvja.

104Din l-isfida ġiet rikonoxxuta mill-Bord Ewropew dwar ir-Riskju Sistemiku, fir-Rakkomandazzjoni 2011/1 tiegħu, bħala r-riskju ta’ “Xkiel għall-mezzi ta’ trażmissjoni tal-politika monetarja” li jirriżultaw minn livell għoli ta’ għoti ta’ self domestiku f’muniti barranin.

105Ir-Rakkomandazzjoni 2011/1 tal-Bord Ewropew dwar ir-Riskju Sistemiku.

106Pereżempju, fi tmiem Ġunju 2013, il-bank ċentrali Ungeriż qies li l-esponiment ta’ unitajiet domestiċi u ta’ SMEs għal rati tal-kambju kien għoli ħafna.

Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

Sorveljanza ta’ qabel il-kriżi

179

Qabel il-kriżi, diġà kien hemm qafas tal-UE mmirat lejn il-monitoraġġ tal-baġits pubbliċi fl-Istati Membri. Kienet ir-responsabbiltà tal-Kummissjoni li twissi lill-Kunsill dwar l-iżbilanċi fiskali li kienu qed jiżdiedu. Il-Kummissjoni ma kinitx imħejjija għall-ewwel talbiet għal assistenza finanzjarja.

180

Il-Kummissjoni ma waslitx biex twettaq il-kompitu tagħha li tivvaluta żbilanċi fiskali fil-perjodu ta’ qabel il-kriżi, fejn hija stmat li l-baġits pubbliċi kienu aktar b’saħħithom milli fil-fatt irriżultaw li kienu. Dgħufija waħda ewlenija tal-valutazzjonijiet mill-Kummissjoni qabel l-2009 kienet in-nuqqas ta’ rappurtar dwar l-akkumulazzjoni ta’ obbligazzjonijiet kontinġenti tas-settur pubbliku, li spiss saru obbligazzjonijiet reali matul il-kriżi. Il-Kummissjoni, lanqas, ma tatx attenzjoni suffiċjenti għar-rabta bejn flussi finanzjarji barranin kbar, l-istatus tas-saħħa tal-banek u, fl-aħħar mill-aħħar, il-finanzi tal-gvern. Dawn id-debbolezzi fis-sorveljanza kienu jfissru li l-Kummissjoni sabet li ma kinitx imħejjija għall-kompitu ta’ ġestjoni tal-programmi meta bdew jaslu t-talbiet għal assistenza finanzjarja (ara l-paragrafi 35 sa 47).

Proċessi ta’ ġestjoni tal-programmi

181

Il-Kummissjoni rnexxielha tassumi d-dmirijiet il-ġodda tagħha rigward il-ġestjoni tal-programmi, li kienu jinkludu t-twettiq ta’ taħditiet mal-awtoritajiet nazzjonali, it-tħejjija ta’ previżjonijiet tal-programmi u ta’ stimi tan-nuqqas fil-finanzjament u l-identifikazzjoni tar-riformi neċessarji. B’kont meħud tar-restrizzjonijiet inizjali ta’ żmien u n-nuqqas ta’ esperjenza preċedenti, din kienet kisba (ara l-paragrafi 45 sa 50).

182

Il-Kummissjoni għamlet xogħol bir-reqqa biex tikseb l-informazzjoni neċessarja. Hija mexxiet dejjem aktar il-kompetenza interna u kienet f’kuntatt ma’ firxa wiesgħa ta’ partijiet interessati fil-pajjiżi benefiċjarji. Madankollu, il-Kummissjoni ma mmobilizzatx l-istess grad ta’ kompetenza fl-2008 u fl-2009 bħalma għamlet aktar tard inkonnessjoni mal-programmi taż-żona tal-euro, u lanqas ma setgħet faċilment tikseb kompetenza esterna. Il-politika tal-Kummissjoni fir-rigward tar-riżorsi umani ma kinitx imfassla biex tittratta proġett Ewropew daqshekk kbir u importanti bħalma kienet b’mod ċar ir-riżoluzzjoni tal-kriżi tad-dejn sovran (ara l-paragrafi 52 sa 54).

Rakkomandazzjoni 1

Il-Kummissjoni għandha tistabbilixxi qafas fl-istituzzjonijiet kollha li jippermetti mobilizzazzjoni rapida tar-riżorsi umani u l-kompetenza xierqa u disponibbli fil-partijiet differenti tal-Kummissjoni jew barra mill-Kummissjoni jekk joħroġ programm ta’ assistenza finanzjarja.

B’rabta mar-Regolament (UE) Nru 472/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, il-Kummissjoni għandha tiżviluppa proċeduri għas-sorveljanza msaħħa u l-ġestjoni ta’ programmi ġodda u possibbli ta’ assistenza finanzjarja. Il-proċeduri għandhom b’mod espliċitu jkopru x-xenarju fejn dawn l-attivitajiet se jitwettqu mill-istituzzjonijiet tal-UE biss.

183

Il-produzzjoni ta’ previżjonijiet makroekonomiċi u tad-defiċit ma kinitx attività ġdida. Il-Kummissjoni użat għodda eżistenti ta’ previżjoni, ibbażata fuq l-ispreadsheets, li kienet pjuttost ingombranti. Il-kontroll tal-kwalità kien limitat prinċipalment għar-rikonċiljar tad-diversi partijiet tal-previżjonijiet, mingħajr l-ebda inkjesta mill-maniġment dwar ir-raġunament għas-suppożizzjonijiet li ħarġu mill-previżjonijiet. Kien diffiċli ħafna li tiġi vvalutata l-plawżibbiltà ta’ suppożizzjonijiet ewlenin bħal multiplikaturi fiskali, mhux biss fi kwalunkwe eżami sussegwenti iżda wkoll, mill-maniġment, matul il-produzzjoni reali ta’ previżjonijiet (ara l-paragrafi 55 sa 70).

Rakkomandazzjoni 2

It-timijiet tal-programmi għandhom ikunu meħtieġa jirreġistraw b’mod sistematiku s-suppożizzjonijiet ewlenin li saru u x-xogħol imwettaq waqt it-tħejjija tal-previżjonijiet. Il-Kummissjoni għandha tistabbilixxi għodod biex tiffaċilita d-dokumentazzjoni. Dan jista’ jinkludi reġistrazzjoni awtomatika ta’ bidliet li saru minn previżuri.

Il-proċeduri ta’ kontroll tal-kwalita għandhom jinkorporaw aktar kontrolli fuq is-suppożizzjonijiet ta’ bażi ewlenin u fuq il-parametri magħżula mill-uffiċċji tal-pajjiżi. Pereżempju, previżjoni bbażata fuq mudell ta’ referenza tista’ tintuża fl-analiżi tal-kwalità biex timmarka oqsma fejn previżjoni bbażata fuq il-ġudizzju titbiegħed b’mod sinifikanti mill-previżjoni bbażata fuq il-mudelli. Dan ikun jippermetti immirar aħjar lejn il-kontrolli tal-kwalità.

184

Fil-biċċa l-kbira, il-programmi kellhom għeruq sodi fil-prijoritajiet ta’ politika tal-UE u l-għarfien ekonomiku attwali. Madankollu, il-proċeduri tal-Kummissjoni kienu komunement affettwati minn nuqqas ta’ żamma ta’ rekords sistematika. Il-proċeduri ma kinux immirati lejn l-evalwazzjoni retrospettiva tat-teħid ta’ deċiżjonijiet. Dan jista’ jiġi parzjalment spjegat mill-kuntest tal-kriżi, ir-restrizzjonijiet inizjali taż-żmien u l-fatt li, għall-Kummissjoni, il-ġestjoni tal-programmi ta’ dan it-tip kienet novità. Id-disponibbiltà tar-rekords tjiebet maż-żmien iżda, anke għall-programmi l-aktar reċenti, xi dokumenti ewlenin kienu neqsin (ara l-paragrafi 71 sa 75).

Rakkomandazzjoni 3

Biex jiġi żgurat li l-fatturi li fuqhom huma bbażati d-deċiżjonijiet dwar il-programmi jkunu internament trasparenti:

(a)il-persunal involut fil-ġestjoni tal-programmi għandu jżomm ir-rekords kollha neċessarji b’rabta mal-karatteristiki tat-tfassil ta’ programmi, l-għażla ta’ kundizzjonijiet u l-monitoraġġ mill-Kummissjoni tal-implimentazzjoni tal-programmi; u

(b)il-kapijiet tal-programmi għandhom ikunu meħtieġa jiddokumentaw deċiżjonijiet ewlenin dwar il-programmi f’reġistru tad-deċiżjonijiet biex b’hekk ikunu traċċabbli faċilment.

185

Il-kundizzjonijiet f’memoranda ta’ qbil kienu fil-biċċa l-kbira ġġustifikati permezz ta’ referenza speċifika għad-deċiżjoni tal-Kunsill. Madankollu, il-kundizzjonijiet ma kinux iffukati suffiċjentement fuq il-kundizzjonijiet ta’ politika ekonomika ġenerali ssettjati mill-Kunsill (ara l-paragrafi 76 sa 79).

186

Il-kundizzjonijiet għall-assistenza ġew immaniġġjati b’mod differenti f’kull programm. F’xi programmi kienu kumplessivament inqas stretti, u dan għamel il-konformità aktar faċli. Meta tqabblu pajjiżi b’dgħufijiet strutturali simili, instab li r-riformi meħtieġa ma kinux dejjem proporzjonali għall-problemi ffaċċjati jew li segwew b’mod mifrux mogħdijiet differenti. Xi miri tad-defiċit, iżda mhux kollha, tal-pajjiżi kienu aktar laxki minn kif is-sitwazzjoni ekonomika tkun tidher li tiġġustifika (ara l-paragrafi 80 sa 91).

187

Ir-riskju li pajjiżi differenti jiġu trattati b’mod inkonsistenti jew li jintalbu riformi mhux neċessarju tibqa’ sfida għall-proċess ta’ ġestjoni tal-programmi. Il-fatt li l-programmi kienu ta’ kriżi min-natura tagħhom għamilha diffiċli biex jiġu żviluppati linji gwida għar-restrizzjoni tal-lok għall-immanuvrar ta’ timijiet tal-programmi u awtoritajiet nazzjonali waqt it-tħejjija u l-innegozjar ta’ dokumenti bħal deċiżjonijiet tal-Kunsill jew memoranda ta’ qbil. Għalhekk, kwalunkwe soluzzjoni trid tkun ibbażata fuq it-tisħiħ tas-superviżjoni tal-ħidma tal-persunal tal-Kummissjoni, u trid tmur id f’id mat-titjib għall-proċess ta’ eżaminar.

188

Il-ħidma tal-persunal tal-Kummissjoni tilħaq l-ogħla punt f’sett ta’ dokumenti relatati mal-programmi li jipprovdi l-bażi għal deċiżjonijiet mill-Kummissjoni (jew il-Kummissarju f’isimha) u l-Kunsill. Kemm id-dokumenti relatati mal-programmi kif ukoll l-analiżi ta’ bażi tjiebu b’mod sinifikanti minn tmiem l-2008 ‘l hawn. Madankollu, anke d-dokumenti l-aktar reċenti relatati mal-programmi kienu nieqsa minn xi informazzjoni essenzjal (ara l-paragrafi 97 sa 99).

189

Element komuni għall-oqsma kollha tal-ġestjoni tal-programmi huwa d-dipendenza mill-ġudizzju ta’ esperti f’dominji speċifiċi. Id-dokumenti ewlenin li jirriżultaw minn analiżi esperta kienu suġġetti għal eżaminar, iżda dan kien insuffiċjenti f’bosta aspetti. Il-kalkoli ta’ bażi ma ġew eżaminati minn ħadd barra mit-tim tal-programm, ix-xogħol ma ġiex skrutinizzat u l-kontroll tal-kwalità nnifsu wkoll bata min-nuqqas ta’ dokumentazzjoni (ara l-paragrafi 93 sa 96).

Rakkomandazzjoni 4

Il-Kummissjoni għandha tiżgura li proċeduri xierqa jkunu stabbiliti għall-eżaminar tal-ġestjoni tal-programmi u l-kontenut tad-dokumenti relatati mal-programmi, filwaqt li tieħu inkunsiderazzjoni r-risorsi disponibbli. L-eżaminar orizzontali għandu jiffunzjona bħala evalwazzjoni bejn il-pari tax-xogħol imwettaq mit-timijiet tal-programmi. Huwa għandu joqgħod partikolarment attent għal aspetti orizzontali bħat-trattament simili ta’ pajjiżi, u jirrapporta lill-maniġment.

190

Il-Kummissjoni hija responsabbli għall-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tal-programmi. In-nuqqas prinċipali f’dan il-qasam huwa relatat mal-monitoraġġ tal-implimentazzjoni fiskali. Il-miri tad-defiċit ta’ kull programm kienu ssettjati abbażi tad-defiċit tal-ESA. Filwaqt li dan jiżgura konsistenza sħiħa tal-proċedura ta’ defiċit eċċessiv, ifisser ukoll li, meta deċiżjoni dwar il-kontinwazzjoni tal-programm tkun se tittieħed, ir-rappurtar mill-Kummissjoni dwar il-konformità tal-miri tad-defiċit huwa suġġett mhux biss għal inċertezza tal-kejl, iżda wkoll għal inċertezza tal-previżjonijiet (ara l-paragrafi 100 sa 103).

Rakkomandazzjoni 5

Għal skopijiet ta’ monitoraġġ tal-baġit il-Kummissjoni għandha tinkludi, fil-memoranda ta’ qbil, fatturi varjabbli li hija tista’ tiġbor b’intervalli latenti qosra, bħal bilanċ tal-flus trimestrijali u/jew mira fir-rigward tal-arretrati.

191

Il-mod ta’ rappurtar dwar il-konformità mal-kundizzjonijiet ma kienx sistematiku. Ħafna termini differenti ntużaw biex jindikaw nuqqas ta’ konformità, u dan wassal għal konfużjoni. Xi kundizzjonijiet ma ġewx irrappurtati. Ġew irrappurtati ftit kundizzjonijiet li ġew issodisfati meta dan fil-fatt ma kienx il-każ (ara l-paragrafi 104 sa 107). Eżaminar intern effettiv (ara r-Rakkomandazzjoni 4) għandu jnaqqas ir-riskju ta’ dawn l-iżbalji. Madankollu, ix-xogħol tagħna jindika dgħufijiet oħra fil-mod kif intużaw il-kundizzjonijiet. Il-pagamenti perjodiċi ġew rilaxxati għalkemm il-konformità fil-ħin kienet tvarja bil-kbir bejn il-pajjiżi (ara l-paragrafu 200). Il-programmi kienu jinkludu kundizzjonijiet, li ma setgħux jiggarantixxu l-implimentazzjoni reali tar-riformi jew ma kinux verament importanti għar-riżoluzzjoni tal-kriżi u l-ħlas lura tas-selfiet.

Rakkomandazzjoni 6

Il-Kummissjoni għandha tikkjarifika r-rwol tal-kundizzjonijiet tal-programmi:

(a)Id-dokumenti relatati mal-programmi għandhom jistipulaw l-importanza relattiva ta’ kundizzjonijiet bħala prerekwiżiti għar-rilaxx ta’ pagamenti perjodiċi.

(b)Il-kundizzjonijiet għandhom jiffukaw fuq riformi b’impatt għoli u sostenibbli. Jekk il-pagamenti perjodiċi jsiru kundizzjonali għal passi ta’ tħejjija, il-memorandum ta’ qbil għandu jinkludi kundizzjonijiet li jiggarantixxu l-adozzjoni sussegwenti tar-riformi.

(c)Il-kundizzjonijiet għandhom jintużaw bil-qies, u għandhom ikunu relatati b’mod ċar ma’ riformi li huma essenzjali għar-riżoluzzjoni tal-kriżi jew għall-ħlas lura tal-assistenza. It-timijiet tal-programmi għandhom ikunu obbligati li jiġġustifikaw il-ħtieġa għal kull waħda mill-kundizzjonijiet. L-għażla tal-kundizzjonijiet għandha tkun kwistjoni għal eżaminar intern.

(d)Il-kundizzjonijiet għandhom jiġu definiti biex b’hekk il-konformità tkun tista’ tiġi mmonitorjata b’ċertezza. Meta l-kundizzjonijiet jiġu ssettjati, it-timijiet tal-programmi għandhom ifittxu li jidentifikaw data li aktar tard tista’ tintuża għall-valutazzjoni tar-riżultati tal-miżuri tal-programmi.

192

It-timijiet kollha tal-programmi stabbilixxew kooperazzjoni informali mal-FMI u l-BĊE li tiffunzjona tajjeb. In-nuqqas ta’ arranġamenti ta’ kooperazzjoni formali kien dovut għat-tul ta’ żmien inizjali, li kien mistenni li jkun qasir, u possibbilment għall-preferenzi tal-istituzzjonijiet (ara l-paragrafi 108 sa 114).

Rakkomandazzjoni 7

Jekk il-Kummissjoni trid tikkoopera ma’ sħab oħra tal-programmi, hija għandha timmira li tifformalizza l-kooperazzjoni interistituzzjonali. It-termini ta’ referenza għandhom jispeċifikaw mekkaniżmi għall-kondiviżjoni ta’ informazzjoni, it-trattament ta’ informazzjoni kunfidenzjali u r-riżoluzzjoni ta’ differenzi fl-opinjoni.

Operazzjonijiet ta’ teħid b’self

193

Il-ħruġ tad-dejn mill-Kummissjoni kien kisba, billi l-ħarġiet kollha ta’ bonds attiraw domanda suffiċjenti mis-swieq kapitali biex jinbiegħu. Il-Kummissjoni għamlet il-ħarġiet ta’ bonds fil-ħin. L-ispiża finali tad-dejn kienet f’konformità mal-livelli tas-suq u ta’ bejn il-pari. Fir-rigward ta’ proċedura reali, il-livelli ta’ pprezzar xi drabi kienu ogħla mil-livell ta’ pprezzar inizjalment indikat mill-banek prinċipali (ara l-paragrafi 115 sa 122).

194

Kien hemm għadd ta’ lakuni fil-proċess ta’ ġestjoni tad-dejn fis-snin inizjali. Dawn l-omissjonijiet jistgħu jkunu parzjalment spjegati mill-għadd limitat ta’ persunal tal-Kummissjoni assenjat għal din l-attività. Il-lakuni ma kellhomx impatt dimostrabbli fuq l-eżitu tat-teħid b’self. Fil-biċċa l-kbira, il-lakuni ġew indirizzati fil-ħarġiet aktar tard ta’ bonds, għalhekk ir-rakkomandazzjoni tikkonċerna dgħufijiet identifikati bħala pendenti matul l-awditu (ara l-paragrafi 123 sa 136).

Rakkomandazzjoni 8

Fir-rigward tal-proċess ta’ ġestjoni tad-dejn, il-Kummissjoni għandha:

(a)tagħmel aktar trasparenti l-mod kif il-ħarġiet jiġu allokati;

(b)iżżomm rekords sistematiċi tan-negozjar prinċipali kollu tagħha, relatat mal-ħarġiet, mal-banek prinċipali;

(c)tinsisti fuq impenji mill-banek prinċipali matul il-fażijiet ta’ qabel u ta’ wara l-ħruġ; u

(d)twettaq analiżi regolari tas-suq forward biex jiġu determinati l-karatteristiċii ta’ kull ħarġa u biex tiġi vvalutata l-likwidità tas-suq sekondarju.

Kisbiet tal-programmi

195

L-analiżi tal-kisbiet għandha tkun is-suġġett ta’ aktar riċerka ekonomika biex jitjieb il-fehim ta’ kif il-pajjiżi indirizzaw il-ħtieġa għal aġġustament u kif l-impatt tagħha jkun jista’ jiġi distribwit b’mod aktar ugwali fil-futur.

Użu ta’ assistenza finanzjarja

196

Fil-ħames pajjiżi, il-livell kumplessiv ta’ finanzjament ta’ assistenza baqa’ kif kien ippjanat. Madankollu, kien hemm xi differenzi il-livell ta’ kumdità. Il-programmi bikrin u l-programm tal-Irlanda kienu jinkludu marġni sostanzjali ta’ sigurtà. Dan ippermetta lill-pajjiżi kkonċernati jħallsu lura selfiet aktar għaljin mill-FMI qabel id-data ta’ skadenza tagħhom, inaqqsu l-finanzjament tal-programmi jew id-dipendenza mir-riżorsi proprji tagħhom, jew li jeċċedu l-miri tagħhom tar-riżervi tal-kambju (ara l-paragrafi 138 sa 139).

197

B’kuntrast ma’ dan, il-Portugall iffaċċja rekwiżiti ta’ finanzjament sinifikattivament ogħla minn dawk stmati inizjalment, u l-finanzjament kien strett matul il-programm tal-Portugall. Biex jissodisfa r-rekwiżiti tiegħu, il-Portugall kellu jiddependi mill-finanzjament mis-suq. L-assistenza finanzjarja lir-Rumanija kienet suffiċjenti biex tkopri l-ħtiġijiet tal-bilanċ tal-pagamenti tal-pajjiż, iżda l-finanzjament tas-settur pubbliku Rumen wera li kien aktar problematiku (ara l-paragrafi 140 sa 143).

Aġġustament fiskali

198

B’xi eċċezzjonijiet, ġew issodisfati l-miri tad-defiċit riveduti. Il-kompożizzjoni reali tal-konsolidament fiskali b’mod ġenerali kienet tikkorrispondi għal dak li kien ippjanat inizjalment, iżda l-erożjoni tal-bażijiet tat-taxxa xejnet l-effett tad-dħul li kien jirriżulta minn miżuri importanti tat-taxxa ġodda, meħuda fl-2009 (ara l-paragrafi 144 sa 148).

199

Kull defiċit strutturali tal-pajjiż tjieb, iżda r-ritmu kien ivarja, fil-biċċa l-kbira minħabba li l-punti tat-tluq kienu differenti. Xi konsolidament kellu riżultati mhux dejjiema dwar id-defiċit għaliex l-Istati Membri użaw miżuri ta’ darba biex jilħqu l-miri tagħhom (ara l-paragrafi 149 sa 154).

Kundizzjonijiet strutturali

200

Il-grad ta’ konformità mill-Istati Membri mad-dati ta’ skadenza ssettjati fil-memoranda ta’ qbil kien ivarja. Fejn il-konformità ddewmet, dan kien fil-biċċa l-kbira minħabba raġunijiet lil hinn mill-kontroll tal-Kummissjoni. Kultant it-tul ta’ żmien inizjali kien ambizzjuż wisq meta titqies l-iskala tar-riforma. Għalkemm jista’ jkun li pajjiżi ma jissodisfawx data ta’ skadenza oriġinali, huma spiss kienu jikkonformaw mal-kundizzjonijiet wara ċertu perjodu ta’ żmien (ara l-paragrafi 155 sa 157).

201

Il-kundizzjonijiet importanti kellhom il-probabbiltà li jiġu ssodisfati sad-data ta’ skadenza oriġnali daqskemm kellhom il-kundizzjonijiet inqas importanti. Fi tmiem programm, ir-rata ta’ konformità ma’ kundizzjonijiet aktar importanti kellha it-tendenza li tkun ogħla, li jindika li l-fokus tal-Kummissjoni ġie parzjalment ittrasferit lejn ir-riformi l-aktar meħtieġa waqt li l-programmi qarrbu lejn l-għeluq (ara l-paragrafu 158).

202

Il-kundizzjonijiet tal-programmi wasslu b’suċċess għal riformi, u fil-biċċa l-kbira dawn komplew wara tmiem il-programm, fejn ir-riversjar tar-riformi kien rari fi żmien l-awditu. Kien hemm titjib tanġibbli fejn il-programmi kienu jimmiraw lejn ir-riformi f’ċerti oqsma speċifiċi. F’xi każijiet l-UE għenet biex tħeġġeġ riformi ġodda, filwaqt li f’oħrajn il-programmi ta’ assistenza pprovdew inċentiv biex jaċċelleraw l-implimentazzjoni ta’ pjanijiet nazzjonali eżistenti. Madankollu, il-konformità ma’ għadd ta’ kundizzjonijiet xorta ma pproduċietx l-effetti li b’antiċipazzjoni tagħhom dawn l-istess kundizzjonijiet kienu ġew inklużi fil-programm (ara l-paragrafi 159 sa 164).

Kisbiet makroekonomiċi

203

Barra milli fittxew li jikkonsolidaw il-kontijiet fiskali u jistabbilizzaw is-settur finanzjarju, il-programmi kellhom l-għan li jreġġgħu lura l-bilanċ estern permezz tat-tisħiħ tal-kompetittività ekonomika. F’erbgħa mill-ħames pajjiżi awditjati, l-aġġustament tal-kont kurrenti kien aktar rapidu milli mistenni. Dan jista’ jiġi attribwit, prinċipalment, għal titjib mhux mistenni fil-bilanċ tal-introjtu u, sa ċertu punt inqas, għal titjib mhux mistenni b’mod simili fil-bilanċ kummerċjali. L-importazzjonijiet kienu inqas milli mistenni, prinċipalment minħabba tnaqqis fil-PDG. Fejn l-esportazzjonijiet kienu wkoll inqas milli mistenni, fatturi esterni (prinċipalment tnaqqis fil-PDG tas-sħab kummerċjali) normalment kienu l-kawża (ara l-paragrafi 165 sa 172).

204

L-iżvalutazzjoni interna kienet element ewlieni ta’ strateġija makroekonomika fi tliet pajjiżi, fejn sett ta’ politiki tfassal biex titreġġa’ lura l-kompetittività internazzjonali permezz ta’ fokus prinċipali fuq spejjeż lavorattivi mnaqqsa. Fil-prattika, l-aġġustament tal-pagi kien japplika għal dawk l-impjegati l-ġodda matul ir-reċessjoni, iżda l-pagi tal-ħaddiema diġà rreklutati, bilkemm naqsu xejn (ara l-paragrafi 173 sa 174).

