IL-QORTI EWROPEA TAL-AWDITURI

12, rue Alcide De Gasperi

1615 Luxembourg

LUXEMBOURG

Tel. +352 4398-1

E-mail: eca-info@eca.europa.eu

Internet: http://eca.europa.eu

Twitter: @EUAuditorsECA

YouTube: EUAuditorsECA

Ħafna informazzjoni addizzjonali dwar l-Unjoni Ewropea hija disponibbli fuq l-Internet.

Jista’ jsir aċċess għaliha permezz tas-server Europa (http://europa.eu).

Il-Lussemburgu: L-Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet tal-Unjoni Ewropea, 2015

Print | ISBN 978-92-872-3241-0 | ISSN 1831-0907 | doi:10.2865/599357 | QJ-AB-15-017-MT-C
PDF | ISBN 978-92-872-3245-8 | ISSN 1977-5741 | doi:10.2865/429369 | QJ-AB-15-017-MT-N
EPUB | ISBN 978-92-872-3279-3 | ISSN 1977-5741 | doi:10.2865/830029 | QJ-AB-15-017-MT-E

© L-Unjoni Ewropea, 2015

Ir-riproduzzjoni hija awtorizzata kemm-il darba jissemma s-sors oriġinali.

KIF GĦANDEK TAGĦMEL BIEX TIKSEB
IL-PUBBLIKAZZJONIJIET TAL-UE

Pubblikazzjonijiet bla ħlas:

•kopja waħda:
permezz tal-EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu);

•iżjed minn kopja waħda jew posters/mapep:
mir-rappreżentanzi tal-Unjoni Ewropea (http://ec.europa.eu/represent_mt.htm),
mid-delegazzjonijiet f’pajjiżi li mhumiex fl-UE (http://eeas.europa.eu/delegations/index_mt.htm),
billi tikkuntatja s-servizz Europe Direct (http://europa.eu/europedirect/index_mt.htm)
jew ċempel 00 800 6 7 8 9 10 11 (numru tat-telefown bla ħlas minn kullimkien fl-UE) (*).

(*)L-informazzjoni mogħtija hija b’xejn, kif ukoll it-telefonati ġeneralment huma b’xejn (għalkemm xi operaturi, kabini tat-telefown jew lukandi jistgħu jitolbu ħlas).

Pubblikazzjonijiet bi ħlas:

•permezz tal-EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu).

MT
2015

Nru 20

Rapport Speċjali

Il-kosteffettività tal-
appoġġ taħt l-Iżvilupp
Rurali tal-UE għal
investimenti mhux
produttivi fl-agrikoltura

(skont l-Artikolu 287(4), it-tieni subparagrafu, TFUE)

Tim tal-awditjar

Ir-rapporti speċjali tal-QEA jagħtu r-riżultati tal-awditi tal-prestazzjoni u tal-konformità tagħha, ta’ oqsma baġitarji jew suġġetti ta’ ġestjoni speċifiċi. Il-QEA tagħżel u tfassal dawn il-kompiti tal-awditjar biex ikollhom impatt massimu billi tqis ir-riskji għall-prestazzjoni jew għall-konformità, il-livell ta’ introjtu jew ta’ nfiq involut, l-iżviluppi li jkunu għad iridu jseħħu u l-interess politiku u pubbliku.

Dan l-awditu tal-prestazzjoni ġie prodott mill-Awla I tal-Awditjar - immexxija mill-Membru tal-QEA Augustyn Kubik — li tispeċjalizza fl-oqsma ta’ nfiq ta’ preservazzjoni u ġestjoni tar-riżorsi naturali. L-awditu tmexxa mill-Membru tal-QEA Jan Kinšt, b’appoġġ minn Alejandro Ballester Gallardo, kap tal-kabinett; Bernard Moya, attaché tal-kabinett; Davide Lingua, kap tal-unità; Paulo Oliveira, kap tat-tim. It-tim tal-awditjar kien magħmul minn Franco Radicati; Anne Poulsen; Paul Toulet-Morlane u Zoltan Papp. Murielle Siffert ipprovdiet assistenza segretarjali.

Werrej

Glossarju

Sommarju eżekuttiv

Introduzzjoni

Appoġġ mill-UE għal Investimenti mhux produttivi fl-agrikoltura

Ambitu u approċċ tal-awditjar

Osservazzjonijiet

Il-Qorti sabet indikazzjonijiet ta’ appoġġ effettiv għal NPIs, minkejja dgħufijiet fil-proċeduri tal-għażla u fl-għodod ta’ monitoraġġ

Minkejja d-definizzjoni wiesgħa ta’ ħtiġijiet agroambjentali, l-Istati Membri mmiraw l-għajnuna billi rrestrinġew it-tipi ta’ NPIs eliġibbli għal finanzjament

L-erba’ Stati Membri kollha awditjati rreferew għall-komplementarjetà tal-appoġġ għal NPIs, iżda tnejn biss applikawha fil-livell operazzjonali biex irawmu sinerġiji ma’ skemi oħra ta’ appoġġ

Dgħufijiet fil-proċeduri tal-għażla tal-Istati Membri awditjati wasslu għall-appoġġ għal NPIs ineliġibbli, jew għall-appoġġ għal NPIs li l-għażla tagħhom ma kinitx iġġustifikata biżżejjed

Kien hemm nuqqas ta’ informazzjoni rilevanti biex jintwera dak li nkiseb bl-appoġġ mill-UE għal NPIs fil-livell tal-UE u f’dak tal-Istati Membri …

… minkejja dan, il-Qorti sabet indikazzjonijiet li 71 % tal-NPIs awditjati kkontribwew għal objettivi marbuta mal-użu sostenibbli tal-art agrikola

Fl-Istati Membri awditjati, l-ispejjeż tal-NPIs appoġġati kienu ta’ sikwit għoljin wisq jew mhux iġġustifikati biżżejjed

L-NPIs jirċievu rati għoljin ta’ finanzjament pubbliku għalkemm kultant jinkludu komponenti rimunerattivi

L-Istati Membri awditjati ffinanzjaw investimenti bi spejjeż eċċessivament għoljin jew bi spejjeż li ma kinux iġġustifikati biżżejjed

Kien hemm problemi bir-raġonevolezza tal-ispejjeż fil-biċċa l-kbira mill-NPIs awditjati mill-Qorti

Dgħufijiet li jaffettwaw il-kosteffettività tal-appoġġ għal NPIs fil-perjodu 2007-2013 kienu għadhom ma ġewx ikkoreġuti sal-bidu tal-perjodu 2014-2020

Il-komplementarjetà mhux dejjem inkisbet fil-livell operazzjonali biex jitrawmu sinerġiji

Nuqqas ta’ indikaturi xierqa u ta’ data tal-prestazzjoni lil hinn minn inputs u output

Dgħufijiet fil-proċeduri tal-għażla

Rati ta’ għajnuna mhux aġġustati abbażi tal-karatteristiċi rimunerattivi tal-investimenti

Spejjeż mhux raġonevoli jew mhux iġġustifikati biżżejjed

Kwistjoni oħra ta’ eliġibbiltà

Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

Anness I | — | Karatteristiċi prinċipali tal-appoġġ taħt il-miżura tal-FAEŻR għal investimenti mhux produttivi fl-agrikoltura
Anness II | — | Sommarju ta’ NPIs miżjura fuq il-post
Anness III | — | Sommarju tal-ħtiġijiet, l-objettivi u t-tipi ta’ NPIs għal kull Stat Membru

Ir-risposti tal-Kummissjoni

Glossarju

Analiżi tal-kosteffettività: Tqabbel l-ispejjeż u l-effetti ta’ intervent biex jiġi vvalutat il-punt sa fejn dan jista’ jitqies li jipprovdi valur għall-flus. Għall-iskop ta’ dan l-awditu, investimenti mhux produttivi jitqiesu li huma kosteffettivi meta: (i) ikunu effettivi (ara d-definizzjoni ta’ effettività hawn taħt) u; (ii) ma jkun hemm l-ebda evidenza li l-istess investimenti setgħu jiġu implimentati bi spejjeż aktar baxxi. Meta l-istess investimenti setgħu jiġu implimentati bi spejjeż aktar baxxi, il-valur għall-flus ta’ investimenti bħal dawn jiġi mminat, peress li l-istess objettivi u/jew riżultati kienu jinkisbu bi spejjeż aktar baxxi.

Awtorità Maniġerjali: Korp nazzjonali jew reġjonali deżinjat minn Stat Membru biex jimmaniġġja programm tal-iżvilupp rurali.

CMEF: Qafas Komuni ta’ Monitoraġġ u Evalwazzjoni. Qafas uniku għall-monitoraġġ u l-evalwazzjoni ta’ interventi tal-iżvilupp rurali għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-13 bħala mezz biex tittejjeb il-prestazzjoni tal-programmi, biex jiġi żgurat l-obbligu ta’ rendikont u biex tkun tista’ ssir valutazzjoni tal-punt sa fejn intlaħqu l-objettivi.

Effettività: Ilħuq tal-objettivi ssettjati. Għall-iskop ta’ dan l-awditu, jitqiesu bħala effettivi dawk l-investimenti eliġibbli li ma jkunux produttivi u li jindirizzaw ħtieġa agroambjentali u/jew li jikkontribwixxu għall-ilħuq ta’ objettiv agroambjentali identifikat mill-Istati Membri fil-PŻR tagħhom.

Effiċjenza: Kisba tal-aħjar relazzjoni bejn l-effettività u l-ispejjeż.

Evalwazzjoni ex ante: Parti mit-tfassil ta’ kull programm tal-iżvilupp rurali bil-għan li jsir l-aħjar użu mill-allokazzjoni ta’ riżorsi baġitarji u li tittejjeb il-kwalità tal-programmazzjoni.

Evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu (MTE): Tip ta’ rapport ta’ evalwazzjoni kontinwu. Rapporti ta’ evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu jipproponu miżuri biex jittejbu l-kwalità tal-programmi tal-iżvilupp rurali u l-implimentazzjoni tal-istess programmi.

Evalwazzjoni: Ġbir u analiżi perjodiċi ta’ evidenza biex jiġu ffurmati konklużjonijiet dwar l-effettività u l-effiċjenza ta’ interventi.

FAEŻR: Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali.

Ġestjoni Kondiviża: Metodu ta’ implimentazzjoni tal-baġit tal-UE fejn il-Kummissjoni tiddelega kompiti ta’ implimentazzjoni lill-Istati Membri, filwaqt li żżomm ir-responsabbiltà finali.

Miżura: Skema ta’ għajnuna għall-implimentazzjoni ta’ politika. Kull miżura tistipula regoli speċifiċi li l-proġetti jew l-azzjonijiet li jistgħu jiġu ffinanzjati għandhom jikkonformaw magħhom. Hemm żewġ tipi prinċipali ta’ miżuri: miżuri ta’ investiment u għajnuna relatata mal-erja.

Monitoraġġ: Eżaminar regolari tar-riżorsi, l-outputs u r-riżultati ta’ interventi.

NPI: Investimenti mhux produttivi li huma appoġġati mill-Miżura 216 tal-FAEŻR.

Perjodu ta’ programmazzjoni: Qafas pluriennali għall-ippjanar u l-implimentazzjoni ta’ politiki tal-UE bħall-politika ta’ żvilupp rurali.

Programm tal-iżvilupp rurali (PŻR): Dokument imħejji minn Stat Membru jew minn reġjun, u approvat mill-Kummissjoni, għall-ippjanar u l-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tal-politika ta’ żvilupp rurali.

Regolament tal-FAEŻR: Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1698/2005 tal-20 ta’ Settembru 2005 dwar appoġġ għall-iżvilupp rurali mill-FAEŻR.

Riżultati: L-effetti jew il-bidliet diretti li jirriżultaw minħabba l-intervent.

Sommarju eżekuttiv

I

Bħala parti mill-politika ta’ żvilupp rurali tal-UE, l-Istati Membri jistgħu jużaw il-baġit tal-UE biex jagħtu għotjiet favur l-ispejjeż ta’ investimenti mhux produttivi (NPIs). NPIs huma investimenti li ma jiġġenerawx redditu, introjtu jew dħul sinifikanti, jew ma jżidux b’mod sinifikanti l-valur tal-azjenda tal-benefiċjarju, iżda jkollhom impatt ambjentali pożittiv. B’mod partikolari, l-NPIs għandhom jaqdu rwol komplementari biex jgħinu fl-ilħuq tal-objettivi jew l-impenji agroambjentali, li jistgħu jitwettqu taħt skemi ambjentali oħra, jew biex isaħħu l-valur ambjentali ta’ żoni protetti.

II

L-appoġġ pubbliku għal NPIs huwa pprovdut mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) u mill-kofinanzjament nazzjonali. Ir-rati tal’ għajnuna pubblika applikati għal NPIs huma ħafna ogħla minn dawk mogħtija għal investimenti produttivi oħrajn, u ta’ sikwit jilħqu l-100 % tal-ispejjeż totali ta’ investiment. Għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-13, intnefqu bejn wieħed u ieħor EUR 860 miljun ta’ flus pubbliċi fuq NPIs. Dan l-awditu eżamina l-kosteffettività tal-NPIs fil-kontribut għall-ilħuq tal-objettivi ambjentali fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-13.

III

Il-konklużjonijiet ta’ dan l-awditu huma bbażati fuq l-eżaminar tas-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll ta’ erba’ Stati Membri li nefqu 80 % tal-fondi totali mill-FAEŻR għal NPIs u fuq żjarat lil 28 proġett ta’ NPIs li ġew komunement iffinanzjati. B’mod kumplessiv, il-Qorti tikkonkludi li l-appoġġ għal NPIs ikkontribwixxa għall-ilħuq tal-objettivi ambjentali marbuta mal-użu sostenibbli tal-art agrikola, iżda b’mod li ma kienx kosteffettiv.

IV

Filwaqt li l-Istati Membri mhux dejjem żguraw ir-rwol komplementari tal-NPIs f’sinerġiji ma’ skemi oħra ta’ appoġġ, huma mmiraw il-fondi tal-NPIs lejn it-tipi ta’ investimenti li kellhom il-potenzjal jindirizzaw b’mod effettiv il-ħtiġijiet agroambjentali tagħhom. Madankollu, l-awditu żvela li l-Istati Membri rrimborżaw spejjeż ta’ investiment li kienu għoljin wisq jew mhux iġġustifikati biżżejjed, u b’hekk l-appoġġ għal NPIs ma kienx kosteffettiv. Barra minn hekk, dgħufijiet fil-proċeduri tal-għażla wasslu lill-Istati Membri biex dawn jiffinanzjaw proġetti ta’ NPIs li kienu ineliġibbli għal finanzjament mill-UE, jew biex jagħżlu applikazzjonijiet għal proġetti mingħajr verifikazzjoni xierqa li dawn irrispettaw il-kriterji kruċjali tal-għażla.

V

L-awditu sab li 71 % tal-proġetti miżjura kkontribwew għall-ilħuq tal-objettivi agroambjentali bħall-ħarsien tal-pajsaġġi u tal-bijodiversità. Biex dan il-kontribut ikun kosteffettiv, huwa essenzjali li l-ispejjeż tal-NPIs appoġġati jkunu raġonevoli u ġġustifikati. Il-Qorti sabet indikazzjonijiet ċari ta’ spejjeż mhux raġonevoli f’75 % ta’ dawn il-proġetti. B’riżultat ta’ dan, 5 biss mit-28 (18 %) tal-proġetti awditjati wrew li kienu kosteffettivi.

VI

Il-problemi bir-raġonevolezza tal-ispejjeż ta’ NPIs jistgħu ma jkunux limitati għall-kampjun ta’ proġetti, peress li l-każijiet konkreti identifikati jirriżultaw minn dgħufijiet fis-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll tal-Istati Membri. B’mod partikolari, huma rrimborżaw l-ispejjeż ta’ investiment abbażi ta’ spejjeż unitarji li kienu ħafna ogħla mill-ispejjeż reali tas-suq, jew ma vverifikawx b’mod xieraq l-ispejjeż ikklejmjati li fil-fatt saru, jew inkella aċċettaw l-aktar offerta għalja għat-twettiq tal-investiment mingħajr ma kienu jirrikjedu ġustifikazzjoni mill-benefiċjarji jew mingħajr ma qabblu l-ispejjeż proposti ma’ punti ta’ riferiment. Barra minn hekk, il-Qorti sabet bosta każijiet fl-Istati Membri kollha awditjati fejn NPIs b’karatteristiċi rimunerattivi ovvji bbenefikaw mir-rati massimi ta’ għajnuna stipulati għal dan it-tip ta’ investimenti, li kien ifisser li, fil-biċċa l-kbira mill-każijiet, huma kienu kompletament ffinanzjati bi flus pubbliċi.

VII

Kien hemm nuqqas ta’ informazzjoni dwar il-prestazzjoni biex turi dak li nkiseb bl-appoġġ għal NPIs fil-livell tal-UE u f’dak tal-Istati Membri. L-indikaturi disponibbli tal-monitoraġġ kejlu biss data dwar l-input u l-output, bħall-ammont ta’ nefqa pubblika, l-għadd ta’ azjendi li jirċievu appoġġ, u l-volum totali tal-investiment. Il-fatt li ma kienx hemm indikaturi speċifiċi tar-riżultati wassal biex xi Stati Membri jiġbru l-valutazzjoni tal-prestazzjoni tal-NPIs fl-istess grupp ma’ skemi ambjentali oħra, bis-suppożizzjoni fiergħa li dawn kollha kellhom l-istess mod ta’ prestazzjoni.

VIII

L-appoġġ għal NPIs taħt il-FAEŻR jissokta fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-20, iżda l-Kummissjoni u l-Istati Membri għadhom ma kkoreġewx il-biċċa l-kbira mid-dgħufijiet identifikati mill-Qorti. Ir-raġuni prinċipali hija li ma għamlux biżżejjed biex jidentifikaw id-dgħufijiet fil-ħin, sabiex ikunu jistgħu jittieħdu l-azzjonijiet korrettivi neċessarji qabel il-bidu tal-perjodu l-ġdid. Min-naħa waħda, l-Istati Membri ma analizzawx il-kawżi tal-irregolaritajiet maqbuda permezz tal-kontrolli proprji tagħhom biex tittejjeb il-ġestjoni tal-iskema. Min-naħa l-oħra, l-awditi proprji tal-Kummissjoni seħħew tard wisq biex jgħinu lill-Istati Membri jidentifikaw u jikkoreġu nuqqasijiet fil-ġestjoni matul il-perjodu ta’ implimentazzjoni 2007-13.

IX

Abbażi ta’ dawn is-sejbiet, il-Qorti tagħmel ir-rakkomandazzjonijiet li ġejjin li għandhom l-għan li jtejbu l-kosteffettività tal-NPIs li se jiġu ffinanzjati matul il-perjodu tal-programm tal-Iżvilupp Rurali 2014-20:

-Il-Kummissjoni għandha timmonitorja l-implimentazzjoni tal-NPIs mill-Istati Membri rilevanti permezz tar-rapporti annwali ta’ implimentazzjoni tagħhom, mill-2017, li għandhom jinkludu wkoll l-għadd u l-proporzjon ta’ proġetti ta’ NPIs li ġew implimentati f’sinerġija ma’ miżuri ta’ żvilupp rurali jew ma’ skemi ambjentali oħra, inklużi proġetti integrati.

-Fil-pjanijiet ta’ evalwazzjoni tagħhom, l-Istati Membri għandhom jinkludu valutazzjoni tal-punt sa fejn l-NPIs jiġu implimentati f’sinerġija ma’ miżuri ta’ żvilupp rurali jew ma’ skemi ambjentali oħra.

-L-Istati Membri għandhom jippubblikaw il-kriterji kollha użati fl-għażla u l-prijoritizzazzjoni ta’ NPIs u jivverifikaw sistematikament id-dokumentazzjoni ta’ sostenn li tagħti prova tal-konformità ma’ dawn il-kriterji. L-Istati Membri għandhom ukoll jiżguraw segregazzjoni xierqa ta’ dmirijiet bejn organizzazzjonijiet u persuni involuti fit-trażmissjoni u l-għażla ta’ applikazzjonijiet.

-Għall-perjodu ta’ programmazzjoni l-ġdid, il-Kummissjoni għandha tipprovdi gwida lill-Istati Membri dwar il-kriterji tal-għażla, b’kunsiderazzjoni dovuta għat-trasparenza tagħhom, u tiċċekkja li l-Istati Membri japplikaw proċeduri xierqa għall-għażla ta’ proġetti.

-Il-Kummissjoni għandha tiżgura li l-kontribuzzjoni tal-NPIs għall-ilħuq tal-objettivi agroambjentali tal-UE jiġi mmonitorjat, jew mill-inqas ivvalutat b’mod speċifiku waqt l-evalwazzjonijiet tal-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-20.

-L-Istati Membri fejn l-appoġġ għal NPIs huwa sinifikanti għandhom jiddefinixxu indikaturi speċifiċi tar-riżultati u jirrappurtaw dwar dawn l-indikaturi fir-rapporti annwali ta’ implimentazzjoni tagħhom u fl-evalwazzjonijiet tagħhom.

-L-Istati Membri għandhom jiddefinixxu, mill-aktar fis possibbli, kriterji xierqa biex jiġu ddeterminati l-karatteristiċi rimunerattivi ta’ NPIs li jibbenefikaw mill-ogħla rati ta’ għajnuna. Abbażi ta’ din il-valutazzjoni, l-Istati Membri għandhom jimmodulaw l-intensità tal-appoġġ.

-Il-Kummissjoni għandha tipprovdi wkoll gwida ulterjuri dwar l-istabbiliment ta’ kriterji bħal dawn.

-L-Istati Membri għandhom jimplimentaw, mingħajr dewmien, proċeduri biex jiġi żgurat li l-ispejjeż tal-NPIs appoġġati ma jaqbżux l-ispejjeż ta’ tipi simili ta’ oġġetti, servizzi jew xogħlijiet li joffri s-suq.

-Fil-kuntest tal-pjan pluriennali tagħha tal-awditjar, il-Kummissjoni għandha tivverifika l-applikazzjoni effettiva mill-Istati Membri fir-rigward tal-kontrolli previsti biex tiżgura r-raġonevolezza tal-ispejjeż.

-L-Istati Membri għandhom jiddefinixxu, qabel it-twettiq tal-ewwel kontrolli fuq il-post għall-perjodu 2014-20, metodu għall-konsolidazzjoni u l-analiżi fil-ħin tal-kawża tal-iżbalji misjuba matul dawn il-kontrolli.

-Fl-ippjanar ta’ awditi futuri, il-Kummissjoni għandha tieħu kont dovut tal-iskala tad-dgħufijiet identifikati mill-Qorti fil-qasam ta’ nfiq, irrispettivament mill-importanza finanzjarja limitata tiegħu.

Introduzzjoni

Appoġġ mill-UE għal Investimenti mhux produttivi fl-agrikoltura

01

Investimenti mhux produttivi (NPIs) huma investimenti li ma jiġġenerawx redditu, introjtu jew dħul sinifikanti, jew ma jżidux b’mod sinifikanti l-valur tal-azjenda tal-benefiċjarju, iżda jkollhom impatt ambjentali pożittiv. L-appoġġ pubbliku għal NPIs jipprovdi inċentiv finanzjarju biex is-sidien ta’ azjendi agrikoli jwettqu dan it-tip ta’ investimenti ekoloġiċi. L-NPIs għandhom kontenut varjat, li jvarja mir-restawr ta’ karatteristiċi ta’ pajsaġġ bħalma huma limiti tradizzjonali, artijiet mistagħdra, sisien tal-ħaxix u ħitan tal-ġebel niexef, għall-ħolqien u/jew ir-restawr ta’ ħabitat jew ta’ element ta’ pajsaġġ, bħalma huwa r-restawr ta’ art xagħrija, ta’ bwar b’rikkezza ta’ speċijiet, jew ta’ bur mimli flora (ara l-Kaxxa 1).

02

Matul il-perjodu 2007-13, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) ta appoġġ għal NPIs taħt il-Miżura 216. Kif muri fil-Figura 1, din il-miżura hija parti mill-Assi 2 tal-politika ta’ żvilupp rurali tal-UE relatata mal-objettiv globali ta’ użu sostenibbli tal-art agrikola.

Kaxxa 1

Eżempji ta’ NPIs appoġġati

Ħajt tal-ġebel niexef fil-Puglia (IT)

Passaġġ tal-injam fuq art mistagħdra fil-Lvant ta’ Devon (UK)

Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri.

Figura 1

Struttura tal-Assi 2 tal-politika ta’ żvilupp rurali tal-UE fir-rigward tal-użu sostenibbli tal-art agrikola

Sors: In-Netwerk Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (ENRD).

03

Ir-regolament tal-FAEŻR¹ jiddikjara li “l-appoġġ għandu jingħata għal investimenti mingħajr rimunerazzjoni fejn dawn ikunu meħtieġa biex jintlaħqu l-impenji meħuda taħt l-iskemi agroambjentali u objettivi agroambjentali oħra, jew fejn, fl-azjenda (agrikola), dawn isaħħu l-(valur) tal-utilità pubblika taż-żoni Natura 2000 u żoni oħra ta’ valur naturali kbir”.

04

B’mod partikolari, l-NPIs għandhom jaqdu rwol komplementari biex jgħinu fil-kisba tal-użu sostenibbli tal-art agrikola, jew billi jsaħħu l-valur ambjentali ta’ żoni protetti jew billi jikkontribwixxu għall-kisba ta’ impenji agroambjentali, bħal dawk appoġġati mill-Miżura ta’ żvilupp rurali 214², “ħlasijiet agroambjentali”. Alternattivament, l-NPIs jistgħu jiġu implimentati b’mod indipendenti biex jintlaħqu objettivi agroambjentali oħrajn, ta’ sikwit kondiviżi minn skemi u/jew miżuri ambjentali oħrajn.

05

Fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-20, l-appoġġ għal NPIs jibqa’ taħt is-Submiżura 4.4³ “appoġġ għal investimenti mhux produttivi marbutin mal-ilħuq tal-objettivi agroambjentali klimatiċi” l-ġdida. Il-miżura hija essenzjalment l-istess bħal fl-2007-2013 fir-rigward tal-prinċipji ġustifikattivi, l-ambitu, il-benefiċjarji, it-tip u l-livell ta’ appoġġ tagħha. Hija żżomm ukoll ir-rwol komplementari tagħha fir-rigward ta’ miżuri oħra⁴ u/jew objettivi ambjentali oħra. L-Anness I jipprovdi, għal tqabbil, il-prinċipji ġustifikattivi u ċerti karatteristiċi tal-miżura fil-perjodi ta’ programmazzjoni 2007-13 u 2014-20.

06

Il-Kummissjoni u l-Istati Membri jikkondividu r-responsabbiltà għall-ġestjoni tal-appoġġ mill-UE għal NPIs. L-Istati Membri jridu jiddefinixxu objettivi speċifiċi u jimplimentaw sistemi ta’ ġestjoni u kontroll effettivi biex jiżguraw li l-investimenti appoġġati jirrispettaw ir-regoli applikabbli u li jkunu kosteffettivi.

07

Il-Kummissjoni tistabbilixxi regoli ta’ implimentazzjoni u linji gwida, u tapprova Programmi nazzjonali jew reġjonali tal-Iżvilupp Rurali (PŻR) fejn l-Istati Membri jidentifikaw l-objettivi tagħhom għall-miżuri ta’ appoġġ magħżula. Il-Kummissjoni timmonitorja u tissorvelja l-implimentazzjoni tal-programmi u tiċċekkja li l-amministrazzjonijiet nazzjonali tal-Istati Membri jkunu implimentaw sistemi effettivi ta’ ġestjoni u kontroll.

08

Għall-perjodu 2007-13, ir-rati ta’ appoġġ pubbliku stipulati għall-NPIs jistgħu jilħqu l-100 % tal-ispejjeż eliġibbli totali. Dan jista’ jitqabbel ma’ rata ta’ appoġġ ta’ 40 % ġeneralment applikata għal investimenti produttivi oħrajn, bħal dawk marbuta mal-modernizzar ta’ azjendi agrikoli jew maż-żieda fil-valur tal-prodotti agrikoli. Għall-perjodu 2014-20, dawn ir-rati ta’ appoġġ pubbliku jinżammu.

09

Għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-13, bejn wieħed u ieħor EUR 1 014-il miljun, jiġifieri 1,5 % tal-finanzjament pubbliku (il-FAEŻR u l-kofinanzjament nazzjonali) għall-użu sostenibbli tal-art agrikola kienu pprogrammati għal investimenti mhux produttivi (ara t-Tabella 1). Fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-20, peress li l-biċċa l-kbira mill-PŻR ma kinux ġew approvati saż-żmien meta nkiteb ir-rapport (lejn l-aħħar ta’ Mejju 2015⁵), mhuwiex possibbli li jiġu ppreżentati l-ammonti ta’ nfiq ipprogrammat taħt il-FAEŻR.

Tabella 1

Total tal-infiq taħt il-FAEŻR u dak pubbliku (il-FAEŻR u l-kofinanzjament nazzjonali) għall-NPI għall-2007-2013 (f’EUR)

Miżura | Deskrizzjoni | Ammont imħallas | Ammont ipprogrammat
Infiq taħt il-FAEŻR | Infiq pubbliku | Infiq taħt il-FAEŻR | Infiq pubbliku
216 | Investimenti mhux produttivi | 549 900 632 | 859 331 286 | 610 843 250 | 1 013 996 313

Sors: Is-sistema SFC2007 (Mejju 2015) tal-Kummissjoni Ewropea.

1Il-Premessa 37 tal-preambolu għar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1698/2005 tal-20 ta’ Settembru 2005 dwar appoġġ għall-iżvilupp rurali mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) (ĠU L 277, 21.10.2005, p. 1).

2Il-Miżura ta’ żvilupp rurali 214 “ħlasijiet agroambjentali” tappoġġa l-iżvilupp sostenibbli taż-żoni rurali. Il-pagamenti mogħtija taħt din il-miżura jirrappreżentaw 57 % tal-finanzjament pubbliku għall-użu sostenibbli tal-art agrikola. Hija tħeġġeġ lill-bdiewa u lil amministraturi oħra tal-art biex jimpenjaw lilhom infushom, fuq bażi volontarja, biex jintroduċu jew ikomplu japplikaw metodi ta’ produzzjoni agrikola kompatibbli mal-ħarsien u t-titjib tal-ambjent, il-pajsaġġ u l-karatteristiċi tiegħu, ir-riżorsi naturali, il-ħamrija u d-diversità ġenetika.

3Kif definit fir-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) Nru 808/2014 tas-17 ta’ Lulju 2014 li jistabbilixxi r-regoli għall-applikazzjoni tar-Regolament (UE) Nru 1305/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar appoġġ għall-iżvilupp rurali mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) (ĠU L 227, 31.7.2014, p. 18).

4“Agroambjent-klima” tirreferi għall-Miżura ta’ żvilupp rurali 10 l-ġdida għall-perjodu 2014-2020. Il-pagamenti taħt din il-miżura għandhom l-għan li jippreżervaw u jippromwovu l-bidliet meħtieġa għall-prattiki agrikoli bl-intenzjoni li jsir kontribut pożittiv għall-ambjent u l-klima.

5Skont is-sistema SFC2014 tal-Kummissjoni, sad-29.5.2015 kien hemm 51 dokument ta’ programmazzjoni approvati mill-Kummissjoni u 67 dokument ta’ programmazzjoni li kienu għadhom għaddejjin minn proċeduri ta’ approvazzjoni.

Ambitu u approċċ tal-awditjar

10

Il-Qorti wettqet awditu tal-kosteffettività tal-NPIs fir-rigward tal-kontribut tagħhom għall-objettiv tal-FAEŻR ta’ użu sostenibbli tal-art agrikola fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-13, bil-ħsieb li tipprovdi rakkomandazzjonijiet rigward il-perjodu ta’ programmazzjoni l-ġdid. Dan biex l-Istati Membri jkunu jistgħu jieħdu dawn ir-rakkomandazzjonijiet inkunsiderazzjoni meta jkunu qed jiżviluppaw regoli u proċeduri ta’ implimentazzjoni li se jirregolaw il-programmi tagħhom, u biex il-Kummissjoni tkun tista’ tużahom ukoll, b’mod partikolari biex ittejjeb il-monitoraġġ tagħha fir-rigward tas-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll tal-Istati Membri.

11

L-awditu ffoka fuq it-tweġib tal-mistoqsija li ġejja:

L-NPIs ipprovdew kontribut kosteffettiv għall-użu sostenibbli tal-art agrikola?

12

Fir-rigward ta’ dan, ir-rapport tal-Qorti jipprovdi tweġibiet għas-sottomistoqsijiet li ġejjin:

-L-NPIs ikkontribwew b’mod effettiv għall-ilħuq tal-objettivi agroambjentali marbuta mal-użu sostenibbli tal-art agrikola?

-L-ispejjeż tal-NPIs appoġġati kienu ġġustifikati u raġonevoli?

-Il-Kummissjoni u l-Istati Membri identifikaw u kkoreġew id-dgħufijiet li affettwaw il-kosteffettività tal-NPIs fil-perjodu 2007-13 sabiex isir titjib għall-perjodu 2014-20?

13

L-awditu twettaq bejn Lulju 2014 u April 2015. L-awditu ffoka fuq il-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-13 u kopra s-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll tal-Istati Membri relatati mal-appoġġ għal NPIs u kampjun ta’ 28 proġett li kienu jirriflettu l-NPIs l-aktar rilevanti f’4 Stati Membri⁶: il-Portugall (Kontinentali), id-Danimarka, ir-Renju Unit (l-Ingilterra) u l-Italja (il-Puglia) li kienu jirrappreżentaw 80 % tal-infiq taħt il-FAEŻR u 60 % tal-benefiċjarji tal-Miżura 216 fil-bidu tal-awditu (ara l- Figura 2).

Figura 2

Perjodu ta’ programmazzjoni 2007-13 – Infiq implimentat għal NPIs, taħt il-FAEŻR

Sors: Is-sistema SFC2007 (Marzu 2015) tal-Kummissjoni Ewropea.

14

Inġabret evidenza għall-awditjar permezz ta’ analiżijiet dokumentarji u żjarat tal-awditjar lill-Awtoritajiet Maniġerjali u lill-benefiċjarji fl-Istati Membri awditjati. Għat-28 proġett ta’ NPIs awditjati, il-Qorti vvalutat l-eliġibbiltà u l-komplementarjetà tagħhom ma’ miżuri jew ma’ objettivi agroambjentali oħra, u jekk dawn verament ikkontribwewx għall-indirizzar, bi spiża raġonevoli, tal-ħtiġijiet agroambjentali identifikati. Ir-riżultati ta’ din il-valutazzjoni huma ppreżentati fl-anness ii.

6Għall-iskop ta’ dan ir-rapport, Stat Membru jista’ jitqies li jfisser il-pajjiż jew reġjun f’dak il-pajjiż.

Osservazzjonijiet

Il-Qorti sabet indikazzjonijiet ta’ appoġġ effettiv għal NPIs, minkejja dgħufijiet fil-proċeduri tal-għażla u fl-għodod ta’ monitoraġġ

15

Il-Qorti analizzat is-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll tal-Istati Membri awditjati u applikat il-kriterji li ġejjin sabiex tivvaluta jekk l-appoġġ għal NPIs ikkontribwixxiex b’mod effettiv għall-użu sostenibbli tal-art agrikola:

-L-Istati Membri għandhom jidentifikaw b’mod ċar il-ħtiġijiet agroambjentali speċifiċi tagħhom fir-rigward tal-użu sostenibbli tal-art agrikola u t-tipi ta’ NPIs li jkunu jikkontribwixxu għall-indirizzar ta’ dawk il-ħtiġijiet. Peress li l-NPIs għandhom jikkomplementaw miżuri u/jew objettivi agroambjentali rilevanti oħra, l-Istati Membri għandhom jiżguraw din il-komplementarjetà billi jorbtu b’mod espliċitu l-appoġġ għal NPIs ma’ dawk il-miżuri u/jew l-objettivi.

-L-Istati Membri għandhom japplikaw kriterji tal-għażla ta’ proġetti b’mod effettiv biex jimmiraw il-finanzjament disponibbli lejn it-tipi ta’ NPIs identifikati, filwaqt li jiżguraw trasparenza u konformità mal-leġiżlazzjoni applikabbli.

-L-Istati Membri għandhom jimmonitorjaw l-implimentazzjoni ta’ proġetti u jivvalutaw jekk l-NPIs appoġġati kkontribwewx għall-ilħuq tal-objettivi ambjentali definiti.

Loġika ta’ intervent li turi dawn il-kriterji hija ppreżentata fil-Figura 3.

16

Minbarra din il-valutazzjoni tas-sistemi ta’ ġestjoni, il-Qorti analizzat kampjun ta’ 28 proġett ta’ NPIs (ara l-paragrafu 13), il-PŻR tal-Istati Membri u data ta’ monitoraġġ u rapporti ta’ evalwazzjoni rilevanti.

Figura 3

Loġika ta’ intervent ta’ NPIs fi ħdan l-ambitu tal-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-13

Minkejja d-definizzjoni wiesgħa ta’ ħtiġijiet agroambjentali, l-Istati Membri mmiraw l-għajnuna billi rrestrinġew it-tipi ta’ NPIs eliġibbli għal finanzjament

17

Sabiex ikun effettiv, l-appoġġ għal NPIs għandu jkun immirat lejn l-indirizzar ta’ ħtiġijiet agroambjentali speċifiċi relatati mal-użu sostenibbli tal-art agrikola. Il-Qorti sabet li, għalkemm l-Istati Membri kollha ddefinixxew il-ħtiġijiet agroambjentali tagħhom f’termini wiesgħa, huma mmitigaw ir-riskju ta’ appoġġ mhux immirat billi rrestrinġew it-tipi ta’ NPIs eliġibbli għal finanzjament. Sommarju tal-ħtiġijiet u l-objettivi agroambjentali, u t-tipi ta’ NPIs osservati f’kull Stat Membru awditjat, huwa ppreżentat fl-Anness III. Huwa juri li hemm tabilħaqq konsistenza kumplessiva bejn it-tip ta’ NPIs magħżula mill-Istati Membri u l-ħtiġijiet agroambjentali deskritti fil-PŻR tagħhom.

18

Meta kienu qed iqisu l-allokazzjoni finanzjarja ta’ appoġġ pubbliku, żewġ Stati Membri mmiraw l-għajnuna b’mod ulterjuri, prinċipalment lejn proġetti relatati mal-manutenzjoni u l-ħarsien tal-pajsaġġi. Fil-każ tal-Portugall, 89 % tal-appoġġ għal NPIs kien jirrigwarda r-restawr ta’ ħitan tradizzjonali tal-ġebel niexef li jsostnu vinji mtarrġa fil-wied ta’ Douro. Fil-każ tal-Italja (il-Puglia), 97 % tal-appoġġ pubbliku għal NPIs kien jikkonċerna r-restawr ta’ ħitan tradizzjonali tal-ġebel niexef li jikkostitwixxu karatteristika tas-sistemi reġjonali tal-biedja u tal-pajsaġġ. Dawn huma eżempji ta’ għażla ċara biex l-appoġġ għal NPIs jiġi kkonċentrat fuq l-indirizzar ta’ ħtieġa agroambjentali.

L-erba’ Stati Membri kollha awditjati rreferew għall-komplementarjetà tal-appoġġ għal NPIs, iżda tnejn biss applikawha fil-livell operazzjonali biex irawmu sinerġiji ma’ skemi oħra ta’ appoġġ.

19

Ir-Regolament tal-FAEŻR ipprovda lill-NPIs bi rwol komplementari (ara l-paragrafi 3 u 4), iżda ta lill-Istati Membri d-diskrezzjoni li jagħżlu l-livell li fih din il-komplementarjetà għandha sseħħ. L-awditu sab referenzi għall-komplementarjetà fl-Istati Membri kollha awditjati, iżda fi tnejn biss - il-Portugall (Kontinentali) u r-Renju Unit (l-Ingilterra) – din il-komplementarjetà kienet definita fil-livell operazzjonali biex verament trawwem sinerġiji bejn l-iskemi differenti ta’ appoġġ ambjentali. B’mod partikolari, dawn l-Istati Membri tal-aħħar kienu integraw l-appoġġ għal NPIs mal-Miżura 214 tal-FAEŻR “Ħlasijiet agroambjentali”, sal-punt fejn l-aċċess għall-appoġġ għal NPIs kien jirrikjedi l-eżistenza ta’ impenn agroambjentali marbut mal-Miżura ta’ żvilupp rurali 214.

20

Min-naħa l-oħra, id-Danimarka u l-Italja (il-Puglia) iddefinixxew il-komplementarjetà f’termini anqas prattiċi u aktar vagi, peress li l-appoġġ għal NPIs kien marbut ma’ objettivi agroambjentali ġenerali definiti fil-PŻR tagħhom (eż. il-preservazzjoni tal-pajsaġġi u l-ħarsien tar-riżorsi naturali) li kienu kondiviżi minn miżuri oħra tal-FAEŻR tal-Assi 2 (ara l-Figura 1). Madankollu, ma ġietx żviluppata l-komplementarjetà bejn miżura u oħra. Il-Kaxxa 2 turi eżempji tas-sinerġiji u tal-komplementarjetà vaga tal-appoġġ għal NPIs.

Kaxxa 2

Eżempji ta’ komplementarjetà ma’ miżuri/objettivi oħra

Fil-Portugall (Kontinentali), l-iskemi ta’ NPIs li jappoġġaw ir-restawr ta’ ħitan tal-ġebel niexef fil-wied ta’ Douro jirrikjedu li l-applikanti jkunu benefiċjarji tal-ħlasijiet agroambjentali tal-Miżura 214. Taħt il-Miżura 214, il-benefiċjarji jirċievu appoġġ finanzjarju biex iwettqu għadd ta’ impenji agroambjentali. Wieħed minn dawn l-impenji huwa li jżommu l-ħitan eżistenti tal-ġebel niexef tal-azjenda agrikola tagħhom f’kundizzjoni tajba għal perjodu minimu ta’ ħames snin. F’każijiet bħal dawn, l-appoġġ għal NPIs għar-restawr ta’ ħitan tal-ġebel niexef jikkomplementa l-impenn li jirrikjedi l-manutenzjoni tiegħu, u ż-żewġ miżuri flimkien jikkontribwixxu għall-objettiv taż-żamma f’kundizzjoni tajba ta’ karatteristika importanti tal-pajsaġġ f’dak ir-reġjun.

Fil-każ tar-Renju Unit (l-Ingilterra), Environmental Stewardship (Ġestjoni Ambjentali) hija skema volontarja li toffri pagamenti (iffinanzjati taħt il-Miżura ta’ żvilupp rurali 214) lill-amministraturi tal-artijiet li jidħlu għall-impenn li jimmaniġġjaw arthom għall-benefiċċju tal-objettivi agroambjentali. Din l-iskema hija komposta minn safef differenti b’rekwiżiti li dejjem jiżdiedu; wieħed minn dawk is-safef, High-Level Stewardship (Ġestjoni Ambjentali ta’ Livell Għoli) (HLS) jinkludi l-possibbiltà li jiġu ffinanzjati ċerti tipi ta’ xogħlijiet kapitali (eż. ir-restawr ta’ pajsaġġi u ta’ karatteristiċi jew ta’ fruntieri tradizzjonali) li għandhom jitwettqu mill-benefiċjarji. L-appoġġ għal NPIs jipprovdi l-finanzjament ta’ dawn ix-xogħlijiet kapitali.

Fil-każ tal-Italja (il-Puglia) u d-Danimarka, l-appoġġ għal NPIs kien marbut mal-ilħuq tal-objettivi agroambjentali ġenerali li ġew definiti għall-Assi 2 kollha kemm hi, bħall-ħarsien tal-pajsaġġi rurali u ż-żamma tal-bijodiversità u ma kienx limitat għal oqsma speċifiċi li ġew identifikati bħala li għandhom valur ambjentali partikolari. Fil-każ tal-Italja (il-Puglia), il-benefiċjarji għall-appoġġ huma meħtieġa biss jiżviluppaw attività agrikola, filwaqt li fil-każ tad-Danimarka kwalunkwe persuna legali privata jew pubblika, inklużi sidien jew gabillotti ta’ art agrikola, tista’ tkun benefiċjarju ħlief għas-submiżura għall-akkwist ta’ art għall-ħolqien ta’ artijiet mistagħdra, li għaliha l-Istat Daniż kien il-benefiċjarju.

21

Il-Qorti tqis li l-għażla tal-integrazzjoni tal-appoġġ għal NPIs ma’ miżuri oħra ta’ żvilupp rurali, bħall-Miżura 214, kienet tipprevedi rabta potenzjalment isħaħ ma’ impenji agroambjentali diġà eżistenti u għalhekk tħeġġeġ effett ta’ sinerġija isħaħ għall-ilħuq tal-objettivi agroambjentali.

22

Madankollu, din l-integrazzjoni ta’ miżuri tikkawża wkoll riskju ta’ trikkib ta’ appoġġ jekk l-attivitajiet li għandhom jiġu ffinanzjati taħt kull miżura ma jkunux iddemarkati b’mod ċar. Dan kien il-każ fil-Portugall (Kontinentali), fejn l-appoġġ taħt il-Miżura 214, Ħlasijiet agroambjentali, kien jinkludi ammonti għall-manutenzjoni/għar-restawr ta’ porzjonijiet ta’ ħitan tal-ġebel niexef li kienu jeħtieġu r-restawr (kundizzjoni ħażina). B’konsegwenza ta’ dan, il-ħlasijiet taħt il-Miżura 214 relatati mal-impenn għall-manutenzjoni jistgħu jinkludu t-tnejn li huma, ħitan li kienu jeħtieġu l-manutenzjoni, kif ukoll dawk li kienu jeħtieġu r-restawr. Fl-istess ħin, l-ispejjeż tax-xogħol ta’ restawr jistgħu jiġu kklejmjati wkoll taħt l-appoġġ għal NPIs f’livell ta’ 100 %. Dan ifisser li l-intensità tal-għajnuna tal-appoġġ għar-rikostruzzjoni ta’ xi ħitan tal-ġebel niexef tista’ oġġettivament taqbeż il-100 %. Il-Qorti sabet erba’ każijiet bħal dawn fis-sitt proġetti miżjura fil-Portugall.

23

B’mod kumplessiv, l-għażla li għamlu l-Istati Membri biex jimplimentaw l-appoġġ għal NPIs kienet riflessa fil-kampjun ta’ proġetti miżjura mill-Qorti, fejn 16 mit-28 proġett miżjura ġew implimentati f’sinerġija ma’ miżuri oħra ta’ żvilupp rurali, u fil-fatt li l-biċċa l-kbira mill-proġetti (21 minn 28) tqiesu bħala komplementari għal objettivi agroambjentali oħra. Ara l-Anness II għad-dettalji.