Rakkomandazzjoni 9

Il-Kummissjoni għandha ttejjeb il-fehim tagħha ta’ kif il-pajjiżi aġġustaw, biex b’hekk tista’ tingħata attenzjoni akbar għat-tagħlimiet meħuda mill-programmi. Kwistjonijiet li jistgħu jiġu investigati aktar jinkludu:

(a)impatt tal-miżuri biex terġa’ tinkiseb il-kompetittività, bħal żvalutazzjoni interna;

(b)impatti soċjali u kondiviżjoni tal-piż tal-programm ta’ aġġustament; u

(c)sekwenzjar ta’ miżuri ta’ aġġustament.

Dan ir-Rapport ġie adottat mill-Awla IV, immexxija mis-Sur Milan Martin CVIKL, Membru tal-Qorti tal-Awdituri, fil-Lussemburgu fil-laqgħa tagħha tal-11 ta’ Novembru 2015.

Għall-Qorti tal-Awdituri

Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
President

Annessi

Anness I

Raġunijiet li jimmotivaw it-talba għall-assistenza

Kull sitwazzjoni ta’ kriżi ġiet ikklassifikata bl-użu ta’ kategoriji issuġġerit fid-dokumentazzjoni akkademika¹.

Pajjiż
Tip ta’ kriżi
Raġunijiet ewlenin li jimmotivaw it-talba mill-gvern għall-assistenza finanzjarja

L-Ungerija
Kriżi tal-bilanċ tal-pagamenti
Fil-bidu ta’ Ottubru 2008, il-falliment tal-Lehman Brothers iġġenera bidla’l isfel fis-sentiment tal-investituri. Dan wassal għal-likwidazzjoni ta’ titoli tal-Gvern, irkant fallut ta’ bonds, u deprezzament qawwi tal-munita. L-istress fis-swieq tal-kambju wassal għal pressjonijiet ta’ likwidità fil-banek, li ffaċċjaw diffikultajiet biex jirrifinanzjaw swaps tal-valuti skont ir-rata tal-kambju.

L-Ungerija talbet l-assistenza finanzjarja minħabba t-tħassib li l-paniku li kien qed jevolvi kien se jxekkel il-mekkaniżmi tas-suq sal-punt fejn ikun seħħ tfixkil għalgħarrieda fil-kapaċità ta’ finanzjament estern tal-Ungerija.

Sors: Id-dokumenti tal-Kummissjoni relatati mal-programmi inizjali (2008), Evalwazzjoni ex post mill-FMI tas-sitwazzjoni fl-Ungerija (2011).

Il-Latvja
Kriżi tal-bilanċ tal-pagamenti Kriżi bankarja
Matul it-tliet xhur qabel it-talba għall-assistenza, id-depożiti kienu naqsu b’10 %. Dan ġie kkawżat minn assalt fuq il-Bank Parex, li sab problemi serji ta’ likwidità wara li tilef aktar minn kwart tad-depożiti tiegħu. Fl-istess perjodu, ir-riżervi uffiċjali naqsu bi kważi 20 % billi l-bank ċentrali biegħ il-munita barranija biex jiddefendi l-livell attribwit lill-munita. F’Novembru, il-Gvern iddeċieda li jintervieni u jinnazzjonalizza l-Bank Parex. F’Diċembru, il-Gvern impona restrizzzjonijiet fuq il-ġbid ta’ depożiti mill-Parex.

Skont il-Prim Ministru, il-Latvja kienet teħtieġ assistenza finanzjarja għal tliet raġunijiet: biex timmaniġġja l-Bank Parex, biex tiffinanzja d-defiċit baġitarju, u biex tistabbilizza s-suq finanzjarju.

It-tħassib dejjem jiżdied rigward is-sistema finanzjarja u d-dejn estern tal-Latvja rriżulta fil-bilanċ tal-pagamenti u fi kriżijiet bankarji.

Sors: It-Talba tal-Latvja lill-FMI (2009), Aslund, Anders u Valdis Dombrovskis (2011): “How Latvia Came Through The Financial Crisis” (Kif il-Latvja Ħarġet mill-Kriżi Finanzjarja), Peterson Institute for International Economics; Blanchard, Olivier; Mark Griffiths u Bertrand Gruss (2013): “Boom, Bust, Recovery: Forensics of the Latvia Crisis” (Boom, Reċessjoni, Irkupru: Forensika tal-Kriżi tal-Latvja), Abbozz ta’ Konferenza Finali ppreżentata fil-ħarifa 2013 waqt il-Brookings Panel on Economic Activity

Ir-Rumanija
Kriżi tal-bilanċ tal-pagamenti
Mal-bidu tal-kriżi finanzjarja globali tal-2008, is-swieq finanzjarji domestiċi u s-sistema bankarja spiċċaw taħt stress qawwi. L-aċċess għal finanzjament estern kien limitat, li wassal għal żieda qawwija fir-rati tal-imgħax. It-tnaqqis fir-ritmu tal-flussi kapitali wassal għal deprezzament kbir ta’ aktar minn 15 % fir-rata tal-kambju, u dan iddeterjora l-kwalità tal-assi u dgaħajjef aktar il-karti tal-bilanċ tal-banek.

Il-bank ċentrali interviena biex jistabbilizza l-leu Rumen. Il-klassifikazzjoni tal-kreditu tar-Rumanija tnaqqset fil-grad għal taħt dak ta’ investiment, li żiedet kemm il-primjum tar-riskju kif ukoll l-ispejjeż għat-teħid b’self. Ir-rendimenti tal-bonds tal-Gvern għlew f’salt għal 9 %.

Fi sfond ta’ averżjoni għar-riskju li kienet żdiedet b’mod qawwi, pressjonijiet akbar fuq ir-rata tal-kambju u ta’ aċċess dejjem aktar ristrett għas-suq tal-bonds għat-teħid b’self pubbliku, l-awtoritajiet Rumeni għamlu talba għal assistenza finanzjarja f’Marzu 2009.

Sors: FMI: Romania: Request for Stand-By Arrangement (Ir-Rumanija: Talba għal Arranġament ta’ Riżerva) (2009), il-Kummissjoni Ewropea: Overall assessment of the two balance-of-payments assistance programmes for Romania (Valutazzjoni kumplessiva taż-żewġ programmi ta’ assistenza tal-bilanċ tal-pagamenti għar-Rumanija), European Economy, Occasional Papers 156 (2013).

L-Irlanda
Kriżi bankarja
Lejn tmiem l-2007 ‘l quddiem, il-fiduċja tal-investituri fis-settur tal-proprjetà tal-Irlanda kienet evaporat fost tħassib dwar il-provvista eċċessiva u l-bużżieqa tal-prezzijiet. Dan ħalla lill-Irlanda b’żewġ problemi li kellha tiffaċċja: tnaqqis qawwi fid-dħul ċikliku relatat mal-kostruzzjoni, u l-ħruġ għalgħarrieda ta’ telf kbir fis-sistema bankarja domestika.

Fl-2008-2010, l-Irlanda kienet ħadet miżuri kbar biex issaħħaħ is-settur bankarju tagħha. Hija pprovdiet garanziji tal-Gvern ta’ obbligazzjonijiet tal-banek domestiċi. Hija injettat kapital li kien jammonta għal aktar minn 20 % tal-PDG tagħha fis-settur bankarju. In-National Asset Management Agency ħadet f’idejha l-assi tal-art u tal-iżvilupp tal-proprjetà li kienu jinsabu f’diffikultà.

Madankollu, l-obbligi tal-Gvern lejn is-settur finanzjarju kienu wasslu għal firxiet fuq il-bonds tal-Gvern għal livelli storiċi u sinifikattivament naqqsu l-aċċess tal-pajjiż għas-suq.

Sors: L-Irlanda: Ittra ta’ Intenzjoni (2010), FMI: Ireland: Request for an Extended Arrangement (L-Irlanda: Talba għal Arranġament Estiż) (2010), il-Kummissjoni Ewropea (2011).

Il-Portugall
Kriżi tad-dejn sovran
Il-perjodu qabel it-talba għal assistenza finanzjarja ntwera minn żviluppi mhux favorevoli fil-finanzi pubbliċi u prospettiva ekonomika li kienet sejra għall-agħar. Dan wassal għal deterjorament tal-fiduċja u għal pressjonijiet tas-suq dejjem jiżdiedu fuq id-dejn Portugiż, li kienu enfasizzao mill-iżviluppi negattivi fis-swieq tal-bonds sovrani taż-żona tal-euro.

Billi l-aċċess għas-swieq sar iktar strett, il-Gvern kien qed jirrikorri dejjem aktar għal ħruġ ta’ titoli fuq terminu iqsar u għal tipi oħra ta’ finanzjament (bħal pjazzament privat, ħarġiet sindakati u finanzjament sostanzjali fuq terminu qasir minn banek domestiċi). Fil-bidu ta’ Mejju 2011, il-firxiet Portugiżi ta’ 10 snin fuq il-Bonds żdiedu għal 650 punt bażi.

Fost it-tnaqqis konsekuttiv fil-grad tal-bonds sovrani mill-aġenziji ta’ klassifikazzjoni tal-kreditu, il-Portugall ma baqax f’pożizzjoni li jagħmel awtofinanzjament b’rati kompatibbli mas-sostenibbiltà fiskali fuq terminu twil.

Sors: Il-Kummissjoni Ewropea: The Economic Adjustment Programme for Portugal (Il-Programm ta’ Aġġustament Ekonomiku għall-Portugall), European Economy, Occasional Papers 79, (2011); FMI: Portugal: Request for Arrangement Under the Extended Fund Facility (Il-Portugall: Talba għal Arranġament Taħt il-Faċilità ta’ Fond Estiża) (2011).

1Claessens u Kose (2013); Laeven u Valencia (2012); Kaminsky u Reinhart (1999).

Anness II

Il-faċilitajiet ta’ għoti ta’ self għall-ħames pajjiżi

| Assistenza għall-Bilanċ tal-Pagamenti | Mekkaniżmu Ewropew ta’ Stabbilizzazzjoni Finanzjarja (EFSM) | Faċilità Ewropea ta’ Stabbiltà Finanzjarja (EFSF)
Forma istituzzjonali | Mekkaniżmu tal-UE | Mekkaniżmu tal-UE | Kumpanija privata li hija proprjetà ta’ pajjiżi fiż-żona tal-euro
Struttura kapitali | Garantit mill-baġit tal-UE | Garantit mill-baġit tal-UE | Garanziji mogħtija minn pajjiżi fiż-żona tal-euro
Kapaċità ta’ għoti ta’ self f’euro | EUR 50 biljun | EUR 60 biljun | EUR 440 biljun
Strumenti | Selfiet, linji ta’ kreditu | Selfiet, linji ta’ kreditu | Selfiet, xiri ta’ bonds fis-swieq primarji u sekondarji
Durata | Mekkaniżmu permanenti | Mekkaniżmu temporanju | Mekkaniżmu temporanju
Korpi prinċipali ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet | Il-Kunsill, li jaġixxi b’votazzjoni b’maġġoranza kwalifikata fuq proposta mill-Kummissjoni Ewropea | Bord tad-Diretturi tal-EFSF (jiġifieri membri tal-Grupp tal-Euro)
Finanzjament b’bażi legali | L-Artikolu 143 tat-TFUE | L-Artikolu 122 tat-TFUE | Deċiżjoni intergovernattiva

Sors: Il-QEA.

It-tabella ma tinkludix iż-żewġ faċilitajiet l-oħra - selfiet intergovernattivi lill-Greċja u l-Mekkaniżmu Ewropew ta’ Stabbiltà — li ġew stabbiliti biex jipprovdu assistenza finanzjarja lil pajjiżi fiż-żona tal-euro.

Anness III

Metodoloġija tal-awditjar

Identifikazzjoni tal-kriterji tal-awditjar

1.Aħna dderivajna l-prattiki ta’ ġestjoni tajba u l-kriterji ta’ evalwazzjoni minn evalwazzjonijiet tal-programmi tal-FMI, evalwazzjonijiet ex post tal-assistenza mill-UE għall-bilanċ tal-pagamenti lil pajjiżi terzi, rapporti preċedenti tal-Qorti dwar l-assistenza makrofinanzjarja, linji gwida u pubblikazzjonijiet oħra minn istituzzjonijiet indipendenti u gruppi ta’ riflessjoni indipendenti, u riċerka akkademika. It-Tabella 1 tipprovdi d-dokumenti sors l-aktar importanti.

Tabella 1 — Sorsi ewlenin ta’ kriterji tal-awditjar

L-FMI u l-Uffiċċju Indipendenti tal-Evalwazzjoni tal-FMI

IMF Conditionality guidelines: IMF Guidelines on Conditionality (2002); Principles Underlying the Guidelines on Conditionality (2006); 2011 Review of Conditionality (2012)

Fiscal adjustment in IMF-Supported Programs (2003)

Rapport ta’ evalwazzjoni: The IMF and Recent Capital Account Crises: Indonesia, Korea, Brazil (2003)

Rapport ta’ evalwazzjoni: Structural Conditionality in IMF-Supported Programs (2007)

Structural Conditionality in IMF-supported programs: Dokumenti ta’ sfond (2007)

Mauro, Paolo: Chipping away at Public Debt, IMF, 2011

Il-Kummissjoni Ewropea

Guidelines on the Programming, Design & Management of General Budget Support (2007)

Rapport Finali: Meta-evaluation of Macro-Financial Assistance Operations (2004-2008) (2009)

Guidelines for the ex post evaluation of Macro-Financial Assistance and Balance of Payments Operations (2010)

Evaluation of Directorate-General for Economic and Financial Affairs’ fiscal surveillance activities (2010)

Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri

Ir-Rapport Speċjali Nru 5/2001: Counterpart funds structural adjustment support earmarked for budget aid (seventh and eight EDFs) (Appoġġ għall-aġġustament strutturali ta’ fondi tal-kontroparti assenjat għall-għajnuna mill-baġit (is-seba’ u t-tmien FEŻ))

Ir-Rapport Speċjali Nru 2/2005: Għajnuna mill-budget tal-EDF lill-pajjiżi ACP: il-ġestjoni mill-Kummissjoni tal-qasam ta’ riforma tal-finanzi pubbliċi

Ir-Rapport Speċjali Nru 11/2010 Il-ġestjoni mill-Kummissjoni tas-Sostenn Baġitarju Ġenerali fil-pajjiżi AKP, tal-Amerika Latina u tal-Asja

2.Biex nidentifikaw l-aħjar prattiki fil-qasam tal-ġestjoni tad-dejn pubbliku, tar-relazzjonijiet mal-investituri u t-trasparenza fil-ħruġ tad-dejn, aħna bbażajna fuq ix-xogħol u l-linji gwida rilevanti tal-organizzazzjonijiet li ġejjin:

(a)L-FMI u l-Bank Dinji, b’mod partikolari d-diversi verżjonijiet tal-linji gwida dwar il-ġestjoni tad-dejn pubbliku (2001, 2003, 2007 u 2014) u dwar l-użu ta’ sindakazzjonijiet (2010 u 2013);

(b)L-Organizzazzjoni għall-Kooperazzjoni u l-Iżvilupp Ekonomiċi, b’mod partikolari l-analiżi transnazzjonali ta’ proċeduri tal-gvern fir-rigward tal-ħruġ tad-dejn (2009);

(c)Il-Bank għall-Ħlasijiet Internazzjonali; u

(d)L-assoċjazzjonijiet tas-settur privat bħall-Assoċjazzjoni Internazzjonali tas-Suq Kapitali, l-Assoċjazzjoni għas-Swieq Finanzjarji fl-Ewropa u l-Istitut tal-Finanzi Internazzjonali.

Analiżi tal-kundizzjonijiet strutturali

3.L-analiżi tal-kundizzjonijiet strutturali kienet ibbażata fuq kampjuni (ara t-Tabella 2). L-oqsma ntgħażlu wara l-evalwazzjoni tal-importanza relattiva tagħhom għal kull programm.

Tabella 2 — Ħarsa ġenerali lejn il-kampjuni

L-Ungerija
Il-Latvja
Ir-Rumanija
L-Irlanda
Il-Portugall

Għadd ta’ kundizzjonijiet analizzati
44
56
67
59
135

Kopertura approssimattiva (stima permezz ta’ estrapolazzjoni mill-kampjun)
73 %¹
38 %
39 %
15 %
34 %

Kopertura tematika

Ġestjoni finanzjarja pubblika (eż. responsabbiltà fiskali, akkwist pubbliku)
x
x
x
x
x

Riforma tas-servizz pubbliku u/jew tal-kont tal-pagi
x
x
x

x

Pensjonijiet
x
x
x
x

Fondi strutturali
x
x
x

Intrapriżi li huma proprjetà tal-Istat, privatizzazzjoni, sħubiji pubbliċi-privati

x
x

x

Ambjent tan-negozju

x
x

Suq tax-xogħol (iffissar tal-pagi, politiki attivi fis-suq tax-xogħol, appoġġ għad-diżokkupazzjoni)
x

x
x
x

Settur finanzjarju (proporzjonijiet tal-adegwatezza kapitali, sorveljanza bankarja)
x

x
x

173 % tal-kundizzjonijiet jirrappreżentaw il-kundizzjonijiet strutturali kollha. Is-27 % li jifdal kienu biss kundizzjonijiet relatati ta’ natura fiskali.

Sors: Il-QEA.

4.Kundizzjonijiet simili fil-verżjonijiet differenti tal-memoranda ta’ qbil inġabru fi gruppi biex jiġu evitati ripetizzjonijiet mhux neċessarji. Intuża s-sehem tal-kundizzjonijiet miġbura fi gruppi għall-għadd ta’ kundizzjonijiet fil-memoranda differenti ta’ qbil, biex titkejjel il-persistenza tal-kundizzjonijiet.

5.Il-kundizzjonijiet miġbura fi gruppi ġew ikklassifikati fi tliet kategoriji ta’ kontenut strutturali:

(i)Kontenut strutturali baxx: din il-kategorija tkopri kundizzjonijiet li waħedhom ma jġibu magħhom l-ebda bidla ekonomika sinifikattiva. Madankollu, dawn il-kundizzjonijiet jistgħu jservu bħala passi ta’ tħejjija għal riformi aktar sinifikanti. Eżempji jinkludu: (i) attivitajiet ta’ darba relatati mal-kxif bħal evalwazzjoni unika; (ii) tħejjija u pubblikazzjoni ta’ pjanijiet jew strateġiji; u (iii) kontinwazzjoni ta’ attività partikolari.

(ii)Kontenut strutturali medju: din il-kategorija tkopri kundizzjonijiet li potenzjalment jistgħu jkollhom effett sinifikanti immedjat fuq l-imġiba ta’ xi grupp ta’ aġenti ekonomiċi (eż. uffiċjali pubbliċi, intrapriżi, konsumaturi, impjegati, u detenturi ta’ liċenzji). Madankollu, biex dawn l-effetti jkunu dejjiema, ikunu meħtieġa miżuri addizzjonali ta’ segwitu. Din il-kategorija tinkludi erba’ tipi ta’ kundizzjonijiet. L-ewwel nett: kundizzjonijiet li jeħtieġu li l-fergħa eżekuttiva tal-gvern tieħu azzjonijiet li għandhom il-probabbiltà li jkollhom effett immedjat. Kundizzjonijiet bħal dawn jista’ jkollhom saħansitra effetti makroekonomiċi sinifikanti ħafna (pereżempju, jekk il-gvern jiddeċiedi li jnaqqas il-paga minima), iżda kundizzjonijiet bħal dawn huma riversibbli faċilment. It-tieni nett: kundizzjonijiet li jeħtieġu li l-gvern ripetutament iwettaq xi attività (eż. monitoraġġ baġitarju regolari). It-tielet nett: kundizzjonijiet li jeħtieġu l-implimentazzjoni ta’ diversi miżuri amministrattivi bħal riorganizzazzjoni fi ħdan il-gvern ċentrali, jew miżuri li jwasslu għall-implimentazzjoni ta’ leġiżlazzjoni eżistenti. Ir-raba’ nett: l-azzjonijiet kollha ta’ darba.

(iii)Kontenut strutturali għoli: din il-kategorija tkopri kundizzjonijiet li waħedhom iġibu magħhom bidliet dejjiema fl-ekonomija. Kundizzjonijiet bħal dawn jista’ jkollhom effetti wiesgħa u sinifikanti ħafna, iżda l-effetti jistgħu jiġu kkonċentrati wkoll fuq ftit atturi ekonomiċi. Kundizzjonijiet tipiċi f’din il-kategorija jeħtieġu bidliet leġiżlattivi mill-Parlament nazzjonali. Din il-kategorija tinkludi wkoll bidliet sinifikanti fix-xena istituzzjonali, bħall-istabbiliment ta’ kunsill fiskali jew ir-riorganizzazzjoni tal-gvern lokali, u l-privatizzazzjoni¹.

6.Il-konformità ġiet ivvalutata bi tqabbil mad-data ta’ skadenza oriġinali u bi tqabbil mal-istatus ta’ implimentazzjoni fiż-żmien tal-awditu. Il-valutazzjoni kienet normalment ibbażata fuq ir-rapporti ta’ monitoraġġ disponibbli. It-tipi ta’ kundizzjonijiet li jmiss ma tqisux fl-analiżi tal-konformità:

(i)kundizzjonijiet vagi — jiġifieri kundizzjonijiet li ma ppermettewx klassifikazzjoni xierqa mill-kontenut strutturali;

(ii)kundizzjonijiet permanenti — jiġifieri kundizzjonijiet li jeħtieġu li ċerti attivitajiet jitwettqu kull tliet xhur; u

(iii)kundizzjonijiet mingħajr l-ebda data ta’ skadenza ċara.

7.Sabiex jingħata kont tas-sitwazzjonijiet ta’ status tal-konformità li ma jistax jinkiseb, it-testijiet statistiċi kollha dejjem twettqu mill-inqas darbtejn: (i) abbażi ta’ rekords tad-data mingħajr dawk fejn l-istatus tal-konformità ma setax jinkiseb; u (ii) abbażi tar-rekords kollha tad-data b’valuri neqsin ittrattati bħala nuqqas ta’ konformità.

Spiża tad-dejn

8.Rigward l-ipprezzar tat-teħid b’self, ir-rati tal-assi ta’ tpartit intużaw bħala l-indikatur ta’ x’qiesu s-swieq bħala r-renditu prevalenti, mingħajr riskju, ta’ maturità partikolari fiż-żmien tal-ħruġ. Il-medja tar-rati ta’ tpartit fir-rigward tat-talba u l-offerta (jiġifieri l-livell mid-swap) intużat bħala l-punt ta’ riferiment għar-rendiment tal-ħruġ miksub mill-UE u l-emittenti ta’ bejn il-pari². Id-data nkisbet minn Bloomberg jew, jekk ma kinitx disponibbli, ġiet ikkalkulata bħala d-differenza bejn ir-rendiment tal-ħruġ u l-livell mid swap fid-data ta’ tħabbir.

1In-nazzjonalizzazzjoni jew il-miżuri ta’ appoġġ bankarju mhumiex inklużi f’din il-kategorija.

2Il-Bank Ewropew tal-Investiment, il-Faċilità Ewropea ta’ Stabbiltà Finanzjarja, Kreditanstalt für Wiederaufbau.

Risposta tal-Kummissjoni

Sommarju eżekuttiv

I

Il-Kummissjoni tilqa’ dan l-eżerċizzju ta’ awditjar tal-prestazzjoni tal-QEA tal-programmi mogħtija sostenn mill-assistenza finanzjarja tal-Bilanċ tal-Pagamenti (BoP) u tal-Mekkaniżmu Ewropew ta’ Stabbilizzazzjoni Finanzjarja (EFSM). Dawn il-programmi kisbu l-objettivi ekonomiċi ċentrali tagħhom, li kienu biex il-pajjiżi jirritornaw għas-swieq finanzjarji, jiksbu sitwazzjoni ta’ finanzi pubbliċi sostenibbli u jerġgħu lura għal tkabbir li jwassal għal tnaqqis fil-qgħad.

L-impatt u l-evoluzzjoni tal-kriżi kienu mingħajr preċedent, kemm fl-Ewropa kif ukoll madwar id-dinja. Kien diffiċli ħafna li jitbassru minn qabel il-konsegwenzi sħaħ tal-korrezzjoni b’ħeffa tal-iżbilanċi. F’tali kundizzjonijiet ta’ kriżi, il-funzjonijiet ta’ reazzjoni ekonomika tas-soltu ma jibqgħux kapaċi li jiddeskrivu b’mod adegwat l-interrelazzjonijiet bejn numru ta’ varjabbli ekonomiċi. Il-Kummissjoni, u l-UE, kellhom jaġixxu malajr quddiem inċertezza kbira ħafna u quddiem riskji sistemiċi sovrani u ta’ likwidità li kienu ta’ sfida għall-istabbiltà tas-sistema finanzjarja kollha u tas-solvenza tal-istati sovrani.