Dgħufijiet fil-proċeduri tal-għażla tal-Istati Membri awditjati wasslu għall-appoġġ għal NPIs ineliġibbli, jew għall-appoġġ għal NPIs li l-għażla tagħhom ma kinitx iġġustifikata biżżejjed

24

L-Istati Membri jridu jimmiraw flus pubbliċi skarsi lejn dawk il-proposti ta’ proġetti li jissodisfaw bl-aħjar mod il-ħtiġijiet nazzjonali jew reġjonali, filwaqt li jirrispettaw ir-regolamenti applikabbli u l-prinċipji ta’ aċċess ugwali u t-trasparenza. Il-Qorti analizzat il-proċeduri tal-għażla stabbiliti fl-Istati Membri awditjati u sabet, f’kollha kemm huma għajr waħda, dgħufijiet li jikkonċernaw dawn l-aspetti. Eżempji huma pprovduti fil-Kaxxa 3.

Kaxxa 3

Dgħufijiet misjuba fl-għażla ta’ proġetti ta’ NPIs

(a) Għażla ta’ investimenti ineliġibbli

Id-Danimarka

L-istudji preliminari (jiġifieri tal-fattibilità) għal proġetti li jinvolvu art mistagħdra huma trattati bħala NPIs individwali, isegwu proċeduri individwali ta’ approvazzjoni u huma ekonomikament indipendenti minn kwalunkwe investiment li jista’ jseħħ fi stadju aktar tard. Madankollu, l-Artikolu 55 tar-Regolament 1974/2006⁷ jistipula li spiża ġenerali ta’ operazzjoni ta’ investiment li tkun eliġibbli għall-kofinanzjament tista’ titqies bħala tali biss sa fejn tkun teżisti operazzjoni reali ta’ investiment. Il-Qorti tqis li dan ir-rekwiżit iħares il-prinċipji tal-valur għall-flus, peress li l-flus tal-UE jkunu pprevenuti milli jintnefqu fuq azzjonijiet li ma jikkontribwixxux għall-objettivi tal-iskema ta’ appoġġ. Dan huwa l-każ għal studji tal-fattibilità li ma jirriżultawx f’investimenti konkreti. F’dan l-Istat Membru, inqas minn nofs l-istudji preliminari ffinanzjati ġew eventwalment segwiti minn applikazzjonijiet separati għal investimenti reali f’artiijiet mistagħdra. Barra minn hekk, f’bosta każijiet, studji tal-fattibbiltà b’konklużjoni pożittiva ma wasslux għall-implimentazzjoni ta’ proġetti konkreti.

L-Italja (il-Puglia)

L-awtoritajiet nazzjonali ddefinixxew li huma biss dawk li għandhom azjenda agrikola u li huma rreġistrati fir-reġistru tal-azjendi agrikoli tal-Kamra tal-Kummerċ illi jistgħu jkollhom aċċess għall-appoġġ għal NPIs. Il-Qorti sabet li tlieta mis-sitt benefiċjarji miżjura fuq il-post ma kinux jikkonformaw ma’ dan ir-rekwiżit u fil-fatt ma kienx imisshom ikollhom aċċess għall-appoġġ għal NPIs.

(b) Għażla tal-proġetti mhux trasparenti biżżejjed

Ir-Renju Unit (l-Ingilterra)

L-awtoritajiet nazzjonali jidentifikaw azjendi li potenzjalment jistgħu jiġu appoġġati. Biex jagħmlu dan, huma jużaw listi predefiniti ta’ azjendi prijoritizzati skont il-potenzjal tagħhom għat-twassil ta’ eżiti ambjentali segwiti minn proċedura ta’ negozjati bejn l-awtoritajiet nazzjonali u l-benefiċjarji potenzjali. Madankollu, ma kinitx disponibbli informazzjoni dwar il-bażi għall-prijoritizzazzjoni u l-valutazzjoni tal-merti tal-applikazzjoni. Barra minn hekk, id-dokumentazzjoni tal-iskema tissuġġerixxi li l-inklużjoni ta’ proposti addizzjonali ta’ amministrazzjoni tal-art qiegħda għad-diskrezzjoni ta’ uffiċjali nazzjonali.

Id-Danimarka

L-applikazzjonijiet għall-għajnuna relatati ma’ NPIs fuq pjantaġġuni kollettivi jiġu ppreżentati lill-Awtoritajiet Maniġerjali kważi esklużivament minn assoċjazzjoni nazzjonali ta’ proprjetarji tal-art u gabillotti. Din l-assoċjazzjoni nazzjonali tiddeċiedi, abbażi tal-kriterji proprji tagħha, liema assoċjazzjoni lokali se tipparteċipa fil-proġetti ppreżentati, u fl-aħħar mill-aħħar dwar liema proġetti jiġu appoġġati. Barra minn hekk, l-assoċjazzjoni nazzjonali tipparteċipa fil-kumitat konsultattiv li jiddetermina l-prijorità relattiva tal-applikazzjonijiet li ġew ippreżentati. F’fehmet il-Qorti, dan jikkostitwixxi kunflitt ta’ interess potenzjali.

(c) Verifikazzjoni mhux xierqa ta’ kriterji kruċjali tal-għażla

L-Italja (il-Puglia)

Fis-sejħa għal proposti 2009 dwar appoġġ għal NPIs għar-restawr ta’ ħitan tal-ġebel niexef, ġew approvati 602 minn 3 887 applikazzjoni ippreżentata, li kienu jinvolvu nefqa pubblika totali ta’ EUR 42.7 miljun. Il-kriterji ta’ prijoritizzazzjoni taw massimu ta’ seba’ punti. L-applikazzjonijiet kollha b’inqas minn sitt punti ġew esklużi.

Fost il-kriterji deċiżivi ta’ prijoritizzazzjoni kien hemm il-klassifikazzjoni tal-azjenda bħala li għandha valur kbir ambjentali u tal-pajsaġġ jekk kellu msaġar taż-żebbuġ. L-applikanti li jissodisfaw dan il-kriterju kienu jirċievu żewġ punti, li kienu deċiżivi biex l-applikanti ma jiġux esklużi.

L-awtoritajiet nazzjonali ma vverifikawx il-konformità ma’ dan il-kriterju speċifiku b’mod indipendenti. Dan il-kompitu ġie fdat lill-assoċjazzjonijiet tal-produtturi, li kellhom jiċċertifikaw li l-membri affiljati tagħhom issodisfaw il-kriterju.

Kien hemm nuqqas ta’ informazzjoni rilevanti biex jintwera dak li nkiseb bl-appoġġ mill-UE għal NPIs fil-livell tal-UE u f’dak tal-Istati Membri…

25

Għodda ewlenija biex jiġi żgurat li l-appoġġ għal NPIs taħt il-FAEŻR jintnefaq tajjeb huwa l-monitoraġġ u l-evalwazzjoni. Għall-perjodu 2007-13 ir-regolament dwar l-iżvilupp rurali introduċa “Qafas Komuni ta’ Monitoraġġ u Evalwazzjoni” (CMEF). Is-CMEF uża indikaturi komuni intenzjonati biex jirreġistraw il-progress lejn l-objettivi tal-iżvilupp rurali b’mod li jippermetti li kull wieħed mill-PŻR jitqabbel, u li d-data tiġi aggregata. Peress li l-indikaturi komuni ma jistgħux jaqbdu bis-sħiħ l-effetti kollha tal-iskemi ta’ appoġġ individwali, l-Istati Membri jistgħu jissettjaw ukoll għadd limitat ta’ indikaturi addizzjonali.

26

Il-Qorti sabet bosta dgħufijiet fil-monitoraġġ u fl-evalwazzjoni li jwasslu għal nuqqas kumplessiv ta’ informazzjoni rilevanti li turi r-riżultati miksuba mill-NPIs, notevolment sal-punt fejn l-NPIs ikkontribwew lejn l-ilħuq tal-objettivi agroambjentali marbuta mal-użu sostenibbli tal-art agrikola.

27

L-ewwel nett, l-Istati Membri ma ddefinixxewx indikaturi ta’ referenza addizzjonali relatati mal-appoġġ għal NPI matul il-fażi ta’ programmazzjoni. L-użu ta’ indikaturi ta’ referenza addizzjonali jagħmilha possibbli li jiġi stabbilit kuntest li fih l-allokazzjoni ta’ riżorsi għall-appoġġ għal NPIs issir aktar ċara, u jippermetti tqabbil tal-kontribuzzjoni tal-appoġġ għal NPIs fi tmiem il-perjodu. Il-Kaxxa 4 tipprovdi eżempju ta’ kif indikaturi ta’ referenza jkunu jistgħu jiffaċilitaw il-kejl tar-riżultati miksuba mill-appoġġ għal NPIs.

Kaxxa 4

Eżempji ta’ indikaturi ta’ referenza possibbli

L-Italja (il-Puglia) u l-Portugall (Kontinentali)

Ir-restawr ta’ ħitan tal-ġebel niexef kien l-aktar tip importanti ta’ NPIs definiti fil-PŻR (97 % tal-appoġġ pubbliku totali fil-Puglia, 89 % fil-Portugall). Madankollu, l-awtoritajiet nazzjonali ma ddefinixxewx sitwazzjoni ta’ referenza rigward il-kwantità totali ta’ ħitan tal-ġebel niexef fiż-żoni suġġetti għal dan it-tip ta’ appoġġ għal NPIs, il-kwantità ta’ ħitan tal-ġebel niexef li ġew identifikati bħala li kien jeħtieġu manutenzjoni fil-bidu tal-perjodu ta’ programmazzjoni, jew il-kwantitajiet immirati ta’ ħitan tal-ġebel niexef li għandhom jiġu rkuprati fi tmiem il-perjodu ta’ programmazzjoni; dan kieku, kien jipprovdi stampa aktar ċara tas-sinifikat u l-effettività tar-riżorsi allokati għal dan it-tip ta’ NPI.

28

It-tieni nett, l-indikaturi komuni tas-CMEF ikejlu d-data dwar l-input u l-output, bħall-ammont ta’ nefqa pubblika, l-għadd ta’ azjendi li jirċievu appoġġ, u l-volum totali tal-investiment, iżda huma partikolarment inadegwati fit-tentattivi tagħhom biex jivvalutaw l-impatt ta’ miżuri ta’ investiment bħall-appoġġ għal NPIs. Bl-istess mod, l-indikatur komuni tar-riżultati miksub għall-appoġġ għal NPIs jieħu inkunsiderazzjoni l-erja tal-art (imkejla f’għadd ta’ ettari) taħt skemi ta’ ġestjoni tal-art li rnexxew u għalhekk, ma jfisser xejn għall-espressjoni tar-rabta jew għall-kontribut ta’ miżura ta’ investiment.

29

Minkejja l-inadegwatezza tal-indikaturi komuni tar-riżultati, li kienet rikonoxxuta b’mod espliċitu fil-PŻR tal-Portugall (Kontinentali) u tar-Renju Unit (l-Ingilterra), l-Istati Membri awditjati ma identifikawx indikaturi addizzjonali biex jiġbru din l-informazzjoni importanti fir-rigward tal-appoġġ għal NPIs.

30

Sors ieħor li jista’ jipproduċi informazzjoni rilevanti dwar ir-riżultati huwa evalwazzjoni. F’kuntrast mal-eżaminar regolari mwettaq permezz tal-monitoraġġ, evalwazzjoni hija ġbir u analiżi perjodiċi tal-evidenza, inkluża l-informazzjoni prodotta għall-monitoraġġ. Fiż-żmien tal-awditu, kienu disponibbli biss l-evalwazzjonijiet ta’ nofs it-terminu mwettqa lejn nofs il-perjodu. L-analiżi ta’ dawn ir-rapporti ta’ evalwazzjoni wriet li huma ma pprovdewx informazzjoni rilevanti dwar ir-riżultati miksuba mill-appoġġ għal NPIs. Dan kien prinċipalment dovut għall-kombinament ta’ implimentazzjoni tardiva u n-nuqqas ta’ informazzjoni rilevanti dwar il-monitoraġġ. Fil-fatt, l-analiżi mill-Kummissjoni tar-rapporti individwali ta’ evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu semmiet li d-data dwar il-monitoraġġ ftit li xejn hija disponibbli u hija inkompleta. Il-Kaxxa 5 tipprovdi eżempji tal-informazzjoni limitata ħafna dwar il-prestazzjoni tal-appoġġ għal NPIs.

Kaxxa 5

Eżempji ta’ referenzi li saru għall-appoġġ għal NPIs fir-rapporti ta’ evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu

Fil-każ tal-Portugall (Kontinentali), l-evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu ma kien fiha l-ebda referenza għall-NPIs minħabba l-implimentazzjoni tardiva tal-miżura.

Fir-rigward tal-Italja (il-Puglia), l-evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu pprovdiet informazzjoni dwar l-eżitu tal-appoġġ għal NPIs u dwar il-korrelazzjoni tiegħu mal-benefiċċji ambjentali. Madankollu, fiż-żmien tal-evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu, ma kien tħallas l-ebda nfiq, u dan jissuġġerixxi li r-rapport tenna l-benefiċċji ambjentali intenzjonati li ġew espressi fil-PŻR u r-rapport ta’ evalwazzjoni ex ante.

Fir-rigward tad-Danimarka, l-evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu semmiet li l-miżuri nazzjonali li jimplimentaw l-appoġġ għal NPIs ma kellhomx definizzjoni tal-objettivi operazzjonali.

Fir-rigward ir-Renju Unit (l-Ingilterra), l-evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu kienet tinkludi rakkomandazzjoni speċifika rigward il-ħtieġa li jiġu definiti indikaturi ġodda biex tkun tista’ ssir il-valutazzjoni tal-effettività u r-rilevanza tal-appoġġ għal NPIs.

31

Il-kwistjonijiet deskritti hawn fuq ipprevenew lill-awtoritajiet nazzjonali milli jkunu jistgħu jisiltu konklużjonijiet sinifikattivi dwar is-suċċess jew l-effettività tal-appoġġ għal NPIs fil-kontribut għall-ilħuq ta’ miżuri jew objettivi ambjentali oħra. Dan jista’ jwassal, pereżempju, lill-Istati Membri li rrestrinġew l-appoġġ tal-NPIs lil benefiċjarji ta’ miżuri oħra ta’ żvilupp rurali, bħal ħlasijiet agroambjentali, biex jiġbru l-valutazzjoni taż-żewġ miżuri fl-istess grupp, skont prinċipji ġustifikattivi fiergħa, li fihom il-prestazzjoni ta’ dawn tal-aħħar f’ċerta direzzjoni tkun timplika li l-NPIs kellhom l-istess prestazzjoni, minkejja n-nuqqas ta’ data oġġettiva rigward l-eżitu tal-appoġġ għal NPIs (ara l-Kaxxa 6).

Kaxxa 6

Eżempju ta’ valutazzjoni miġbura flimkien fl-istess grupp

Fil-każ tar-Renju Unit (l-Ingilterra), l-awtoritajiet nazzjonali ddikjaraw li, meta kienu qed jivvalutaw il-prestazzjoni tal-appoġġ għal NPIs, huma qiesu l-prestazzjoni ta’ żewġ miżuri (il-Miżura 214 dwar ħlasijiet agroambjentali/il-Miżura 216 dwar NPIs) flimkien. Madankollu, in-nuqqas ta’ objettivi u indikaturi speċifiċi għal NPIs wera l-mod li bih l-għajnuna għall-NPIs ikkontribwiet għall-benefiċċju fuq terminu itwal ta’ impenji agroambjentali.

…minkejja dan, il-Qorti sabet indikazzjonijiet li 71 % tal-NPIs awditjati kkontribwew għal objettivi marbuta mal-użu sostenibbli tal-art agrikola

32

Kif indikat fil-paragrafu 13, il-Qorti eżaminat kampjun ta’ 28 proġett ta’ NPIs. Sabiex tivvaluta jekk dawn il-proġetti kinux ikkontribwew b’mod effettiv għall-użu sostenibbli tal-art agrikola, il-Qorti vvalutat dan li ġej.

-Jekk il-proġetti kinux eliġibbli għall-appoġġ taħt il-FAEŻR.

-Jekk indirizzawx ħtieġa ambjentali rrikonoxxuta mill-Istati Membri fil-PŻR tagħhom u jekk tawx segwitu għal objettivi marbuta mal-użu sostenibbli tal-art agrikola.

-Jekk l-investimenti relatati twettqux kif ippjanat u jekk inżammux fiż-żmien taż-żjarat tal-awditjar. Għal kull proġett, l-Anness II jippreżenta r-riżultati ta’ din il-valutazzjoni flimkien ma’ analiżi tar-raġonevolezza tal-ispejjeż tagħhom, li tiġi żviluppata fit-taqsima li jmiss.

33

Fir-rigward tal-eliġibbiltà, il-Qorti sabet li erba’ proġetti ma kinux eliġibbli anke fiż-żmien tal-applikazzjoni (ara l-Kaxxa 3). Barra minn hekk, il-Qorti sabet tliet proġetti li ma kinux eliġibbli minħabba kwistjonijiet li seħħew matul l-implimentazzjoni tagħhom (ara l-paragrafu 44). Peress li dawn is-seba’ proġetti (25 %) ma kellhomx jiġu appoġġati b’finanzjament taħt il-FAEŻR, il-Qorti tqis li dawn mhumiex jikkontribwixxu għall-objettivi tal-miżura.

34

Il-Qorti sabet evidenza li tissuġġerixxi li 20 mill-21 proġett li jifdal, indirizzaw ħtiġijiet agroambjentali identifikati. Il-ħtiġijiet li kienu koperti l-aktar ta’ spiss kienu l-ħarsien tal-pajsaġġi u tal-bijodiversità. Barra minn hekk, dawn il-proġetti ġew implimentati kif ippjanat u kienu qegħdin joperaw b’mod sostenibbli fiż-żmien taż-żjarat tal-awditjar. B’mod kumplessiv, il-Qorti sabet indikazzjonijiet li 20 mit-28 proġett eżaminat (71 %) ikkontribwew għall-ilħuq tal-objettivi agroambjentali marbuta mal-użu sostenibbli tal-art agrikola.

Fl-Istati Membri awditjati, l-ispejjeż tal-NPIs appoġġati kienu ta’ sikwit għoljin wisq jew mhux iġġustifikati biżżejjed

35

Sabiex jipprovdu kontribut kosteffettiv għall-użu sostenibbli tal-art agrikola, l-NPIs ma għandhomx biss jindirizzaw ħtiġijiet ambjentali relatati, iżda għandhom jagħmlu dan bi spiża raġonevoli. Barra minn hekk, peress li l-proporzjon tal-ispejjeż ta’ investiment iffinanzjati bi flus pubbliċi huwa ogħla (sa massimu ta’ 100 %) minn dak għal miżuri oħra ta’ investiment tal-FAEŻR, il-benefiċjarji tal-NPIs jista’ jkollhom inqas inċentiv biex jikkontrollaw l-ispejjeż tagħhom. Għalhekk, l-Istati Membri għandhom jagħtu attenzjoni partikolari biex jiżguraw li huma jirrimborżaw biss spejjeż ta’ investiment li huma raġonevoli u ġġustifikati b’mod xieraq.

36

Kif innutat fil-paragrafu 3, il-prinċipji ġustifikattivi għall-għoti ta’ appoġġ pubbliku għal NPIs huma li dan jipprovdi inċentiv finanzjarju għall-benefiċjarji biex iwettqu investimenti li ma jiġġeneraw l-ebda redditu sinifikanti, iżda jwasslu impatt ambjentali pożittiv. B’hekk, ir-rata ta’ appoġġ tista’ tkun sa massimu ta’ 100 % tal-infiq eliġibbli tal-NPIs. Peress li kważi kwalunkwe tip ta’ investiment jista’ potenzjalment jipprovdi benefiċċju ekonomiku dirett jew indirett, ir-regolamenti applikabbli jiddikjaraw li l-NPIs ma għandhomx jipprovdu redditu ekonomiku sinifikanti lill-benefiċjarju. Madankollu, il-Kummissjoni ma pprovdietx gwida fir-rigward ta’ x’inhu redditu ekonomiku sinifikanti jew kif l-Istati Membri għandhom jivvalutawh.

37

Il-Qorti tqis li, biex jiġi ssalvagwardjat il-prinċipju ta’ ekonomija, il-karatteristiċi rimunerattivi jew li jiġġeneraw ir-redditu⁸, ta’ operazzjonijiet li huma suġġetti għall-appoġġ għal NPIs għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni mill-Istati Membri meta jkunu qed jiddeterminaw kemm għandhom jirċievu appoġġ pubbliku. B’mod partikolari, din ir-rata ta’ appoġġ għandha tiġi definita skont is-sinifikat tal-aspetti rimunerattivi jew tal-benefiċċji agronomiċi mistennija mill-NPI, bejn ir-rati ta’ finanzjament ipprovduti għal investimenti produttivi normali, tipikament 40 %, u r-rata massima ta’ 100 % permessa għall-NPIs.

38

Il-Qorti eżaminat ir-rati ta’ appoġġ pubbliku applikati għall-NPIs mill-erba’ Stati Membri miżjura u vvalutat jekk dawn ir-rati kinux modulati biex tittieħed inkunsiderazzjoni kwalunkwe karatteristika produttiva f’kampjun ta’ 28 proġett ta’ NPIs. Barra minn hekk, għal dawn l-NPIs, il-Qorti vvalutat ukoll ir-raġonevolezza tal-ispejjeż tagħhom. B’mod kumplessiv, il-Qorti sabet li l-biċċa l-kbira mill-NPIs, fil-fatt, kellhom xi karatteristiċi produttivi, iżda li l-Istati Membri ma ħadux dawn il-fatturi inkunsiderazzjoni biex inaqqsu r-rati għoljin ta’ fondi pubbliċi użati. Il-Qorti sabet ukoll problemi sistematiċi fir-rigward tal-iżgurar tar-raġonevolezza tal-ispejjeż fl-Istati Membri kollha.

L-NPIs jirċievu rati għoljin ta’ finanzjament pubbliku għalkemm kultant jinkludu komponenti rimunerattivi

39

L-Istati Membri kollha awditjati ssettjaw rati speċifiċi għall-appoġġ għal NPIs. Filwaqt li l-Portugall (Kontinentali) u l-Italja (il-Puglia) ssettjaw l-appoġġ f’livell ta’ 100 % tal-infiq eliġibbli, id-Danimarka u r-Renju Unit (l-Ingilterra) ssettjaw rati speċifiċi skont it-tip ta’ NPI, minn 50 % fil-każ ta’ NPIs b’xi karatteristiċi rimunerattivi għal 100 % jekk ma jkunx hemm karatteristiċi rimunerattivi. Eżempji ta’ modulazzjoni jinkludu proġetti għall-bini ta’ ċnut, kofinanzjati b’rata ta’ 50 % fir-Renju Unit (l-Ingilterra); proġetti għar-restawr ta’ ringieli ta’ sġajriet, iffinanzjati b’rata ta’ 60 %, kemm fid-Danimarka kif ukoll fir-Renju Unit; u proġetti ffinanzjati b’rata ta’ 100 %, bħal proġetti li jinvolvu r-riverżjoni tal-art għal art xagħrija (ir-Renju Unit) u l-akkwist ta’ art mill-Istat għall-istabbiliment ta’ artijiet mistgħadra (id-Danimarka).