Fil-bidu tal-kriżi, il-qafas ta’ sorveljanza multilaterali kien diġà jeżisti, iżda rriżulta li ma kienx kompletament adegwat. Għalkemm il-Kummissjoni kellha esperjenza limitata dwar it-tip u l-firxa ta’ intervent meħtieġ, hija malajr żviluppat sett ta’ strumenti għar-riżoluzzjoni tal-kriżi. Il-programmi ta’ assistenza finanzjarja tal-BoP għall-Istati Membri tal-UE ġew stabbiliti b’mod urġenti u f’kundizzjonijiet diffiċli. Il-programmi tal-EFSM kellhom quddiemhom l-istess urġenza minħabba r-riskju ogħla ta’ effetti li jinxterdu lejn pajjiżi oħra taż-żona tal-euro u d-diffikultà addizzjonali li dawn jiġu ffinanzjati permezz ta’ strumenti finanzjarji li kienu għadhom kemm inħolqu. Il-Kummissjoni ffaċċjat limitazzjonijiet kbar fejn jidħol persunal, u kellha fażi iebsa ta’ tagħlim. Il-programmi kienu strumenti kumplessi li indirizzaw sitwazzjonijiet imprevidibbli ta’ kriżi.

Il-kontribut tal-pajjiżi riċevituri fit-tfassil u l-evoluzzjoni tal-programm kien kritiku. Dan jirrifletti mhux biss iċ-ċirkustanzi differenti tagħhom iżda l-preferenzi politiċi differenti, u huwa l-aktar fattur importanti sabiex jiġi żgurat li huma jżommu s-sjieda tal-programm ta’ riforma. Mingħajr sjieda, il-probabbiltà li programm jirnexxi tonqos sostanzjalment.

Fit-tqabbil tal-programmi, huwa importanti wkoll li jittieħed kont taċ-ċirkostanzi sottostanti differenti tal-pajjiżi riċevituri, tal-limitazzjonijiet politiċi, amministrattivi u istituzzjonali, u kif dawn inbidlu matul iż-żmien. Il-pajjiżi jista’ jkollhom dgħufijiet strutturali li jidhru simili fil-wiċċ, iżda li madankollu huma indirizzati l-aħjar permezz ta’ settijiet differenti ta’ politiki. Il-flessibilità li l-programmi jiġu adattati u aġġustati għall-ħtiġijiet u l-limitazzjonijiet tal-pajjiżi individwali hija kruċjali għas-suċċess tagħhom. Il-kwalità ta’ programm ma tistax tiġi evalwata fuq il-bażi ta’ benchmarking tal-għadd ta’ kundizzjonijiet strutturali.

Il-Kummissjoni diġà għamlet progress sostanzjali matul il-programmi li qed jiġu kkunsidrati f’dan l-eżerċizzju ta’ awditjar kif ukoll minn wara li ntemmu. Dan jinkludi l-mobilizzazzjoni ta’ għarfien espert u ta’ riżorsi finanzjarji addizzjonali, kif ukoll it-tisħiħ tal-governanza ekonomika tal-UE u tal-mekkaniżmi ta’ assistenza finanzjarja. Il-Kummissjoni biħsiebha tibni fuq dawn il-bidliet u tagħmel titjib ulterjuri kif stabbilit fit-tweġiba tagħha għar-rakkomandazzjonijiet dwar l-awditjar.

III

Fil-perjodu ta’ qabel il-kriżi diġa kien hemm qafas ta’ sorveljanza fiskali stabbilit sew. Il-kobor u n-natura tal-kriżi finanzjarja tal-2007-08 kienu mingħajr preċedent. Dan iddetermina l-materjalizzazzjoni f’daqqa u diżordinata tal-iżbilanċi f’diversi pajjiżi tal-UE.

Il-kriżi wriet li l-qafas ta’ sorveljanza li kien jeżisti qabel il-kriżi ma kienx suffiċjenti biex jiġu identifikati r-riskju fil-pożizzjonijiet fiskali sottostanti fi żminijiet ta’ kriżi ekonomika bla preċedent. Hija xeħtet ukoll dawl fuq il-livell tal-effetti li jinxterdu bejn il-pajjiżi u l-ħtieġa li jittieħed approċċ usa’ rigward is-sorveljanza fis-settur bankarju u l-makroekonomija usa’. Ir-reazzjoni tas-swieq finanzjarji - li kienet kritika biex il-kriżi taċċellera - kienet madankollu effett ġdid u partikolarment diffiċli li jiġi previst. Fil-punt meta l-pajjiżi kienu qed applikaw għall-assistenza, kien qed isir monitoraġġ minn wara l-kwinti ta’ sitwazzjoni li kienet qed tiddeterjora u l-Kummissjoni kienet f’kuntatt mill-qrib mal-awtoritajiet nazzjonali. Huwa f’idejn l-Istat Membru riċevitur, u mhux il-Kummissjoni, li jagħmel talba għal programm ta’ assistenza finanzjarja. Barra minn hekk, fil-qafas normali ta’ sorveljanza, il-Kummissjoni għandha rwol aktar limitat fejn jidħol il-monitoraġġ ta’ deċiżjonijiet ta’ politika ekonomika u fiskali nazzjonali u fl-għoti ta’ rakkomandazzjonijiet ta’ politika, milli taħt il-kundizzjonijiet tal-programm.

Ir-reazzjoni għall-kriżi kienet immedjata u komprensiva. Kienet tinkludi aktar tisħiħ tal-governanza ekonomika kumplessiva tal-UE b’sistema integrata ta’ awtoritajiet superviżorji finanzjarji Ewropej (il-BERS, l-EBA, l-ESMA, l-EIOPA) u arkitettura regolatorja għall-istituzzjonijiet finanzjarji (jiġifieri l-Unjoni Bankarja). Ġew introdotti wkoll is-Six u t-Two Packs li indirizzaw id-dgħjufijiet fis-sorveljanza li ġew żvelati mill-kriżi. B’mod aktar speċifiku, is-Six Pack jinkludi l-Proċedura ta’ Żbilanċ Makroekonomiku, biex il-monitoraġġ tal-iżbilanċi makroekonomiċi u finanzjarji sar parti ewlenija tas-sorveljanza ekonomika tal-UE.

Il-fatt li l-azzjonijiet tal-Kummissjoni ma tteħdux fil-vojt iżda huma inkwadrati minn ambjent istituzzjonali kumpless ma tqiesx biżżejjed fl-evalwazzjoni tal-prestazzjoni tal-Kummissjoni. Ġie minimizzat ir-rwol tal-FMI u — fil-każ tal-pajjiżi taż-żona tal-euro — tal-BĊE, fit-tħejjija u l-monitoraġġ tal-programmi. Lanqas ngħatat prominenza xierqa lir-rwol tal-Kunsill bħala l-korp ewlieni tat-teħid tad-deċiżjonijiet.

IV

Ir-riżultati makroekonomiċi u baġitarji għall-2008 b’mod ġenerali kienu jvarjaw b’mod konsiderevoli mill-projezzjonijiet inizjali fil-previżjonijiet ta’ numru kbir ħafna ta’ istituzzjonijiet, inkluża l-Kummissjoni. Dan huwa marbut mal-korrezzjoni f’daqqa ta’ żbilanċi u n-natura bla preċedent tal-kriżi, li llum hija ġeneralment aċċettata bħala li kienet “tail-event”, jiġifieri avveniment improbabbli ħafna fil-kumpless tal-avvenimenti kollha possibbli. Barra minn hekk, il-previżjonijiet huma dejjem ibbażati fuq l-informazzjoni disponibbli f’xi mument partikolari, għalhekk l-iżviluppi u r-reviżjonijiet tad-dejta sussegwenti jibdlu b’mod naturali s-sitwazzjoni u l-prospetti.

Għandu jiġi rikonoxxut li l-previżjoni mhix xi xjenza preċiża. Il-previżjonijiet tal-Kummissjoni għandhom reputazzjoni tajba fejn tidħol il-preċiżjoni.

Il-qafas ta’ governanza ekonomika tal-UE qabel il-kriżi kien iffukat primarjament fuq il-politika fiskali, filwaqt li l-monitoraġġ tar-riskju finanzjarju kien jitħalla, b’mod partikolari, f’idejn il-Banek Ċentrali u l-awtoritajiet superviżorji nazzjonali. Bħala riżultat tan-nuqqas ta’ arkitettura integrata Ewropea ta’ superviżjoni u ta’ regolazzjoni għall-istituzzjonijiet finanzjarji, ir-riskji ewlenin ma kinux jiġu identifikati b’mod sistematiku. Mill-kriżi lil hawn sar progress notevoli fl-indirizzar ta’ dawn in-nuqqasijiet istituzzjonali u ta’ governanza. Il-qafas superviżorju ġie ristrutturat u ġie stabbilit kuntatt aktar mill-qrib bejn il-Kummissjoni u l-Bord Ewropew dwar ir-Riskju Sistemiku (ESRB) u l-Awtoritajiet Superviżorji Ewropej (ESA).

Madankollu, il-fatt li, b’konsegwenza tan-natura u d-daqs mingħajr preċedent tal-kriżi finanzjarja, il-gvernijiet ħadu miżuri b’sostenn tas-settur finanzjarju li kellhom xi drabi impatt sostanzjali fuq il-finanzi pubbliċi, ma setax jiġi previst faċilment minn qabel.

V

Il-qafas ta’ sorveljanza makroekonomika huwa proċess kumplimentari li ma jiffurmax parti mill-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir (PST). Il-PST jikkonsisti minn grupp ta’ atti legali u politiki relatati mas-sorveljanza fiskali. Fil-bidu tal-kriżi kienu għaddew għaxar snin minn fuq il-PST, u kien għadu kif ġie rivedut fl-2005 sabiex jingħata rwol aktar prominenti għall-pożizzjoni fiskali sottostanti. Il-Kummissjoni hija impenjata li titgħallem min-nuqqasijiet li tfaċċaw, u kompliet tirrevedih fl-2011, l-2013 u l-2014.

Meta ssir rabta bejn il-PST u l-istat tat-tħejjija tal-Kummissjoni li tamministra l-programmi ma jkunx qed jitqies il-punt li kemm ir-riformi fil-PST kif ukoll l-introduzzjoni ta’ sorveljanza makroekonomika servew biex jiġu indirizzati n-nuqqasijiet fil-mekkaniżmi ta’ sorveljanza. Dan jippermetti li jiġu identifikati l-iżbilanċi fil-ħin biex ikunu jistgħu jittieħdu d-deċiżjonijiet ta’ politika meħtieġa biex il-pajjiżi jkunu mħejjija aħjar biex ikunu jistgħu jiffaċċjaw il-kriżi. Il-ġestjoni tal-assistenza finanzjarja hija punt separat mill-identifikazzjoni tar-riskji.

VIII

Ir-rapport ġustament jindika l-użu ta’ diversi spreadsheets u problemi inizjali bid-dokumentazzjoni. L-istrumenti ta’ previżjoni tal-Kummissjoni mhumiex aktar kumplessi milli meħtieġ.

L-eżerċizzju ta’ previżjoni fl-ekonomija mhux eżerċizzju li jista’ jsir bl-użu ta’ xi applikazzjoni sempliċi. Il-previżjonijiet tal-Kummissjoni jridu ikopru għadd kbir ta’ varjabbli. Dan neċessarjament iwassal għal ammont kbir u kumpless ta’ dejta li jkun irid jiġi mgħarbel mill-uffiċjali responsabbli mill-pajjiż meta jkunu qed iħejju l-previżjoni. L-użu tal-ispreadsheets jeħtieġ għarfien espert u ġudizzju professjonali. Il-metodu ta’ tbassir tal-Kummissjoni huwa konformi mal-prattika ta’ organizzazzjonijiet li huma involuti fil-previżjonijiet ekonomiċi.

Il-Kummissjoni ma taqbilx mad-dikjarazzjoni tal-Qorti dwar id-diffikultà li jiġu vvalutati s-suppożizzjonijiet fil-previżjoni. Is-suppożizzjonijiet li jirfdu l-previżjonijiet huma deskritti fid-Dokument ta’ Pożizzjoni li jitħejja fil-bidu ta’ kull ċiklu ta’ previżjoni. Is-suppożizzjonijiet imbagħad jiġu aġġornati qabel kull perjodu sussegwenti ta’ previżjoni, u jiġu ppubblikati f’kull previżjoni. Uffiċjali responsabbli mill-pajjiżi, esperti minn unitajiet orizzontali u membri għolja fil-management jagħmlu diversi laqgħat matul it-tħejjija tal-previżjonjiet regolari tal-Kummissjoni. Id-diskussjoni dwar is-suppożizzjonijiet li jirfdu l-previżjonijiet hija element ċentrali ta’ dawn il-laqgħat. Barra minn hekk, l-unitajiet orizzontali jivverifikaw b’mod sistematiku l-konsistenza ekonomika u matematika tal-previżjonijiet imħejjija mill-uffiċċji responsabbli mill-pajjiżi.

B’mod partikolari, il-Kummissjoni spjegat bir-reqqa l-valutazzjoni tagħha tal-multiplikaturi fiskali li jirfdu l-previżjonijiet (ara pereżempju l-Kaxxa I.5 fil-paġna 41 tal-previżjoni tal-ħarifa 2012). Fl-2013, id-DG ECFIN wettaq eżerċizzju ta’ evalwazzjoni tal-multiplikatur fiskali impliċitu. Il-multiplikaturi jinsabu sew fil-medda li wieħed isib fil-letteratura empirika u teoretika.

IX

Il-Kummissjoni tixtieq tenfasizza l-importanza li ssir distinzjoni kif suppost bejn li tiġi pprovduta l-informazzjoni meħtieġa biex tkun tista’ ssir deċiżjoni informata tajjeb fil-mument, u jekk jistgħux jiġu kkonsultati dokumenti b’informazzjon kompleta f’data aktar tard.

Fil-fażi bikrija tal-programmi, il-Kummissjoni kienet qed topera taħt pressjoni qawwija ħafna ta’ ħin u kellha l-bżonn li tistabbilixxi proċeduri sodi u effettivi ta’ maniġġar ta’ kriżijiet. Il-Kummissjoni taċċetta li kien hemm nuqqasijiet fil-ġestjoni tad-dokumenti fil-parti l-bikrija tal-proċessi tal-programm, u li kien hemm proċess ta’ “tagħlim bil-prattika”.

Il-Kummissjoni pprovdiet lill-Qorti b’ammont sostanzjali ta’ informazzjoni, inklużi spreadsheets, fuq id-dejta u s-suppożizzjonijiet fil-bażi tal-kalkoli inizjali tad-distakk finanzjarju. Ġew ipprovduti dokumenti ta’ sfond dwar il-pajjiżi kollha kkonċernati mill-programmi.

X

Il-Kummissjoni ma taqbilx li xi informazzjoni essenzjali kienet nieqsa mid-dokumenti tal-programmi l-aktar reċenti. Id-dokumenti tal-programm għall-Portugall u l-Irlanda kienu dettaljati ħafna.

XI

Il-Kummissjoni ma taqbilx li kien hemm xi kundizzjonijiet fil-memoranda ta’ Qbil (MtQ) li ma kinux iffukati fuq il-kundizzjonijiet ġenerali tal-politika ekonomika stipulati mill-Kunsill.

Il-kundizzjonijiet ġenerali tal-politika ekonomika stipulati mill-Kunsill huma “ġenerali” u mhux maħsuba biex jipprovdu lista eżawrjenti ta’ kondizzjonalità. Il-kisba tagħhom - b’mod partikolari fir-rigward ta’ kwistjonijiet strutturali - ta’ spiss teħtieġ firxa wiesgħa ta’ miżuri fil-MtQ biex tissaħħaħ il-pożizzjoni sottostanti ta’ ekonomija.

Barra minn hekk, il-MtF huma r-riżultat ta’ negozjati mal-awtoritajiet politiċi tal-Istat Membru kkonċernat, li l-kontribut tiegħu huwa kruċjali għas-suċċess tal-programm.

Approċċi differenti

Fl-opinjoni tal-Kummissjoni kien xieraq li kull programm jirrifletti l-kundizzjonijiet ekonomiċi speċifiċi għall-pajjiżi, il-kuntesti istituzzjonali, iċ-ċirkostanzi u l-preferenzi.

XII

Għalkemm il-Kummissjoni taqbel li r-riskju li jiġu ttrattati pajjiżi differenti b’modi inkonsistenti jew li jintalbu riformi bla bżonn għadu ta’ sfida għall-proċess ta’ ġestjoni tal-programm, hija tal-fehma li kien xieraq u meħtieġ li l-programmi jkunu ġestiti b’mod speċifiku għal kull pajjiż. Din il-flessibbiltà kienet mixtieqa minħabba l-grupp varjat ta’ kundizzjonijiet ekonomiċi, politiċi u amministrattivi fil-pajjiżi differenti, u r-rwol importanti tal-pajjiż destinatarju fit-tfassil u l-evoluzzjoni tal-programm. Il-pajjiżi jista’ jkollhom dgħufijiet strutturali li jidhru simili fil-wiċċ, iżda li madankollu huma indirizzati l-aħjar permezz ta’ settijiet differenti ta’ politiki.

Il-kontribut tal-pajjiżi riċevituri fit-tfassil u l-evoluzzjoni tal-programmi, li jirrifletti mhux biss iċ-ċirkustanzi differenti iżda wkoll il-preferenzi politiċi differenti tagħhom, huwa l-aktar fattur importanti sabiex jiġi żgurat li jżommu s-sjieda tal-programm ta’ riforma.

Il-Kummissjoni taċċetta li hemm lok għal titjib fil-konsistenza li biha ġew kategorizzati l-kundizzjonijiet.

Fil-fehma tal-Kummissjoni, il-kunċett ta’ “kontenut strutturali” użat mill-Qorti mhux metrika siewja biex jiġu analizzati l-miżuri ta’ politika u biex jinġibdu konklużjonijiet dwar l-importanza tagħhom. Huwa wkoll il-każ li l-kundizzjonalità tevolvi matul il-ħajja ta’ programm. Riforma strutturali li l-Qorti ultimament tikklassifika bħala “rikka fil-kontenut” tista’ tkun tirrekjedi diversi passi preliminari ta’ “kontenut baxx” sabiex tkun tista’ tiġi evalwata u ppreparata tajjeb. It-tħaffif ta’ xi miri tad-defiċit kien ibbażat fuq stampa globali ta’ jekk il-miri inizjali kinux għadhom xierqa. Dan sar fuq il-bażi ta’ analiżi bir-reqqa, bil-kunsiderazzjoni ta’ diversi żviluppi speċifiċi għall-pajjiż, u mhux biss tat-tkabbir tal-PGD.

XIII

Fil-Kummissjoni, il-kalkoli li jirfdu d-deċiżjonijiet tal-programmi huma analizzati minn uffiċjali li ma jkunux membri tat-tim ewlieni tal-programm, inkluż il-maniġment superjuri u l-kapijiet tal-unitajiet orizzontali. Ir-rapporti ta’ analiżi kienu suġġetti għal proċeduri ta’ konsultazzjoni mad-Direttorati Ġenerali rilevanti.

Barra minn hekk, il-Kummissjoni ħadmet f’kooperazzjoni mill-qrib mal-FMI u mal-BĊE dwar il-programmi tal-EFSM. Ġew skambjati u kontroverifikati b’mod konsistenti l-abbozzi ta’ dokumenti tal-programm bejn l-istituzzjonijiet imsieħba, li kollha kemm huma kienu qed jaħdmu b’mod attiv mal-awtoritajiet domestiċi.

Fl-aħħar nett, ir-riżultati tan-negozjati ġew irrappurtati fid-dettall lill-KEF u lill-Grupp ta’ Ħidma tal-Euro, b’mod li jkun hemm trasparenza dwar l-eżitu.

XIV

Ara r-risposta tal-Kummissjoni għall-paragrafu X.

XV

L-użu ta’ miri ta’ defiċit abbażi tad-dovuti huwa sostnut mill-qafas legali li jirfed is-sorveljanza ekonomika tal-UE u jiżgura l-konsistenza bejn il-pajjiżi. L-Istati Membri kollha tal-UE, inklużi dawk li għaddejjin minn programm ta’ aġġustament ekonomiku, huma soġġetti għar-regoli fiskali komuni tal-UE. Skont il-Protokoll 12 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li jiddefinixxi l-valuri ta’ referenza għall-proċedura ta’ defiċit eċċessiv, id-defiċit jitkejjel skont is-Sistema Ewropea tal-Kontijiet (ESA), li hija bbażata fuq id-dovuti. Għalhekk, l-użu ta’ dejta tal-kontijiet nazzjonali biex jiġu ddefiniti l-miri fiskali u għall-monitoraġġ tidher li hi aktar minn ġustifikata fi sfond komuni Ewropew.

Kunċettwalment, il-prinċipju ta’ kontabilità bbażata fuq id-dovuti introdott mal-ESA95 kienet innovazzjoni kruċjali, immotivata f’dak il-mument min-nuqqasijiet fil-kontijiet tal-karta tal-bilaċ. Wieħed minn dawn in-nuqqasijiet huwa dak li l-kontijiet ta’ flus kontanti huma ħafna aktar suxxettibbli għall-manipulazzjoni u joffru stampa ekonomika inqas affidabbli.

Madankollu, id-definizzjoni tal-miri f’konformità mal-ESA ma jipprekludix lill-Kummissjoni milli tuża sorsi oħra disponibbli ta’ informazzjoni u ta’ dejta fil-monitoraġġ tagħha, fejn ikun meħtieġ. Dan jista’ jinkludi dejta fiskali bbażata fuq il-ħlas, speċjalment minħabba d-disponibbiltà aktar mgħaġġla tagħha meta mqabbla ma’ dejta bbażata fuq id-dovuti. Id-dejta bbażata fuq il-ħlas għandha tiġi interpretata b’kunsiderazzjoni dovuta tal-irfid kunċettwali differenti tagħha.

B’mod ġenerali, l-użu kif suppost ta’ aktar sorsi ta’ dejta b’irfid konċettwali u disponibilità differenti jista’ biss ikun ta’ għajnuna fit-titjib tal-monitoraġġ tal-miri tal-programm u fl-appoġġ għat-teħid tad-deċiżjonijiet, fejn meħtieġ.

XVI

Il-programmi stabbilew mogħdijiet ta’ aġġustament fiskali konsistenti mar-rekwiżiti tal-PST filwaqt li jitqiesu l-kundizzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż u l-objettivi tal-programm. Madankollu, filwaqt li l-programmi jqisu l-fatturi xierqa fit-tfassil tar-ritmu ta’ titjib strutturali, ir-riżultat eventwali jista’ jiġi affettwat minn firxa usa’ ta’ fatturi relatati mal-ambjent estern. Dawn jinkludu ċirkostanzi eċċezzjonali (pereżempju reċessjoni iktar profonda milli kien inizjalment previst), ir-rati tal-inflazzjoni, l-elementi tat-tkabbir, is-sentiment tas-suq li jaffettwa l-kosti tas-self, kif ukoll reviżjonijiet ex post tad-dejta.

Għalhekk hija neċessarja l-flessibbiltà biex isir aġġustament għal kundizzjonijiet ġodda. Dan huwa rikonoxxut ukoll taħt il-qafas ta’ sorveljanza fiskali tal-UE.

F’ċerti sitwazzjonijiet ma jkunux jistgħu jiġu evitati miżuri ta’ darba (Deċiżjonijiet tal-Qorti, operazzjonijiet ta’ salvataġġ tal-banek), iżda l-klassifikazzjoni tagħhom bħala tali tiżgura li jkunu rikonoxxuti bħala temporanji. Dawn mhumiex inklużi fil-bilanċ strutturali preċiżament biex jiġi evitat li l-gvernijiet jirrikorru b’mod eċċessiv għal miżuri bħal dawn. Barra minn hekk, huwa biss naturali li bilanċi strutturali ta’ pajjiżi differenti jinbidlu b’rati differenti.

XVII

Skadenzi stretti għall-implimentazzjoni tar-riformi jistgħu xi kultant ikunu kkaratterizzati ex post bħala mhux realistiċi iżda dawn ġew stabbiliti b’mod ambizzjuż ħafna biex jinkoraġġixxu azzjoni aktar mgħaġġla.

Il-Kummissjoni ma taqbilx li l-implimentazzjoni tal-aktar kundizzjonijiet importanti tħalliet għall-aħħar parti tal-programmi. Il-kundizzjonijiet ta’ kriżi u l-momentum politiku għar-riforma kienu jfissru li riformi diffiċli u importanti ġew ikkonċentrati kmieni fil-programm.

Rakkomandazzjonijiet

Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni (a).

Il-Kummissjoni tejbet il-mobilizzazzjoni tagħha tal-għarfien espert matul is-snin tal-kriżi. Kien possibbli għaliha li timmobilizza aktar għarfien espert fil-programmi taż-żona tal-euro, li bdew aktar tard mill-programmi mhux taż-żona tal-euro. Fiil-Kummissjoni dan l-aħħar ġie stabbilit is-Servizz ta’ Appoġġ u ta’ Riforma Strutturali (SRSS). Il-Kummissjoni se teżamina kif xi wħud mill-prinċipji ewlenin għal mobilizzazzjoni rapida tal-espert għarfien meħtieġ jistgħu jissaħħu ulterjorment f’qafas tal-istituzzjoni kollha fejn xieraq.

Il-Kummissjoni ser tikkunsidra l-ħtieġa li jiġu żviluppati proċeduri għas-sorveljanza u l-ġestjoni msaħħa ta’ programmi ta’ assistenza finanzjarja possibbli ġodda għall-pajjiżi taż-żona tal-euro, fil-kuntest tat-Two Pack.

Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni (b), filwaqt li tenfasizza l-ħtieġa li jiġi żgurat li l-attività ta’ dokumentazzjoni ma titfax piż sproporzjonat fuq min jagħmel il-previżjonijiet, b’mod partikolari fil-kuntest tal-programmi.

Il-Kummissjoni diġà tejbet il-proċeduri u l-ġestjoni tad-dokumenti mindu bdew jiġu implimentati l-ewwel programmi. Hija ser tara li tkompli ttejjeb l-implimentazzjoni tal-politika tagħha tal-ġestjoni tad-dokumenti u tal-kontroll ta’ kwalità.

Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni (c).