40

Il-Qorti tqis li l-PŻR tar-Renju Unit (l-Ingilterra) kien l-uniku PŻR li qies aspetti bħall-benefiċċji ambjentali u agronomiċi mistennija, jew il-falliment tas-suq, biex tiġi determinata r-rata ta’ appoġġ għal kull NPI individwalment.

41

Madankollu, fl-Istati Membri kollha miżjura, il-Qorti sabet NPIs li l-karatteristiċi rimunerattivi tagħhom ma kinux ittieħdu inkunsiderazzjoni biex jiġu determinati r-rati ta’ appoġġ mogħtija, li fil-fatt kienu l-ogħla possibbli. Il-Qorti tqis li dan jimmina l-prinċipju ta’ ekonomija għaliex jinvolvi pagament eċċessiv għal ċerti tipi ta’ prodotti meta dawk il-prodotti setgħu nkisbu bi spiża aktar baxxa fid-dawl tas-sehem ta’ benefiċċji li jmorru għand il-benefiċjarju u/jew għand entitajiet assoċjati:

-Fil-Portugall (Kontinentali), ir-restawr ta’ ħitan tal-ġebel niexef li jappoġġaw il-biedja fit-terrazzini fil-wied ta’ Douro, kellu l-akbar sehem tal-NPIs appoġġati (89 % tal-infiq totali għall-miżura). Ir-rata ta’ appoġġ kienet ta’ 100 % tal-infiq eliġibbli, li kienet limitata f’livell ta’ EUR 70 000 għal kull azjenda. Il-Qorti tqis li dan it-tip ta’ NPI jinkludi komponent produttiv, peress li l-ħitan għandhom rwol strutturali fis-sistema tal-biedja fit-terrazzini użata fiż-żona fejn saru l-investimenti u għalhekk, l-element tal-pajsaġġ mhuwiex l-uniku motivatur għas-sistemi tal-biedja inkwistjoni. Ir-rata għolja ħafna ta’ appoġġ fil-Portugall (Kontinentali) tista’ titqies f’kuntrast mar-Renju Unit (l-Ingilterra), fejn il-proġetti ta’ ħitan tal-ġebel niexef kellhom rata ta’ appoġġ ta’ 60 %.

Barra minn hekk, il-Qorti sabet li f’wieħed mis-sitt NPIs miżjura, l-appoġġ intenzjonat għaż-żamma ta’ strutturi tradizzjonali ta’ azjendi agrikoli rriżulta fl-appoġġ ta’ struttura mhux tradizzjonali li ntużat għal operazzjonijiet tal-biedja.

-Fl-Italja (il-Puglia), ir-restawr ta’ ħitan tal-ġebel niexef li jiddelimitaw il-ħbula ta’ art agrikoli kellu l-akbar sehem (97 % tal-infiq totali għall-miżura) ta’ NPIs appoġġati fl-Italja (il-Puglia). Ir-rata ta’ appoġġ kienet ta’ 100 % tal-infiq eliġibbli; din ma kinitx limitata fl-ewwel perjodu ta’ applikazzjoni. Il-perjodi sussegwenti kellhom limitu massimu ta’ nfiq ta’ EUR 100 000. Il-Qorti tqis li dan it-tip ta’ NPI jinkludi komponent produttiv, għaliex il-ħitan tal-ġebel jintużaw bħala konfini għaż-żamma ta’ bhejjem f’ċerti żoni tar-rigħi jew għall-ħarsien ta’ pjantaġġuni milli ssirilhom ħsara minn bhejjem jew annimali selvaġġi fil-viċinanzi. Ir-rata għolja ħafna ta’ appoġġ fl-Italja (il-Puglia) tikkuntrasta mas-sitwazzjoni fir-Renju Unit (l-Ingilterra), fejn proġetti tal-ħitan tal-ġebel ġew kofinanzjati b’rata ta’ 60 %.

-Fir-Renju Unit (l-Ingilterra), minkejja l-eżistenza ta’ metodoloġija li tippermetti li l-livell ta’ impatt ekonomiku tal-NPIs appoġġati jittieħed inkunsiderazzjoni biex tiġi ddeterminata r-rata tal-għajnuna, il-Qorti sabet li 4 mill-10 proġetti miżjura fuq il-post, li kollha kemm huma ġew iffinanzjati b’rata ta’ 100 %, kienu jinvolvu benefiċċji ekonomiċi sinifikanti għall-benefiċjarji u/jew l-entitajiet assoċjati. F’żewġ każijiet li kienu jinvolvu r-restawr ta’ torbieri⁹ degradati, il-benefiċjarji kienu mmaniġġjaw proġetti fi sħubija li kienet tinkludi żewġ kumpaniji tal-ilma. Iż-żewġ proġetti jinsabu fl-imqagħad tal-ilma ta’ żewġ ġibjuni mmaniġġjati minn dawk il-kumpaniji. L-interess ekonomiku ta’ dawk il-kumpaniji kien fit-tnaqqis tal-ispejjeż għat-trattament tal-ilma li kien jirriżulta mill-implimentazzjoni ta’ dawn l-NPIs. Filwaqt li dawn il-proġetti jaqgħu taħt l-ambitu tal-appoġġ għal NPIs, l-interess ekonomiku tal-kumpaniji tal-ilma għandu jittieħed inkunsiderazzjoni għad-definizzjoni tar-rata ta’ appoġġ.

F’każ ieħor, il-benefiċjarju uża l-appoġġ biex jixtri tagħmir użat primarjament għall-attività ekonomika tiegħu bħala sid ta’ foresta. Ir-raba’ każ jirrigwarda l-irkupru ta’ binjiet storiċi fi proprjetà li fiha l-benefiċjarju jopera stabbilimenti fuq bażi Bed & Breakfast. Dawn iż-żewġ proġetti bbenefikaw minn rata ta’ appoġġ li kienet sinifikattivament ogħla mir-rata li kienu jirċievu bħala investimenti produttivi f’miżuri oħra tal-Iżvilupp Rurali previsti għal tipi ta’ proġetti simili.

-Fid-Danimarka, minkejja l-sitipulazzjoni li saret mill-awtoritajiet nazzjonali li l-NPIs marbuta ma’ operazzjoni kummerċjali għandu jkollhom rati ta’ appoġġ taħt il-75 %, il-Qorti sabet li tnejn mis-sitt proġett miżjura kienu proġetti li jikkonċernaw ir-rigħi, li kienu marbuta ma’ operazzjonijiet kummerċjali iżda rċevew rata standard ta’ appoġġ ta’ 75 %. Dawn il-proġetti kienu jinkludu, fost oħrajn, ċnut u l-ħolqien/estensjoni ta’ żoni tar-rigħi għall-ifrat tagħhom li kienu preċedentement miżmuma fi stalel li konsegwentement irriżultaw fiż-żieda fl-għadd ta’ frat imrobbija jew il-kiri ta’ wħud miż-żoni addizzjonali tar-rigħi.

L-Istati Membri awditjati ffinanzjaw investimenti bi spejjeż eċċessivament għoljin jew bi spejjeż li ma kinux iġġustifikati biżżejjed

42

Il-Qorti analizzat il-proċeduri stabbiliti fl-Istati Membri awditjati biex tiżgura r-raġonevolezza tal-ispejjeż tal-NPIs appoġġati. L-awdituri osservaw dgħufijiet fl-Istati Membri kollha miżjura.

43

Rigward il-Portugall, fil-każ ta’ ħitan tal-ġebel niexef li jappoġġaw il-biedja fit-terrazzini fil-wied ta’ Douro (89 % tal-appoġġ totali għal NPIs), l-awtoritajiet nazzjonali kienu ddefinixxew spiża unitarja massima eliġibbli li kienet eċċessiva meta mqabbla ma’ punti ta’ referiment indipendenti¹⁰ jew ma’ tipi simili ta’ NPIs fi Stati Membri oħra (ara l-Kaxxa 7).

44

Barra minn hekk, il-Qorti sabet, fil-Portugall, li kundizzjoni ta’ eliġibbiltà għal NPIs li jeħtieġu xogħlijiet pubbliċi, u skontha l-kuntrattur li jkun qed iwettaq ix-xogħlijiet irid ikollu permess biex iwettaq l-attività, ma ġietx irrispettata fi tlieta mis-sitt proġetti miżjura fuq il-post. Eżaminar ulterjuri wera li total ta’ 12 minn 20 fajl addizzjonali tal-benefiċjarji eżaminati kienu affettwati mill-istess kwistjoni ta’ eliġibbiltà. Segwitu limitat imwettaq mill-awtoritajiet nazzjonali wera li l-kuntratturi użati minn ħamsa minn dawk il-benefiċjarji kienu involuti f’total ta’ 79 każ simili.

Kaxxa 7

Eżempji ta’ spejjeż għoljin wisq - il-Portugall (Kontinentali)

L-awtoritajiet nazzjonali identifikaw spiża unitarja massima eliġibbli f’livell ta’ EUR 250 għal kull metru kubu fil-każ tal-kostruzzjoni ta’ ħitan tal-ġebel niexef li jappoġġaw il-biedja fit-terrazzini. Skont data pprovduta mill-awtoritajiet nazzjonali l-ispiża medja mħallsa lill-benefiċjarji kienet ta’ EUR 198 għal kull metru kubu. Punti ta’ riferiment professjonali indipendenti, bħal spejjeż ta’ referenza mill-Assoċjazzjoni Nazzjonali ta’ Kumpaniji tal-Kostruzzjoni, jissuġġerixxu li l-ispiża unitarja għal tipi ta’ attività ta’ xogħlijiet simili għandha tkun ta’ EUR 75 għal kull metru kubu.

Fil-każ ta’ ħitan tal-ġebel niexef użati unikament bħala konfini, li huma tip ieħor ta’ NPI, l-ispiża unitarja massima eliġibbli definita f’livell ta’ EUR 150 għal kull metru kubu tista’ titqabbel ma’ NPIs simili fl-Italja (il-Puglia) fejn l-ispiża unitarja massima eliġibbli kienet f’livell ta’ EUR 74 għal kull metru kubu fl-ewwel sejħa għall-applikazzjonijiet; aktar tard din tnaqqset għal EUR 61 għal kull metru kubu fit-tieni sejħa għall-applikazzjonijiet. Fir-Renju Unit (l-Ingilterra), l-ispiża unitarja massima eliġibbli kienet ta’ EUR 75 għal kull metru lineari.

45

Fid-Danimarka, il-proċeduri stabbiliti biex jiġu ċċekkjati l-ispejjeż li tħallsu ma kinux jirrikjedu li d-dokumenti kollha ta’ sostenn jiġu vverifikati. Fil-fatt, dikjarazzjoni mill-awditur tal-benefiċjarju dwar il-konformità mar-regoli ambjentali u legali, inkluża l-preżentazzjoni tal-offerti, tqieset bħala suffiċenti. Bl-istess mod, sa tmiem l-2013, l-awtoritajiet Daniżi ma vverifikawx jekk il-fatturi ppreżentati kinux fil-fatt tħallsu mill-benefiċjarju qabel it-talba għall-pagament. Il-Qorti sabet ukoll li l-awtoritajiet nazzjonali ma ċċekkjawx jekk il-VAT deduċibbli, li mhijiex eliġibbli, kinitx ġiet inkluża fit-talbiet għall-pagament mill-benefiċjarji. B’riżultat ta’ dan, f’wieħed mis-sitt NPIs eżaminati mill-Qorti fid-Danimarka, il-VAT deduċibbli li kienet tammonta għal 20 % tal-ispejjeż totali ta’ investiment iddikjarati ġiet sussegwentement rimborżata. Minn tmiem l-2013 ’il hawn, ġiet stabbilita proċedura ġdida biex jiġu ċċekkjati l-ispejjeż, iżda l-Qorti ma sabet l-ebda evidenza, bħal ordni tas-servizz jew komunikazzjoni uffiċjali lill-persunal, li kienet tiddokumenta l-implimentazzjoni tal-proċedura l-ġdida.

46

Fir-Renju Unit (l-Ingilterra), il-Qorti analizzat, fejn applikabbli, id-dokumentazzjoni relatata mal-offerti u l-ftehimiet dwar is-servizz bejn il-benefiċjarji u l-partijiet terzi għall-ġestjoni ta’ 10 proġetti ta’ investiment. Il-Qorti sabet każijiet fejn l-ispejjeż reali mġarrba kienu ogħla mill-ispiża tal-għażliet alternattivi li kienu ġew proposti. F’każijiet oħra, l-analiżi tal-offerti ma użatx tqabbil ma’ punti ta’ riferiment biex jiġi mmitigat ir-riskju li l-offerta tingħata bi prezz eċċessiv (ara l-Kaxxa 8). Barra minn hekk, il-fatt li ma kienx hemm żjarat fuq il-post mill-awtoritajiet nazzjonali jikkostitwixxi nuqqas fl-iżgurar tar-realtà u l-valur għall-flus tal-NPIs appoġġati, speċjalment meta wieħed iqis ir-rati għoljin ta’ appoġġ u n-nuqqas ta’ fattur ta’ deterrent, bħall-parteċipazzjoni finanzjarja sinifikanti mill-benefiċjarji.

Kaxxa 8

Eżempji ta’ spejjeż għoljin wisq - ir-Renju Unit (l-Ingilterra)

Fi 3 mill-10 proġetti miżjura fuq il-post, id-dokumentazzjoni relatata mal-offerti wriet li l-ispiża għall-NPIs kienet ogħla milli meħtieġ peress li kienu disponibbli alternattivi oħra orħos. Eżempji ta’ dan jinkludu l-użu ta’ servizzi ta’ trasport bl-ajru, it-tneħħija ta’ injam u x-xogħlijiet preparatorji ta’ ċaqliq tat-terrapien jew ħamrija, kif ukoll ir-restawr ta’ struttura storika li għaliha l-offerti magħżula kienu jaqbżu l-ispiża tal-kompetituri tagħhom b’65 %, 139 % u 31 % rispettivament.

Fi tliet proġetti oħra miżjura fuq il-post, l-offerti rebbieħa kienu jirrappreżentaw l-orħos spiża. Madankollu, minħabba l-fatt li ma hemmx sistema ta’ punt ta’ riferiment biex tiġi vvalutata r-raġonevolezza tal-ispejjeż tal-offerti, ir-riskju li jikkonċerna r-raġonevolezza tal-ispejjeż ma jiġix immitigat, pereżempju, f’każijiet fejn l-offerti kollha għal NPI jkollhom prezz eċċessiv.

47

Fil-każ tal-Italja (il-Puglia), l-awditu wera li l-ispejjeż tal-NPIs li jikkonċernaw il-ħitan tal-ġebel niexef kienu sistematikament daqs l-ispiża unitarja massima eliġibbli. Għalkemm il-Qorti sabet biss indikazzjonijiet li l-ispejjeż unitarji massimi eliġibbli ġew issettjati f’livell għoli, huwa ovvju li l-implimentazzjoni ta’ proġetti ta’ NPIs f’kundizzjonijiet differenti, skont il-lok tagħhom (art muntanjuża jew art ċatta), l-aċċessibbiltà jew il-kundizzjonijiet tal-art, teħtieġ differenzi f’mill-inqas uħud mill-ispejjeż tal-investimenti (ara l-Kaxxa 9).

48

Barra minn hekk, il-fatturi ppreżentati mill-benefiċjarji ta’ erbgħa mis-sitt NPIs miżjura fl-Italja (il-Puglia) ma pprovdewx biżżejjed informazzjoni biex jaċċertaw il-kwantitajiet ta’ ħitan tal-ġebel niexef restawrati u l-lok tax-xogħlijiet. Dan kien ifisser li l-awtoritajiet nazzjonali la setgħu jiżguraw ir-raġonevolezza tal-ispejjeż u lanqas li l-operazzjonijiet appoġġati fil-fatt saru.

Kaxxa 9

Eżempji ta’ spejjeż għoljin wisq - l-Italja (il-Puglia)

Il-kundizzjonijiet ta’ appoġġ għal ħitan tal-ġebel niexef kienu jippermettu li l-benefiċjarji jużaw il-ħaddiema proprji tagħhom tal-azjendi agrikoli biex jiġġustifikaw parti mill-ispejjeż tax-xogħlijiet. L-ispejjeż li kien jifdal tax-xogħlijiet kellhom jitwettqu minn kuntratturi esterni, u l-infiq kellu jiġi ssostanzjat permezz ta’ fatturi. Flimkien mal-allinjament sistematiku tal-ispejjeż tal-NPIs mal-ispiża massima eliġibbli, ma kien hemm l-ebda rekwiżit għall-użu ta’ preżentazzjoni tal-offerti biex jintgħażlu kuntratturi esterni.

Waħda mill-indikazzjonijiet li l-ispiża unitarja massima eliġibbli għall-ħitan tal-ġebel niexef ġiet stabbilita f’livell għoli, hija li fis-sejħa 2011 għall-applikazzjonijiet, l-ispiża unitarja massima eliġibbli kienet 23 % inqas minn dik fis-sejħa 2009 għall-applikazzjonijiet. Minkejja dan it-tnaqqis, id-domanda għall-appoġġ għal NPIs qabżet l-ammont tal-finanzjament li kien disponibbli.

In-nuqqas ta’ offerti kompetittivi, flimkien mal-allinjament sistematiku tal-ispejjeż mal-ispejjeż unitarji massimi eliġibbli ssettjati f’livelli għoljin, jinvolvi riskju għall-kosteffettività tal-appoġġ.

Kien hemm problemi bir-raġonevolezza tal-ispejjeż fil-biċċa l-kbira mill-NPIs awditjati mill-Qorti

49

L-Anness II jipprovdi informazzjoni dettaljata dwar it-28 proġett miżjur fuq il-post, kif ukoll valutazzjonijiet individwali dwar jekk il-proġetti kinux jinkludu komponenti produttivi u dwar jekk l-ispejjeż kinux raġonevoli. Dan jinkludi wkoll il-valutazzjoni kumplessiva tal-Qorti fir-rigward tal-kosteffettività tagħhom.

50

Kif iddikjarat fil-paragrafu 34, 71 % tal-proġetti awditjati kienu effettivi fis-sens li kkontribwew għall-ilħuq tal-objettivi marbuta mal-użu sostenibbli tal-art agrikola. Madankollu, il-Qorti sabet indikazzjonijiet ta’ spejjeż mhux raġonevoli f’75 % ta’ dawn il-proġetti. L-analiżi kkombinata tal-effettività u r-raġonevolezza tal-ispejjeż turi li kumplessivament 5 biss mit-28 NPI awditjat (jiġifieri 18 %) ipprovdew kontribut kosteffettiv għall-ilħuq tal-objettivi agroambjentali. Il-problemi bir-raġonevolezza tal-ispejjeż tal-investimenti jistgħu ma jkunux limitati għall-kampjun ta’ proġetti, peress li l-każijiet identifikati jirriżultaw mid-dgħufijiet fis-sistemi ta’ kontroll tal-Istati Membri deskritti fil-paragrafi 41 sa 48.

Dgħufijiet li jaffettwaw il-kosteffettività tal-appoġġ għal NPIs fil-perjodu 2007-2013 kienu għadhom ma ġewx ikkoreġuti sal-bidu tal-perjodu 2014-2020

51

Mid-dħul fis-seħħ tal-qafas finanzjarju pluriennali l-ġdid għall-2014-2020 ’il hawn, l-Istati Membri jew ir-reġjuni li jixtiequ jirċievu fondi milll-FAEŻR kellhom jippreżentaw il-PŻR il-ġodda tagħhom lill-Kummissjoni għal approvazzjoni. Dan jirrappreżenta opportunità unika għall-Kummissjoni u l-Istati Membri biex isolvu d-dgħufijiet fil-programmazzjoni, fil-ġestjoni, fil-monitoraġġ u fl-evalwazzjoni tal-appoġġ għal NPIs mill-perjodu preċedenti. Dan isir aktar importanti f’kuntest fejn l-Istati Membri awditjati se jżommu jew jestendu l-firxa ta’ investimenti eliġibbli¹¹ għall-appoġġ.

52

Il-Qorti vvalutat il-punt sa fejn il-Kummissjoni u l-Istati Membri miżjura kienu identifikaw u kkoreġew id-dgħufijiet enfasizzati fiż-żewġ taqsimiet preċedenti ta’ dan ir-rapport, bil-ħsieb li tittejjeb il-kosteffettività tal-NPIs fil-perjodu ta’ programmazzjoni l-ġdid. Din il-valutazzjoni kienet ibbażata fuq l-informazzjoni li tinsab fl-erba’ PŻR awditjati¹², ir-regoli ta’ implimentazzjoni, il-linji ta’ gwida u l-proċeduri ta’ ġestjoni u kontroll il-ġodda disponibbli fiż-żmien tal-awditu. Barra minn hekk, il-Qorti analizzat il-komunikazzjonijiet bejn il-Kummissjoni u l-erba’ Stati Membri li rriżultaw mill-analiżi tal-Kummissjoni tal-abbozzi ta’ PŻR. B’mod kumplessiv, l-evidenza miksuba mill-Qorti turi li għadha ma tteħdietx azzjoni korrettiva għall-biċċa l-kbira mid-dgħufijiet identifikati mill-Qorti (ara l-paragrafi 60 sa 71).

53

Raġuni li tispjega t-titjib limitat osservat sa issa hija li l-Kummissjoni u l-Istati Membri ma għamlux biżżejjed biex jidentifikaw id-dgħjufijiet possibbli fil-ħin. B’mod partikolari, l-awtoritajiet nazzjonali ma analizzawx biżżejjed il-kawżi tal-irregolaritajiet misjuba matul il-kontrolli tagħhom biex itejbu l-ġestjoni tal-iskema.

54

Il-kontrolli fuq il-post imwettqa mill-awtoritajiet nazzjonali¹³ wrew frekwenza sinifikanti ta’ irregolaritajiet. Fil-Portugall (Kontinentali), 50 % tal-proġetti eżaminati mill-Awtoritajiet nazzjonali kienu affettwati minn irregolaritajiet jew l-użu finali tal-NPI kien produttiv b’mod eminenti (eż. kien jiġġenera redditi). Fl-Italja (il-Puglia) 27 % tal-NPIs eżaminati mill-awtoritajiet nazzjonali kienu affettwati minn irregolaritajiet u fir-Renju Unit (l-Ingilterra), ksur tar-regoli dwar l-appoġġ għal NPIs seħħ f’madwar 10 % tal-każijiet. Il-Qorti ma kisbitx data għall-kontrolli mwettqa mill-awtoritajiet Daniżi¹⁴.

55

Madankollu, bl-eċċezzjoni tad-Danimarka, l-awtoritajiet nazzjonali għamlu użu limitat tal-irregolaritajiet misjuba. Bażikament, huma użawhom biex inaqqsu l-ammonti li għandhom jitħallsu lill-benefiċjarji affettwati, iżda ma analizzawx il-kawżi tal-irregolaritajiet sabiex jidentifikaw aspetti tal-ġestjoni tal-iskema li għandhom jittejbu.