Il-Kummissjoni diġà tejbet il-mod kif iżżomm id-dokumentazzjoni tagħha minn mindu bdew il-programmi. Hija ser tiffoka fuq li tiżgura li l-proċeduri l-ġodda jiġu implimentati b’mod sħiħ, mingħajr ma jimminaw il-kapaċità ta’ timijiet tal-programmi biex jilħqu skadenzi stretti ta’ żmien.

Il-Kummissjoni se teżamina kif tista’ tkompli tiżgura r-reġistrazzjoni ta’ deċiżjonijiet ewlenin bla ma jitnaqqas il-pass tal-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet, f’konformità mal-politika tagħha ta’ ġestjoni tad-dokumenti u ta’ kontroll tal-kwalità.

Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni (d).

Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni (e). Hija se jkollha l-għan li tinkludi elementi varjabbli addizzjonali li tkun tista’ tiġbor bi skadenzi ta’ żmien qosra, bħal ma hi mira trimestrali ta’ bilanċ ta’ flus kontanti u/jew mira ta’ arretrati, fil-Memoranda ta’ Ftehim, biex tassisti fil-monitoraġġ ta’ miri fiskali.

Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni (f). Il-Kummissjoni tiġbed l-attenzjoni għall-fatt li l-aktar ħaġa importanti hija li jkun hemm sett koerenti u integrat ta’ riformi biex jindirizzaw l-isfidi ekonomiċi ewlenin. F’ dak il-programm, ta’ spiss jista’ jiġri li jkunu jridu jsiru għażliet fir-rigward ta’ liema pakkett ta’ riformi għandu jintgħażel. Għalhekk, il-kundizzjonijiet ma għandhomx jitqiesu b’mod iżolat. L-għażla ta’ kundizzjonijiet hija kwistjoni ta’ negozjati mal-pajjiż riċevitur. Din għandha tappoġġja l-kapaċità tal-pajjiżi li jistabbilixxu l-aġenda għall-programmi tagħhom. Dan huwa prerekwiżit biex huma jieħdu s-sjieda tal-proċess ta’ riforma, li huwa fattur determinanti importanti għas-suċċess tal-programm.

Il-Kummissjoni taċċetta parzjalment ir-Rakkomandazzjoni (g). Hija diġà stabbiliet linji gwida għal kooperazzjoni mal-FMI u mal-BĊE, u qed tieħu passi oħrajn biex tiġi ffaċilitata l-kooperazzjoni interistituzzjonali matul il-programmi. Madankollu, il-Kummissjoni tikkunsidra li, jekk din il-kooperazzjoni tiġi ċċarata, dan għandu jevita li l-formalizzazzjoni tagħmel il-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet wieħed ingombranti, speċjalment minħabba pressjonijiet ta’ żmien li hemm. Għandha tinżamm il-flessibbiltà biex jiġu riżolti d-differenzi ta’ opinjoni peress li jekk isir tentattiv biex il-proċess tar-riżoluzzjoni tad-disputi jiġi kkodifikat formalment, dan ikun kemm diffiċli kif ukoll ta’ ftit siwi.

Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni (h). Il-Kummissjoni tikkunsidra li l-proċess ta’ ġestjoni tad-dejn dejjem kien trasparenti u li d-dokumentazzjoni kompliet titjieb aktar ma għadda ż-żmien.

Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni (i). Hija ser tara li tkompli ttejjeb il-fehim tagħha tal-proċess ta’ aġġustament taħt il-programmi skont is-serje attwali ta’ valutazzjonijiet komprensivi ex post, u li tieħu tagħlimiet minnhom. L-evalwazzjonijiet ikopru l-aspetti kollha tal-aġġustament ekonomiku taħt il-programmi, inklużi t-tliet suġġerimenti mqajma mill-Qorti. Valutazzjoni ex post tal-programm ta’ aġġustament ekonomiku tal-Irlanda diġà ġiet ippubblikata.

Parti I

34

Kif imfisser mit-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragragu III, il-kriżi wriet li l-qafas ta’ sorveljanza eżistenti ma kienx daqstant adegwat biex jiġu identifikati r-riskji sottostanti fil-pożizzjonijiet fiskali ta’ xi Stati Membri fi żminijiet ta’ kriżi ekonomika bla preċedent.

L-objettiv primarju tal-assistenza finanzjarja kien li jiġi pprovdut finanzjament lill-pajjiżi benefiċjarji biex ikunu jistgħu jdaħħlu dawk il-miżuri meħtieġa biex terġa tinkiseb il-fiduċja tas-suq finanzjarju b’mod gradwali. Huwa ċar li għal pajjiżi li jeħtieġu l-assistenza minħabba li ma jkunux f’pożizzjoni li jiffinanzjaw id-defiċits tagħhom fis-swieq finanzjarji, l-assistenza finanzjarja kienet se tintuża biex jiġi sostnut il-baġit.

Il-Kummissjoni tirrikonoxxi li fil-perjodu ta’ qabel il-kriżi kien diffiċli li jiġi individwat għal kollox ir-riskju li kien qed jiżdied ta’ żbilanċi fiskali, li kienu qed jiżdiedu bil-ħeffa minħabba li kienu tfaċċaw bla mistenni żbilanċi makrofinanzjarji qawwija. Madankollu, kien hemm każijiet konkreti, bħal fl-Irlanda u fi Spanja, fejn il-Kummissjoni indikat fid-dokumenti uffiċjali tagħha li minħabba r-riskji makroekonomiċi u finanzjarji, il-pajjiżi kkonċernati għandhom jibdew ikollhom bilanċ baġitarju pożittiv.

Il-bżonn li jiġu attivati l-programmi għal Stati Membri kien ukoll stabbilit min-natura imprevedibbli tal-kriżi, kif ukoll il-perjodu twil bla preċedent tagħha, u anki l-firxa bla preċedent tagħha.

35

Filwaqt li proporzjonijiet ta’ dejn u ta’ defiċit huma varjabbli osservabbli, il-bilanċ strutturali mhuwiex. Min-natura stess tiegħu, huwa jistrieħ fuq il-kalkolu tal-marġni tal-potenzjal tal-produzzjoni, li huwa varjabbli mhux osservabbli. Madankollu, il-kalkolu tal-prodott potenzjali, li minnu jitnissel il-marġini tal-potenzjal tal-produzzjoni, isegwi metodoloġija li ġiet komunement miftiehma mal-Kunsill (minn issa ‘l quddiem “il-metodoloġija komunement miftiehma tal-UE”). Dan huwa pjuttost kumpless iżda jiżgura qafas konsistenti madwar il-pajjiżi.

36

Kif diskuss f’aktar dettall fit-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu IV, min jagħmel il-previżjonijiet ma jistax jantiċipa d-deċiżjonijiet speċifiċi għall-pajjiż minn qabel. Ir-riżultati attwali jistgħu jiġu affettwati wkoll minn reviżjonijiet ex post tad-dejta. Għalhekk dan għandu jitqies meta jiġu pparagunati l-previżjonijiet mar-riżultati.

Fil-każ tal-Irlanda, id-defiċit fiskali pproġettat kien konsistenti max-xenarju makroekonomiku ċentrali, inkluż għat-tkabbir ekonomiku, inkluż fil-previżjoni tar-rebbiegħa tal-2008 tal-Kummissjoni għall-Irlanda. Id-diskrepanza bejn id-defiċit proġettat u l-eżitu hija dovuta l-aktar għar-reviżjonijiet tat-tbassir rigward il-PDG u varjabbli oħra makroekonomiċi kruċjali li jħallu impatt fuq il-baġit ġenerali tal-gvern. Ix-xenarju ċentrali mal-previżjoni tal-Kummissjoni tar-rebbiegħa tal-2008 ma kienx antiċipa t-tnaqqis drastiku fl-attività ekonomika li eventwalment kien hemm fit-tieni nofs tas-sena. Il-Kummissjoni ma kinitx waħedha f’dan: istituzzjonijiet domestiċi u internazzjonali, kif ukoll esperti tas-settur privat fil-previżjonijiet, ma antiċipawx il-gravità tat-tnaqqis fir-ritmu ekonomiku li deher fl-Irlanda fl-2008.

37

Il-bilanċ strutturali huwa indikatur ċentrali tas-sorveljanza ta’ politika mindu saret ir-riforma tal-2005 tal-PST. Filwaqt li huwa indikatur għak kollox rilevanti għas-sorveljanza tal-politika fiskali, il-Kummissjoni taċċetta li dan mhuwiex indikatur preċiż għal kollox u għalhekk tinterpretah bil-kawtela meħtieġa.

L-istima tal-bilanċ strutturali hija kunċettwalment affettwata mill-istess inċertezza li tiċċirkonda l-previżjoni ta’ elementi varjabbli makroekonomiċi oħra. Din hija karatteristika inerenti li mhix ġejja mid-dgħjufija ta’ xi metodu wieħed meta mqabbel ma’ ieħor.

Il-kalkolu tal-bilanċ strutturali, minnu nnifsu, jiddependi fuq il-kalkolu tal-prodott potenzjali, tal-marġini tal-potenzjal tal-produzzjoni, tal-bilanċi nominali u tal-impatt ta’ miżuri ta’ darba. Il-kalkolu tal-prodott potenzjali jsegwi metodoloġija komunement maqbula. Hija diskussa u mtejba b’mod regolari (meta jitqies bħala meħtieġ) fil-grupp ta’ ħidma dwar il-potenzjal tal-produzzjoni, grupp ta’ ħidma tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika (KPE). Il-metodu jassigura konsistenza bejn il-pajjiżi fejn jidħlu l-kwalità u r-robustezza tal-istimi, bil-kontra ta’ xi metodu à la carte.

L-approċċ komunement miftiehem użat fil-livell tal-UE biex jiġi stmat il-prodott potenzjali u l-marġini tal-potenzjal tal-produzzjoni mhux xi metodu purament statistiku. Huwa jistrieħ fuq numru kbir ta’ fatturi varjabbli li jiddeterminaw il-potenzjal fuq il-lat tal-provvista ta’ pajjiż. L-istimi tal-marġini tal-potenzjal tal-produzzjoni jinkludu bħala kontribut kruċjali previżjonijiet tal-varjabbli makroekonomiċi relevanti kollha. Kemm il-marġini tal-potenzjali tal-produzzjoni kif ukoll il-bilanċi nominali spiċċaw li kienu aktar volatili milli kienu f’perjodi preċedenti, u dan affettwa l-bilanċ strutturali. Dan jirrifletti l-eċċezzjonalità tas-sitwazzjoni u n-natura ta’ kull eżerċizzju ta’ previżjoni.

Barra minn hekk, previżjonijiet dwar ekonomiji żgħar u miftuħa (il-biċċa l-kbira tal-Istati Membri fil-programmi huma ekonomiji ta’ din ix-xorti) ikunu ġeneralment aktar volatili minħabba li jkunu esposti għal numru akbar ta’ xokkijiet u l-impatt tax-xokkijiet ikun ukoll aktar qawwi.

F’bosta każijiet, fil-valutazzjonijiet tagħha fit-tħejjija għall-2008 il-Kummissjoni enfasizzat ir-riskji marbuta mal-inċertezza rigward il-pożizzjoni ċiklika. Pereżempju, ir-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni għal opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà Irlandiż 2006-2009 iddikjarat li “Fi kwalunkwe każ, ikun prudenti li jitħalla lok għall-immanuvrar kontra kwalunkwe qlib fit-tendenza attwali ta’ tkabbir li ġie xprunat minn żviluppi qawwija fis-settur tal-akkomondazzjoni”.

Għalhekk, il-Kummissjoni hija kompletament konxja min-nuqqasijiet tal-indikatur tal-bilanċ strutturali u hija tagħti piż lil dawn il-fatturi fil-valutazzjonijiet li hija tagħmel. Il-qafas tas-sorveljanza fiskali ukoll ittejjeb b’mod konsistenti, biex issa jistrieħ fuq ġabra komprensiva ta’ strumenti, mhux biss il-bilanċ strutturali.

Għall-Istati Membri fil-PDE, sa mill-2013 il-bilanċ strutturali ġie kkoreġut bħala kontroll għal żbalji fil-previżjoni tal-prodott potenzjal u ta’ introjti ogħla jew anqas milli previst. Il-metodoloġija għall-valutazzjoni tal-azzjoni effettiva skont il-PDE, approvata mill-Kunsill f’Ġunju 2014, tinkludi wkoll it-tieni indikatur tal-isforz fiskali bbażat fuq ir-rendiment tal-miżuri individwali meħuda mindu kienet saret ir-rakkomandazzjoni tal-PDE. Sabiex tiġi vvalutata l-konformità, tintuża analiżi kwalitattiva bir-reqqa bbażata fuq dawn iż-żewġ indikaturi.

Fil-każ tal-fergħa preventiva tal-PST, bħala parti mis-Six Pack, iddaħħal fi tmien l-2011 parametru referenzjarju tan-nefqa. Dan iservi bħala t-tieni indikatur (flimkien mal-bilanċ strutturali) biex tiġi vvalutata l-konformità mal-aġġustament meħtieġ lejn l-OTM. Issir valutazzjoni ġenerali taż-żewġ indikaturi biex tiġi vvalutata l-konformità mar-regoli.

Dawn l-indikaturi huma ċertament kumplessi u bbażati fuq fatturi varjabbli mhux osservabbli. Madankollu, meta jkun irid jiġi ddeterminat l-isforz fiskali implimentat minn Stat Membru u meta jkunu jridu jsiru rakkomandazzjonijiet għall-futur, indikaturi bħal ma hu l-bilanċ strutturali huma preferibbli għall-proporzjonijiet sempliċi tad-dejn jew tad-defiċit, peress li dawn tal-aħħar huma ħafna aktar suxxettibbli li jkunu proċikliċi.

Ara wkoll it-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu IV.

38

Il-Kummissjoni tirrikonoxxi li l-metodoloġija komunement miftiehma tal-UE ma rrettifikatx għal kollox l-impatt tat-tkabbir f’daqqa fis-settur tal-akkomodazzjoni li kien tfaċċa matul dan il-perjodu (ara l-każijiet tar-Rumanija u l-Irlanda), li min-naħa tiegħu kien wassal għal żidiet qawwija ħafna fl-istokk tal-kapital. Madankollu, l-istokk tal-kapital, li jista’ jiġi kkunsidrat bħala indikatur tal-kapaċità globali f’ekonomija, mhuwiex mingħajr tfixkil fil-metodoloġija komunement maqbula tal-UE. Bħala riżultat dan ma għamilx korrezzjoni għal dawn id-devjazzjonijiet ċikliċi (jiġifieri d-distakki fil-kapital) li ġew b’riżultat tal-prezz artifiċjali tal-assi. Barra minn hekk, l-investiment fis-settur tal-akkomodazzjoni ma għandux l-istess effett fuq il-potenzjal tal-ekonomija bħal ma għandha l-formazzjoni ta’ kapital fiss gross mid-ditti. B’riżultat ta’ dan, it-tkabbir f’daqqa tas-settur tal-akkomodazzjoni ta indikazzjoni sproporzjonatament għolja tal-kapaċità tal-produzzjoni.

Għaddejja ħidma biex tipprova tiżgura li l-metodoloġija komunement miftiehma tal-UE fil-futur tieħu aktar f’kunsiderazzjoni l-influwenza tal-elementi varjabbli tas-settur finanzjarju. B’mod partikolari, waqt sessjoni ta’ ħidma organizzata mill-Kummissjoni fit-28 ta’ Settembru 2015 saret diskussjoni dwar l-għażliet għat-titjib tal-metodoloġija komunement miftiehma tal-UE mal-partijiet interessati rilevanti mill-Istati Membri u l-istituzzjonijiet internazzjonali. Din il-linja ta’ ħidma se titmexxa ‘l quddiem bl-involviment tal-Istati Membri fil-Kumitat tal-Politika Ekonomika. B’mod speċifiku din se tkun taħt l-awspiċi tal-grupp ta’ ħidma dwar it-tkabbir tal-produzzjoni, li l-mandat tiegħu huwa prinċipalment dak li jiżgura produzzjoni potenzjali teknikament robusta u trasparenti u indikaturi tal-potenzjal tal-produzzjoni u bilanċi tal-baġit aġġustati ċiklikament fil-kuntest tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

Minkejja l-problemi li hemm bil-metodu li tfaċċa fil-perjodu ta’ qabel il-kriżi, huwa ġeneralment rikonoxxut li bil-metodoloġija preżenti saret biċċa xogħol tajba ħafna mill-2009 lil hawn, kemm għar-rigward tal-metodoloġija ekwivalenti tal-OECD kif ukoll ta’ metodoloġiji oħrajn bħal ma hu l-filtru tal-HP.

39

Fil-kalkolu tal-produzzjoni potenzjali ma ġewx ikkunsidrati żbilanċi settorjali. Madankollu, huwa importanti li wieħed jenfasizza li: (i) bħalissa ma hemm l-ebda kalkoli tal-marġini tal-potenzjal tal-produzzjoni f’livell settorjali; kif ukoll (ii) l-istimi settorjali jikkomplikaw ulterjorment proċess li hu diġà kkumplikat ħafna.

Rigward il-prezzijiet tal-proprjetà immobbli, il-metodoloġija komunement miftiehma tal-UE ma kkoreġietx għal kollox għall-impatt tat-tkabbir f’daqqa tas-settur tal-akkomodazzjoni li tfaċċa matul dan il-perjodu. Ara wkoll it-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu 38.

40

L-eżistenza ta’ żbilanċi settorjali u riskji assoċjati mat-tkabbir f’daqqa tas-settur tal-akkomodazzjoni ma ġietx injorata fl-evalwazzjonijiet tal-Kummissjoni. Pereżempju, fil-każ tal-Irlanda, ir-riskji relatati mat-tkabbir f’daqqa tas-settur tal-akkomodazzjoni kienu diġà ġew enfasizzati fil-valutazzjoni tal-Kummissjoni dwar l-aġġornament tal-2005 tal-Programm ta’ Stabbiltà.

42

Is-sitwazzjoni dwar il-monitoraġġ ta’ obbligazzjonijiet kontinġenti tas-settur pubbliku tjiebet b’mod sinifikanti mill-2009 lil hawn.

Il-qafas superviżorju ġie ristrutturat u ġie stabbilit kuntatt aktar mill-qrib bejn il-Kummissjoni u l-Bord Ewropew dwar ir-Riskju Sistemiku (ESRB) u l-Awtoritajiet Superviżorji Ewropej (ESA).

Is-Six Pack introduċa wkoll il-Proċedura ta’ Żbilanċ Makroekonomiku, b’mod li l-monitoraġġ tal-iżbilanċi ekonomiċi, inklużi dawk settorjali, sar parti ċentrali mis-sorveljanza ekonomika tal-UE.

Fl-2015, għall-ewwel darba l-Kummissjoni pproduċiet serje fuq l-obbligazzjonijiet kontinġenti tas-settur pubbliku li huma komparabbli fl-Istati Membri kollha.

43

Fl-2008 il-Kummissjoni indikat il-ħtieġa li titwessa’ s-sorveljanza biex jiġu indirizzati l-iżbilanċi makroekonomiċi, lil hinn mis-sorveljanza baġitarja. (Għad-dettalji are l-paġni 247-48 tal-pubblikazzjoni EMU@10: suċċessi u sfidi wara għaxar snin tal-Unjoni Ekonomika u Monetarja).

Il-bidliet istituzzjonali u leġislattivi rilevanti u t-titjib sinifikanti miksuba mill-2011 lil hawn jinkludu l-istabbiliment tal-Bord Ewropew tar-Riskju Sistemiku (ESRB) u l-Awtoritajiet ta’ Superviżjoni Ewropej (EBA, EIOPIA u ESMA) u l-adozzjoni tas-Six Pack u t-Two Pack (ara t-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu 39 għal aktar dettalji).

B’mod aktar speċifiku, is-Six Pack introduċa l-Proċedura ta’ Żbilanċ Makroekonomiku. Fost affarijiet oħra dan wassal biex il-monitoraġġ tal-iżbilanċi finanzjarji (jiġifieri, il-fluss privat tal-kreditu tal-pożizzjoni internazzjonali netta tal-investiment, id-dejn privat u l-obbligazzjonijiet tas-settur finanzjarju) isir parti ċentrali tas-sorveljanza ekonomika tal-UE.

44

Is-sensittività għad-diversi xokkijiet kienet parti mill-attività ta’ sorveljanza tal-Kummissjoni. Il-previżjonijiet regolari tal-Kummissjoni jipprovdu presuppożizzjonijiet regolari dwar ir-rati ta’ kambju u ta’ imgħax, li jirfdu l-projezzjonijieet ekonomiċi u fiskali ta’ kull Stat Membru u tal-UE bħala entità sħiħa. L-iżviluppi u l-kanali ta’ impatt ewlenin dwar il-varjabbli ekonomiċi u fiskali huma spjegati fil-kapitoli orizzontali tal-pubblikazzjonijiet tal-previżjonijiet, filwaqt li tali dettalji jistgħu jitħallew barra mill-kummentarji dwar il-previżjonijiet għal kull Stat Membru.

L-evalwazzjoni tal-Kummissjoni tal-Programmi ta’ Stabbiltà u Konverġenza (PSK) għall-pajjiżi kollha normalment kienet tinkludi taqsima speċifika dwar il-valutazzjoni tar-riskju, li l-għan tagħha kien li tiġi diskussa l-plawżibbiltà tal-projezzjonijiet baġitarji tal-programm billi jiġu analizzati diversi fatturi ta’ riskju. Kontenut simili ġiet ukoll inkluż fil-valutazzjonijiet tal-PSK ta’ qabel l-2007 taħt l-intestatura “analiżi tas-sensittività” jew “valutazzjoni tar-riskju”. Għal aktar informazzjoni jekk jogħġbok ara l-valutazzjonijiet tal-PSK:

http://ec.europa.eu/economy_finance/economic_governance/sgp/convergence/programmes/index_en.htm

46

Minħabba l-karatteristiċi bla preċedent tal-kriżi, kien hemm il-ħtieġa li titħejja reazzjoni adegwata u effettiva kemm jista’ jkun malajr. Dan kien ifisser, speċjalment għal programmi inizjali bħal dak tal-Ungerija, il-ħtieġa li ssir ħidma f’restrizzjonijiet ta’ żmien stretti ħafna.

Il-Kummissjoni kellha xi esperjenza interna mill-implimentazzjoni ta’ assistenza makrofinanzjarja lil pajjiżi terzi (inklużi għadd ta’ pajjiżi tal-Balkani tal-Punent wara l-kriżi tal-Kosovo). Hija kienet imdorrija bin-negozjar u l-monitoraġġ tal-implimentazzjoni ta’ MtQ li jinkludu kundizzjonijiet ta’ riforma strutturali, kif ukoll makrokundizzjonalità li fiha l-FMI kien minn ta’ quddiem. Kienet ukoll imdorrija bis-self tal-fondi meħtieġa fis-swieq u tislifhom imbagħad lil pajjiżi terzi. Din il-kompetenza ppermettiet lill-Kummissjoni tagħmel proposta f’perjodu qasir ħafna. F’ċerti aspetti, pereżempju s-sorveljanza fiskali, il-Kummissjoni kellha għarfien aktar profond dwar il-pajjiż mill-FMI. F’oqsma oħra, pereżempju s-superviżjoni bankarja, il-FMI inizjalment kellha persunal b’aktar esperjenza.

Parti II

Il-programmi kienu fil-biċċa l-kbira bbażati fis-sod iżda kien hemm nuqqasijiet fiż-żamma tad-dokumenti.

48

Il-Kummissjoni għandha l-mandat li tanalizza s-sitwazzjoni ekonomika u finanzjarja u tgħin fit-tħejjija ta’ deċiżjonijiet tal-programm. Għal dan l-għan, il-Kummissjoni kkoordinat mill-qrib ma’ sħab oħra tal-programm u pprovdiet dokumenti dettaljati dwar il-programm lil dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet politiċi.

Il-proċessi tal-Kummissjoni mhux dejjem inkorporaw biżżejjed kontrolli u bilanċi

Il-Kummissjoni tqis li l-proċessi tagħha dejjem inkorporaw biżżejjed kontrolli u bilanċi

50 (v)

Il-pajjiżi fil-programmi għandhom jiġu trattati b’mod konsistenti meta jkunu qed jiffukaw fuq problemi simili. Dan kien punt ewlieni ta’ preokkupazzjoni matul il-programmi.

Il-kontribut tal-pajjiżi riċevituri fit-tfassil u l-evoluzzjoni tal-programmi huwa l-aktar fattur importanti sabiex jiġi żgurat li jżommu s-sjieda tal-programm ta’ riforma. Dan għandu jiġi totalment ikkunsidrat.

Barra minn hekk, meta ssir valutazzjoni dwar jekk il-pajjiżi humiex qegħdin f’sitwazzjoni simili (jew paragunabbli) f’xi qasam partikolari, huwa importanti li tingħata ħarsa mhux biss lejn evalwazzjoni statika tal-prestazzjoni tagħhom f’dak il-qasam ta’ politika, iżda għandha titqies ukoll il-kapaċità tagħhom li jagħmlu tibdil sinifikanti. Bl-istess mod, “ġabra simili ta’ kundizzjonijiet” għandha tinftiehem bħala li talludi għall-kontenut ġenerali tar-rekwiżiti, mhux għan-numru ta’ kundizzjonijiet.

52

Il-Kummissjoni tiġbor firxa wiesgħa ta’ informazzjoni li ġejja minn sorsi differenti (inkluż minn barra l-Kummissjoni). Għalhekk, il-valutazzjonijiet kienu infurmati permezz ta’ rapporti interni u materjal ta’ sorveljanza, kull pubblikazzjoni rilevanti pubblikament disponibbli (rapporti minn akkademiċi, mill-gvernijiet, minn think tanks, minn partijiet interessati u minn istituzzjonijiet indipendenti oħra) kif ukoll permezz ta’ konsultazzjonijiet wiesgħa mal-partijiet interessati.

54

Il-Kummissjoni talbet informazzjoni kruċjali meta kien meħtieġ. Id-dejta ġiet magħżula abbażi tar-rilevanza tagħha għall-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tal-programmi, b’kunsiderazzjoni tal-ħtiġijiet speċifiċi għall-pajjiż u l-programm, fl-istess waqt li tingħata attenzjoni biex ma jkunx hemm piż żejjed fuq l-amministrazzjonijiet nazzjonali mar-rekwiżiti ta’ rappurtaġġ.

57

Il-verifiki tal-konsistenza numerika tal-previżjonijiet jinkludu, pereżempju, kontrolli elaborati tal-konsistenza ta’ previżjoni dwar il-kummerċ internazzjonali. Barra minn hekk, il-konsistenza ekonomika tal-previżjonijiet tiġi vverifikata f’diversi livelli, inkluż fil-laqgħat ta’ previżjoni msemmija fit-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu VIII.

Hija deċiżjoni konxja tal-Kummissjoni li l-previżjonijiet ikunu bbażati fuq il-ġudizzju ta’ ekonomisti esperti fuq il-pajjiżi li dwarhom jipproduċu tbassir. Istituzzjonijiet internazzjonali oħra jsegwi approċċi simili. Ma hemm l-ebda evidenza fil-letteratura relatata li l-previżjonijiet ibbażati fuq mudell ikollhom rendiment aħjar b’mod ġenerali minn previżjonijiet ibbażati fuq l-esperti. Anki f’ċirkostanzi normali, ir-relazzjonijiet strutturali mhumiex stabbli tul iż-żmien, u jkun hemm bżonn tal-ġudizzju espert biex ir-relazzjonijiet mudell li ġejjin mill-istimi ekonomiċi jiġu adattati għall-ispeċifiċitajiet tal-kundizzjonijiet ekonomiċi prevalenti. B’kuntrast ma’ dan, previżjonijiet ta’ ġudizzju żgur li jrendu aħjar minn mudelli ta’ previżjonijiet matul kriżijiet ekonomiċi u finanzjarji.

L-ispreadsheets tal-previżjonijiet huma strument ikkumplikat li joħoloq il-problemi għall-kontroll tal-kwalità

It-tiswir tal-previżjonijiet min-natura tiegħu huwa kumpless u l-Kummissjoni stabbiliet sistema biex tiżgura kontroll adegwata tal-kwalità.

58

L-eżerċizzju ta’ tbassir fl-ekonomija mhux eżerċizzju li jista’ jsir bl-użu ta’ applikazzjoni sempliċi. Il-previżjonijiet tal-Kummissjoni jridu ikopru għadd kbir ta’ varjabbli. Dan neċessarjament iwassal għal ammont kbir u kumpless ta’ dejta li jkun irid jiġi mgħarbel mill-uffiċjali responsabbli mill-pajjiż meta jkunu qed iħejju l-previżjoni. L-użu tal-ispreadsheets jeħtieġ għarfien espert u ġudizzju professjonali. Il-metodu ta’ tbassir tal-Kummissjoni huwa konformi mal-prattika ta’ organizzazzjonijiet li huma involuti fil-previżjonijiet ekonomiċi.

59

It-tbassir juża dejta storika miġbura u vvalidata mill-Eurostat kull meta din tkun disponibbli. Hija biss dik id-dejta li ma tkunx disponibbli internament fil-Kummissjoni li tittieħed minn sorsi oħra (tipikament mill-banek ċentrali nazzjonali u l-uffiċċji ta’ statistika). Għal dejta storika, ma jidħolx il-ġudizzju ta’ min ikun qed jagħmel il-previżjonijiet. Is-sors waħdani tad-dejta tal-previżjonijiet huwa min-natura tiegħu dak li jagħmel il-previżjonijiet (jiġifieri l-uffiċjal responsabbli fil-pajjiż).

Il-Kummissjoni tqis li l-eżempji msemmija mill-Qorti ma jipprovdux evidenza li hemm xi riskju. Għall-kuntrarju, il-proċess biex jiġu fformolati s-suppożizzjonijiet esterni għat-tbassir huwa ċar u dokumentat sew (pereż. fil-kaxxa teknika li jkun hemm f’kull pubblikazzjoni ta’ previżjonijiet). Dawn is-suppożizzjonijiet esterni jiġu fformulati ċentralment u jiġu applikati minn dawk kollha li jagħmlu l-previżjonijiet. Hemm ukoll korp estensiv ta’ gwida bil-miktub għall-uffiċjali responsabbli ta’ kif jiġu identifikati u vvalutati l-miżuri fiskali (fil-kuntest tal-applikazzjoni tas-suppożizzjoni ta’ “ebda tibdil fil-politika”).

Ara t-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafi 60 u 61

Il-verifiki tal-konsistenza numerika u ekonomika tal-previżjonijiet jmorru sew lil hinn minn dak li huwa deskritt fir-rapport.

62

Il-Kummissjoni ma taqbilx mal-eżempji pprovduti fil-Kaxxa 1 (ara l-kummenti ddettaljati). Il-Kummissjoni ma tqisx li dawn l-eżempji jindikaw xi problema ġenerali.

Kaxxa 1 (i)

Il-Kummissjoni ma taqbilx ma’ din il-valutazzjoni marbuta mal-VAT fir-Rumanija. Il-fajl ta’ previżjoni jipprovdi l-possibilità li jitbassru fid-dettall it-taxxi l-oħra fuq il-produzzjoni skont is-settur (unitajiet domestiċi, korporazzjonijiet, il-gvern). Il-Kummissjoni ma pprojettatx rati ta’ tkabbir għal dawn il-varjabbli dettaljati u mblukkat il-kaxex relevanti. Bħala riżultat, il-formuli li baqgħu jidhru fil-kaxex ibblukkati żammew f’livell kostanti l-valuri għas-snin ta’ previżjoni. Id-diskrepanza ta’ 3,8 biljun RON titnissel minn paragun ta’ dawn il-kaxex mhux użati mal-previżjoni tal-uffiċjali responsabbli mill-introjtu tal-gvern mit-taxxi fuq il-produzzjoni u l-importazzjonijiet.

Kaxxa 1 (ii)

Il-Kummissjoni ma taqbilx ma’ din il-valutazzjoni. Filwaqt li “ir-remunerazzjoni tal-ħaddiema taċ-ċivil” ma kinitx linja separata ta’ previżjoni, dehret sostituzzjoni ta’ dan l-element varjabbli bħala entrata separata, b’mod li l-projezzjoni tal-ammont totali tal-pagi tas-settur pubbliku saret tidher b’mod espliċitu fil-fajl.

Fil-perjodu li qed jiġi awditjat mill-Qorti (2008-2010), minħabba n-nuqqas ta’ dejta f’waqtha dwar is-setturi tal-entitajiet domestiċi u tal-kumpaniji (dewmien ta’ sentejn), hija spiċċat biex kienet prattikament inutli għat-tbassir ta’ tali ekonomiji volatili, żgħar u miftuħin. Għaldaqstant, ma kienx possibbli li din id-dejta tintuża biex jiġu pproġettati setturi oħra (li dwarhom kien hemm disponibbli dejta aktar affidabbli u reċenti) jew inkella biex tiġi vverifikata l-konsistenza mad-dejta kollha tal-ekonomija. Għalhekk, il-proġettazzjonjiet tas-settur tal-unitajiet domestiċi u dak tal-kumpaniji qatt ma ġew ippubblikati u dehru biss bħala entrati ta’ memorandum fil-karta tal-previżjonijiet, mingħajr l-ebda impatt fuq elementi varjabbli oħra. Fil-fatt, l-ineżattezza matematika innutata mill-awdituri tirreferi biss għall-analiżi tal-unitajiet domestiċi u tal-kumpaniji li ġew esklużi b’mod intenzjonat mill-eżerċizzju ta’ previżjonijiet għal-Latvja minħabba l-problemi ta’ kwalità msemmija hawn fuq.

Fil-fehma tal-Kummissjoni, id-deċiżjoni li tiġi eskluża dejta mhux adegwata tirrifletti s-saħħa tal-proċess tal-previżjoni aktar milli hija nuqqas.

Kaxxa 1 (iii)

Il-Kummissjoni ma taqbilx ma’ din il-valutazzjoni. Il-Qorti tirreferi għal żball f’dokument (il-previżjoni ta’ Ġunju 2009), li x-xogħol fuqu kien għadu għaddej u mhux finali. Fil-previżjoni finali sussegwenti (Settembru 2009) il-miżura ġiet inkorporata b’mod korrett.

Kaxxa 1 (iv)

Il-Kummissjoni ma taqbilx mal-evalwazzjoni tal-Qorti rigward inkonsistenzi fil-previżjoni ta’ indiċijiet tal-prezzijiet fil-Latvja. Il-Qorti ssostni li ż-żieda fit-taxxa fuq il-valur miżjud fl-2009 ma ġietx għal kollox riflessa fil-previżjoni tal-prezzijiet tal-konsumatur. Din il-kostatazzjoni tħalli barra numru kbir ta’ fatturi oħra li wkoll għandhom effett fuq il-prezzijiet tal-konsumatur. Fl-2009 u l-2010 l-indiċi tal-prezzijiet tal-konsumatur (CPI) spiċċa biex kien konsiderevolment aktar baxxi milli kien previst mill-Kummissjoni, u dan jindika li l-impatt taż-żieda fit-taxxa ma ġiex sottovalutat.

Id-dejta turi wkoll li d-differenza attwali bejn is-CPI u l-prezzijiet tal-konsum privat kienet ogħla milli previst mill-Kummissjoni. L-elementi koperti fiż-żewġ indiċi huma differenti. Id-differenza ewlenija hija l-kopertura ta’ kirjiet imputati fil-konsum privat. It-tnaqqis kbir fil-prezzijiet tad-djar u tal-kirjiet matul il-kriżi għalhekk kellha impatt ħafna akbar fuq il-prezzijiet tal-konsum privat milli fuq is-CPI. Dan l-eżempju jenfasizza kif ir-relazzjonijiet ekonomiċi huma differenti fi żminijiet ta’ kriżi gravi.

65

L-uffiċjali responsabbli mill-pajjiżi jagħmlu l-valutazzjoni tagħhom stess dwar l-impatt ta’ miżuri fiskali. Jekk l-uffiċjali responsabbli mill-pajjiżi għandhomx għarfien dettaljat tal-metodi użati fil-valutazzjoni tal-awtoritajiet nazzjonali huwa għalhekk irrilevanti.

Il-Kummissjoni ma taqbilx ukoll mal-aħħar sentenza (dwar multiplikaturi fiskali impliċiti). Hemm aktar għarfien ta’ multiplikaturi fiskali (impliċiti) milli jindika r-rapport. Fl-2013, id-DĠ ECFIN wettaq eżerċizzju ta’ evalwazzjoni tal-multiplikatur fiskali impliċitu. Il-previżjonijiet ekonomiċi tar-rebbiegħa u l-ħarifa 2012 kienu wkoll jinkludu kaxex apposta li ttrattaw il-multiplikaturi fiskali. Il-multiplikaturi jinsabu sew fil-medda li wieħed isib fil-letteratura empirika u teoretika.

Saru simulazzjonijiet tal-mudell tat-tip QUEST fi stadji kritiċi ta’ xi programmi (l-aktar fil-fażi tan-negozjati) biex id-definizzjoni tax-xenarju ta’ bażi u dak ta’ politika tasal b’mod infurmat. Fil-każ tal-programm tal-Portugall, ġew evalwati miżuri fiskali speċifiċi abbażi tal-verżjoni speċifika għall-pajjiż tal-mudell QUEST. L-informazzjoni relevanti, inklużi l-multiplikaturi speċifiċi għall-miżuri, ġiet kondiviża mal-qorti.

66

Il-Kummissjoni ma taqbilx ma’ din il-valutazzjoni. L-ipoteżi li seta’ ġara li ħadd ma ndunax b’xi żbalji żgħar u li dan seta’ wassal għal xi żbalji kumulattivi sinifikanti hija biss spekulazzjoni.

67

Il-Kummissjoni tirrikonoxxi li hemm nuqqas ta’ dokumentazzjoni komprensiva, b’mod partikolari fil-fażi bikrija tal-programmi.

Fl-2013 sar eżerċizzju parzjali ta’ dekompożizzjoni ta’ żbalji fil-previżjonijiet. Qiegħed jitħejja eżerċizzju aktar komprensiv fil-kuntest tal-valutazzjoni mill-ġdid tal-preċiżjoni tal-previżjonijiet. Barra minn hekk, matul diversi eżerċizzji ta’ tbassir, xi uffiċċjali responsabbli mill-pajjiżi iddikomponew ir-rieżami tal-bilanċ tal-baġit tal-amministrazzjoni pubblika u t-tkabbir reali tal-PDG meta mqabbel maċ-ċiklu preċedenti ta’ previżjonijiet. Id-dekompożizzjonijiet tal-bidliet fil-previżjoni tal-bilanċ tal-amministrazzjoni pubblika jinsabu fir-rapporti ta’ rieżami tal-programmi.

L-istimi tad-distakk finanzjarju la kienu kompluti u lanqas eżatti

Xi dokumentazzjoni rigward l-istimi tad-distakk finanzjarju disponibbli fi żmien il-verifika ma kinitx kompluta. Madankollu, it-titlu ma jirriflettix b’mod adegwat il-fatt li n-nuqqasijiet primarjament jikkonċernaw id-dokumentazzjoni aktar milli l-istima.

69

Il-Kummissjoni ma taqbilx mad-dikjarazzjoni ġeneralizzata tal-Qorti dwar id-disponibbiltà tal-istimi tad-distakk finanzjarju.

Il-Kummissjoni pprovdiet lill-Qorti b’ammont sostanzjali ta’ informazzjoni, inklużi spreadsheets, fuq id-dejta u s-suppożizzjonijiet fil-bażi tal-kalkoli inizjali tad-distakk finanzjarju. Ġew ipprovduti dokumenti ta’ sfond dwar il-pajjiżi kollha kkonċernati mill-programmi.

Il-Kummissjoni taċċetta li kien hemm nuqqasijiet fil-ġestjoni tad-dokumenti fil-parti l-bikrija tal-proċessi tal-programm, Huwa minnu li fil-każ tal-Ungerija d-dokumentazzjoni rilevanti għad-distakk finanzjarju inizjali mhix disponibbli.

Ara wkoll it-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu IX.

70

Il-Kummissjoni tqis li ma kienx hemm xi żbalji sinifikanti fil-kalkoli dwar id-distakk finanzjarju. Fil-każ tar-Rumanija kien hemm żball rigward l-għadd doppju ta’ self fil-grupp li għamlu l-impriżi.

Il-Kummissjoni tikkontesta żbalji allegati oħra li fuqhom il-Qorti bbażat l-evalwazzjoni tagħha. Il-Kummissjoni ma tqisx li dawn l-eżempji jindikaw xi problema ġenerali.

Il-Kummissjoni tixtieq tenfasizza li l-istima tal-ħtiġijiet ta’ finanzjament matul l-orizzont ta’ programm tinvolvi firxa ta’ kalkoli u presuppożizzjonijiet li huma suġġetti għal grad għoli ta’ inċertezza u jistgħu biss jiġu kkwantifikati f’ firxa partikulari. Ir-rieda u l-kapaċità tas-selliefa li jipprovdu l-finanzjament jillimita wkoll il-pakkett finanzjarju, u d-disinn tal-programm għandu jirrispetta din il-limitazzjoni.

Mhuwiex realistiku li wieħed jistenna li l-istimi jkunu għal kollox eżatti. Dak li huwa importanti huwa li fil-prattika xi ineżattezzi żgħar ma jkollhomx konsegwenzi negattivi għas-suċċess tal-programmi. Meta wieħed iħares lura, il-proġettazzjonijiet fil-fatt kienu preċiżi, peress li fl-ebda wieħed mill-każi taħt skrutinju ma deher li l-pakkett ta’ finanzjament kien inadegwat u li kellu jiġi rivedut.

Żbalji allegati fil-kalkolu tad-distakk finanzjarju ma affetwawx il-kontenut ta’ politika tal-programmi.

L-ebda traċċa ta’ xi dokumenti ewlenin

Kien ċar li ż-żamma tad-dokumentazzjoni tjiebet maż-żmien u xi deċiżjonijiet jittieħdu bi proċeduri mhux bil-miktub.

Kaxxa 2 It-tieni inċiż

L-awtoritajiet Portugiżi ħolqu bażi ta’ dejta fuq l-internet ta’ miżuri implimentati tal-programm, li għaliha l-Qorti ma ngħatatx aċċess. Din hija r-raġuni għaliex kien diffiċli għall-Kummissjoni li tipprovdi faċilment id-dokumenti kollha meħtieġa.

Fil-każ tal-Ungerija, kif spjegat il-Kummissjoni lill-Qorti, l-adozzjoni ta’ digrieti jew ta’ liġijiet ġiet tipikament sorveljata u verifikata abbażi tad-depożitu legali affidabbli fuq l-internet tal-Parlament u l-Ġurnal Uffiċjali Ungeriż (aċċessibbli mingħajr ħlas). Din hija r-raġuni ewlenija għaliex ma ġewx arkivjati sistematikament mill-Kummissjoni kopji stampati ta’ atti legali adottati.

Kaxxa 2 Il-ħames inċiż

Il-proċess tal-previżjonijiet juża sett standardizzat ta’ fajls Excel. Huwa jistrieħ ukoll fuq proċess ċar ta’ dokumentazzjoni, kontrolli tal-kwalità u rieżamijiet minn unitajiet orizzontali, diskussjonijiet ma’ esperti tal-Istati Membri, kif ukoll konsultazzjonijiet interni. Il-fajls Excel standardizzati, li jkun fihom folja fiskali, jintużaw ukoll mill-uffiċċji responsabbli mill-pajjiżi biex jissorveljaw l-iżviluppi bejn previżjonijiet ta’ snin differenti. L-uffiċċji responsabbli mill-pajjiżi - b’mod partikolari dawk li jaħdmu fuq il-programmi tal-pajjiżi - jagħmlu użu wkoll minn għodod addizzjonali għall-monitoraġġ ta’ elementi fiskali varjabbli. Dawn jiddependu fuq it-tfassil tal-programm, fuq elementi speċifiċi għall-pajjiż kif ukoll fuq il-granularità tad-dejta disponibbli.

75

Il-Kummissjoni ma taqbilx li l-aktar dokumenti reċenti dwar il-programmi huma nieqsa minn informazzjoni essenzjali. Id-dokumenti tal-programm għall-Portugall u l-Irlanda kienu dettaljati ferm.

Kaxxa 3

Il-Kummissjoni ma taqbilx li kien hemm “eżempji ta’ nuqqas ta’ konformità mar-regoli”. Kif imfisser fit-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu XI il-kundizzjonijiet ġenerali ta’ politika ekonomika stipulati mill-Kunsill huma “ġenerali” u mhux maħsuba biex jipprovdu lista eżawrjenti ta’ kondizzjonalità.

Kaxxa 3 L-ewwel inċiż

Fil-każ tar-Rumanija, il-Kummissjoni segwiet rieżamijiet formali darbtejn fis-sena taħt il-programm tal-BoP filwaqt li l-FMI għamel rieżamijiet trimestrali taħt l-SBA. Taħt il-programm konġunt bejn l-UE u l-FMI, il-Kummissjoni pparteċipat bis-sħiħ f’kull missjoni trimestrali. Madankollu l-kundizzjonijiet MtQ/MStF jistgħu biss jiġu aġġornati wara missjoni formali ta’ rieżami tal-Kummissjoni. Matul missjoni informali ta’ rieżami, abbażi ta’ ftehim bejn il-persunal tal-Kummissjoni u l-isħab l-oħra tal-programm, hija biss il-LoI/MEFP li tiġi aġġornata.

Kaxxa 3 It-tielet inċiż

Fil-każ tal-Irlanda, il-bejgħ ta’ assi u l-privatizzazzjoni ma kinux inklużi fid-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill. Il-programm Irlandiż qatt ma kien jinkludi kundizzjonijiet formali li jiġu pprivatizzati ċertu numru ta’ kumpaniji tal-Istat jew ammont partikolari ta’ assi. Fl-Irlanda l-għadd tal-impriżi li huma proprjetà tal-Istat huwa limitat ħafna. Madankollu, matul il-programm, l-awtoritajiet qablu li jiġu identifikati għadd ta’ assi li jistgħu jkunu privatizzati. Barra minn hekk huma qablu li f’każ li l-awtoritajiet Irlandiżi jiddeċiedu li jipprivatizzaw, nofs ir-rikavati jintużaw għal miżuri li jsaħħu t-tkabbir. Matul il-kors tal-programm ma kien dovut l-ebda dħul mill-privatizzazzjoni.

Il-kundizzjonijiet ma kinux iffukati biżżejjed

Il-Kummissjoni tqis li l-kundizzjonijiet kienu ffukati biżżejjed.

78

Il-Kummissjoni ma taqbilx li l-amministrazzjoni ma kkontestatx biżżejjed il-proposti biex tiżgura ruħha jekk il-kundizzjonijiet kollha kinux verament meħtieġa għall-kisba tal-miri ġenerali tal-politika ekonomika. Ir-risposta tal-Kummissjoni għall-paragrafu 79 tindirizza r-rabta bejn l-objettivi tar-riforma u tal-politika ekonomika.

79

Ir-riformi kollha kellhom rabtiet mill-qrib mal-objettivi tal-programm u jeħtieġ li jitqiesu fil-kuntest ta’ ġabra usa’ ta’ riformi ta’ politika biex jittejbu s-sitwazzjoni baġitarja, l-effiċjenza tal-amministrazzjoni pubblika jew tal-ambjent tan-negozju. Ara wkoll it-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu XII.

80

Għalkemm il-Kummissjoni taqbel li r-riskju li pajjiżi differenti jiġu ttrattati b’modi inkonsistenti jew li jintalbu riformi bla bżonn għadu ta’ sfida għall-proċess ta’ ġestjoni tal-programm, hija tal-fehma li kien xieraq u meħtieġ li l-programmi jkunu ġestiti b’mod speċifiku għal kull pajjiż. Din il-flessibbiltà hija mixtieqa minħabba l-ġabra kumplessa ta’ kundizzjonijiet ekonomiċi, politiċi u amministrattivi fil-pajjiżi differenti. Il-pajjiżi jista’ jkollhom dgħufijiet strutturali li jidhru simili fil-wiċċ, iżda li madankollu huma indirizzati l-aħjar permezz ta’ settijiet differenti ta’ politiki.

Ara wkoll it-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu XII.

81

Ir-rieżami jew l-aġġornament ta’ ċerti kundizzjonijiet ta’ politika għandhom jitqiesu bħala reazzjoni raġunata għal ċirkostanzi li qed jinbidlu matul il-kors ta’ programm. Il-MtQ inizjali ma jistax ikun kuntratt komplut li jipprovdi għal kull tip ta’ kontinġenza li tista’ tinqala’ matul l-implimentazzjoni tal-programm. Il-MtQ huma dokumenti ħajjin li jeħtieġ li jiġu adattati b’mod flessibbli għall-isfidi ġodda ekonomiċi jew ta’ implimentazzjoni.

82

Kien xieraq u meħtieġ li l-programmi jkunu ġestiti b’mod speċifiku għal kull pajjiż. Din il-flessibbiltà hija mixtieqa minħabba l-ġabra kumplessa ta’ kundizzjonijiet ekonomiċi, politiċi u amministrattivi fil-pajjiżi differenti. Ara wkoll it-tweġibiet tal-Kummissjoni għall-paragrafu XII u l-Kaxxa 4.

Kaxxa 4 It-tieni inċiż

It-tnaqqis tal-perjodu ta’ validità tal-benefiċċji tal-qgħad kellu l-għan li jnaqqas ir-riskju ta’ nases tal-qgħad, u kien pass fid-direzzjoni t-tajba anki jekk ma laħaqx dak li kien meħtieġ skont il-kundizzjonalità tal-programmi. Ġie evalwat fil-kuntest li kien parti minn sett usa’ ta’ riformi. Iż-żamma ta’ djalogu soċjali miftuħ kien meqjus bħala fattur importanti fit-twettiq ta’ pakkett ta’ riformi qawwija.

84

Il-Kummissjoni taqbel li d-definizzjoni ta’ kundizzjonijiet tal-MtQ kienu differenti bejn programm u ieħor għar-rigward ta’ jekk dawn kinux jinkludu rekwiżit ta’ “abbozzar” jew inkella ta’ “adozzjoni” ta’ leġiżlazzjoni. Dan kien jirrifletti l-fatt li f’xi każijiet, il-gvernijiet nazzjonali li jkunu qed jitolbu l-assistenza finanzjarja ma ħassewx li kien xieraq li jagħmlu impenji li jorbtu lill-parlamenti tagħhom, fid-dawl tal-prinċipju tas-separazzjoni tal-poteri.

Kif huwa nnutat fit-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu XII, il-kontribut tal-pajjiżi riċevituri fit-tfassil u l-iżvilupp ta’ programmi jirrifletti ċ-ċirkostanzi kif ukoll il-preferenzi politiċi differenti tagħhom. It-tnejn li huma huma fatturi importanti biex jiġi żgurat li jżommu s-sjieda fuq il-programm ta’ riforma.