56

Il-Kummissjoni hija responsabbli għas-superviżjoni tal-implimentazzjoni korretta tal-iskemi ta’ NPIs fl-Istati Membri. F’dan ir-rigward, żjarat tal-awditjar huma kruċjali biex jiġu identifikati dgħufijiet li jaffettwaw l-eżekuzzjoni ta’ proċeduri ta’ ġestjoni (eż. l-għażla ta’ proġetti, il-kontrolli fuq ir-raġonevolezza tal-ispejjeż, il-produzzjoni ta’ data affidabbli ta’ monitoraġġ, eċċ…), li ma jistgħux jinqabdu permezz ta’ analiżijiet dokumentarji. Madankollu, il-Qorti sabet li l-awditi tal-Kummissjoni twettqu tard wisq biex jgħinu lill-Istati Membri jidentifikaw u jikkoreġu n-nuqqasijiet maqbuda matul il-perjodu ta’ implimentazzjoni 2007-13. Barra minn hekk, ir-riżultati ta’ dawn l-awditi ma kinux disponibbli matul l-analiżi u l-approvazzjoni mill-Kummissjoni tal-PŻR 2014-2020 fl-ebda wieħed mill-Istati Membri awditjati ħlief l-Italja (il-Puglia)¹⁵. Dan ifisser li l-Kummissjoni ma setgħetx tuża r-riżultati finali ta’ dawn l-awditi biex titlob lill-Istati Membri jirriflettu, fil-PŻR il-ġodda, l-azzjonijiet korrettivi neċessarji qabel ma dawn ġew approvati. Ladarba l-Kummissjoni tapprova PŻR u l-fondi tal-UE jsiru disponibbli għall-Istat Membru, ikun aktar diffiċli għall-Kummissjoni biex tiżgura li l-Istati Membri jieħdu l-azzjonijiet korrettivi neċessarji fil-ħin¹⁶.

57

It-Tabella 2 turi li għal tlieta mill-erba’ Stati Membri awditjati, ir-riżultati tal-awditjar ma kinux disponibbli qabel l-approvazzjoni tal-PŻR il-ġodda għall-2014-2020.

Tabella 2

Twaqqit tal-awditi tal-Kummissjoni fir-rigward tal-NPIs imqabbel mad-dati ta’ approvazzjoni tal-PŻR 2014-2020

Stat Membru | Data tal-awditu tal-Kummissjoni | Status tal-awditu | Data tal-approvazzjoni tal-PŻR 2014-2020
Il-Portugall (Kontinentali) | Frar 2014 | Għadu għaddej | Diċembru 2014
Ir-Renju Unit (l-Ingilterra) | Ġunju 2014 | Għadu għaddej | Frar 2015
Id-Danimarka | Ottubru 2014 | Għadu għaddej | Diċembru 2014

58

Il-monitoraġġ u l-evalwazzjoni għandhom jippermettu wkoll li l-Kummissjoni u l-Istati Membri jidentifikaw il-problemi, jisiltu tagħlimiet, u japplikaw dan meta jkunu qed iħejju u janalizzaw l-abbozz ta’ PŻR. Madankollu, kif irrappurtat fil-paragrafi 25 sa 31, il-monitoraġġ ipprovda biss informazzjoni dwar l-infiq imġarrab, l-għadd ta’ benefiċjarji u l-investiment totali. L-evalwazzjonijiet ta’ nofs it-terminu ma pprovdewx informazzjoni rilevanti dwar l-implimentazzjoni u l-prestazzjoni. Dan irrappreżenta piż addizzjonali għall-identifikazzjoni u l-korrezzjoni fil-ħin ta’ dgħufijiet li jaffettwaw il-kosteffettività tal-appoġġ għal NPIs.

59

Il-paragrafi li ġejjin jippreżentaw l-analiżi tal-Qorti dwar il-punt sa fejn il-Kummissjoni u l-Istati Membri miżjura kkoreġew id-dgħufijiet irrappurtati fiż-żewġ taqsimiet preċedenti ta’ dan ir-rapport.

Il-komplementarjetà mhux dejjem inkisbet fil-livell operazzjonali biex jitrawmu sinerġiji

60

Il-Qorti sabet li tnejn mill-erba’ Stati Membri awditjati (id-Danimarka u l-Italja - il-Puglia) ma implimentawx l-appoġġ għal NPIs f’komplementarjetà ma’ skemi oħra ta’ appoġġ (ara l-paragrafu 20). Għall-perjodu 2014-20, id-Danimarka, bħar-Renju Unit u l-Portugall, biħsiebha timplimenta l-NPIs f’sinerġija ma’ miżuri oħra ta’ żvilupp rurali jew/u skemi ambjentali. Ir-regolament il-ġdid tal-FAEŻR jipprevedi l-possibbiltà li jiġu implimentati proġetti integrati li jikkonċernaw investimenti f’assi fiżiċi, li permezz tagħhom l-istess benefiċjarju japplika darba għall-implimentazzjoni ta’ azzjonijiet taħt mill-inqas żewġ miżuri jew submiżuri differenti. Il-PŻR għad-Danimarka biss jagħmel referenza espliċita għall-possibbiltà li jiġi riċevut appoġġ għal proġetti integrati li jikkombinaw tliet tipi ta’ NPIs (L-istabbiliment ta’ artijiet mistagħdra, l-estensifikazzjoni fil-pjanuri r-restawr ta’ kundizzjonijiet naturali tal-livell tal-ilma fiż-żoni ta’ Natura 2000) bil-Miżura 10 l-ġdida “Agroambjent-klima”. L-aħħar abbozz ta’ PŻR għall-Italja (il-Puglia) ma jipprevedix l-implimentazzjoni tal-NPIs f’sinerġija ma’ miżuri oħra tal-FAEŻR jew skemi ambjentali oħra.

61

Il-Qorti tinnota li, fil -Portugall (Kontinentali), l-appoġġ għall-manutenzjoni ta’ ħitan tal-ġebel niexef previst fil-Miżura 10 l-ġdida “Agroambjent-klima” huwa essenzjalment l-istess bħalma kienprevist fil-perjodu ta’ programmazzjoni preċedenti għall-Miżura 214 “Ħlasijiet agroambjentali”. Il-Qorti ma sabet l-ebda evidenza li l-awtoritajiet nazzjonali indirizzaw il-problema ta’ trikkib ta’ appoġġ bejn l-appoġġ ipprovdut għall-manutenzjoni u r-restawr ta’ ħitan tal-ġebel niexef (ara l-paragrafu 22).

Nuqqas ta’ indikaturi xierqa u ta’ data tal-prestazzjoni lil hinn minn inputs u output

62

Il-Qorti sabet li kien hemm nuqqas ta’ indikaturi ta’ monitoraġġ għall-kejl tar-riżultati tal-appoġġ għal NPIs fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-13. Dan illimita l-informazzjoni dwar il-prestazzjoni għall-għadd ta’ azjendi appoġġati u l-ammonti minfuqa għaliex l-indikaturi tar-riżultati kienu inadegwati għal miżura ta’ investiment (ara l-paragrafi 26 sa 29). Barra minn hekk, il-Qorti nnutat li l-ebda wieħed mill-Istati Membri miżjura ma kien ikkompleta is-sett ta’ indikaturi komuni b’indikaturi tar-riżultat speċifiċi għall-NPIs tagħhom. Il-Kummissjoni analizzat il-qafas ta’ prestazzjoni propost mill-Istati Membri awditjati fl-abbozzi ta’ PŻR tagħhom. Din l-analiżi kopriet il-konformità tal-Istati Membri mar-rekwiżiti tas-sistema ta’ monitoraġġ u evalwazzjoni 2014-2020¹⁷. B’mod partikolari, l-analiżi eżaminat jekk il-PŻR kinux jinkludu l-kuntest komuni, l-indikaturi tar-riżultati u tal-output u kinux jippreżentaw miri u stadji importanti plawżibbli relatati mal-allokazzjonijiet baġitarji proposti.

63

Madankollu, is-sett il-ġdid ta’ indikaturi komuni jinkludi indikaturi tar-riżultati fil-livell tal-oqsma ta’ prijorità biss, li għalihom jikkontribwixxu bosta miżuri. Dan ifisser li, bħal fil-perjodu preċedenti, ma hemm l-ebda indikatur komuni li jkejjel ir-riżultati miksuba permezz ta’ miżuri jew submiżuri individwali. Peress li l-allokazzjonijiet baġitarji jsiru fil-livell tal-miżuri/submiżuri, il-Qorti tqis li l-kejl tal-prestazzjoni ta’ miżuri/submiżuri individwali huwa importanti biex tiġi identifikata l-kawża ta’ problemi u biex l-azzjonijiet korrettivi jiġu mmirati b’mod effettiv. Dan ikun diffiċli meta r-riżultati jiġu vvalutati biss fil-livell ta’ oqsma ta’ prijorità. Pereżempju, jekk il-miri għal qasam partikolari ta’ prijorità ma jintlaħqux, se jkun diffiċli li jiġi identifikat liema miżura/i jew submiżura/i għadhom lura jew liema huma dawk li qed jikkontribwixxu l-aktar lejn l-ilħuq tal-miri definiti. Il-Kaxxa 10 turi l-qafas ta’ monitoraġġ applikabbli għas-Submiżura 4.4; “investimenti mhux produttivi”. Hija turi li l-ebda informazzjoni dwar il-prestazzjoni li tikkonċerna r-riżultati mhi se tiġi prodotta għall-NPIs.

64

Il-PŻR il-ġodda għall-2014-2020 imħejjija mill-Istati Membri awditjati ma jagħmlu l-ebda dispożizzjoni għall-ebda indikatur addizzjonali relatat mal-appoġġ għal NPIs.

Kaxxa 10

Qafas ta’ monitoraġġ applikabbli għall-Miżura 4.4 “investimenti mhux produttivi”

L-NPIs jistgħu potenzjalment jikkontribwixxu għal mill-inqas tliet oqsma ta’ prijorità marbuta mal-prijorità ta’ żvilupp rurali tar-Restawr, il-preservazzjoni u t-tisħiħ tal-ekosistemi:

ο4(a) il-bijodiversità, inklużi ż-żoni tan-Natura 2000, u ż-żoni li qed iħabbtu wiċċhom ma’ restrizzjonijiet naturali jew oħrajn speċifiċi, u l-biedja li għandha valur naturali kbir, kif ukoll l-istat tal-pajsaġġi Ewropej;

ο4(b) il-ġestjoni tal-ilma, inkluża l-ġestjoni tal-fertilizzanti u l-pestiċidi u;

ο4(c) il-prevenzjoni tal-erożjoni tal-ħamrija u l-ġestjoni tal-ħamrija.

Barra mill-NPIs, il-miżuri li ġejjin ukoll jistgħu jikkontribwixxu għal dawn l-oqsma ta’ prijorità: il-Miżura 1 - trasferiment tal-għarfien u l-informazzjoni, il-Miżura 2 servizzi konsultattivi, il-Miżura 10 agroambjent-klima, il-Miżura 11 biedja organika, il-Miżura 12 - Pagamenti skont Natura 2000 u d-direttiva qafas dwar l-ilma u l-Miżura 13 - pagamenti għal żoni li jiffaċċjaw restrizzjonijiet naturali jew restrizzjonijiet speċifiċi oħra.

Madankollu, l-indikaturi komuni tar-riżultati japplikaw biss fil-livell ta’ oqsma ta’ prijorità:

οIndikaturi tar-riżultati għall-qasam ta’ prijorità 4(a): R6 - % tta’ foresti jew żoni oħrajn bl-imsaġar li jaqgħu taħt kuntratti ta’ ġestjoni li jappoġġaw il-bijodiversità u R7 - % ta’ art agrikola li taqa’ taħt kuntratti ta’ ġestjoni li jappoġġaw il-bijodiversità u/jew il-pajsaġġi.

οIndikaturi tar-riżultati għall-qasam ta’ prijorità 4(b): R8 - % ta’ art agrikola li taqa’ taħt il-kuntratti ta’ ġestjoni tal-art biex tittejjeb il-ġestjoni tal-ilma u R9 - % ta’ art tal-foresti li taqa’ taħt kuntratti ta’ ġestjoni sabiex tittejjeb il-ġestjoni tal-ilma.

οIndikaturi tar-riżultati għall-qasam ta’ prijorità 4(c): R10 - % ta’ art agrikola li taqa’ taħt kuntratti ta’ ġestjoni sabiex tittejjeb il-ġestjoni tal-ħamrija u/jew tiġi evitata l-erożjoni tal-ħamrija u R 11- % ta’ art tal-foresti li taqa’ taħt kuntratti ta’ ġestjoni sabiex tittejjeb il-ġestjoni tal-ħamrija u/jew tiġi evitata l-erożjoni tal-ħamrija.

L-indikaturi komuni speċifiċi għall-NPI huma indikaturi tal-output li jkejlu l-għadd ta’ proġetti appoġġati, peress li n-nefqa totali u n-nefqa pubblika totali jiġu applikati fil-livell tal-miżuri (inklużi s-Submiżuri 4.1 sa 4.4).

Għalhekk, l-informazzjoni dwar il-prestazzjoni għall-NPIs se tkun limitata ħafna.

Dgħufijiet fil-proċeduri tal-għażla

65

Il-Qorti identifikat dgħufijiet li jaffettwaw it-trasparenza fl-għażla tal-applikazzjonijiet għal proġetti ta’ NPIs u l-verifikazzjoni tal-konformità tal-applikanti ma’ kriterji ewlenin tal-għażla (ara l-paragrafu 24). Il-Kummissjoni ftit li xejn għandha ambitu biex tikkoreġi dawn il-kwistjonijiet matul il-proċess ta’ approvazzjoni tal-PŻR, għaliex il-proċeduri tal-għażla dettaljati huma definiti fir-regoli nazzjonali li jirregolaw l-implimentazzjoni tal-iskema, ġeneralment ladarba l-PŻR jiġu approvati. Madankollu, il-Kummissjoni ħtieġet li l-Istati Membri jirriflettu, fil-PŻR tagħhom, l-impenn għall-użu tal-kriterji rilevanti tal-għażla u l-applikazzjoni ta’ solli minimi għall-għażla tal-applikazzjonijiet għal proġetti. Il-Qorti rrakkomandat dawn il-prattiki bosta drabi f’rapporti speċjali preċedenti. Fi kwalunkwe każ, il-Kummissjoni tista’ tissorvelja l-implimentazzjoni korretta tal-proċeduri tal-għażla tal-Istati Membri permezz tal-awditi tagħha.

66

Fir-rigward tal-Istati Membri awditjati, ir-Renju Unit (l-Ingilterra) biss għamel referenza espliċita fil-PŻR tiegħu għall-prinċipji li jirregolaw l-għażla tal-proġetti. L-informazzjoni pprovduta tissuġġerixxi li l-kwistjonijiet imsemmija fil-Kaxxa 3 x’aktarx li jiġu indirizzati, bħad-definizzjoni ċara ta’ kriterji ta’ inklużjoni u esklużjoni, is-segregazzjoni tad-dmirijiet u l-użu ta’ sistema ta’ għoti ta’ punteġġi, u dawn ikunu jinvolvu soll minimu, fejn l-applikazzjonijiet jiġu prijoritizzati meta dan jinqabeż. L-Istati Membri awditjati l-oħra jsemmu kriterji tal-għażla li se jiġu definiti fi stadju sussegwenti. Madankollu, dawn il-kriterji ma ġewx żviluppati fiż-żmien tal-awditu.

Rati ta’ għajnuna mhux aġġustati abbażi tal-karatteristiċi rimunerattivi tal-investimenti

67

Fl-Istati Membri kollha miżjura, il-Qorti sabet NPIs li l-karatteristiċi rimunerattivi tagħhom ma ttiħdux inkunsiderazzjoni biex jitnaqqsu r-rati għoljin ta’ għajnuna mogħtija (ara l-paragrafi 35 sa 41). Ir-Regolament il-ġdid tal-FAEŻR jipprevedi rata massima tal-għajnuna ta’ 100 % għall-NPIs. Fl-analiżi tagħha tal-abbozzi ta’ PŻR, il-Kummissjoni vverifikat li r-rati ta’ għajnuna proposti mill-Istati Membri kienu jikkonformaw mar-rati massimi ta’ għajnuna fir-regolament. Madankollu, il-Qorti ma sabet ebda l-evidenza li l-Kummissjoni ħtieġet li l-Istati Membri jnaqqsu r-rati ta’ għajuna għal NPIs abbażi ta’ elementi rimunerattivi tal-proġetti.

68

Il-PŻR il-ġodda tal-Istati Membri awditjati, ħlief tad-Danimarka, juru varjetà akbar ta’ rati ta’ għajnuna għall-NPIs, li żżid il-possibbilitajiet għall-awtoritajiet nazzjonali biex jimmodulaw l-għajnuna skont il-karatteristiċi rimunerattivi tal-investimenti. B’mod kumplessiv, dan huwa titjib limitat, peress li r-Renju Unit (l-Ingilterra) se japplika l-prattika tajba li jiddefinixxi rata speċifika tal-għajnuna għal kull tip ta’ NPI, abbażi tal-karatteristiċi rimunerattivi tiegħu. Ir-Renju Unit (l-Ingilterra) jżomm lista komprensiva ta’ għażliet ta’ xogħol kapitali, li tindika r-rata ta’ appoġġ li tvarja bejn 10 % u 100 %, skont il-karatteristiċi mhux rimunerattivi tal-għażla ta’ xogħol kapitali. Madankollu, għandu jiġi nnutat li l-Qorti sabet problemi fl-applikazzjoni korretta ta’ din il-proċedura ta’ modulazzjoni fil-perjodu 2007-13.

Spejjeż mhux raġonevoli jew mhux iġġustifikati biżżejjed

69

Lil hinn mid-dikjarazzjonijiet ġenerali li jinnutaw l-intenzjonijiet tal-Istati Membri li jużaw spejjeż ta’ referenza u li jqabblu offerti differenti, il-Qorti sabet eżempji ta’ titjib konkret fil-proċeduri għall-iċċekkjar tar-raġonevolezza tal-ispejjeż f’żewġ Stati Membri (ir-Renju Unit - l-Ingilterra u l-Portugall - Kontinentali).

70

Fil-każ tar-Renju Unit (l-Ingilterra), il-benefiċjarji se jkollhom jipprovdu speċifikazzjoni ċara tal-attività li għandha tiġi akkwistata, sejħa għall-offerti, minimu ta’ tliet kwotazzjonijiet bil-miktub, evalwazzjoni tal-offerti kollha, u ġustifikazzjoni għall-għażla ta’ fornitur ippreferut li tagħmel referenza għal kriterji ta’ valur għall-flus stabbiliti minn qabel u irreġistrati. Fil-każ tal-Portugall (Kontinentali), l-ispejjeż ta’ referenza se jiġu vvalidati bl-użu ta’ punti ta’ riferiment professjonali indipendenti. Id-Danimarka nnutat ukoll l-intenzjoni tagħha li tuża spejjeż ta’ referenza għall-fażijiet differenti kollha ta’ proġetti li jikkonċernaw il-ħolqien ta’ artijiet mistagħdra. Madankollu, peress li dawn l-ispejjeż ma kinux ġew definiti fiż-żmien tal-awditu, il-Qorti ma setgħetx tivvaluta x-xerqien tal-punti ta’ riferiment li fuqhom se jiġu definiti dawn l-ispejjeż ta’ referenza.

Kwistjoni oħra ta’ eliġibbiltà

71

Il-Qorti sabet li, fid-Danimarka, huma ppjanati studji ta’ fattibbiltà (ara l-Kaxxa 3) għal NPIs eliġibbli għat-tipi kollha ta’ intervent fil-livell nazzjonali. Ir-regolament il-ġdid tal-FAEŻR jistipula b’mod espliċitu li studji ta’ fattibbiltà huma infiq eliġibbli anke fejn, ibbażat fuq ir-riżultati tagħhom, ma ssir l-ebda nefqa tal-investiment¹⁸. Minkejja dan, il-Qorti tqis li l-għoti b’mod awtomatiku ta’ appoġġ għal NPIs għal studji ta’ fattibilità jimmina l-prinċipju ta’ ekonomija, notevolment fid-dawl tal-esperjenza fil-perjodu preċedenti, li fih għadd konsiderevoli ta’ studji pożittivi ta’ fattibbiltà ma wasslu għall-ebda investiment. Barra minn hekk, il-Qorti tqis li l-użu mifrux ta’ studji ta’ fattibbiltà jista’ jinvolvi r-riskju li spejjeż ġenerali oħra, bħal tariffi tal-konsultazzjoni jew konsulenza professjonali, jistgħu jiġu ddikjarati bħala studji ta’ fattibbiltà, u b’hekk jiġi evitat ir-rekwiżit tal-eliġibbiltà li spejjeż ġenerali bħal dawn iridu jkunu marbuta man-nefqa reali tal-investiment.

7Ir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 1974/2006 tal-15 ta’ Diċembru 2006 li jistabbilixxi regoli ddettaljati għall-applikazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1698/2005 dwar l-appoġġ għall-iżvilupp rurali mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) (ĠU L 368, 23.12.2006, p. 15).

8Karatteristiċi produttivi jew rimunerattivi ta’ investiment huma dawk li jirriżultaw fi, jew li jikkontribwixxu għal żieda fil-valur jew fil-profittabbiltà tal-azjenda agrikola. Huma jistgħu jieħdu l-forma ta’ benefiċċji ekonomiċi jew agronomiċi bħar-rwol strutturali tal-investiment fuq is-sistemi tal-biedja tal-azjenda, it-tnaqqis tal-ispejjeż ta’ operazzjonijiet assoċjati mal-investiment jew iż-żieda tal-output tal-azjenda.

9Torbieri huma artijiet mistagħdra b’saff oħxon ta’ ħamrija organika mifqugħa bl-ilma (pit), magħmul minn materjal tal-pjanti mejjet jew li qed jidbiel. Torbieri jinkludu art moxa, għadajjar imtajna, pantani, foresti bl-għadajjar tal-pit u tundra bil-permafrost.

10Il-punti ta’ riferiment miksuba mid-database pubblika tal-Assoċjazzjoni nazzjonali ta’ kumpaniji tal-kostruzzjoni (AICCOPN).

11Fir-Renju Unit (l-Ingilterra) l-appoġġ għal NPIs se jżomm l-integrazzjoni tiegħu mal-Miżura 10 “Agroambjent-klima” l-ġdida li tissostitwixxi l-Miżura 214 preċedenti “Ħlasijiet agroambjentali”, bħalma hu l-każ fil-Portugall (Kontinentali). Fil-każ tad-Danimarka, l-appoġġ għal NPIs jinżamm fuq kundizzjonijiet simili bħal fil-perjodu ta’ programmazzjoni preċedenti u fl-Italja (il-Puglia), l-ambitu tal-appoġġ jitwessa’ biex jinkludi korpi pubbliċi bħala benefiċjarji potenzjali u tipi ġodda ta’ NPIs bħal stutturi tal-ġebel mhux residenzjali jew mogħdijiet tradizzjonali (Tratturi).

12Għad-Danimarka, il-Portugall (Kontinentali) u r-Renju Unit (l-Ingilterra) il-PŻR approvat, għall-Italja (il-Puglia) l-abbozz l-aktar reċenti disponibbli.

13L-Artikolu 25 tar-Regolament tal-Kummissjoni (UE) Nru 65/2011 tas-27 ta’ Jannar 2011, li jistabbilixxi regoli dettaljati għall-implimentazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1698/2005, dwar l-implimentazzjoni ta’ proċeduri ta’ kontroll kif ukoll kundizzjonalità fir-rigward ta’ miżuri ta’ appoġġ għall-iżvilupp rurali (ĠU L 25, 28.1.2011, p. 8).

14Data addizzjonali rigward it-tipi ta’ żball u l-importanza finanzjarja tal-irregolaritajiet ma kinitx saret disponibbli, bl-eċċezzjoni tal-Italja (il-Puglia), fejn ir-raġuni l-aktar frekwenti għall-irregolarità kienet il-kalkolu tal-metri kubi ta’ ħajt restawrat.