Kaxxa 5

Filwaqt li din ir-riforma tal-qafas superviżorju fl-Irlanda kienet importanti ħafna — minħabba n-nuqqasijiet fiż-żmien ta’ qabel il-kriżi — riformi oħra li kienu aktar kruċjali għas-suċċess tal-programm ġew indirizzati l-ewwel mill-Oireachtas, f’nofs aġenda leġislattiva mimlija ħafna kif meħtieġ mill-element tas-settur finanzjarju tal-programm. Kien importanti wkoll li jittieħed iż-żmien biex jiġu kkalibrati kif xieraq il-poteri mwessa’ ta’ superviżjoni li kellhom jingħataw lis-CBI permezz tal-Att dwar is-Superviżjoni tal-Banek Ċentrali u l-Infurzar. Dan l-Att ġie adottat fl-2013, u ta setgħat investigattivi estensivi għall-kisba tal-informazzjoni u t-twettiq ta’ spezzjonijiet fuq il-post, il-ħruġ ta’ regolamenti u t-teħid ta’ azzjonijiet diretti ta’ rimedju u ta’ infurzar biex jindirizzaw ksur tar-regolament, kif ukoll li jintalbu evalwazzjonijiet indipendenti tal-awditur tal-kontijiet finanzjarji tal-banek.

85

Fil-każ tal-Portugall, l-għadd ta’ kundizzjonijiet kien proporzjonali mal-problemi strutturali li kien qed jaffaċċja l-pajjiż.

Barra minn hekk, il-pajjiżi ma sabux lilhom infushom f’ċirkustanzi simili fir-rigward ta’ problemi strutturali. Dan jiġġustifika l-varjazzjoni fl-element strutturali tal-programmi.

In-numru finali ta’ kundizzjonijiet ma tantx għandu tifsira. Riforma strutturali “rikka fil-kontenut” tista’ tkun tirrekjedi diversi passi preliminari ta’ “kontenut baxx” sabiex tkun tista’ tiġi evalwata u ppreparata tajjeb.

Barra minn hekk, kif imfisser fit-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu 50, meta ssir valutazzjoni dwar jekk il-pajjiżi humiex qegħdin f’sitwazzjoni simili f’xi qasam partikolari, huwa importanti li tingħata ħarsa mhux biss lejn valutazzjoni statika tal-prestazzjoni tagħhom f’dak il-qasam ta’ politika, iżda wkoll għandha titqies il-kapaċità tagħhom li jagħmlu tibdil sinifikanti. “Ġabra simili ta’ kundizzjonijiet” għandha tinftiehem bħala li talludi għall-kontenut kumplessiv tar-rekwiżiti, mhux għan-numru ta’ kundizzjonijiet.

88

Il-Kummissjoni tikkalkula u tippubblika l-bilanċ ċiklikament aġġustat (CAB) kif ukoll il-bilanċ strutturali (SB) u varjabbli oħra ma’ kull edizzjoni annwali tal-previżjonijiet. Jekk il-kundizzjonijiet ekonomiċi (jew il-previżjonijiet tagħhom) ikunu nbidlu, dan jista’ jaffettwa l-bilanċ ċikliku. Madankollu, jista’ jkun hemm tibdil fil-perspettiva ekonomika b’implikazzjonijiet fuq il-pożizzjoni fiskali mingħajr tibdil għall-bilanċ ċikliku, pereżempju permezz ta’ bidliet fil-proġetazzjonijiet dwar l-inflazzjoni.

Min-naħa l-oħra, meta jseħħu bidliet fil-pożizzjoni fiskali ċiklika (jew ikun hemm previżjonijiet tagħhom) minn edizzjoni annwali tal-previżjonijiet għal oħra, dan ma jimplikax awtomatikament reviżjoni fil-miri tad-defiċit taħt il-proċedura tal-EDP jew taħt il-programm. Ir-reviżjonijiet tal-miri jistgħu jkunu relatati ma’ fatturi oħra minbarra l-prospettivi mibdula għaċ-ċiklu ekonomiku, bħal kompożizzjoni differenti ta’ tkabbir, tnaqqis/żieda fid-dħul previst, bidliet fit-tkabbir potenzjali, jew fatturi oħra lil hinn mill-kontroll tal-gvern. Dawn l-elementi differenti huma debitament ikkunsidrati mill-Kummissjoni meta tiddeċiedi dwar reviżjonijiet tal-miri.

89

Ir-reviżjonijiet fil-bilanċ aġġustat ċiklikament ma jissarrfux - u ma għandhomx - awtomatikament jissarrfu f’reviżjonijiet (simili) tal-miri, kif stabbilit fit-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu 88. Għalhekk ma għandha tiġi stabbilita l-ebda rabta diretta bejn bidliet fil-bilanċi ċikliċi pproġettati u l-ħtieġa li ssir reviżjoni tal-miri.

Fil-każ tal-Ungerija, ir-reviżjoni tal-pjan ta’ aġġustament fiskali maqbul f’Mejju 2009, li estendiet l-iskadenza għall-korrezzjoni tad-defiċit eċċessiv b’mod eċċezzjonali għal sentejn mill-2009 sal-2011, kienet ukoll parzjalment ġustifikata minn tnaqqis aktar qawwi milli mistenni. Ittieħdu wkoll miżuri addizzjonali ta’ konsolidazzjoni, li rrappreżentaw xejra ċara lejn it-titjib fis-sostenibbiltà fit-tul tal-finanzi pubbliċi. Ir-reviżjoni kienet timplika pożizzjoni ta’ politika fiskali anqas proċiklika għall-2009, u b’hekk dan għen biex jiġi evitat ċirku vizzjuż ‘l isfel fl-ekonomija.

Għall-Portugall, il-mira fiskali ġiet riveduta darbtejn, waqt il-ħames u s-seba’ rieżami. Fiż-żewġ każijiet, il-miri ġew riveduti wara deterjorazzjoni mhux mistennija sostanzjali fil-perspettiva ekonomika, kif ukoll wara li t-tkabbir issarraf f’anqas rendiment mit-taxxi milli kien mistenni. Dan huwa diskuss fir-rapporti ta’ konformità fiż-żewġ rieżamijiet (Taqsimiet II u III). Barra minn dan, iż-żewġ reviżjonijiet kienu preċeduti minn sentenzi tal-Qorti Kostituzzjonali li xprunaw lakuni sostanzjali fil-baġit. Dawn il-fatturi ma kinux kompletament taħt il-kontroll tal-gvern.

90

Il-PST jippermetti li l-pjan ta’ aġġustament fiskali jitfassal mill-ġdid taħt ċerti ċirkostanzi. Skont l-Artikolu 3(5) tar-Regolament (KE) Nru 1467/97, trid tittieħed azzjoni effettiva, iżda jistgħu jseħħu avvenimenti ekonomiċi negattivi mhux mistennija b’konsegwenzi sfavorevoli kbar għall-finanzi tal-gvern.

Filwaqt li ma hemm l-ebda alogritmu prestabbilit għat-tfassil mill-ġdid tal-miri tal-baġit, is-sitwazzjoni tiġi vvalutata fuq bażi ta’ każ b’każ. Fejn ġustifikat, id-direzzjoni fiskali tista’ titfassal mill-ġdid, f’konformità mal-leġiżlazzjoni u abbażi ta’ fatturi speċifiċi. Kull meta diversi fatturi kienu jaffettwaw b’mod negattiv il-miri tad-defiċit, jew meta dawn ma kinux issodisfati, dan kien spjegat kif dovut fid-dokumenti tal-programmi speċifiċi għall-pajjiż bħal ma huma r-rieżamijiet tal-programmi jew in-noti lill-KEF.

92

In-nuqqas ta’ referenza għal kwistjonijiet partikolari fid-dokumenti tal-programm ma jimplikax li dawn ma ġewx ikkunsidrati. Pereżempju, fil-każ tal-programm tar-Rumanija, l-istruttura partikolari tal-pagi fis-servizz ċivili Rumen ġie speċifikament ikkunsidrat meta tfassal it-tnaqqis fil-pagi.

Dgħufijiet fil-ġestjoni tal-programm minħabba kontrolli dgħajfa

Il-Kummissjoni ma taqbilx li l-kontrolli kienu dgħajfa. Il-Kummissjoni tqis li l-ġestjoni tal-programm kienet xierqa.

95 (i)

Il-Kummissjoni ma taqbilx li l-ebda persuna barra t-tim tal-programm ma tagħmel rieżami tal-kalkoli u tal-proġettazzjonijiet sottostanti. Id-diskussjonijiet u l-fatti kienu ġew kontroverifikati mal-FMI (u mal-BĊE fil-każ tal-pajjiżi fil-programmi tal-EFSM) u l-linja ġerarkika tal-ECFIN tat ħarsa lejn il-proġettazzjonijiet u l-konsistenza kumplessiva.

95 (ii)

Il-ħidma tar-rappreżentanti tal-Kummissjoni ġiet ivvalutata mis-superjuri ġerarkiċi, għalkemm huwa minnu li dan sar taħt limitazzjonijiet qawwija ta’ ħin. Ara wkoll it-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafi 61, 69, 70 u 79.

L-estimi tad-differenzi fil-finanzjament, u b’hekk id-daqs tal-pakkett finanzjarju ta’ programm, hija kwistjoni importanti li tiġi miflija b’reqqa kbira mill-Istati Membri taż-żona tal-Euro u tal-UE.

95 (iii)

Ara t-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafi IX u X. Il-Kummissjoni taqbel li kien hemm nuqqasijiet fil-ġestjoni tad-dokumenti fil-parti l-bikrija tal-proċessi tal-programm. Il-Kummissjoni kienet qed topera taħt pressjoni qawwija ħafna ta’ ħin u kellha l-bżonn li tistabbilixxi proċeduri sodi u effettivi ta’ maniġġar ta’ kriżijiet. Iċ-ċirkostanzi ta’ kriżi ma kinux jippermettu ż-żamma ta’ dokumentazzjoni bir-reqqa.

Kaxxa 6

Il-Kummissjoni ma taqbilx li fil-każ tar-Rumanija ma ġew identifikati l-ebda miżuri. Il-miżuri fil-baġit emendat għall-2009, adottat fit-28 ta’ April 2009 mill-Parlament Rumen, ma kinux inklużi bħala kundizzjonijiet fil-MtQ minħabba l-perjodu ta’ żmien bejn il-missjoni u l-iffirmar tal-MoU. Il-Memorandum ta’ Qbil (MtQ), li ġie ffirmat fit-23 ta’ Ġunju 2009, jistipula, għat-tnaqqis gradwali ulterjuri tad-defiċit fl-2009-2010, li “L-aġġustament se jkun fil-biċċa ‘l kbira mmexxi mill-infiq, billi jitnaqqas il-kont tal-pagi tas-settur pubbliku, jitnaqqas l-infiq fuq l-oġġetti u s-servizzi, jitnaqqsu s-sussidji lil entitajiet pubbliċi u permezz ta’ tnaqqis fl-infiq kapitali fuq affarijiet bħal vetturi u tagħmir tal-uffiċċju. Se tingħata prijorità lil proġetti ta’ investiment kofinanzjati minn Fondi tal-UE.” Id-Deċiżjoni tal-Kunsill tas-6 ta’ Mejju 2009 li tipprovdi assistenza finanzjarja mill-Komunità fuq terminu medju lir-Rumanija (2009/459/KE) tinkludi dawn il-miżuri skont l-Artikolu 3, paragrafi 5c/g.

Fil-każ tal-Ungerija, il-miżuri kollha ta’ konsolidazzjoni fiskali li tinsab fil-kontijiet tal-baġit tal-2009 u tal-2010 ma’ impatti verifikabbli li jnaqqsu d-defiċit l-impatti ġew inkorporati fil-MtQ oriġinali jew MtQ sussegwenti riveduti.

98

Il-Kummissjoni pprovdiet diversi fajls li fihom dejta sottostanti użata għall-kostruzzjoni tat-tabelli tad-distakk fil-finanzjament li ġew ippubblikati mill-Kummissjoni. Xi kultant is-suppożizzjonijiet li jirfdu l-kalkolu tad-distakk fil-finanzjament kienu ppreżentati b’mod pjuttost konċiż, b’mod li wieħed ma jistax jirriproduċi l-kalkolu abbażi biss ta’ din l-informazzjoni.

F’każ minnhom (l-Ungerija), id-distakk fil-finanzjament ġiet ikkalkulat mill-FMI biss u l-Kummissjoni tirrikonoxxi li hija ma kinitx f’pożizzjoni li tipprovdi kopja tal-kalkoli sottostanti. Il-Kummissjoni bniet il-kapaċità tagħha biex tikkalkula d-distakk fil-finanzjament hekk kif il-kriżi kienet qed tiżviluppa.

98 (i)

Id-daqs tal-programm tal-Ungerija kien ibbażat għal kollox fuq il-kalkoli tal-FMI. Malli faqqgħet għal għarrieda l-kriżi fl-Ungerija, li kien l-ewwel pajjiż li talab għall-għajnuna, il-kapaċità tat-tim tal-programm li jiddependi fuq il-kompetenza tal-FMI tqies bħala vantaġġ kruċjali. Madankollu n-numri ġew analizzati mill-Istati Membri tal-UE qabel ma ġie stabbilit il-pakkett ta’ finanzjament.

98 (ii)

Fil-każ tal-Irlanda, il-Qorti tagħmel il-paragun bejn żewġ indikaturi differenti tal-finanzi pubbliċi — id-defiċit abbażi tad-dovuti ESA u d-defiċit tal-Erarju abbażi tal-ħlas. Filwaqt li t-tnejn li huma jirriflettu l-istat tal-finanzi pubbliċi jista’ jkun hemm differenzi sinifikanti fid-daqs u l-għamla tagħhom. Ir-rikonċiljazzjoni bejn iż-żewġ indikaturi tirrikjedi għarfien dettaljat tal-kontabilità tal-finanzi pubbliċi taħt iż-żewġ sistemi. Dan is-soltu jsir mill-awtoritajiet tal-istatistika matul in-notifika biannwali tal-EDP lill-Eurostat.

Għall-perjodu ta’ tbassir, is-suppożizzjonijiet huma applikati għat-tranżazzjonijiet finanzjarji l-kbar li huma mistennija li jiġu rreġistrati mill-awtoritajiet nazzjonali fil-bilanċ tal-Erarju, li jikkostitwixxi differenza mill-bilanċ tal-ESA bbażat fuq id-dovuti. Fost tali tranżazzjonijiet kbar hemm ripagamenti taċ-ċedoli, li jammontaw għal madwar EUR 9,3 biljun tad-differenza. Barra minn hekk, l-Aġenzija Nazzjonali għall-Ġestjoni tat-Teżor kienet tinkludi riżervi ta’ kontinġenza addizzjonali minbarra l-kalkoli tal-ħtiġijiet bażi ta’ finanzjament tal-Fisku, biex b’hekk żdiedu l-ħtiġijiet ta’ finanzjament, filwaqt li tali riżervi ġew esklużi mill-istimi tad-dejn u tad-defiċit tal-ESA. Fi żmien ta’ sensittività estrema tas-suq, in-nuqqas tad-dettalji speċifiċi kien motivat minn nuqqas ta’ rieda mill-awtoritajiet Irlandiżi u l-imsieħba tal-programm li jiżvelaw pjanijiet ta’ self speċifiċi. Elementi oħra tad-differenza huma marbuta mal-fatt li kien hemm xi diverġenzi fl-istimi tad-defiċit fiskali minn istituzzjonijiet differenti. L-aktar stima konservattiva ġiet inkluża fil-kalkoli tal-ħtiġijiet ta’ finanzjament.

Id-dokumenti tal-programm jinkludu l-elementi ewlenin tal-proġettazzjonijiet fiskali u l-kalkoli dwar il-ħtiġijiet finanzjarji u jsemmu wkoll f’nota ta’ qiegħ il-paġna xi differenzi bejn it-tnejn.

Proġettazzjonijiet tad-defiċit aggregat tal-kontanti tal-erarju ġew madankollu inklużi fil-”Programm ta’ Aġġustament Ekonomiku għall-Irlanda” u f’dokumenti sussegwenti tal-programm.

Dejjem ikun hemm differenzi bejn stimi bbażati fuq il-kontanti u dawk ibbażati fuq id-dovuti. Madankollu, ma kien hemm l-ebda ħtieġa li jiġu spjegati d-devjazzjonijiet bejn l-istimi bbażati fuq il-ħlas u dawk ibbażati fuq id-dovuti peress li dawn tal-aħħar kienu l-aktar indikaturi rilevanti għall-finijiet tal-programm, b’mod partikulari minħabba li dawn huma l-indikaturi meħtieġa mis-sorveljanza fiskali tal-UE u tal-EDP.

99

Il-Kummissjoni taqbel parzjalment mal-valutazzjoni tal-Qorti. Il-Kummissjoni wettqet testijiet estensivi tas-sensittività iżda żammithom għaliha sabiex ma tikkaġunax xenarji negattivi. Dan it-tagħrif kien sensittiv ħafna u seta’ ma kienx xieraq li jiġi rilaxxat f’kuntest ta’ swieq finanzjarji volatili ħafna.

Fil-każ tal-Irlanda b’mod speċifiku, is-sensitività għal xokkijiet fir-rati tal-kambju u tal-imgħax dejjem kienet titqies fil-proġettazzjonijiet ekonomiċi u fiskali. Iċ-ċirku vizzjuż bejn il-kriżijiet ta’ tkabbir, fiskali u finanzjarji kienu miftiehma tajjeb meta kien tfassal il-programm ta’ assistenza finanzjarja għall-Irlanda. (ara d-Dokument Okkażjonali Nru 76). L-iskop tal-programm UE-FMI kien li jinkiser dan iċ-ċirku vizzjuż, inkluż bit-tneħħija tax-xokk tar-rata tal-imgħax fuq il-finanzi pubbliċi permezz ta’ assistenza finanzjarja esterna u b’hekk tiġi pprovduta ċ-ċertezza għas-settur privat (tnaqqis tal-marġni).

100

Jekk il-”kundizzjonijiet stabbiliti mill-Kunsill” tirreferi għall-kundizzjonijiet ta’ politika miftiehma taħt il-programm, allura dan sar b’mod ċar mill-Kummissjoni. Jekk il-”kundizzjonijiet stabbiliti mill-Kunsill” tirreferi għall-gwida ta’ politika maħruġa mill-Kunsill skont l-oqfsa ta’ sorveljanza ekonomika regolari tal-UE, il-Kummissjoni kkonformat ruħha wkoll mad-dispożizzjonijiet legali eżistenti.

101

Jekk jogħġbok ara t-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu XV.

L-għażla tad-defiċit ESA mhijiex immotivata biss mill-proċedura ta’ żbilanċ eċċessiv (PŻE). Jista’ jkun utli li l-osservazzjoni tal-Qorti tiġi kkumplimentata bi spjegazzjoni dwar il-merti tal-kontijiet nazzjonali u dejta tal-ESA għad-defiċit kontra dejta tal-kontanti fil-kuntest tas-sorveljanza fiskali. Jekk ix-xogħol isir biss b’bilanċ tal-kontanti, dan ma jkollux effett ieħor ħlief li tiżdied l-inċertezza, minflok titnaqqas, peress li dan jiftaħ il-bieb biex il-gvernijiet ikunu jistgħu jilagħbu bil-mument ta’ meta jagħmlu l-ħlas ta’ ċerti tranżazzjonijiet sabiex jintlaħqu l-miri tad-defiċit.

102

L-eżistenza tal-possibbiltà ta’ reviżjonijiet statistiċi ma għandhiex isservi ta’ skuża għal bidla lejn miri baġitarji tal-flussi tal-flus. Is-sistema tal-flussi tal-flus timplika tipi oħra ta’ inċertezzi b’implikazzjonijiet negattivi anki ikbar għall-affidabbiltà tal-kundizzjonalità fiskali.

Jekk jogħġbok ara wkoll it-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu XV.

102 (i)

Id-dikjarazzjoni dwar l-Ungerija hija fattwalment korretta u tirreferi għal reviżjoni ex post tal-istatistika (ara t-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu 90).

102 (ii)

Id-dikjarazzjoni dwar ir-Rumanija hija fattwalment korretta u tirreferi għal reviżjoni ex post tad-dejta vvalidata minn Eurostat, barra l-kontroll ta’ min jagħmel il-previżjoni. Barra minn hekk, fin-nota tal-KEF tat-23 ta’ Awwissu 2010 li rrappurtat dwar il-missjoni tas-26 ta’ Lulju — il-5 ta’ Awwissu hemm kaxxa f’paġna 13 li tispjega d-differenza bejn il-flus kontanti u d-defiċit ESA 95 fil-każ tar-Rumanija.

102 (iii)

Ir-reviżjoni fl-Irlanda kienet dovuta għal riklassifikazzjoni (kif ivvalidat mill-Eurostat) tad-dħul mill-bejgħ ta’ liċenzji tat-telefonija mobbli mill-2012 sal-2013, li mhux taħt il-kontroll ta’ min jagħmel il-previżjoni.

103

Pajjiżi bi programmi kellhom ukoll jikkonformaw mar-regoli tal-PDE li tistabbilixxi qafas ta’ miri fiskali. Dawn il-miri fiskali għandhom jiġu definiti f’konformità mad-definizzjoni ESA.

Fejn l-operazzjonijiet ta’ salvataġġ tal-banek setgħu kellhom impatt konsiderevoli, imma madankollu diffiċli li jiġi prevsit, fuq ir-riżultati baġitarji, dawn l-operazzjonijiet kienu esklużi mill-miri tal-programm fiskali.

Fil-każ tal-Irlanda, il-Kummissjoni kienet ċara dwar id-definizzjoni tad-defiċit sottostanti, li kellu jkun - u kien - konsistenti mas-sistema tal-kontijiet nazzjonali. Id-definizzjoni tal-mira fiskali għalhekk eskludiet l-impatt tal-appoġġ dirett lill-banek.

Il-Kummissjoni kkalkulat id-defiċit sottostanti bħala: d-defiċit nominali għajr it-trasferimenti kapitali li jżidu d-defiċit ipprovduti lill-banek bħala parti mill-miżuri ta’ salvataġġ tas-settur finanzjarju. L-ammont ta’ miżuri ta’ appoġġ lis-settur finanzjarju huwa inkluż fit-”Tabella supplimentari għall-kriżi finanzjarja” ippubblikata minn Eurostat, fil-linja “Injezzjonijiet ta’ kapital irreġistrati bħala li jżidu d-defiċit (trasferiment ta’ kapital)”. Madankollu, xi kultant, din il-linja tinkludi wkoll trasferimenti kapitali li ma jkunux ittrattati bħala miżuri ta’ sostenn finanzjarju għal finijiet ta’ PDE. B’mod partikolari, il-pagamenti ta’ dividendi minn Anglo Irish Bank fil-forma ta’ ishma ordinarji ġew ittrattati bħala trasferimenti kapitali.

104

Fil-każ tal-Irlanda, ġiet ipprovduta tabella tal-”monitoraġġ tal-programm” bħala anness għall-MtQ matul il-perjodu tal-programm. Dan ipprovda l-istatus ta’ konformità tar-rekwiżiti differenti. L-informazzjoni li kien hemm f’din it-tabella żdiedet matul il-kors tal-programm.

Fil-każ tar-Rumanija, il-progress fir-riformi strutturali kien irrappurtat skont is-suġġett u mhux il-kundizzjoni. Il-Kummissjoni taqbel li dan jista’ jagħmilha diffiċli għall-qarrej li jevalwa b’mod sħiħ l-istat ta’ konformità.

105

Il-Kummissjoni żvelat sa liema punt il-kundizzjonijiet kienu ġew osservati. B’mod tipiku, “mhux osservati” intużat biss f’ċirkostanzi fejn deher ċar li l-kundizzjoni ma kinitx se tiġi rispettata fi żmien qasir. L-iskadenzi ta’ spiss ġew iffissati b’mod ambizzjuż ħafna sabiex tiġi inkoraġġita azzjoni aktar mgħaġġla. F’każ fejn l-azzjoni ta’ riforma tkun avvanzata, deher li jkun aktar xieraq l-użu ta’ terminu intermedjarju bejn “Osservati” u “mhux osservati”.

Fil-każ speċifiku tal-Irlanda, ġiet ipprovduta tabella tal-”monitoraġġ tal-programm” bħala anness, li tagħti l-informazzjoni dwar l-istat tal-konformità tad-diversi rekwiżiti. Dawn ġew deskritti bħala “osservati” jew “mhux osservati”.

106

F’ħafna każijiet, ir-riżultati dettaljati tal-monitoraġġ ġew stabbiliti fit-test prinċipali tar-rapport ta’ rieżami, pjuttost milli fit-tabella ta’ monitoraġġ stess. B’mod partikolari, dan kien il-każ għal kundizzjonijiet li kienu “għadhom għaddejjin” jew “imdewma”. Barra minn hekk, hekk kif il-programmi kienu għaddejjin, xi kundizzjonijiet u l-monitoraġġ ta’ magħhom ġew amalgamati ma’ kundizzjonijiet oħra jew ġew ittrasferiti għal taqsimiet differenti tal-programmi.

Kaxxa 7 It-tieni inċiż

Progress fit-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva u miżuri oħra biex jiżdied l-assorbiment ta’ fondi tal-UE fir-Rumanija huma rrappurtati fir-rapporti tal-missjoni. Ara pereżempju l-paragrafu 37 fil-p. 17 tan-nota tal-KEF tat-23 ta’ Awwissu 2010, li tinkludi rapport dwar il-missjoni ta’ bejn is-26 ta’ Lulju u l-5 ta’ Awwissu.