15Fil-każ tal-Italja, is-servizzi tal-Kummissjoni ma awditjawx l-implimentazzjoni tal-NPIs fil-Puglia. Minflok, l-awditu tal-Kummissjoni kopra l-appoġġ għal NPIs fi Sqallija. F’Ġunju 2015, il-PŻR tal-Puglia kien għadu ma ġiex approvat mill-Kummissjoni.

16F’Mejju 2015, ir-riżultati tal-awditi tal-Kummissjoni rigward ir-Renju Unit (l-Ingilterra), il-Portugall (Kontinentali) u l-Italja (Sqallija) li jikkonċernaw il-perjodu 2007-2013, kienu għadhom qed jitqiesu mill-Kummissjoni bħala parti mill-proċess ta’ deċiżjonijiet li jista’ jwassal għall-applikazzjoni ta’ korrezzjonijiet finanzjarji għall-Istati Membri inkwistjoni.

17Is-sistema komuni ta’ monitoraġġ u evalwazzjoni tissemma fl-Artikolu 67 tar-Regolament (UE) Nru 1305/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 dwar appoġġ għall-iżvilupp rurali mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1698/2005 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 487) u hija żviluppata aktar bir-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) Nru 808/2014.

18L-Artikolu 45 tar-Regolament Nru 1305/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill.

Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

72

Bħala parti mill-politika ta’ żvilupp rurali tal-UE, l-Istati Membri jistgħu jużaw il-baġit tal-UE biex jagħtu għotjiet favur l-ispejjeż ta’ investimenti mhux produttivi (NPIs). NPIs huma investimenti li ma għandhomx jiġġeneraw redditu ekonomiku għall-kummissjonanti, iżda jikkontribwixxu lejn l-użu sostenibbli tal-art agrikola. B’mod partikolari, l-NPIs jaqdu rwol komplementari biex jgħinu fl-ilħuq tal-objettivi jew l-impenji agroambjentali, li jistgħu jitwettqu taħt skemi oħra, jew biex isaħħu l-valur ambjentali ta’ żoni protetti. Minħabba l-karattru mhux produttivi tagħhom, l-Istati Membri japplikaw rati ta’ għajnuna pubblika għal NPIs li huma ogħla minn dawk mogħtija għal investimenti produttivi, u ta’ sikwit jilħqu l-100 % tal-ispejjeż totali ta’ investiment.

73

L-awditu ssettja l-mistoqsija “L-NPIs ipprovdew kontribut kosteffettiv għall-użu sostenibbli tal-art agrikola?” B’mod kumplessiv, il-Qorti tikkonkludi li l-appoġġ għal NPIs ikkontribwixxa għall-ilħuq tal-objettivi marbuta mal-użu sostenibbli tal-art agrikola, iżda b’mod li ma kienx kosteffettiv.

74

Il-Qorti sabet li l-Istati Membri kienu mmiraw l-appoġġ għal NPIs lejn tipi ta’ investiment li għandhom il-potenzjal li jindirizzaw b’mod effettiv il-ħtiġijiet agroambjentali tagħhom. Dan ġie kkorroborat mill-kampjun ta’ proġetti miżjura mill-Qorti, fejn 71 % indirizzaw ħtiġijiet u objettivi agroambjentali identifikati mill-Istati Membri, notevolment il-ħarsien tal-pajsaġġi u tal-bijodiversità. Madankollu, ir-rwol komplementari tal-NPIs biex jgħinu fl-ilħuq tal-objettivi speċifiċi ta’ skemi agroambjentali oħra mhux dejjem ġie realizzat. Ta’ sikwit, l-NPIs ma ġewx implimentati f’sinerġija ma’ skemi oħra u l-għajnuna ngħatat lil benefiċjarji li ma kienu wettqu l-ebda impenn agroambjentali addizzjonali jew li bbenefikaw minn programmi oħra ta’ appoġġ ambjentali. F’fehmet il-Qorti, dan naqqas l-impatt ambjentali potenzjali tal-NPIs (il-paragrafi 19 sa 23 u 32 sa 34).

Rakkomandazzjoni 1 –
Komplementarjetà u sinerġiji ma’ skemi oħra ta’ appoġġ

(a)Sabiex jitrawwem effett isħaħ ta’ sinerġija għall-ilħuq tal-objettivi agroambjentali, ir-rwol komplementari tal-NPIs għandu jiġi massimizzat. Għal dan l-għan, il-Kummissjoni għandha tħeġġeġ lill-Istati Membri biex jimplimentaw l-NPIs aktar f’sinerġija ma’ miżuri ta’ żvilupp rurali u/jew skemi ambjentali oħra. B’mod aktar konkret, il-Kummissjoni għandha timmonitorja l-implimentazzjoni minn Stati Membri rilevanti permezz tar-rapporti annwali ta’ implimentazzjoni tagħhom, mill-2017, li għandhom jinkludu wkoll l-għadd u l-proporzjon ta’ proġetti ta’ NPIs li ġew implimentati f’sinerġija ma’ miżuri ta’ żvilupp rurali jew ma’ skemi ambjentali oħra ta’ appoġġ, inklużi proġetti integrati.

(b)l-Istati Membri għandhom jinkludu pjanijiet ta’ evalwazzjoni, valutazzjoni ta’ kemm NPIs huma implimentati f’sinerġija ma’ miżuri oħra ta’ żvilupp rurali jew skemi ambjentali.

75

L-effettività kumplessiva tal-appoġġ kienet imminata minn dgħufijiet fil-proċeduri tal-għażla tal-Istati Membri. Dawn id-dgħufijiet wasslu lill-Istati Membri biex jiffinanzjaw investimenti li kienu ineliġibbli għall-finanzjament mill-UE u b’hekk, ma kkontribwewx għall-objettivi tal-iskema ta’ appoġġ, jew biex jagħżlu applikazzjonijiet għal proġetti mingħajr ma jivverifikaw b’mod xieraq li dawn kienu jirrispettaw il-kriterji kruċjali tal-għażla. Barra minn hekk, xi Stati Membri użaw proċeduri tal-għażla li ma kinux kompletament trasparenti (il-paragrafu 24).

Rakkomandazzjoni 2 –
Għażla ta’ applikazzjonijiet għal proġetti ta’ NPIs

(a)L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-proċeduri tal-għażla jkunu trasparenti u jiġu implimentati b’mod effettiv. B’mod partikolari, l-Istati Membri għandhom jippubblikaw il-kriterji kollha użati fl-għażla u l-prijoritizzazzjoni ta’ NPIs u jivverifikaw b’mod effettiv il-konformità ma’ dawn il-kriterji. Barra minn hekk, l-Istati Membri għandhom jiżguraw segregazzjoni xierqa ta’ dmirijiet bejn organizzazzjonijiet u persuni involuti fit-trażmissjoni u l-għażla ta’ applikazzjonijiet.

(b)Għall-perjodu ta’ programmazzjoni l-ġdid, il-Kummissjoni għandha tipprovdi gwida lill-Istati Membri dwar il-kriterji tal-għażla, b’kunsiderazzjoni dovuta għat-trasparenza u r-rilevanza tagħhom, u tiċċekkja li l-Istati Membri japplikaw proċeduri xierqa għall-għażla ta’ proġetti.

76

L-awditu żvela li la l-Kummissjoni u lanqas l-Istati Membri ma kellhom informazzjoni rilevanti dwar ir-riżultati diretti tal-appoġġ għal NPIs. Data bażika dwar il-prestazzjoni bħaż-żieda fl-għadd ta’ strutturi tradizzjonali jew karatteristiċi ta’ pajsaġġ li ġew restawrati, jew il-punt sa fejn l-NPIs ikkontribwew għall-ħarsien tal-bijodiversità, kienet nieqsa. Hemm bosta raġunijiet li jistgħu jispjegaw dan. L-ewwel nett, l-Istati Membri ma ddefinixxewx indikaturi ta’ referenza matul il-fażi ta’ programmazzjoni li abbażi tagħhom tkun tista’ ssir allokazzjoni tajba tar-riżorsi u tqabbil sussegwenti tal-progress miksub. It-tieni nett, l-indikaturi komuni ta’ monitoraġġ użati għall-aggregazzjoni tad-data dwar il-prestazzjoni fil-livelli tal-Istati Membri u f’dak tal-UE kejlu biss id-data dwar l-input u l-output, bħall-ammont minfuq, l-għadd ta’ azjendi li jirċievu appoġġ, u l-volum totali tal-investiment.

77

Il-fatt li ma kienx hemm indikaturi speċifiċi tar-riżultati wassal biex xi Stati Membri jiġbru l-valutazzjoni tal-NPIs fl-istess grupp ma’ skemi ambjentali oħra, skont prinċipji ġustifikattivi fiergħa li fihom il-prestazzjoni ta’ dawn tal-aħħar f’ċerta direzzjoni tkun timplika li l-NPIs kellhom l-istess prestazzjoni, minkejja n-nuqqas ta’ data oġġettiva rigward l-eżitu tal-appoġġ għal NPIs (ara l-paragrafi 25 sa 31).

Rakkomandazzjoni 3 –
Monitoraġġ u Evalwazzjoni

(a)Il-Kummissjoni għandha tiżgura li l-kontribuzzjoni tal-NPIs għall-ilħuq tal-objettivi agroambjentali tal-UE jiġi mmonitorjat, jew mill-inqas ivvalutat b’mod speċifiku waqt l-evalwazzjonijiet tal-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-20. Għal dan l-għan, il-Kummissjoni għandha tagħti parir lill-Istati Membri fejn l-appoġġ għal NPIs huwa sinifikanti, li jiddefinixxu indikaturi speċifiċi tar-riżultat speċifiċi għat-tip ta’ NPIs iffinanzjati l-aktar ta’ spiss.

(b)L-Istati Membri għandhom jirrappurtaw dwar dawn l-indikaturi fir-rapporti annwali ta’ implimentazzjoni tagħhom minn Ġunju 2016 ’il quddiem. Dawn l-Istati Membri għandhom jinkludu l-valutazzjoni tar-riżultati tal-NPIs fil-pjanijiet ta’ evalwazzjoni tagħhom.

78

Għalkemm il-biċċa l-kbira mill-proġetti miżjura mill-Qorti wasslu kontribut pożittiv għall-indirizzar tal-ħtiġijiet u l-objettivi agroambjentali tal-Istati Membri, biex dan il-kontribut ikun kosteffettiv, huwa essenzjali li l-ispejjeż tal-NPIs appoġġati jkunu raġonevoli u ġġustifikati. Dan isir aktar importanti fil-każ ta’ rati għoljin ta’ finanzjament pubbliku (sa massimu ta’ 100 %) fejn il-benefiċjarji jista’ jkollhom inqas inċentiv biex jikkontrollaw l-ispejjeż tagħhom. Madankollu, il-Qorti sabet indikazzjonijiet ċari ta’ spejjeż mhux raġonevoli f’75 % ta’ dawn il-proġetti. B’riżultat ta’ dan, 5 biss mit-28 (18 %) tal-proġetti awditjati wrew li kienu kosteffettivi.

79

Id-dgħufijiet osservati rigward ir-raġonevolezza tal-ispejjeż tal-NPIs mhumiex limitati għall-kampjun ta’ proġetti, peress li l-każijiet konkreti identifikati jirriżultaw minn dgħufijiet fis-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll tal-Istati Membri. B’mod partikolari, huma rrimborżaw l-ispejjeż ta’ investiment abbażi ta’ spejjeż unitarji li kienu ħafna ogħla mill-ispejjeż reali tas-suq, jew ma vverifikawx b’mod xieraq l-ispejjeż ikklejmjati li fil-fatt saru, jew inkella aċċettaw l-aktar offerta għalja għat-twettiq tal-investiment mingħajr ma kienu jirrikjedu ġustifikazzjoni mill-benefiċjarji jew mingħajr ma qabblu l-ispejjeż proposti ma’ punti ta’ riferiment.

80

Barra minn hekk, l-awditu żvela għadd ta’ każijiet fl-Istati Membri kollha awditjati fejn NPIs b’karatteristiċi rimunerattivi ovvji bbenefikaw minn rati massimi ta’ għajnuna stipulati għal dan it-tip ta’ investimenti, li kien ifisser li, fil-biċċa l-kbira mill-każijiet, huma ġew kompletament iffinanzjati bi flus pubbliċi. F’fehmet il-Qorti, il-fatt li l-Istati Membri ma naqqsux dawn ir-rati għolja ta’ għajnuna biex jieħdu kont tal-aspetti rimunerattivi kien jinvolvi l-pagament eċċessiv tal-ispejjeż ta’ investiment relatati. Fil-fatt, ladarba jitnaqqsu l-benefiċċji li l-investimenti pprovdew lill-benefiċjarji, dawn l-ispejjeż jistgħu fil-fatt ikunu inqas mill-għajnuna mogħtija (ara l-paragrafi 35 sa 50).

Rakkomandazzjoni 4 –
L-intensità tar-rati ta’ appoġġ u r-raġonevolezza tal-ispejjeż

(a)L-Istati Membri għandhom jiddefinixxu, mill-aktar fis possibbli, kriterji xierqa biex jiġu ddeterminati l-karatteristiċi rimunerattivi ta’ NPIs li jibbenefikaw mill-ogħla rati ta’ għajnuna. Dawn il-kriterji għandhom iqisu, pereżempju, il-benefiċċju ekonomiku, il-benefiċċju agronomiku, il-livell ta’ assistenza finanzjarja neċessarja biex jitħeġġeġ it-twettiq tal-NPIs u rata bażika ta’ appoġġ applikabbli għal investimenti produttivi fl-istess żona ġeografika. Abbażi ta’ din il-valutazzjoni, l-Istati Membri għandhom jimmodulaw l-intensità tal-appoġġ.

(b)Il-Kummissjoni għandha tipprovdi wkoll gwida ulterjuri dwar l-istabbiliment ta’ kriterji bħal dawn u tippromwovi l-implimentazzjoni tagħhom permezz tal-Kumitat ta’ Monitoraġġ.

(c)L-Istati Membri għandhom jimplimentaw, mingħajr dewmien, proċeduri biex jiġi żgurat li l-ispejjeż tal-NPIs appoġġati ma jaqbżux l-ispejjeż ta’ tipi simili ta’ oġġetti, servizzi jew xogħlijiet li joffri s-suq. B’mod aktar konkret, l-Istati Membri għandhom jiddefinixxu punti ta’ riferiment u/jew spejjeż ta’ referenza xierqa, biex l-ispejjeż tal-NPIs jiġu sistematikament ivverifikati magħhom bħala parti mill-kontrolli amministrattivi tagħhom. Dawn il-kontrolli jridu jinkludu l-verifikazzjoni tal-prova li l-ispejjeż ikklejmjati, fil-fatt, iġġarrbu mill-benefiċjarji.

(d)Il-Kummissjoni għandha tibni fuq l-informazzjoni pprovduta mill-Istati Membri rigward il-kontrollabbiltà u l-verifikabbiltà tal-miżuri għall-approvazzjoni tal-PŻR tagħhom għall-2014-2020, biex tiżgura li l-Istati Membri jiddefinixxu u jimplimentaw proċeduri adegwati rigward ir-raġonevolezza tal-ispejjeż.

(e)Fil-kuntest tal-pjan pluriennali tagħha tal-awditjar, il-Kummissjoni għandha tivverifika l-applikazzjoni effettiva mill-Istati Membri fir-rigward tal-kontrolli previsti biex tiżgura r-raġonevolezza tal-ispejjeż.

81

L-appoġġ għal NPIs taħt il-FAEŻR jissokta fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-20, iżda l-Kummissjoni u l-Istati Membri għadhom ma kkoreġewx il-biċċa l-kbira mid-dgħufijiet identifikati mill-Qorti. Ir-raġuni prinċipali hija li ma għamlux biżżejjed biex jidentifikaw id-dgħufijiet fil-ħin, sabiex ikunu jistgħu jittieħdu l-azzjonijiet korrettivi neċessarji qabel il-bidu tal-perjodu l-ġdid. Min-naħa waħda, l-Istati Membri ma analizzawx il-kawżi tal-irregolaritajiet maqbuda permezz tal-kontrolli proprji tagħhom biex tittejjeb il-ġestjoni tal-iskema. Min-naħa l-oħra, l-awditi proprji tal-Kummissjoni seħħew tard wisq biex jgħinu lill-Istati Membri jidentifikaw u jikkoreġu nuqqasijiet fil-ġestjoni matul il-perjodu ta’ implimentazzjoni 2007-13 (ara l-paragrafi 51 sa 71).

Rakkomandazzjoni 5 –
Identifikazzjoni ta’ dgħufijiet fil-ġestjoni

(a)L-Istati Membri għandhom jiddefinixxu, qabel it-twettiq tal-ewwel kontrolli fuq il-post għall-perjodu 2014-20, metodu għall-konsolidazzjoni u l-analiżi fil-ħin tal-kawża tal-iżbalji misjuba matul dawn il-kontrolli. Ir-riżultati ta’ din l-analiżi għandhom jiskattaw, fejn applikabbli, titjib fis-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll tal-iskema ta’ NPIs. L-Istati Membri għandhom jirrappurtaw dwar dan it-titjib fir-rapporti annwali ta’ implimentazzjoni tagħhom minn Ġunju 2016 ’il quddiem.

(b)Fl-ippjanar ta’ awditi futuri, il-Kummissjoni għandha tieħu kont dovut tal-iskala tad-dgħufijiet identifikati mill-Qorti f’dan il-qasam ta’ nfiq, irrispettivament mill-importanza finanzjarja limitata tiegħu.

Dan ir-Rapport ġie adottat mill-Awla I, immexxija mis-Sur Augustyn KUBIK, Membru tal-Qorti tal-Awdituri, fil-Lussemburgu fil-laqgħa tagħha tal-11 ta’ Novembru 2015.

Għall-Qorti tal-Awdituri

Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
President

Annessi

Anness I

Karatteristiċi prinċipali tal-appoġġ taħt il-miżura tal-FAEŻR għal investimenti mhux produttivi fl-agrikoltura

Perjodu ta’ programmazzjoni 2007-13
Perjodu ta’ programmazzjoni 2014-20

Titolu/
azzjonijiet
Miżura 216 - Appoġġ għal NPIs
Investimenti li ma jwasslu għall-ebda żieda sinifikanti fil-valur jew fil-profittabbiltà tal-azjenda agrikola.
Miżura 4.4 – Appoġġ għal NPIs marbutin mal-ilħuq tal-objettivi agroambjentali klimatiċi
Investimenti li ma jwasslu għall-ebda żieda sinifikanti fil-valur jew fil-profittabbiltà tal-azjenda agrikola.

Prinċipji ġustifikattivi
L-appoġġ huwa meħtieġ għal NPIs fejn dawn ikunu neċessarji biex jintlaħqu:

-impenji meħuda taħt skemi agroambjentali;

-objettivi agroambjentali oħra;

-tisħiħ fl-azjenda (agrikola) tal-valur tal-utilità pubblika ta’ żona Natura 2000 u żoni oħra ta’ valur naturali kbir.

Jinħtieġ appoġġ għal NPIs marbuta mal-ilħuq tal-objettivi agroambjentali u klimatiċi, inklużi:

-l-istatus ta’ konservazzjoni tal-bijodiversità ta’ speċi u ħabitats;

-it-titjib tal-valur, f’termini ta’ benefiċċju għall-pubbliku, ta’ żona tan-Natura 2000 jew sistema oħra ta’ valur naturali fl-Istati Membri.

Benefiċjarji

-Bdiewa u/jew amministraturi tal-artijiet

-Bdiewa u/jew amministraturi tal-artijiet

Tipi ta’ operazzjonijiet

-Bidla fl-użu tal-artijiet;

-Restawr ta’ artijiet mistagħdra;

-Konverżjoni ta’ art agrikola għal għadira;

-Kostruzzjoni/ġestjoni of bijotpi/ħabitats;

-Ġestjoni ta’ perenni ta’ valur kbir.

-Xogħlijiet kapitali fil-qafas ta’ impenn agroambjentali klimatiku;

-Ċnut u xogħlijiet oħra meħtieġa għall-iffaċilitar tal-ġestjoni tal-konservazzjoni;

-Restawr ta’ artijiet mistagħdra u ta’ art moxa;

-Restawr ta’ pajsaġġi u karatteristiċi;

-Ħitan tal-ġebel niexef.

Anness II

Sommarju ta’ NPIs miżjura fuq il-post

Stat Membru | Deskrizzjoni | Approvat mill-FAEŻR (EUR) | Komplementarjetà ¹ | NPI² | Rata ta’ appoġġ (%) | Objettiv ambjentali³ | Eliġibbiltà⁴ | Raġonevolezza tal-ispejjeż⁵ | Kosteffettività kumplessiva⁶
Sinerġija | Ġenerali | Propost | Indirizzat
DK⁷ | Pjantaġġjuni | 107 786 |  | Iva | Parzjalment | 60 | Titjib tal-pajsaġġ u l-bijotopu | Iva | Iva | Le | Le
DK | Rigħi | 29 132 |  | Iva | Parzjalment | 75 | Titjib tal-pajsaġġ u l-bijotopu | Iva | Parzjalment | Le | Le
DK | Art mistagħdra | 2 089 870 |  | Iva | Iva | 100 | Ħarsien/titjib tal-Ambjent akkwatiku | Le | Parzjalment | Le | Le
DK | Studju preliminari ta’ art mistagħdra | 48 523 |  | Iva | Le | 100 | Ħarsien/titjib tal-Ambjent akkwatiku | Le | Le | Le | Le
DK | Sisien tal-ħaxix | 6 926 |  | Iva | Parzjalment | 60 | Titjib tal-pajsaġġ u l-bijotopu | Iva | Iva | Le | Le
DK | Rigħi | 43 529 |  | Iva | Parzjalment | 75 | Titjib tal-pajsaġġ u l-bijotopu | Iva | Iva | Le | Le
IT | Ħitan tal-ġebel niexef | 251 245 |  | Iva | Parzjalment | 100 | Pajsaġġ | Le | Le | Le | Le
IT | Ħitan tal-ġebel niexef | 975 328 |  | Iva | Parzjalment | 100 | Pajsaġġ | Iva | Iva | Le | Le
IT | Ħitan tal-ġebel niexef | 208 760 |  | Iva | Parzjalment | 100 | Pajsaġġ | Iva | Iva | Le | Le
IT | Ħitan tal-ġebel niexef | 200 397 |  | Iva | Parzjalment | 100 | Pajsaġġ | Iva | Parzjalment | Le | Le
IT | Artijiet mistgħadra | 35 759 |  | Iva | Le | 100 | Bijodiversità, pajsaġġ | Le | Le | Le | Le
IT | Artijiet mistgħadra | 492 196 |  | Iva | Iva | 100 | Bijodiversità, pajsaġġ | Le | Le | Iva | Le
UK⁸ | Pont sospiż | 407 408⁹ | Iva |  | Iva | 99 | Pajsaġġ | Iva | Parzjalment | Le | Le
UK | Karatteristiċi ta’ aċċess – artijiet mistagħdra | 264 576 | Iva |  | Iva | 99 | Aċċess pubbliku u konservazzjoni ta’ organiżmi selvaġġi naturali | Iva | Iva | Iva | Iva
UK | Bwar tat-trab tal-faħam | 294 845 | Iva |  | Parzjalment | 95 | Bijodiversità, konservazzjoni ta’ organiżmi selvaġġi naturali | Le | Le | Le | Le
UK | Ħajt tal-ġebel, tħawwil ta’ siġar | 166 883 | Iva |  | Parzjalment | 65 | Bijodiversità, pajsaġġ | Iva | Iva | Iva | Iva
UK | Għadajjar imtajna fuq pjanuri | 1 027 307 | Iva |  | Iva | 100 | Bijodiversità, konservazzjoni ta’ organiżmi selvaġġi naturali | Iva | Parzjalment | Le | Le
UK | Torbiera | 1 710 408 | Iva |  | Parzjalment | 100 | Ħarsien tal-bijodiversità u tar-riżorsi | Iva | Iva | Le | Le
UK | Torbiera | 1 153 002 | Iva |  | Iva | 100 | Ħarsien tal-bijodiversità u tar-riżorsi | Iva | Iva | Iva | Iva
UK | Ħajt tal-ġebel | 159 183 | Iva |  | Parzjalment | 68 | Pajsaġġ | Iva | Iva | Iva | Iva
UK | Torbiera | 622 402 | Iva |  | Parzjalment | 89 | Ħarsien tal-bijodiversità u tar-riżorsi | Iva | Iva | Iva | Iva
UK | Binjiet storiċi | 284 775 | Iva |  | Le | 93 | Pajsaġġ | Le | Le | Le | Le
PT | Strutturi tradizzjonali | 21 721 | Iva |  | Le | 100 | Pajsaġġ | Le | Le | Le | Le
PT | Ħitan tal-ġebel niexef | 59 500 | Iva |  | Parzjalment | 100 | Pajsaġġ | Iva | Iva | Le | Le
PT | Ħitan tal-ġebel niexef | 59 500 | Iva |  | Parzjalment | 100 | Pajsaġġ | Iva | Parzjalment | Le | Le
PT | Ħitan tal-ġebel niexef | 59 500 | Iva |  | Parzjalment | 100 | Pajsaġġ | Iva | Parzjalment | Le | Le
PT | Ħitan tal-ġebel niexef | 59 479 | Iva |  | Parzjalment | 100 | Pajsaġġ | Iva | Parzjalment | Le | Le
PT | Strutturi tradizzjonali | 25 876 | Iva |  | Iva | 100 | Pajsaġġ | Iva | Parzjalment | Le | Le

1Komplementarjetà: L-NPIs tqiesu li ġew implimentati f’sinerġija meta l-fondi għall-NPIs kienu jikkumplementaw pagamenti minn miżuri oħra tal-FAEŻR u/jew skemi ambjentali oħra. Komplementarjetà ġenerali tirreferi għal dawk il-proġetti li ma ġewx implimentati f’sinerġija ma’ skemi oħra, iżda li kienu jikkondividu l-istess objettivi ġenerali.

2Valutazzjoni tas-sinifikat tal-komponenti rimunerattivi tal-proġetti ta’ NPIs: meta ma kien hemm l-ebda indikazzjoni li l-investiment wassal u/jew kien fih komponenti rimunerattivi sinifikanti, l-investiment tqies bħala mhux produttiv. Meta l-elementi rimunerattivi osservati tqiesu bħala mhux sinifikanti, iżda fid-dawl tar-rati għoljin ħafna ta’ għajnuna mogħtija, il-Qorti qieset li dawn l-elementi kellhom jittieħdu inkunsiderazzjoni biex jitnaqqsu dawn ir-rati ta’ għajnuna, l-investiment tqies bħala parzjalment produttiv. Investimenti li influwenzaw b’mod ċar l-attività kummerċjali jew produttiva prinċipali tal-benefiċjarju tqiesu bħala li jipprovdu komponent rimunerattiv “sinifikanti”.

3Valutazzjoni ta’ jekk il-proġett ta’ NPIs ikkontribwixxiex jew le għall-ilħuq tal-objettiv(i) ambjentali propost(i) (Iva/Le). Fil-każ ta’ NPIs li ġew ivvalutati bħala mhux eliġibbli, il-Qorti tqis li l-proġett ta’ NPIs inkwistjoni mhuwiex qed jikkontribwixxi għall-objettivi tal-miżura.

4Valutazzjoni tal-eliġibbiltà tal-proġetti ta’ NPIs fir-rigward tan-natura u l-ispejjeż tagħhom (Iva/Le/Parzjalment). “Parzjalment” jiddenota l-eżistenza ta’ spejjeż ineliġibbli li mhumiex qed jaffettwaw il-proġett ta’ NPIs kollu hemm hu.

5Valutazzjoni tar-raġonevolezza tal-ispejjeż tal-proġetti ta’ NPIs (Iva/Le). Hija tieħu inkunsiderazzjoni l-eżistenza ta’ proċeduri adegwati ta’ preżentazzjoni tal-offerti u/jew l-użu ta’ spejjeż ta’ referenza raġonevoli, u jekk l-intensità għolja tal-għajnuna ħaditx inkunsiderazzjoni l-karatteristiċi rimunerattivi tal-proġett.

6Kosteffettività (Iva/Le): investimenti mhux produttivi jitqiesu li huma kosteffettivi meta jissodisfaw iż-żewġ kriterji li ġejjin: i) huma effettivi, jiġifieri huma eliġibbli, jindirizzaw ħtieġa agroambjentali u/jew jikkontribwixxu għall-iħuq ta’ objettiv agroambjentali identifikat mill-Istati Membri fil-PŻR tagħhom u; ii) ma hemm l-ebda evidenza li l-istess investiment seta’ ġie implimentat bi spiżża aktar baxxa (jiġifieri l-ispejjeż ta’ investiment huma raġonevoli). Meta investimenti effettivi setgħu ġew implimentati bi spejjeż aktar baxxi, il-valur għall-flus ta’ investimenti bħal dawn jiġi mminat, peress li l-istess objettivi u/jew riżultati kienu jinkisbu bi spejjeż aktar baxxi.

7L-ammonti f’DKK rigward il-proġetti tad-Danimarka ssarrfu f’EUR b’rata tal-kambju ta’ EUR 0.13/DKK.

8L-ammonti f’GBP rigward proġetti tar-Renju Unit issarrfu f’EUR b’rata tal-kambju ta’ EUR 1.18/GBP.

9Il-kontribuzzjoni individwali taħt il-FAEŻR għal kull proġett iffinanzjat fir-Renju Unit ma kinitx evidenti mid-dokumenti relatati mal-għotjiet, li ġew analizzati. Għalhekk, il-Qorti użat ir-rata medja ta’ kofinanzjament taħt il-FAEŻR għall-proġetti relatati mal-Miżura 216 matul il-perjodu mill-2007 sa Mejju 2015 fir-Renju Unit, li kienet ta’ 74 %. Din ir-rata ġiet applikata għall-kalkolu tal-ammonti mogħtija taħt il-FAEŻR għal dawn il-proġetti.

Anness III

Sommarju tal-ħtiġijiet, l-objettivi u t-tipi ta’ NPIs għal kull Stat Membru

Stat Membru
Ħtiġijiet u objettivi identifikati
Deskrizzjoni tat-tipi ta’ NPIs

Ir-Renju Unit (l-Ingilterra)

-Konservazzjoni ta’ organiżmi selvaġġi naturali;

-Ħarsien tar-riżorsi naturali;

-Adattament ta’ metodi ta’ biedja;

-Żamma tal-kwalità u l-karattru tal-pajsaġġ;

-Promozzjoni tal-aċċess u l-fehim pubbliku.

-Fruntieri tradizzjonali;

-Ċnut f’assoċjazzjoni ma’ xogħlijiet ta’ konservazzjoni;

-Oġġetti assoċjati mat-tħawwil u l-ġestjoni ta’ siġar;

-Restawr ta’ art moxa u ta’ artijiet mistagħdra;

-Kontroll ta’ siġar mhux żviluppati u felċi;

-Riverżjoni tal-art għal art xagħrija u għal bur mimli flora;

-Restawr ta’ pajsaġġi u karatteristiċi;

-Strutturi għal speċijiet speċifiċi;

-Bidliet għal mogħdijiet u passarelli ta’ aċċess għall-azjendi agrikoli.

Il-Portugall (Kontinentali)

-Żamma tal-kwalità u l-karattru tal-pajsaġġ;

-Manutenzjoni tal-istruttura ekoloġika tas-sistemi tal-biedja sabiex jiġu ppreservati żoni ta’ valur naturali kbir;

-Manutenzjoni ta’ ħabitats speċifiċi.

-Ħitan tal-ġebel niexef;

-Strutturi tradizzjonali;

-Ħarsien ta’ żoni riparji;

-Ċnut (għall-ħarsien mill-attività ta’ organiżmi selvaġġi);

-Fruntieri tradizzjonali;

-Strutturi ta’ ġestjoni tal-ilma.

Id-Danimarka

-Konservazzjoni ta’ organiżmi selvaġġi naturali;

-Ħarsien tar-riżorsi naturali;

-Adattament ta’ metodi ta’ biedja;

-Żamma tal-kwalità u l-karattru tal-pajsaġġ;

-Promozzjoni tal-aċċess u l-fehim pubbliku.

-Żamma tal-pajsaġġi u ta’ elementi kulturali;

-Stabbiliment ta’ veġetazzjoni li ttejjeb il-pajsaġġ u l-bijotopu;

-Restawr ta’ digi;

-Operazzjonijiet li jħeġġu l-użu sostenibbli ta’ u l-aċċess għal wirt naturali pubbliku;

-Stabbiliment ta’ artijiet mistagħdra permanenti;

-Għargħar perjodiku u rikorrenti ta’ artijiet agrikoli;

-Tindif ta’ siġar mhux żviluppati u ta’ ċnut;

-Restawr ta’ kundizzjonjiet idroloġiċi;

-Konverżjoni ta’ artijiet agrikoli għal bur permanenti.

L-Italja (il-Puglia)

-Konservazzjoni tal-bijodiversità;

-Ħarsien u diffużjoni ta’ sistemi agroforestali ta’ valur naturali kbir;

-Ħarsien tal-pajsaġġ.

-Ħitan tal-ġebel niexef;

-Artijiet mistagħdra żgħar mibnija;

-Interventi fuq artijiet mistgħadra bħal torrijiet għall-osservazzjoni ta’ organiżmi selvaġġi, mogħdijiet għall-mixi;

-Interventi għat-tħawwil ta’ sisien tal-ħaxix.

Risposta tal-Kummissjoni

Sommarju eżekuttiv

I

L-NPIs m’għandhomx jiġġeneraw redditu ekonomiku sinifikanti lil dawk li jwettquhom. Dan ma jfissirx li m’għandux jiġi mistenni u aċċettat l-ebda redditu ekonomiku. Fil-maġġoranza tal-investimenti dejjem hemm element ta’ redditu anke jekk l-investiment ikun ta’ natura purament mhux produttiva, pereżempju fil-każ tat-twaħħil ta’ sisien tal-ħaxix magħmula mis-siġar jew arbuxelli li, meta jinżabru jew jinqatgħu jistgħu jipprovdu l-bijomassa li sservi bħala sors ta’ elettriku. Għalhekk, huwa diffiċli li jinħoloq investiment kompletament mhux produttiv.

L-Awtoritajiet Maniġerjali jistgħu jnaqqsu l-intensità tal-għajnuna, għalkemm jekk iridu jintlaħqu għanijiet ambjentali, l-impatt ta’ tnaqqis bħal dan fuq l-użu ta’ din il-miżura jrid jiġi stmat biex jiġi żgurat li jintlaħqu l-għanijiet ambjentali.

II

Id-differenza fir-rata massima tal-appoġġ bejn strumenti produttivi u mhux produttivi hija minħabba l-fatt li dawn tal-aħħar, skont id-definizzjoni m’għandhomx iġibu benefiċċji ekonomiċi sinifikanti. Għalhekk, mingħajr rata ta’ appoġġ ogħla, l-għanijiet klimatiċi agroambjentali ma jkunux jistgħu jintlaħqu.

IV

L-Artikolu 24(2) (d) tar-Regolament tal-Kunsill (UE) Nru 65/2011 jitlob li l-Istati Membri jivvalutaw ir-raġonevolezza tal-kostijiet matul il-kontrolli amministrattivi bl-użu ta’ sistema xierqa ta’ evalwazzjoni, bħall-kostijiet ta’ referenza, tqabbil tal-offerti jew kumitat ta’ evalwazzjoni. Din id-dispożizzjoni nżammet fir-rigward tal-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020.

L-Istati Membri jridu wkoll jiżguraw l-eleġibilità tal-proġetti, jivvalutawhom abbażi tal-kriterji tal-għażla stabbiliti b’konsultazzjoni mal-Kumitat ta’ Monitoraġġ u jikklassifikawhom skont il-kwalità tagħhom. Il-Kummissjoni ħarġet ġwida dwar l-eleġibilità u l-għażla biex tassisti l-Istati Membri u reġjuni għall-ipprogrammar u l-implimentazzjoni tal-PŻR tal-2014-2020.

V

Fejn il-livell ta’ appoġġ huwa bbażat fuq kostijiet u suppożizzjonijiet standard ta’ dħul mitluf, l-Istati Membri jridu jiżguraw li l-kalkoli jkun fihom biss elementi verifikabbli, ikunu bbażati fuq ċifri stabbiliti minn għarfien espert xieraq u li jkunu differenzjati reġjonalment jew lokalment jekk ikun meħtieġ.

Fejn il-livell ta’ appoġġ ikun ibbażat fuq għażliet ta’ spejjeż simplifikati, hija meħtieġa valutazzjoni ex-ante bir-reqqa tal-metodu tal-kalkolu, li tkun applikabbli għal kwalunkwe kost li jaqa’ taħt il-kategorija magħżula.

Dawn il-metodi għandhom jiggarantixxu li l-kostijiet imġarrba u ddikjarati jkunu raġonevoli u għandhom jgħinu l-ġustifikazzjoni tal-pagamenti proposti mill-Istati Membri.

VI

Il-Kummissjoni twettaq awditi tal-konformità fl-Istati Membri biex tivverifika li n-nefqa mħallsa tkun f’konformità mar-regoli. Minħabba li dawn l-awditi żvelaw ukoll dgħufijiet fir-rigward tar-raġonevolezza tal-kostijiet, diġà saru korrezzjonijiet finanzjarji sostanzjali u bħalissa għaddejjin għadd ta’ proċeduri ta’ approvazzjoni tal-konformità li għandhom iwasslu għal aktar korrezzjonijiet finanzjarji.

VII

Is-Sistema Komuni ta’ Monitoraġġ u Evalwazzjoni (CMES) tipprovdi informazzjoni dwar x’inhu appoġġat. Waqt l-evalwazzjoni ex post, ser titwettaq valutazzjoni aktar bir-reqqa tal-effettività tal-miżuri kollha abbażi tal-għanijiet tal-programmi. Madanakollu, jeħtieġ li jinstab bilanċ bejn dak li jista’ jsir permezz tal-monitoraġġ u l-evalvazzjoni filwaqt li jitqiesu r-riskju ta’ piż amministrattiv żejjed u l-limitazzjonijiet finanzjarji. Il-ġbir ta’ indikaturi tar-riżultat speċifiċi għall-NPIs jista’ jkun ta’ piż.

VIII

Fir-rigward tal-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020, il-Kummissjoni saħħet id-dispożizzjonijiet u l-gwida fir-rigward tar-raġonevolezza tal-kostijiet.

Il-programm ta’ xogħol ta’ vertifika huwa ddeterminat fuq il-bażi ta’ analiżi tar-riskju, fejn l-element l-aktar importanti hu l-livell tan-nefqa. Minħabba li l-livell ta’ finanzjar għall-NPIs huwa relattivament baxx, tingħata prijorità lil miżuri aktar finanzjarji fejn id-dgħufijiet fis-sistema ta’ ġestjoni u kontroll jista’ jkollhom impatt finanzjarju akbar fuq il-baġit tal-UE.

IX L-ewwel inċiż

Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni.

Il-Kummissjoni tqis li l-perjodu ta’ programmazzjoni l-ġdid 2014-2020 jipprovdi l-opportunità għal żieda ta’ sinerġiji bejn miżuri ta’ żvilupp rurali lejn l-għanijiet ta’ politika. Filwaqt li mhux l-NPIs kollha jridu jkunu direttament kumplimentari għal miżuri u skemi oħra ta’ riċerka u żvilupp, f’każijiet fejn ikun hemm kumplimentarjetà bħal din, il-Kummissjoni ser tħeġġeġ lill-Istati Membri rilevanti jirrappurtaw fir-Rapporti ta’ Implimentazzjoni Annwali tagħhom in-numru u l-proporzjon tal-proġetti NPIs marbuta mal-kisba ta’ impenji klimatiċi agroambjentali.

IX It-tieni inċiż

Din il-parti tar-rakkomandazzjoni hi għall-Istati Membri

IX It-tielet inċiż

Din ir-rakkomandazzjoni hi għall-Istati Membri.

IX Ir-raba’ inċiż

Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni.

Il-kriterji tal-għażla huma ddefiniti mill-Istati Membri wara konsultazzjoni mal-Kumitat ta’ Monitoraġġ fejn il-Kummissjoni hija preżenti f’funzjoni konsultattiva.

Il-Kummissjoni ħarġet gwida dwar l-eleġibilità u l-kriterji tal-għażla biex tassisti lill-Istati Membri u r-reġjuni fl-ipprogrammar u l-implimentazzjoni tal-PŻR tal-2014-2020.

Il-Kummissjoni ser tkompli twettaq awditi tal-konformità fl-Istati Membri skont il-pjan tal-awditu biex tivverifika li n-nefqa mħallsa tkun konformi mar-regoli, inkluż proċedura xierqa għas-selezzjoni u l-eżaminazzjoni tal-proġetti. Il-miżuri u l-aġenziji tal-pagamenti li għandhom jiġu awditjati għandhom jiġu ddeterminat fuq il-bażi ta’ analiżi tar-riskju, fejn l-element l-aktar importanti hu l-livell tan-nefqa.

IX Il-ħames inċiż

Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni.

Is-CMES 2014-2020 ser tieħu ħsieb il-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tal-miżuri filwaqt li l-evalwazzjoni ser tqis il-prestazzjoni tagħha fil-kuntest tal-għanijiet rilevanti ta’ riċerka u żvilupp.

IX Is-sitt inċiż

Din ir-rakkomandazzjoni hi għall-Istati Membri.

IX Is-seba’ inċiż

Din ir-rakkomandazzjoni hi għall-Istati Membri.

IX It-tmien inċiż

Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni.

Madanakollu, l-Awtoritajiet Maniġerjali jistgħu jnaqqsu l-intensità tal-għajnuna tal-miżuri, għalkemm jekk iridu jintlaħqu għanijiet ambjentali, l-impatt ta’ tnaqqis bħal dan fuq l-użu ta’ din il-miżura jrid jiġi stmat biex jiġi żgurat li jintlaħqu l-għanijiet ambjentali.

IX Id-disa’ inċiż

Din ir-rakkomandazzjoni hi għall-Istati Membri.

IX L-għaxar inċiż

Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni.

Il-Kummissjoni ser tkompli twettaq awditi tal-konformità fl-Istati Membri skont il-pjan tal-awditu multiannwali tagħha biex tivverifika li n-nefqa mħallsa tkun konformi mar-regoli, inkluż ir-raġonevolezza tal-proġetti. Il-miżuri u l-aġenziji tal-pagamenti li għandhom jiġu awditjati jiġu ddeterminati fuq il-bażi ta’ analiżi tar-riskju.

IX Il-ħdax-il inċiż

Din ir-rakkomandazzjoni hi għall-Istati Membri.

IX It-tnax-il inċiż

Il-Kummissjoni parzjalment taċċetta din ir-rakkomandazzjoni.

Il-Kummissjoni tieħu kont tas-sejbiet tal-Qorti biex jiġi stabbilit l-ippjanar tal-awditjar tagħha.

Madanakollu, il-pjan ta’ awditu multiannwali huwa ddeterminat fuq il-bażi ta’ analiżi tar-riskju, fejn l-element l-aktar importanti hu l-livell tan-nefqa. Minħabba li l-ammont ta’ finanzjar għal investiment mhux produttiv huwa relattivament baxx, tingħata prijorità lil miżuri aktar finanzjarji fejn id-dgħufijiet fis-sistema ta’ ġestjoni u kontroll jista’ jkollhom impatt finanzjarju akbar fuq il-baġit tal-UE.

Introduzzjoni

08

Id-differenza fir-rata massima tal-appoġġ bejn strumenti produttivi u mhux produttivi hija minħabba l-fatt li dawn tal-aħħar, skont id-definizzjoni m’għandhomx iġibu benefiċċji ekonomiċi sinifikanti. Għalhekk, mingħajr rata ta’ appoġġ ogħla, l-għanijiet klimatiċi agroambjentali ma jkunux jistgħu jintlaħqu.

Osservazzjonijiet

19

L-għan tal-NPIs huwa li jikkontribwixxu għall-għanijiet u l-prijoritajiet globali tal-iżvilupp rurali. F’dan is-sens, l-NPIs huma kumplimentari għal miżuri oħra tal-iżvilupp rurali fl-ilħuq tal-għanijiet agroambjentali (u fl-2014-2020 anke dawk klimatiċi). Filwaqt li s-sinerġija bejn l-NPIs u miżuri oħra tal-iżvilupp rurali jistgħu jintlaħqu bit-twaqqif ta’ rabta fl-implimentazzjoni tagħhom (jiġifieri billi jintrabtu proġetti tal-NPIs mal-kisba ta’ impenji speċifiċi klimatiċi agroambjentali), l-NPIs jistgħu wkoll jikkontribwixxu għal għanijiet klimatiċi agroambjentali, Natura 2000 u sistemi ta’ valuri naturali għoljin bħala miżura awtonoma.

21

Ara r-risposta komuni għall-paragrafu 19.

22

Il-Kummissjoni hija tal-opinjoni li t-trikkib tal-impenji li jwasslu għal finanzjament doppju irid jiġi eskluż bħala kwistjoni ta’ prinċipju.

L-għanijiet tal-miżuri 214 u 216 huma differenti u stabbiliti b’mod ċar fil-PŻR. L-appoġġ skont 214 għandu l-impenn li jinżammu (fost l-oħrajn) il-ħitan tal-ġebel niexef, filwaqt li l-NPIs jistgħu jappoġġaw il-bini mill-ġdid/restawr tal-ħitan tal-ġebel niexef. Madanakollu, f’xi każijiet jista’ jkun diffiċli li ssir demarkazzjoni ċara u dan jista’ jwassal għal żieda fil-piż amministrattiv.

23

Ara wkoll it-tweġiba komuni tal-Kummissjoni għall-paragrafu 19.

24

Fir-rigward tal-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020, il-kriterji tal-għażla huma obbligatorji għall-appoġġ tal-NPIs.

Ara wkoll it-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu 19.

Kaxxa 3 (a)

Minħabba l-kontribut mistenni ta’ investiment mhux produttiv ta’ għanijiet ambjentali, l-esklużjoni ta’ studji ta’ fattibilità minn spejjeż eliġibbli tista’ tikkomprometti serjament l-użu tagħha.

L-istudji ta’ fattibilità għandhom jagħmlu d-deċiżjoni ta’ jekk għandux isir investiment jew le aktar faċli. Studju ta’ fattibilità jista’ jikkonkludi li l-investiment mhux ser jikkontribwixxi għall-għanijiet tal-iskema ta’ appoġġ. Każijiet li fihom l-istudju ta’ fattibilità jkun laħaq konklużjoni pożittiva dwar l-investiment, li mbagħad ma jsirx, jeħtieġ li jkunu analizzati każ b’każ. Il-limitazzjonijiet baġitarji jistgħu jkunu waħda mir-raġunijiet li minħabba fihom ma ġiex implimentat il-proġett li kien suġġett għal studju ta’ fattibilità.