Kaxxa 7 It-tielet inċiż

Il-Kummissjoni taqbel li l-progress dwar din il-miżura speċifika fir-Rumanija mhux rappurtat. Dan kien minħabba li l-attenzjoni nxteħtet fuq it-titjib tal-ġbir tat-taxxa u t-tnaqqis tal-evażjoni tat-taxxa u l-frodi, b’assistenza teknika pprovduta mill-FMI u min missjonijiet mid-DĠ TAXUD tal-Kummissjoni (ara l-paragrafu 27 fil-paġna 14 tan-nota tal-KEF tal-23 ta’ Awwissu 2010, li tinkludi rapport dwar il-missjoni ta’ bejn is-26 ta’ Lulju u l-5 ta’ Awwissu).

Kaxxa 7 Ir-raba’ inċiż

Il-kundizzjoni dwar ir-riorganizzazzjoni tal-gvern lokali fil-programm Portugiż ma kinitx biss dwar il-muniċipalitajiet. Il-kundizzjoni fil-MtQ oriġinali kienet tiddikkjara “Riorganizzazzjoni tal-amministrazzjoni tal-gvern lokali. Bħalissa hemm 308 muniċipalità u 4,259 parroċċa. Sa Lulju 2012, il-gvern għandu jiżviluppa pjan ta’ konsolidament biex jirriorganizza u jnaqqas b’mod sinifikanti l-għadd ta’ dawn l-entitajiet”.

Il-konformità ma’ din il-kundizzjoni ġiet irrappurtata f’diversi dokumenti ta’ analiżi tal-programm. Il-kundizzjonalità ta’ politika f’din il-kwistjoni evolviet matul iż-żmien, filwaqt li tqieset l-oppożizzjoni politika qawwija. L-għadd ta’ freguesias (parroċċi) tnaqqas għal 2882 wara l-elezzjonijiet lokali f’Settembru 2013. Filwaqt li ma kien hemm l-ebda tnaqqis fl-għadd ta’ muniċipalitajiet, id-dispożizzjoni legali ġdida għall-ħolqien ta’ komunitajiet intermuniċipali ġiet implimentata.

107 (i)

L-eżempju pprovdut għall-Irlanda jindika li l-kundizzjonalità fuq il-qafas baġitarju pluriennali tqieset bħala totalment konformi. Il-Kummissjoni, madankollu, kemm-il darba għamlitha ċara fl-analiżijiet trimestrali tagħha li hija kellha tħassib dwar elementi speċifiċi tal-qafas. Hija reġgħet qajmet il-kwistjoni fil-kuntest tas-Semestru Ewropew 2014.

107 (ii)

Fid-dawl tal-grad għoli ta’ awtonomija taż-żewġ reġjuni u t-308 muniċipalità fil-Portugall, il-Kummissjoni kellha taċċetta li r-rappurtar regolari konsolidat dwar PPPs reġjonali u lokali u l-SOEs (impriżi tal-istat) ma kienx fattibbli u jkun jirrekjedi ammont sproporzjonat ta’ riżorsi amministrattivi.

109

Il-Kummissjoni taqbel li l-ħidma mal-FMI għenitha tiġġestixxi l-programmi hekk kif kienet qed tikseb esperjenza fl-immaniġġar ta’ kriżijiet. Madankollu, il-Kummissjoni ma taqbilx li l-prattiki innutati mill-Qorti ġew introdotti biss fiż-żmien li fih kienu qed jiddekorru l-programmi. L-ispreadsheets ta’ tbassir tal-Kummissjoni diġà kienu iktar dettaljati minn dawk tal-FMI. It-timijiet tal-Kummissjoni għal missjonijiet tal-programm għandhom tendenza li jkunu akbar minn dawk tal-FMI mill-bidu, minħabba l-parteċipazzjoni ta’ Direttorati Ġenerali oħra apparti d-DĠ ECFIN.

111

L-arranġamenti informali ħadmu tajjeb. L-iskambju tal-informazzjoni kien metikoluż ħafna u ma hemm l-ebda evidenza li n-nuqqas ta’ arranġamenti aktar formali kien xi problema.

111 (iv)

L-istituzzjonijiet għandhom proċeduri differenti tat-teħid tad-deċiżjonijiet u jidher li ma jkunx realistiku li jiġi fformalizzat ex ante xi ftehim ta’ riżoluzzjoni li fil-fatt jiffaċilita r-riżoluzzjoni ta’ disputi li jista’ jkun hemm.

114

Fl-Irlanda, il-BĊE, bħala istituzzjoni indipendenti kkonċernata mill-politika monetarja, ma pprovdietx informazzjoni interna lill-Kummissjoni. Din tinkludi informazzjoni dwar id-deliberazzjonijiet interni tagħha, jew relatati maghom, dwar il-kwistjoni tal-kondiviżjoni tal-piżijiet. Bħala riżultat tal-istatus indipendenti tal-BĊE, il-Kummissjoni mhijiex f’pożizzjoni li titlob it-tali informazzjoni mill-BĊE. Minħabba li l-ammont ta’ finanzjament tal-BĊE kien qrib il-PDG annwali Irlandiż, kien essenzjali għas-suċċess tal-programm li jibqa’ għaddej il-finanzjament tal-BĊE. Għalhekk il-Kummissjoni, kif ukoll l-FMI, aċċettaw tali kundizzjoni. L-iżviluppi li seħħew minn dakinhar iġġustifikaw l-għażla li ma ssirx rikapitalizzazzjoni interna ta’ detenturi prinċipali ta’ bonds. Huwa ċar li d-dejn Irlandiż huwa sostenibbli, il-firxiet tal-CDS niżlu għal-livelli ta’ Franza, il-Belġju u s-Slovakkja, il-klassifikazzjoni tal-kreditu tal-Irlanda ġiet aġġornata ‘l fuq, u l-banek Irlandiżi ħallsu lura il-biċċa l-kbira tal-finanzjament mill-BĊE.

Barra minn hekk, id-deċiżjoni li ma jiġux rikapitalizzati detenturi prinċipali ta’ bonds trid tiġi kkunsidrata fil-kuntest tagħha. Kien hemm garanzija globali għad-depożiti li kienet imfassla mill-awtoritajiet Irlandiżi. Il-benefiċċji ta’ tali azzjoni kellha tiġi wkoll ibbilanċjata kontra l-kosti f’termini tal-effetti sekondarji fuq banek oħra u tar-riskji ta’ litigazzjoni.

Parti III

Il-livelli tal-prezzijiet xi drabi ogħla mil-linji gwida inizjali tal-banek

Dawn id-differenzi huma inerenti fil-proċess tal-ħruġ ta’ bonds.

121

Filwaqt li t-”Talbiet għal preżentazzjonijiet/proposti” ntbagħtu lill-banek sa mill-2011 (jiġifieri għat-tranżazzjonijiet kollha tal-EFSM), sal-2010 il-proposti kienu jiġu miġbura mill-banek permezz ta’ laqgħat u konferenzi bit-telefown u ddokumentati fin-”noti dwar l-għażla tal-banek”. Dawn kienu jitħejjew sa mill-ewwel tranżazzjoni BoP relatata mal-kriżi f’Diċembru 2008 u kienu jsiru disponibbli għall-Qorti.

122

Il-Qorti eżaminat jekk il-livell tal-ipprezzar fil-jum tan-negozju kienx iġġustifikat sempliċiment billi dan tqabbel mal-linja gwida inizjali dwar prezz, mogħtija mill-banek fil-proposti tagħhom, mingħajr ma jittieħed kont dovut tal-iżviluppi fis-suq bejn dawn iż-żewġ dati. Iż-żewġ każijiet imsemmija mill-Qorti jirreferu għal “talba għall-proposti” waħda. Kien hemm perjodu ta’ 14 u ta’ 23 ġurnata, rispettivament, bejn il-linja gwida inizjali ta’ prezz, u l-jum tan-negozju. Id-devjazzjonijiet mil-linja gwida inizjali ta’ prezz huma inerenti fil-proċess b’mod ġenerali, u b’mod partikolari fil-każ ta’ tali perjodu twil ta’ żmien.

Din l-osservazzjoni għandha titqies fid-dawl tal-osservazzjoni tal-Qorti fil-paragrafu 118 li “l-ispiża finali tad-dejn kienet konformi mas-suq u mal-livelli bejn il-pari”.

123

Il-Kummissjoni tfakkar li d-dgħufijiet identifikati jirreferu għall-perjodu sal-2010 biss u kienu limitati għal kwistjonijiet ta’ dokumenatazzjoni. Dawn ma jirreferux għal proċess ta’ ġestjoni tad-dejn innifsu.

Il-Kummissjoni tirrikonoxxi li kien hemm xi nuqqasijiet fid-dokumentazzjoni fil-proċess tas-self fis-snin inizjali, iżda l-proċess ġie ġestit b’mod adatt u ma kellu l-ebda impatt fuq ir-riżultat.

Il-Kummissjoni tqis li fl-ewwel snin is-selezzjoni tal-banek ewlenin kienet kompetittiva anki jekk mhux dokumentata kompletament. Fir-rigward tal-prekawzjonijiet kontra l-iżvelar ta’ informazzjoni privileġġata jew materjal mhux pubbliku, il-Kummissjoni tikkonforma ma’ regoli u regolamenti eżistenti u mal-prattika tas-suq meta twettaq operazzjonijiet ta’ finanzjament. Barra minn hekk, il-banek involuti fi tranżazzjonijiet ta’ finanzjament huma soġġetti għal regolamenti dwar it-titoli nazzjonali, inklużi regoli dwar il-prevenzjoni tal-abbuż minn informazzjoni privileġġata, li jipprovdu assigurazzjoni addizzjonali lill-Kummissjoni.

L-istrateġija ta’ allokazzjoni tiġi diskussa minn qabel mal-banek ewlenin ta’ ġestjoni u jiġi applikat approċċ standard, f’konformità mal-prattika tas-suq. Ir-regoli ta’ allokazzjoni huma għalhekk kompletament ċari għall-partijiet kollha involuti. L-allokazzjoni finali għandha tiġi deċiża mill-Kummissjoni.

Il-monitoraġġ tal-attivitajiet tas-suq sekondarju kien ifformalizzat mill-Kummissjoni fl-2012.

Il-livell ta’ firxiet bejn il-prezzijiet u l-offerti jiddependi fuq għadd ta’ parametri differenti.

127

Il-Kummissjoni kellha twettaq l-operazzjonijiet ta’ self f’ċirkostanzi eċċezzjonalment diffiċli. Minkejja dan, hija rnexxielha tiġġestixxi b’suċċess il-ħruġ tad-dejn f’konformità mal-prattiki tas-suq.

128

Filwaqt li l-Kummissjoni tirrikonoxxi li l-manwal tal-proċedura ġie aġġornat matul iż-żmien, il-proċess kien dokumentat b’mod ċar sa mill-bidu f’noti separati. Il-Kummissjoni tenfasizza li t-titjib fil-kwalità tad-dokumentazzjoni japplika minn Jannar 2011. Fil-mument tal-abbozzar tar-rapport tal-Qorti kienet ilha fis-seħħ għal aktar minn erba’ (4) snin u kienet użata għat-tranżazzjonijiet kollha tal-EFSM, li jirrappreżentaw il-maġġoranza tal-operazzjonijiet kemm fin-numru u kif ukoll fl-ammont.

129

Il-Kummissjoni tenfasizza li l-għażla ta’ banek ewlenin kienet dejjem konformi mal-proċeduri eżistenti u ddokumentati b’mod xieraq. Inizjalment din kien abbażi ta’ “noti dwar is-selezzjoni tal-banek” u sa minn Jannar 2011, il-proċess ġie fformalizzat ulterjorment abbażi ta’ proċedura “talba għal proposta”.

130

Il-Kummissjoni tqis li hija rrispettat ir-regoli u r-regolamenti eżistenti kif ukoll il-prassi tas-suq f’dan ir-rigward. Barra minn hekk, il-banek huma suġġetti għar-regolamenti dwar it-titoli nazzjonali, inklużi regoli dwar il-prevenzjoni tal-abbuż minn informazzjoni privileġġata, li tipprovdi assigurazzjoni addizzjonali.

Barra minn hekk, l-Artikolu 6(2)(a) tar-Regolament (UE) Nru 596/2014 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ April 2014 dwar l-abbuż tas-suq (ĠU L 173, 12.6.2014, p. 1), li se japplika għall-emittenti mit-3 ta’ Lulju 2016, espressament jeżenta t-tranżazzjonijiet, l-ordnijiet jew l-imġiba tal-Unjoni.

133

L-istrateġija ta’ allokazzjoni tiġi diskussa minn qabel mal-banek ewlenin ta’ ġestjoni u jiġi applikat approċċ standard, f’konformità mal-prassi tas-suq. L-allokazzjoni ssir f’kooperazzjoni mill-qrib mas-sindakat u l-ordnijiet kollha jsiru trasparenti lill-Kummissjoni, li għandha kontroll sħiħ fuq il-proċess u tagħti l-qbil tagħha dwar l-allokazzjoni finali. It-tabelli ta’ allokazzjonijiet kollha huma disponibbli għall-Kummissjoni.

134

Ġie introdott impenn formali ta’ “suq sekondarju” bħala karatteristika standard tal-ittra ta’ mandat tal-UE għall-EFSM, jiġifieri minn Jannar 2011 ’il quddiem.

135

Filwaqt li l-Kummissjoni kienet formalment qed tivverifika l-likwidità fis-suq sekondarju sa mill-2012, għandu jiġi osservat li mhijiex prassi komuni li l-emittenti ġeneralment jivverifikaw il-likwidità tas-suq sekondarju.

136

Il-fatt li li l-firxiet bejn it-talba u l-offerta jvarjaw bejn il-banek huwa ħaġa normali, speċjalment meta wieħed iqis l-għadd ta’ parteċipanti fis-suq.

138

Id-disparità finanzjarja stmata fil-bidu tal-programm mhix pjan. Hija tirrappreżenta stima tal-ħtiġijiet finanzjarji li għandhom jiġu ssodisfati matul il-programm, b’riżerva inkluża — f’xi każijiet b’mod espliċitu — li tirrifletti l-inċertezza inerenti f’dawn l-estimi. Ir-riżerva sservi biex tiżgura li jkun hemm biżżejjed finanzjament skont riżultati agħar milli mistennija u biex tiġġenera l-fiduċja tal-investituri u tappoġġja l-proċess tal-irkupru ekonomiku.

139

Il-marġnijiet ta’ sikurezza inklużi fil-programmi bikrija, imfassla wara l-kollass tal-bank Lehman Brothers, jirriflettu l-iskala tal-inċertezza li kienet inħasset f’dak iż-żmien u l-ħtieġa li jiġi żgurat li l-pakkett ta’ finanzjament jispiċċa li jkun biżżejjed. Il-ħtiġijiet tas-settur bankarju huma partikolarment diffiċli li wieħed jipprevedi, li jwassal għal ħtieġa ta’ riserva ta’ kontinġenza sostanzjali għal pajjiżi bħall-Irlanda b’diffikultajiet sinifikanti fis-settur bankarju. Kien meħtieġ li l-pakkett ta’ finanzjament ikun kbir biżżejjed minħabba din l-inċertezza u biex is-swieq jiġu żgurati li l-bżonnijiet kollha kienu koperti. Għalhekk, huwa mistenni li, sakemm ma jimmaterjalizzawx żviluppi negattivi, il-ħtiġijiet ta’ ffinanzjar għandhom jiddaħħlu taħt il-pakkett.

139 (iv)

Il-ħlas lura ta’ self mill-FMI qabel id-data ta’ skadenza tagħhom għandu x’jaqsam mas-suċċess tal-pajjiżi — u b’estensjoni tal-programmi — li jkunu jistgħu jaċċessaw is-swieq f’rati baxxi biżżejjed biex isir il-ħlas lura fi żmien li jkun kmieni politikament u ekonomikament vantaġġjuż. Ir-rabta bejn ħlas lura kmieni u ħtiġijiet ta’ finanzjament iżjed baxxi jirrikjedi għadd ta’ suppożizzjonijiet li jista’ jkunu minnhom, jew jistgħu anki ma jkunux. Barra minn hekk, kif indikat band’oħra, il-finanzjament tal-programm kien jinkludi marġini ta’ sikurezza bħala sinjal lis-swieq u kienu strumentali għas-suċċess tal-programmi.

140

Għandu jiġi nnutat li l-Portugall ma użax l-għajnuna finanzjarja kollha disponibbli taħt il-programm, u li huwa temm il-programm b’riżerva sostanzjali tat-Teżor.

L-iffaċilitar tal-kundizzjonijiet monetarji huwa veru wkoll fil-każ tal-programm Irlandiż.

141

Matul il-programm l-iżborsamenti tal-FMI kienu normalment magħmula lill-Bank Ċentrali sabiex jikkostitwixxu riżervi ta’ valuta barranija, filwaqt li l-iżburżamenti tal-KE saru lill-Ministeru tal-Finanzi għall-finanzjament tal-baġit. Fl-2010 saru wkoll xi ħlasijiet tal-FMI lill-Ministeru tal-Finanzi għall-baġit. Ir-raġuni kienet li d-defiċit tal-baġit kien ogħla milli kien mistenni oriġinarjament minħabba anqas tkabbir u nuqqas ta’ osservanza tal-politika, filwaqt li r-riżervi fil-Bank Ċentrali kienu f’livell adegwat. Madanakollu wieħed ma jistax minn dan jiddeduċi li l-Bank Ċentrali indirettament kopra xi parti mill-ħtiġijiet addizzjonali tal-gvern fejn jidħol iffinanzjar. Il-gvern irnexxielu jħallas u jirrifinanzja l-obbligi kollha ta’ dejn li kellu matul il-programm. Il-politika monetarja, li hija kompetenza esklussiva tal-bank ċentrali indipendenti, naturalment taffettwa wkoll il-kundizzjonijiet ta’ finanzjament domestiku. Dan, madankollu, ma għandux jitqies bħala appoġġ indirett.

146

Id-dikjarazzjoni dwar l-Ungerija ma tqisx iż-żieda ta’ assorbiment tal-fondi tal-UE.

147

Huwa importanti li jiġu separati kunċettwalment l-impatt pożittiv fuq id-dħul ta’ miżuri ġodda mit-tnaqqis fid-dħul dovut għal tnaqqis fl-attività ekonomika. L-impatt reali ta’ riforma tat-taxxa ma jistax jiġi evalwat billi wieħed iħares lejn il-prestazzjoni kumplessiva tad-dħul f’ekonomija. Hija meħtieġa stima tax-xenarju kontrofattwali fin-nuqqas ta’ riforma.

148

Mhux l-atti leġislattivi kollha jirreferu għal bidliet introdotti li jaffettwaw il-proporzjon tat-taxxa mal-PDG u mhux kollha huma relatati mal-kundizzjonalità tal-programmi BoP. Ir-raġunijiet għall-introduzzjoni tagħhom kienu kumplessi.

Tweġiba komuni tal-Kummissjoni għall-paragrafi 150 u 151

Il-bidla fil-bilanċ strutturali hija affettwata mhux biss mill-miri stabbiliti u l-għażliet ta’ politika li jkunu saru biex jintlaħqu dawn il-miri, iżda wkoll minn firxa usa’ ta’ fatturi lil hinn mill-kontroll tal-gvern relatati mal-ambjent estern. Dawn jinkludu r-rati tal-inflazzjoni, liema elementi jiffurmaw it-tkabbir, is-sentiment tas-suq li jaffettwa l-kosti tas-self, kif ukoll reviżjonijiet ex post tad-dejta. Barra minn hekk, fl-iffissar tal-miri, tqisu l-kunsiderazzjonijiet speċifiċi tal-pajjiżi li jmorru lil hinn mir-relazzjonijiet stabbiliti hawn taħt. Għalhekk, ir-relazzjonijiet bejn il-varjabbli msemmija fil-paragrafi 150 u 151 huma ta’ natura kumplessa. Bħala konsegwenza, it-tfassil ta’ livelli ta’ referenza għall-pajjiżi abbażi ta’ dawn ir-relazzjonijiet mhux bilfors li jkun utli biex jinkixfu l-isfidi ffaċċjati qabel il-programm jew ir-riżultati ta’ wara.

Filwaqt li, b’mod ġenerali, pożizzjoni fiskali dgħajfa fil-mument inizjali tirrikjedi pass aktar mgħaġġel ta’ konsolidazzjoni, dan il-fattur ma jistax jitqies b’mod iżolat minn fatturi oħrajn, xi kultant speċifiċi għall-pajjiż, fatturi li jaffettwaw l-iżbilanċi fiskali li jkollhom jiġu korretti. Għandu jiġi nnutat ukoll li l-perjodu ta’ żmien mogħti mill-Kunsill għall-korrezzjoni tal-iżbilanċ eċċessiv (bl-isforz strutturali sottostanti rrakkomandat) jista ma jkunx jikkoinċidi mal-perjodu tal-programm.

152

L-isforz fiskali stabbilit fil-programmi ġie ddeterminat fuq il-bażi ta’ firxa wiesgħa ta’ fatturi. Il-livell inizjali ta’ dejn kien ikkunsidrat, iżda kienu wkoll ikkunsidrati fatturi oħra speċifiċi għall-pajjiż.

Bħala ekonomija b’introjtu medju u mhux fiż-żona tal-euro, ir-Rumanija hija aktar vulnerabbli għal-livell tagħha ta’ dejn pubbliku minn pajjiżi bi dħul ogħla li huma fiż-żona tal-euro. Meta l-programm kien ġie approvat, ir-rati tal-imgħax fuq id-dejn pubbliku tar-Rumanija kien żdied bi 300 punti bażi, li jindikaw dubji fis-swieq finanzjarji internazzjonali dwar il-pożizzjoni ta’ finanzjament sovran tal-pajjiż.

153

Filwaqt li miżuri fiskali temporanji ma jirrappreżentawx bidla permanenti fil-bilanċ fiskali sottostanti, dawn jista’ jkollhom impatt permanenti fuq il-livell tal-istokk tad-dejn u b’hekk itejbu jew iħażżnu s-sostenibilità fit-tul tiegħu.

Mhux il-miżuri temporanji kollha fis-snin tal-programm ġew introdotti biex jintlaħqu l-miri tad-defiċit. F’xi każijiet kienu meħtieġa miżuri ta’ darba jew temporanji (bħalma huma miżuri ta’ appoġġ lill-banek), jew kienu lil hinn mill-kontroll tal-gvern (bħal deċiżjonijiet tal-Qorti). Miżuri temporanji eventwalment kellhom jiġu sostitwiti b’miżuri strutturali sabiex jiġi żgurat li l-miri jibqgħu jintlaħqu.

Il-qafas tas-sorveljanza fiskali fl-UE jagħmel id-distinzjoni importanti bejn il-bilanċ fiskali nominali (li jinkludi miżuri ta’ darba) u l-bilanċ strutturali, li jkejjel l-isforz fiskali permanenti (minbarra l-miżuri ta’ darba). Din hija r-raġuni għaliex issir ir-rakkomandazzjoni lil pajjiżi b’defiċit eċċessiv mhux biss li jikkoreġuh f’termini nominali (jiġifieri li jġibu l-iżbilanċ taħt il-limitu tat-Trattat ta’ 3 % tal-PDG), iżda ssirilhom ukoll ir-rakkomandazzjoni li jagħmlu sforz strutturali speċifiku konsistenti mal-għan li tintlaħaq il-mira nominali.

Għalhekk, is-sempliċi eżistenza ta’ miżuri ta’ darba u temporanji mhix awtomatikament kontradittorja għal korrezzjoni sostenibbli tad-defiċit eċċessiv.

153 (i)

Għandu jingħad ukoll li l-Portugall affaċċja wkoll miżuri ta’ darba li żiedu n-nefqa li jammontaw għal 2,8 % tal-PDG fl-2010 u għal 0,6 % tal-PDG fl-2011.

153 (iii)

Il-proċedura ta’ żbilanċ eċċessiv għar-Rumanija ġiet abrogata f’Ġunju 2013, abbażi tad-dejta dwar ir-riżultati tal-2012. Kundizzjoni importanti għall-abrogazzjoni ta’ kwalunkwe proċedura ta’ żbilanċ eċċessiv hija s-sostenibbiltà tal-korrezzjoni, li jfisser li d-defiċit irid b’mod kredibbli jibqa’ taħt il-limitu ta’ 3 % tal-PDG matul il-perjodu li tilħaq il-previżjoni relevanti tal-Kummissjoni. Imbagħad, il-previżjoni tkun ibbażata fuq miżuri mħabbra b’mod kredibbli mill-gvern u speċifikati b’dettall suffiċjenti.

153 (iv)

Il-motivazzjoni primarja għall-garanzija ta’ passiv fl-Irlanda ma kienx bħala miżura li tiġġenera d-dħul.

155

Il-Kummissjoni tqis li ma jagħmilx sens li jitqabblu ċ-ċifri tal-FMI u tal-Kummissjoni fejn tidħol il-konformità mal-kundizzjonijiet fi tmiem il-programm, għaliex iż-żewġ istituzzjonijiet jivvalutawhom fil-kuntest ta’ valuri referenzjarji differenti.

Xi skadenzi inizjalment ġew stabbiliti b’mod ambizzjuż ħafna biex tiġi skoraġġita l-implimentazzjoni, iżda aktar tard ġew aġġustati biex ikunu kif il-programm evolva.

158

Fil-fehma tal-Kummissjoni, il-kunċett ta’ “kontenut strutturali” użat mill-Qorti mhux metrika siewja biex jiġu analizzati l-miżuri ta’ politika u biex jinġibdu konklużjonijiet dwar l-importanza tagħhom. Kundizzjonijiet li jeħtieġu aktar passi intermedjarji (u għalhekk huma kklassifikati mill-Qorti bħala li għandhom “kontenut strutturali baxx”) jistgħu jkunu ta’ importanza mill-anqas daqs kundizzjonijiet li huma aktar faċli biex jiġu implimentati.

Il-klassifikazzjoni użata dwar il-kontenut strutturali tal-kundizzjonijiet ma tirriflettix l-essenza u l-importanza ta’ kundizzjonijiet individwali. Ħafna mill-aktar riformi strutturali kruċjali se jkunu jirrekjedu stadji intermedji bħal ma huma analiżijiet jew konsultazzjonijiet (ikklassifikat bħala “kontenut strutturali baxx” qabel ma r-riforma tiġi finalment magħmula f’liġi u implimentata. Il-klassifikazzjoni użata mill-Qorti ta’ “kontenut strutturali għoli” mhuwiex għalhekk sinonimu ma’ “importanti”.

160 (iii)

Fil-każ ta’ ċerti riformi, l-effett mixtieq se jimmaterjalizza biss fit-tul, wara t-tmiem tal-programm.

161

Ir-referenza għall-każ Ungeriż biex riforma titreġġa’ lura (tnaqqis fil-pagi tas-settur pubbliku) ma tidhirx li hi xierqa peress li l-aktar miżura ta’ ffrankar sinifikanti f’dan il-qasam (tneħħija tat-13-il xahar paga) baqgħet bla mittiefsa. Ġie osservat treġġigħ lura espliċitu fl-oqsma tal-benefiċċji għat-tfal u l-governanza fiskali.

164

Ara t-tweġiba tal-Kummissjoni għall-Kaxxa 10.

Kaxxa 10 L-ewwel inċiż

Fl-Ungerija, l-imgħax baxx min-naħa tas-settur bankarju kien spjegat ukoll mis-suċċess li eventwalment inkiseb mill-isforzi ta’ koordinazzjoni ma’ banek possedenti tal-Ewropa tal-Punent, li ma setax ikun magħruf fil-mument tat-tnedija tal-programm u t-tfassil tal-pakkett ta’ appoġġ għall-banek. B’mod speċifiku, l-akbar banek kummerċjali barranin ħadu l-impenn li jżommu l-espożizzjoni globali tagħhom għall-Ungerija, l-ewwel fuq bażi bilaterali mal-Bank Ċentrali, u aktar tard fil-qafas multilaterali tal-Inizjattiva ta’ Koordinament tal-Banek Ewropej. Din l-azzjoni kombinata għenet biex tittejjeb l-istabbiltà finanzjarja u l-fiduċja tal-investituri, inkluż f’perspettiva reġjonali usa’.

Kaxxa 10 Il-ħames inċiż

L-impjieg fis-settur pubbliku fil-Portugall naqas bi kważi 10 % bejn l-2011 u l-2014, aktar minn 2 % tat-tnaqqis annwali meħtieġa mill-MtQ. Billi l-impjegati taċ-ċivil ma jistgħux jingħataw is-sensja, parti sostanzjali tat-tnaqqis kellu jinkiseb billi ma jiġux sostitwiti impjegati li jkunu telqu. L-irtirar kmieni kien parti speċifikata tat-tnaqqis tal-persunal. Irriżulta li kien sinifikanti, iżda dan ma jfissirx li l-impatt baġitarju kien limitat. Barra minn hekk, iddaħħlu miżuri ulterjuri mill-gvern biex jitnaqqas l-għadd ta’ nies, bħall-iskema ta’ sensji bi ftehim reċiproku. Bħala riżultat kumplessiv tat-tnaqqis fil-persunal u l-livelli tal-pagi, il-kont tal-pagi tas-settur pubbliku naqas bi kważi 17 % bejn l-2010 u l-2014.

165

Programmi taż-żona tal-euro kienu ffokati fuq ir-restawrar tal-istabbilità fiskali u finanzjarja, kif ukoll fuq it-titjib tal-kompetittività billi ġew indirizzati nuqqasijiet strutturali. Ir-restawr tal-bilanċ estern kien parti impliċita tal-kundizzjonalità taż-żona tal-euro, imma ma kienx il-preokkupazzjoni ċentrali immedjata.

Il-kont kurrenti u l-bilanċ kummerċjali ma għandhomx jintużaw bħala indikaturi tal-kompetittività f’iżolament, peress li l-bilanċi esterni jistgħu jkunu xprunati kemm minn bidla strutturali kif ukoll minn fatturi ċikliċi. Dan jindika li parti mit-titjib tista’ meta jitjiebu l-kundizzjonijiet ċikliċi. B’ħarsa esklussiva lejn il-kont kurrenti/il-bilanċ kummerċjali mingħajr ma ssir analiżi ta’ dak li jservi ta’ mutur għalih, mhux possibbli li jiġi identifikat titjib fil-kompetittività.

167

Bħala Stat Membru taż-żona tal-euro, l-Irlanda ma kinitx fi programm ta’ assistenza tal-bilanċ tal-pagamenti. Bħala tali, id-distakk ta’ finanzjament estern ma kienx ċentrali għall-programm kif kien il-każ fi Stati Membri li mhumiex fiż-żona tal-Euro. Għandu jiġi nnutat li l-Irlanda konsistentement kellha bilanċ kummerċjali pożittiv sostanzjali, b’volatilità konsiderevoli. F’dan il-kuntest, il-preżentazzjoni ta’ dejta kumulattiva dwar żbalji fil-previżjonijiet tista’ tagħti impressjoni żbaljata. Barra minn hekk, il-bilanċ kummerċjali tjieb xi ftit bejn l-2011 u l-2014, b’mod li ngħata kontribut pożittiv għall-aġġustament tal-kont kurrenti. It-tbassir tal-bilanċ estern Irlandiż huwa kkumplikat ħafna minħabba attivitajiet ta’ impriżi multinazzjonali kbar li jiddominaw is-settur tal-kummerċ tal-Irlanda.

Il-Kummissjoni tqis li ma jistgħu jittieħdu l-ebda tagħlimiet mill-Figura 11.

168

Huwa dibattibli kemm “il-bilanċ kummerċjali jaqbad aktar mill-qrib l-effetti tal-bidliet fil-kompetittività ta’ pajjiż milli jagħmel il-kont kurrenti”.

Tweġiba komuni tal-Kummissjoni għall-paragrafi 176, 177 u 178

Fl-Ungerija, id-dejn fuq il-kambju tal-unitajiet domestiċi (l-aktar fi franki Svizzeri) ma kinetx kwistjoni partikolarment taħraq matul il-perjodu tal-programm (jiġifieri sa Q1 2010).

Is-self domestiku f’muniti barranin ma kienx kwistjoni fil-programmi taż-żona tal-euro jew fil-Latvja, li kellha objettiv ta’ politika fil-programm li tinżamm ir-rabta mal-euro.

Fir-Rumanija, ġew inkluzi kundizzjonijiet sabiex jiġi kkontrollat/limitat is-self f’munita barranija permezz ta’ regolamenti indirizzati u mmonitorjati mill-qrib lis-settur finanzjarju. Inżamm djalogu permanenti mal-Bank Nazzjonali. Sabiex jiġu indirizzati l-vulnerabbiltajiet assoċjati ma’ self iddenominat f’munita barranija, il-Bank Nazzjonali tar-Rumanija adotta miżuri mmirati biex ikomplu jiskoraġġixxu self tal-konsumaturi mhux iħħeġġjat fi flus barranin fl-2011. Xi wħud minn dawn il-miżuri ġew estiżi wkoll aktar tard għal impriżi mhux iħħeġġjati żgħar u ta’ daqs medju, f’konformità mar-rakkomandazzjonijiet tal-ESRB (il-Bord Ewropew dwar ir-Riskju Sistemiku. Barra minn hekk, bħala parti mill-kundizzjonijiet tal-programm, fil-qafas ta’ “L-ewwel dar — Prima Casa”, il-Gvern Rumen ma baqax jagħti garanziji statali għal self b’ipoteka ddenominat f’valuta barranija f’Awwissu 2013.

Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

179

Ara r-risposta tal-Kummissjoni għall-paragrafu III.

180

Ara r-risposta tal-Kummissjoni għall-paragrafu IV.

182

Il-Kummissjoni żiedet il-kapaċità tagħha li timmobilizza l-għarfien espert wara l-2009 f’rabta mal-programmi taż-żona tal-euro, u kienet f’qagħda aħjar biex tikseb għarfien espert estern.

Rakkomandazzjoni 1

Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni 1.

Il-Kummissjoni tejbet il-mobilizzazzjoni tal-għarfien espert matul is-snin tal-kriżi, kif muri mill-fatt li hija kienet f’pożizzjoni li timmobilizza aktar għarfien espert fil-programmi taż-żona tal-euro, li seħħ wara l-programmi li mhumiex taż-żona tal-euro. Fil-Kummissjoni dan l-aħħar ġie stabbilit is-Servizz ta’ Appoġġ u ta’ Riforma Strutturali (SRSS). Il-Kummissjoni se teżamina kif xi wħud mill-prinċipji ewlenin għal mobilizzazzjoni rapida tal-għarfien espert meħtieġ jistgħu jissaħħu ulterjorment f’qafas tal-istituzzjoni kollha fejn xieraq.

Il-Kummissjoni ser tikkunsidra, meta jkun xieraq, il-ħtieġa li jiġu żviluppati proċeduri għas-sorveljanza u l-ġestjoni msaħħa ta’ programmi ta’ assistenza finanzjarja possibbli ġodda għall-pajjiżi taż-żona tal-euro.

183

Ara r-risposta tal-Kummissjoni għall-paragrafu VIII.

Kien diffiċli ferm biex wieħed jivvaluta ex post il-plawżibbiltà ta’ suppożizzjonijiet ewlenin f’analiżijiet sussegwenti.

Rakkomandazzjoni 2

Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni 2, filwaqt li tenfasizza l-ħtieġa li jiġi żgurat li l-attività taż-żamma ta’ dokumentazzjoni ma titfax piż sproporzjonat fuq min jagħmel il-previżjonijiet, b’mod partikolari fil-kuntest tal-programmi u fil-kunsiderazzjoni tal-limitazzjonijiet tar-riżorsi.

Il-Kummissjoni diġà tejbet il-proċeduri u l-ġestjoni tad-dokumenti mindu bdew jiġu implimentati l-ewwel programmi. Hija ser tara li tkompli ttejjeb l-implimentazzjoni tal-politika tagħha tal-ġestjoni tad-dokumenti u tal-kontroll ta’ kwalità.

Il-Kummissjoni qed tiżviluppa mudell pilota ta’ previżjoni, inizjalment għaż-żona tal-euro kollha kemm hi, b’moduli speċifiċi għall-pajjiż. L-għan mhuwiex dak li tiġi ssostitwita l-previżjoni bbażata fuq il-ġudizzju, iżda li jiġi eżaminat il-mod ta’ kif din jista’ jintuża mill-Kummissjoni biex isiru verifiki ta’ kwalità li jikkumplimentaw il-previżjonijiet tagħha bbażati fuq il-ġudizzju. Madankollu, il-Kummissjoni tinnota li mudell x’aktarx li ma jkunx partikolarment utli fi żminijiet ta’ avvenimenti ekonomiċi mhux tas-soltu.

184

Ara r-risposta tal-Kummissjoni għall-paragrafu IX u X.

Rakkomandazzjoni 3 (a)

Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni 3 (a).

Il-Kummissjoni diġà tejbet il-mod kif iżżomm id-dokumentazzjoni tagħha minn mindu bdew il-programmi. Hija ser tiffoka fuq li tiżgura li l-proċeduri l-ġodda jiġu implimentati għal kollox, f’konformità mal-politika ta’ ġestjoni tad-dokumenti tal-Kummissjoni, mingħajr ma tiġi mminata l-kapaċità ta’ timijiet tal-programmi biex jilħqu skadenzi stretti ta’ żmien.

Rakkomandazzjoni 3 (b)

Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni 3 (b) u se teżamina kif tista’ tkompli ttejjeb id-dokumentar ta’ deċiżjonijiet ewlenin f’konformità mal-politika ta’ ġestjoni tad-dokumenti tal-Kummissjoni mingħajr ma jittaqqal il-proċess tat-teħid ta’ deċiżjonijiet.

185

Ara r-risposta tal-Kummissjoni għall-paragrafu XI.

186

Ara r-risposta tal-Kummissjoni għall-paragrafu XII.

187

Ara r-risposta tal-Kummissjoni għall-paragrafu XII.

188

Ara r-risposta tal-Kummissjoni għall-paragrafu XIV.

189

Ara r-risposta tal-Kummissjoni għall-paragrafu XIII.

Id-dokumenti ċentrali li jirriżultaw mill-analiżi esperta kienu suġġetti għal rieżami minn uffiċjali li ma kinux membri tat-tim ewlieni tal-programm, inkluż il-maniġment superjuri u l-kapijiet tal-unitajiet orizzontali. Ir-rapporti ta’ analiżi kienu suġġetti għal proċeduri ta’ konsultazzjoni mad-Direttorati Ġenerali rilevanti. Ġew skambjati u kontroverifikati abbozzi ta’ dokumenti ma’ istituzzjonijiet sħab u r-riżultati tan-negozjar ġew irrapportati fid-dettall lill-KEF u lill-Grupp ta’ Ħidma tal-Euro.

Rakkomandazzjoni 4

Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni 4. Il-Kummissjoni ser issaħħaħ il-proċeduri għar-rieżami tal-ġestjoni tal-programm u l-kontenut tad-dokumenti tal-programmi, fil-limiti tar-riżorsi eżistenti u mingħajr ma jinħoloq dewmien bla bżonn.

190

Ir-risposta tal-Kummissjoni għall-paragrafu XV tfisser ir-raġunijiet għalfejn tintuża dejta bbażata fuq id-dovuti.

Rakkomandazzjoni 5

Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni 5. Hija se jkollha l-għan li tinkludi elementi varjabbli addizzjonali li tkun tista’ tiġbor bi skadenzi ta’ żmien qosra, bħal ma hi mira trimestrali ta’ bilanċ ta’ flus kontanti u/jew mira ta’ arretrati, fil-Memoranda ta’ Ftehim, biex tassisti fil-monitoraġġ ta’ miri fiskali.

191

Ara t-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafi XV u 104-107.

Il-pagamenti bin-nifs ġew rilaxxati fuq il-bażi ta’ valutazzjoni fil-fond ta’ jekk il-pajjiżi ikunux ikkonformaw mal-kundizzjonalità. Kwalunkwe dewmien għall-konformità ġie vvalutat fuq bażi ta’ każ b’każ. Barra minn hekk, kundizzjonijiet li mhumiex “verament importanti għar-riżoluzzjoni tal-kriżi u l-ħlas lura tas-self” jistgħu, xorta waħda, ikunu xierqa sa fejn huma jsostnu t-tkabbir u jitnaqqas ir-riskju ta’ self li ma jkunx tħallas lura taħt ċirkostanzi mhux mistennija. Il-verifika ma tipprovdix evidenza li ġew inklużi riformi irrelevanti.

Rakkomandazzjoni 6 (a)

Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni 6 (a).

Rakkomandazzjoni 6 (b)

Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni 6 (b), iżda tirrimarka li f’xi każi l-garanzija tal-adozzjoni tar-riformi ma tkunx tagħmel sens sakemm il-passi preparatorji jkunu identifikaw l-iskala tal-kwistjoni li għandha tiġi indirizzata jew it-tweġibiet possibbli.

Rakkomandazzjoni 6 (c)

Il-Kummissjoni taċċetta parzjalment ir-Rakkomandazzjoni 6 (c). Il-Kummissjoni ma taċċettax l-obbligu biex it-timijiet tal-programmi jiġġustifikaw il-ħtieġa ta’ kull kundizzjoni waħda waħda, minħabba r-rwol kruċjali tal-pajjiż destinatarju li jistabbilixxi l-viżjoni tiegħu għall-programm ta’ riforma.

Il-Kummissjoni tiġbed l-attenzjoni għall-fatt li l-aktar ħaġa importanti hija li jkun hemm sett koerenti u integrat ta’ riformi biex jindirizzaw l-isfidi ekonomiċi ewlenin. F’ dak il-programm, ta’ spiss jista’ jiġri li jkunu jridu jsiru għażliet fir-rigward ta’ liema pakkett ta’ riformi għandu jintgħażel. Għalhekk, il-kundizzjonijiet ma għandhomx jitqiesu b’mod iżolat. Il-Kummissjoni tinnota wkoll li r-riformi li jżidu t-tkabbir fuq perjodu medju ta’ żmien huma importanti wkoll għal titjib fil-qagħda fiskali u t-tnaqqis tar-riskju ta’ nuqqas ta’ ħlas lura tal-għajnuna finanzjarja. L-għajnuna tal-UE spiss ikollha perjodi ta’ maturità twal ħafna, b’mod li t-tkabbir qawwi jkun fattur importanti li jirfed il-kapaċità ta’ pajjiż li jħallsu lura s-self tiegħu.

Fl-aħħar nett, l-għażla ta’ kundizzjonijiet hija kwistjoni ta’ negozjati mal-pajjiż riċevitur. Din għandha tappoġġja l-kapaċità tal-pajjiżi li jistabbilixxu l-aġenda għall-programmi tagħhom. Dan huwa prerekwiżit biex huma jieħdu s-sjieda tal-proċess ta’ riforma, li huwa fattur determinanti importanti għas-suċċess tal-programm. Il-kundizzjonalità tiġi vverifikata mill-maniġment kif ukoll fil-livell politiku.

Rakkomandazzjoni 6 (d)

Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni 6 (d). Għall-kundizzjonijiet li huma stabbiliti, hija ser tfittex li twieġeb, sa kemm tista’, skont dejta miżurabbli. Hija tisħaq, madankollu, li l-impatt tal-kundizzjonijiet mhux ugwalment miżurabbli, li xi riżultati jistgħu jkunu ta’ natura kwalitattiva aktar milli kwantitattiva, u mhux il-kundizzjonijiet kollha jkollhom dejta faċilment disponibbli għall-evalwazzjoni.

Rakkomandazzjoni 7

Il-Kummissjoni taċċetta parzjalment ir-Rakkomandazzjoni 7. Hija diġà stabbiliet linji gwida għal kooperazzjoni mal-FMI u mal-BĊE, u qed tieħu passi oħrajn biex tiġi ffaċilitata l-kooperazzjoni interistituzzjonali matul il-programmi. Madankollu, il-Kummissjoni tikkunsidra li, jekk din il-kooperazzjoni tiġi ċċarata, dan għandu jevita li l-formalizzazzjoni tagħmel il-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet wieħed ingombranti, speċjalment minħabba pressjonijiet ta’ żmien li hemm. Għandha tinżamm il-flessibbiltà biex jiġu riżolti d-differenzi ta’ opinjoni peress li jekk isir tentattiv biex il-proċess tar-riżoluzzjoni tad-disputi jiġi kkodifikat formalment, dan ikun kemm diffiċli kif ukoll ta’ ftit siwi.

193

Il-Qorti eżaminat jekk il-livell tal-ipprezzar fil-jum tan-negozju kienx iġġustifikat sempliċiment billi dan tqabbel mal-gwida inizjali dwar prezz, mogħtija mill-banek fil-proposti tagħhom, mingħajr ma ttieħed kont dovut tal-iżviluppi fis-suq bejn id-data tal-gwida tal-ipprezzar inizjali u d-data attwali ta’ ħruġ. Id-devjazzjonijiet mill-gwida inizjali dwar prezz huma inerenti fil-proċess b’mod ġenerali, u b’mod partikolari fil-każ ta’ perjodu twil ta’ żmien.

194

Il-Kummissjoni tqis li ma kien hemm l-ebda lakuni fil-proċess ta’ ġestjoni tad-dejn iżda biss xi nuqqasijiet fid-dokumentazzjoni rigward it-tranżazzjonijiet inizjali.

Rakkomandazzjoni 8 (a)

Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni 8 (a).

Ir-rakkomandazzjoni diġà ġiet implimentata. L-allokazzjoni ssir f’kooperazzjoni mill-qrib mas-sindakat u l-ordnijiet kollha jsiru trasparenti lill-Kummissjoni, li għandha kontroll sħiħ fuq il-proċess.

Rakkomandazzjoni 8 (b)

Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni 8 (b).

Ir-rakkomandazzjoni diġà ġiet implimentata. Minn Jannar 2011, il-proċessi ta’ trażmissjoni ta’ “talbiet għal proposti”, għar-riċeviment ta’ proposti mill-banek u għall-ħatra ta’ banek ewlenin huma dokumentati sew.

Rakkomandazzjoni 8 (c)

Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni 8 (c).

Ir-rakkomandazzjoni diġà ġiet implimentata. Il-maniġers ewlenin jaċċettaw formalment l-”impenji ta’ sottoskrizzjoni” fil-każ li l-ordnijiet ma jilħqux id-daqs fil-mira (qabel il-ħruġ) kif ukoll “impenji ta’ suq sekondarju” li jipprovdi għal kummerċ f’suq sekondarju attiv (wara l-ħruġ).

Rakkomandazzjoni 8 (d)

Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni 8 (d).

Ir-rakkomandazzjoni diġà ġiet implimentata. Valutazzjoni regolari tas-swieq tiġi ddokumentata fir-rapporti tal-Kumitat tal-Ġestjoni tat-Teżor. Valutazzjoni aktar speċifika ssir qabel kull ħruġ ta’ bonds u tiġi wkoll iddokumentata ex post f’nota li ssir wara t-tranżazzjoni. Barra minn hekk, il-fatturat tat-tranżazzjonijiet tax-xiri u tal-bejgħ ta’ bonds tal-UE jiġi pprovdut mill-banek fuq bażi trimestrali u ssorveljati mill-Kummissjoni.

195

Ara t-tweġiba tal-Kummissjoni għar-Rakkomandazzjoni 9.

196

Ara r-risposta tal-Kummissjoni għall-paragrafu 139.

197

Għandu jiġi nnutat li l-Portugall ma użax l-għajnuna finanzjarja kollha disponibbli taħt il-programm, u li huwa temm il-programm b’riżerva sostanzjali tat-Teżor.

198

Din id-dikjarazzjoni tħallat l-impatt ta’ miżuri ta’ politika ġodda mal-impatt fiskali ta’ kundizzjonijiet ekonomiċi. Ara wkoll it-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu 147.

199

Kif stabbilit fit-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu 150 (i), l-effett tal-punt tal-bidu fuq ir-ritmu tal-konsolidazzjoni ma għandux jitqies b’mod iżolat minn fatturi oħrajn, xi kultant speċifiċi għall-pajjiż, li jaffettwaw l-iżbilanċi fiskali li kellhom jiġu korretti. It-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu 153 tispjega għaliex jista’ jkun hemm bżonn ta’ miżuri ta’ darba, u ma tistax tiġi deskritta bħala li għandha riżultati mhux sostenibbli.

200

Ara r-risposta tal-Kummissjoni għall-paragrafu XVII.

201

It-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu 158 tistabbilixxi għaliex il-Kummissjoni ma tqisx il-metrika tal-Qorti għall-klassifikazzjoni tal-kundizzjonijiet strutturali bħala rappreżentattivi tal-importanza tagħhom.

202

Il-fatt li l-kundizzjonijiet kienu inklużi fil-programm u ma tawx riżultati li jistgħu jiġu osservati fil-perjodu ta’ żmien tal-programm ma jfissirx li dawn ikunu fallew, jew li l-effetti tagħhom kienu mistennija fil-limitu ta’ żmien tal-programm. Ir-riformi strutturali jieħdu ż-żmien biex jimmaterjalizzaw, u fil-biċċa l-kbira tal-każi l-impatt tagħhom jista’ jiġi osservat biss fit-tul.

203

Ara r-risposta tal-Kummissjoni għall-paragrafu 165.

Rakkomandazzjoni 9

Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni 9. Hija ser tara li tkompli ttejjeb il-fehim tagħha tal-proċess ta’ aġġustament skont il-programmi skont is-serje attwali ta’ valutazzjonijiet komprensivi ex post, u li tieħu tagħlimiet minnhom. L-evalwazzjonijiet ikopru l-aspetti kollha tal-aġġustament ekonomiku taħt il-programmi, inklużi t-tliet suġġerimenti mqajma mill-Qorti. Valutazzjoni ex post tal-programm ta’ aġġustament ekonomiku tal-Irlanda diġà ġiet ippubblikata.

Rakkomandazzjoni 9 (a)

Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni 9 (a).

Rakkomandazzjoni 9 (b)

Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni 9 (b). F’konformità mal-linji gwida ta’ politika tal-President Juncker, il-Kummissjoni reċentement għamlet valutazzjoni ex ante tal-impatti soċjali tal-aġġustament il-ġdid għall-Greċja. Se ssir valutazzjoni bħal din għal kull programm ġdid.

Rakkomandazzjoni 9 (c)

Il-Kummissjoni taċċetta r-Rakkomandazzjoni 9 (c).

QJ-AB-15-016-MT-E    ISSN 1977-5741

Meta l-kriżi finanzjarja tal-2008 skattat kriżi Ewropea tad-dejn sovran, xi Stati Membri kellhom ifittxu assistenza makrofinanzjarja. Dan ir-rapport jezamina kemm kien tajjeb il-mod kif il-Kummissjoni Ewropea mmaniġġjat l-assistenza pprovduta lil ħames pajjiżi - l-Ungerija, il-Latvja, ir-Rumanija, l-Irlanda u l-Portugall. Aħna sibna li l-Kummissjoni ma kinitx imħejjija għall-kobor tal-kriżi, u dan fil-biċċa l-kbira jispjega d-dgħufijiet sinifikanti li kellhom il-proċessi ta’ ġestjoni tagħha inizjalment. Għadd ta’ dgħufijiet li identifikajna għadhom hemm, u l-messaġġ prinċipali tar-rapport huwa li jeħtieġ li l-Kummissjoni ssaħħaħ il-proċeduri tagħha għall-ġestjoni tal-assistenza finanzjarja.