27

Il-Kummissjoni rrakkomandat lill-Istati Membri biex jiddefinixxu indikaturi addizzjonali skont l-analiżijiet sodi bejn il-kostijiet u l-benefiċċji. Madanakollu, id-definizzjoni ta’ referenzi addizzjonali għas-submiżuri kollha mhijiex dejjem possibbli u kieku twassal għal aktar piż amministrattiv.

Kaxxa 4

Statistiċi eżawrjenti għal karatteristiċi ambjentali speċifiċi bħal ħitan tal-ġebel huma rarament disponibbli u jiswa ħafna flus biex jiġu kostitwiti.

28

Is-CMEF hija waħda mill-għodod li permezz tagħha jista’ jiġi vvalutat l-impatt tal-investimenti.

L-indikaturi tar-riżultati bħan-numru ta’ ettari taħt ġestjoni tal-artijiet b’suċċess huma rilevanti ladarba dawn jintużaw bħala kontribut għall-evalwazzjonijiet li għandhom l-għan li jevalwaw il-kontribuzzjonijiet tal-grupp rilevanti ta’ miżuri.

Ara wkoll it-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu 27.

30

L-evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013 ġiet kmieni wisq biex ir-riżultati jkunu jistgħu jitkejlu. Fir-rigward tal-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020, fl-2017 u l-2019 rapporti ta’ implimentazzjoni se jissostitwixxu l-evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu.

31

Il-ġbir ta’ indikaturi tar-riżultat speċifiċi għall-NPIs jista’ jkun ta’ piż. Waqt l-evalwazzjoni ex post, ser titwettaq valutazzjoni aktar bir-reqqa tal-effettività tal-miżuri kollha abbażi tal-għanijiet tal-programmi.

33

Minkejja li l-proġetti mhux dejjem kienu jirrispettaw il-kundizzjonijiet ta’ eleġibilità, setgħu kkontribwew għall-għanijiet tal-miżura.

34

Ara r-risposta tal-Kummissjoni għall-paragrafu 33.

36

Min-natura tagħhom l-NPIs mhumiex mistennija jipprovdu redditu ekonomiku sinifikanti, minkejja li ma jistgħux jiġu esklużi xi benefiċċji ekonomiċi limitati. Fejn il-benefiċċji ekonomiċi jieħdu preċedenza fuq dawk ambjentali, l-investiment rispettiv għandu jkun iffinanzjat skont il-miżura 121. Id-demarkazzjoni bejn iż-żewġ miżuri tiġi evalwata waqt l-approvazzjoni tal-programm.

Ara t-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafi 37 u 38

Minkejja li l-NPIs għandhom ikunu ħielsa minn elementi produttivi, kwalunkwe tip ta’ investiment għandu mill-anqas element żgħir ta’ “produttività” ġo fih. Madanakollu, investimenti bħal dawn għandhom jibqgħu l-aktar mhux produttivi u l-aspett “produttiv” jew rimunerattiv tagħhom għandu jkun limitat.

L-Awtoritajiet Maniġerjali jistgħu jnaqqsu l-intensità tal-għajnuna, għalkemm jekk iridu jintlaħqu għanijiet ambjentali, l-impatt ta’ tnaqqis bħal dan fuq l-użu ta’ din il-miżura jrid jiġi stmat biex jiġi żgurat li jintlaħqu l-għanijiet ambjentali.

Id-differenza fir-rata massima tal-appoġġ bejn strumenti produttivi u mhux produttivi hija minħabba l-fatt li dawn tal-aħħar, skont id-definizzjoni m’għandhomx iġibu benefiċċji ekonomiċi sinifikanti. Għalhekk, mingħajr rata ta’ appoġġ ogħla, l-għanijiet klimatiċi agroambjentali ma jkunux jistgħu jintlaħqu.

39

Ara t-tweġiba komuni tal-Kummissjoni fir-rigward tal-paragrafi 37 u 38.

41

Ara t-tweġiba komuni tal-Kummissjoni fir-rigward tal-paragrafi 37 u 38 and 38.

41 It-tielet inċiż

Fejn il-benefiċċju ambjentali tal-operazzjoni jkun predominanti b’mod sinifikatti, l-Aġenżiji tal-Ilma jistgħu jkunu l-benefiċjarji tal-miżura weħedhom jew flimkien mal-bdiewa, minkejja l-vantaġġ ekonomiku residwu potenzjali.

42

Il-Kummissjoni twettaq awditi tal-konformità fl-Istati Membri biex tivverifika li n-nefqa tkun f’konformità mar-regoli. Minħabba li dawn l-awditi żvelaw ukoll dgħufijiet fir-rigward tar-raġonevolezza tal-kostijiet, diġà saru korrezzjonijiet finanzjarji sostanzjali u bħalissa għaddejjin għadd ta’ proċeduri ta’ approvazzjoni tal-konformità li għandhom iwasslu għal aktar korrezzjonijiet finanzjarji.

50

Ara r-risposta tal-Kummissjoni għall-paragrafu 33.

51

Fir-rigward tal-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020 saru l-azzjonijiet li jmiss biex isolvu d-dgħufijiet fl-ipprogrammar, il-ġestjoni, il-monitoraġġ u l-evalwazzjoni tal-appoġġ tal-NPIs:

-Ġew ippubblikati l-gwida dwar miżuri speċifiċi u l-gwida orizzontali li jipprovdu informazzjoni dwar kundizzjonijiet ta’ eleġibilità u kriterji tal-għażla dwar l-investimenti, inklużi NPIs;

-Valutazzjoni ex-ante konġunta mill-Awtorità ta’ Ġestjoni u l-Aġenzija tal-Pagamenti saret obbligatorja sabiex jiġu stabbiliti l-verifikabilità u l-kontrollabilità tal-miżuri kollha inklużi fil-PŻR;

-L-approċċ orjentat lejn ir-riżultat ġie msaħħaħ bit-twaqqif ta’ miri preċiżi għall-programmi u r-rappurtar tul il-perjodu ta’ programmazzjoni, bbażat fuq sistema komuni ta’ monitoraġġ u evalwazzjoni razzjonalizzata;

-L-analiżi SWOT tal-PŻR għandha l-għan li tistabbilixxi r-referenza għall-monitoraġġ u l-evalwazzjoni tal-programm.

52

Jistgħu wkoll jiġu implimentati azzjonijiet korrettivi biex jindirizzaw dgħufijiet potenzjali wara l-addozzjoni tal-programmi permezz tal-emendi tagħhom.

Ara wkoll it-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu 51.

55

F’xi Stati Membri l-kontrollabilità u l-verifikabilità tal-NPIs u l-kuntratti ta’ manutenzjoni relatati ġew diskussi b’rabta man-negozjar tal-programm 2014-2020.

56

Il-Kummissjoni twettaq l-awditi tal-konformità fl-Istati Membri biex tivverifika li n-nefqa tkun f’konformità mar-regoli. Jekk matul dawn l-awditi jinstabu d-dgħufijiet, jiġu applikati l-korrezzjonijiet finanzjarji.

Il-miżuri u l-aġenziji tal-pagamenti li għandhom jiġu awditjati jiġu ddeterminati fuq il-bażi ta’ analiżi tar-riskju. Il-fatturi tar-riskju bħall-importanza f’termini finanzjarji, il-kwalità tas-sistemi ta’ kontroll, il-karatteristiċi tal-aġenzija tal-pagamenti, in-natura tal-miżuri (il-kumplessità tagħha) u kwalunkwe informazzjoni jew sejbiet oħra minn korpi oħra jiġu kkunsidrati. L-importanza finanzjarja għandha rwol ewlieni fil-kwantifikazzjoni tal-esponiment għar-riskju. Dan ifisser li huwa aktar probabbli li n-nefqa għolja tiġi minn ta’ quddiem nett u tkun awditjata.

Il-miżura 216 ma kenitx immirata mill-awditi ta’ konformità matul l-ewwel snin tal-awditjar tal-perjodu 2007-2013 meta l-prijorità kienet fuq il-miżuri agroambjentali li jirrappreżentaw aktar minn 50% tan-nefqa ddikjarata skont Assi 2. Miżura 216 kienet awditjata fl-2014-2015.

57

Il-fatt li l-awditu għadu għaddej ma jfissirx li l-Istat Membru mhuwiex konxju mir-riżultati preliminari. Fil-każ tal-Portugall, l-Ittra tas-Sejbiet intbagħtet f’April 2014 u l-laqgħa bilaterali bejn l-Istat Membru u l-Kummissjoni saret f’Settembru 2014. Fil-każ tal-Ingilterra, l-Ittra tas-Sejbiet intbagħtet lill-Istat Membri f’Lulju 2014 u l-laqgħa bilaterali saret f’Diċembru 2014.

58

Il-kumitati ta’ monitoraġġ li jinvolvu maniġers ta’ rikerka u żvilupp, partijiet interessati usa’ ta’ riċerka u żvilupp u s-servizzi tal-Kummissjoni fil-kapaċità ta’ konsulenza tagħhom huma mfassla aħjar biex ikollhom x’jaqsmu ma’ problemi u tagħlimiet meħuda.

Ir-raġuni ewlenija li ma jkunx hemm biżżejjed informazzjoni dwar il-prestazzjoni ta’ nofs it-terminu hija t-twaqqit. L-ewwel nett, hemm ħin minimu meħtieġ biex titnieda u tinbeda l-implimentazzjoni u t-tieni nett, l-operazzjonijiet kollha, iżda l-aktar dawk fil-qasam ambjentali, jieħdu l-ħin qabel ma r-riżultat ta’ dik l-operazzjoni jkun jista’ jitkejjel.

60

Ara t-tweġiba għall-paragrafu 19.

61

Ara t-tweġiba għall-paragrafu 22.

62

Ara t-tweġiba komuni tal-paragrafi 27 u 28.

63

L-evalwazzjoni tal-effetti tal-miżuri jew submiżuri ser ssir abbażi tal-għanijiet tal-programmi li jikkontribwixxu għalihom. L-għanijiet huma definiti fil-livell ta’ oqsma ta’ prijorità li għalihom jiġu stabbiliti miri ex-ante. Il-progress tal-programmi abbażi ta’ dawn il-miri huwa mmonitorat b’mod regolari. Dan l-approċċ jirrifletti orjentazzjoni lejn ir-riżultat tal-politika u jippermetti li jiġu indirizzati aħjar l-effetti kombinati tal-miżuri abbażi tal-għanijiet rilevanti.

L-Istati Membri jistgħu jiddefinixxu indikaturi speċifiċi għall-programm addizzjonali b’rabta ma’ sett ta’ miżuri ewlenin. Madanakollu, dan m’għandux jintalab b’mod sistematiku għall-miżuri u s-submiżuri kollha biex il-kostijiet ta’ monitoraġġ/evalwazzjoni jibqgħu raġnevoli u biex jiġi evitat piż amministrattv żejjed. The progress of the programmes against these targets is regularly monitored. This approach reflects a result-orientation of the policy and allows to better address the combined effects of measures against relevant objectives.

Fil-każ ta’ sottoprestazzjoni tal-programmi abbażi tal-miri tagħhom, l-Awtoritajiet Maniġerjali jistgħu jagħtu ħarsa oħra lejn il-livell ta’ miżuri/submiżuri individwali biex jidentifikaw il-kawżi ta’ problemi u biex jimmiraw b’mod effettiv lejn azzjonijiet korrettivi.

Evalwaturi ex post ser ikomplu jinvestigaw il-prestazzjoni ta’ kull miżura/submiżura.

Barra minn hekk, l-indikaturi kif inhuma definiti fil-leġiżlazzjoni jew mill-Istati Membri huma biss il-punt ta’ tluq għal evalwazzjoni L-evalwaturi jistgħu jiġbru informazzjoni addizzjonali, pereż. permezz ta’ studji tal-każijiet.

Kaxxa 10

Il-monitoraġġ 2014-2020 ser ikun fih ukoll in-nefqa totali skont is-submiżuri inklużi investimenti mhux produttivi (4.4). L-indikaturi huma komponent tas-sistema ta’ monitoraġġ u evalwazzjoni.

Ara wkoll it-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu 63.

65

Matul il-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013, il-Kummissjoni, f’diversi okkazjonijiet fakkret lill-Istati Membri bl-obbligu li jwaqqfu kriterji tal-għażla ġenwini, li jiżguraw klassifikazzjoni ta’ proġetti meta l-allokazzjoni baġitarja ma tippermettix il-finanzjament tal-applikazzjonijiet eliġibbli kollha tal-proġetti. Sabiex tgħin lill-Istati Membri jevitaw dgħufijiet fl-applikazzjoni tal-kriterji tal-għażla u jieħdu kont ta’ rakkomandazzjonijiet preċedenti tal-QEA, il-Kummissjoni ħarġet ġwida dwar l-eleġibilità u l-għazla fir-rigward tal-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020.

Il-Kummissjoni, permezz tal-awditi tagħha, tista’ tivverifika l-użu tal-kriterji tal-għażla. Meta jsiru l-awditi dwar il-miżuri tal-investiment, l-implimentazzjoni tal-kriterji tal-għażla fil-fatt tiġi vverifikata b’mod sistematiku. Il-Kummissjoni imponiet korrezzjonijiet finanzjarji għal numru ta’ Stati Membri għal nuqqasijiet misjuba fl-użu tal-kriterji tal-għażla.

66

Fir-rigward tad-Danimarka, il-proġetti ser jintgħażlu fuq il-bażi tal-kosteffiċjenza tagħhom b’rabta mal-għanijiet tal-miżura (pereż. daqs tal-bijotopu maħluq/kost tal-proġett eċċ.).

67

Ara t-tweġiba komuni tal-Kummissjoni fir-rigward tal-paragrafi 37 u 38.

68

Id-Danimarka ssimplifikat il-PŻR billi naqqset in-numru ta’ NPIs possibbli li jiġu appoġġati. Dan jista’ jispjega parzjalment il-varjabilità dejjem tonqos tar-rati tal-għajnuna mill-PŻR preċedenti.

71

Minħabba l-kontribut mistenni ta’ din is-submiżura għal għanijiet ambjentali, l-esklużjoni ta’ studji ta’ fattibilità minn spejjeż eliġibbli tista’ tikkomprometti serjament l-użu tagħha.

Il-Kummissjoni tqis li l-intenzjoni tad-Danimarka li tappoġġa l-istudji ta’ fattibilità skont investimenti mhux produttivi hija f’konformità mal-leġiżlazzjoni: l-istudji ta’ fattibilità li jirċievu l-għajnuna għandhom ikunu kapaċi jilħqu konklużjonijiet ta’ investiment negattivi.

Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

72

L-NPIs m’għandhomx jiġġeneraw redditu ekonomiku sinifikanti lil dawk li jwettquhom. Dan ma jfissirx li m’għandux jiġi mistenni u aċċettat l-ebda redditu ekonomiku. Fil-maġġoranza tal-investimenti dejjem hemm element ta’ redditu anke jekk l-investiment ikun ta’ natura purament mhux produttiva, pereżempju fil-każ tat-twaħħil ta’ sisien tal-ħaxix magħmula mis-siġar jew arbuxelli li, meta jinżabru jew jinqatgħu jistgħu jipprovdu l-bijomassa li sservi bħala sors ta’ elettriku. Għalhekk, huwa diffiċli li jinħoloq investiment kompletament mhux produttiv.

L-Awtoritajiet Maniġerjali jistgħu jnaqqsu l-intensità tal-għajnuna, għalkemm jekk iridu jintlaħqu għanijiet ambjentali, l-impatt ta’ tnaqqis bħal dan fuq l-użu ta’ din il-miżura jrid jiġi stmat biex jiġi żgurat li jintlaħqu l-għanijiet ambjentali.

74

L-għanijiet agroambjentali li l-NPIs jimmiraw lejhom mhux dejjem ikunu jeħtieġu l-komplementarjetà ma’ miżuri oħra ta’ riċerka u żvilupp. F’ħafna każijiet, l-appoġġ tal-NPIs kien marbut ma’ impenji klimatiċi agroambjentali. Madanakollu, l-għanijiet tal-NPIs jistgħu jintlaħqu mingħajr rabta ma’ kwalunkwe miżura oħra ta’ riċerka u żvilupp. Pereżempju, l-appoġġ tax-xiri ta’ stekkat biex jiġi evitat li karnivori kbar jagħmlu l-ħsara lill-bhejjem, jilħaq l-għan agroambjentali per se, anke mingħajr rabta ma’ miżuri oħra ta’ riċerka u żvillupp. L-appoġġ għall-NPIs jista’ wkoll jeżisti bħala submiżura waħedha li tikkontrobwixxi għall-għanijiet klimatiċi agroambjentali.

Rakkomandazzjoni 1 (a)

Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni.

Il-Kummissjoni tqis li l-perjodu ta’ programmazzjoni il-ġdid 2014-2020 jipprovdi l-opportunità għal żieda ta’ sinerġiji bejn miżuri ta’ żvilupp rurali lejn l-għanijiet ta’ politika. Filwaqt li mhux l-NPIs kollha jridu jkunu direttament kumplimentari għal miżuri u skemi oħra ta’ riċerka u żvilupp, f’każijiet fejn ikun hemm kumplimentarjetà bħal din, il-Kummissjoni ser tħeġġeġ lill-Istati Membri rilevanti jirrappurtaw fir-Rapporti ta’ Implimentazzjoni Annwali tagħhom in-numru u l-proporzjon tal-proġetti NPIs marbuta mal-kisba ta’ impenji klimatiċi agroambjentali.

Rakkomandazzjoni 1 (b)

Din il-parti tar-rakkomandazzjoni hi għall-Istati Membri

75

Il-Kummissjoni hija tal-opinjoni li huma biss il-proġetti li jirrispettaw il-kriterji tal-għażla li għandhom jirċievu appoġġ u li l-proċeduri tal-għażla għandhom ikunu ċari u trasparenti.

L-għażla tal-operazzjonijiet hija sottolineata aħjar fil-qafas legali għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020 u ngħatat gwida estensiva lill-Istati Membri/lir-reġjuni bl-għan li jiġi żgurat li jintgħażlu biss l-aħjar operazzjonijiet u investimenti li jikkontribwixxu għall-għanijiet u l-prijoritajiet tal-programmi.

Rakkomandazzjoni 2 (a)

Din ir-rakkomandazzjoni hi għall-Istati Membri

Rakkomandazzjoni 2 (b)

Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni.

Il-kriterji tal-għażla huma ddefiniti mill-Istati Membri wara konsultazzjoni mal-Kumitat ta’ Monitoraġġ fejn il-Kummissjoni hija preżenti f’funzjoni konsultattiva.

Il-Kummissjoni ħarġet gwida dwar l-eleġibilità u l-kriterji tal-għażla biex tassisti lill-Istati Membri u r-reġjuni fl-ipprogrammar u l-implimentazzjoni tal-PŻR tal-2014-2020.

Il-Kummissjoni ser tkompli twettaq awditi tal-konformità fl-Istati Membri skont il-pjan tal-awditu biex tivverifika li n-nefqa mħallsa tkun konformi mar-regoli, inkluż proċeduri xierqa għall-għażla u l-eżaminazzjoni tal-proġetti. Il-miżuri u l-aġenziji tal-pagamenti li għandhom jiġu awditjati għandhom jiġu ddeterminat fuq il-bażi ta’ analiżi tar-riskju, fejn l-element l-aktar importanti hu l-livell tan-nefqa.

76

Is-Sistema Komuni ta’ Monitoraġġ u Evalwazzjoni (CMES) tipprovdi informazzjoni dwar x’inhu appoġġat. Waqt l-evalwazzjoni ex post, ser titwettaq valutazzjoni aktar bir-reqqa tal-effettività tal-miżuri kollha abbażi tal-għanijiet tal-programmi. Madanakollu, jeħtieġ li jinstab bilanċ bejn dak li jista’ jsir permezz tal-monitoraġġ u l-evalvazzjoni filwaqt li jitqiesu r-riskju ta’ piż amministrattiv żejjed u l-limitazzjonijiet finanzjarji. Il-ġbir ta’ indikaturi tar-riżultat speċifiċi għall-NPIs jista’ jkun ta’ piż.

77

Waqt l-evalwazzjoni ex post, ser titwettaq valutazzjoni aktar bir-reqqa tal-effettività tal-miżuri kollha abbażi tal-għanijiet tal-programmi.

Rakkomandazzjoni 3 (a)

Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni.

Is-CMES 2014-2020 ser tieħu ħsieb il-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tal-miżuri filwaqt li l-evalwazzjoni ser tqis il-prestazzjoni tagħha fil-kuntest tal-għanijiet rilevanti ta’ riċerka u żvilupp.

Rakkomandazzjoni 3 (b)

Din ir-rakkomandazzjoni hi għall-Istati Membri.

78

Il-Kummissjoni twettaq awditi tal-konformità fl-Istati Membri biex tivverifika li n-nefqa tkun f’konformità mar-regoli. Minħabba li dawn l-awditi żvelaw ukoll dgħufijiet fir-rigward tar-raġonevolezza tal-kostijiet, diġà saru korrezzjonijiet finanzjarji sostanzjali u bħalissa għaddejjin għadd ta’ proċeduri ta’ approvazzjoni tal-konformità li għandhom iwasslu għal aktar korrezzjonijiet finanzjarji.

79

Il-konformità ma’ wieħed mill-metodi ta’ għażla ta’ uffiċjal (jiġifieri tqabbil ta’ offerti differenti, valutazzjoni mill-kumitat ta’ evalwazzjoni jew tqabbil ta’ kostijiet ta’ referenza mal-kostijiet ta’ proġetti oħra simili) hija biżżejjed biex tiżgura li jintgħażlu l-offerti ġustifikati u raġonevoli f’termini ta’ kostijiet. Obbligi li jimmultiplikaw jistgħu jwasslu għal piż amministrattiv żejjed.

80

Minkejja li l-NPIs għandhom ikunu ħielsa minn elementi produttivi, huwa diffiċli li jkun hemm investiment mingħajr element ta’ “produttività” ġo fih. Fi kliem ieħor, huwa diffiċli li wieħed jimmaġina NPIs purament mingħajr skop ta’ qligħ.

Madanakollu, investimenti bħal dawn għandhom jibqgħu l-aktar mhux produttivi u għalhekk l-aspett “produttiv” jew rimunerattiv tagħhom għandu jkun limitat b’mod suffiċjenti. Il-piż amministrattiv u l-kumplessità marbuta mat-tislit tal-benefiċċji ekonomiċi min-nefqa eliġibbli lanqas m’għandhom jiġu sottovalutati.

Barra minn dan, l-Istati Membri jistgħu jagħmlu użu mill-għażliet ta’ spejjeż simplifikati għall-kalkolu u l-ħlas tal-għotjiet. F’dan il-każ, għandu jsir kalkolu ġust, ekwu u verifikabbli minn qabel.

Rakkomandazzjoni 4 (a)

Din ir-rakkomandazzjoni hi għall-Istati Membri.

Rakkomandazzjoni 4 (b)

Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni.

Rakkomandazzjoni 4 (c)

Din ir-rakkomandazzjoni hi għall-Istati Membri.

Rakkomandazzjoni 4 (d)

Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni u bdiet timplimentaha.

Matul l-analiżi tal-Programmi tal-Iżvilupp Rurali għall-perjodu ta’ programmar 2014-2020, il-Kummissjoni ħadet ħsieb li tivverifika t-taqsima ta’ kontrollabilità u verifikabilità tal-miżura. Jekk din l-ispjegazzjoni kienet nieqsa jew ma kenitx iddettaljata biżżejjed, l-Istati Membri kellhom jagħtu aktar informazzjoni.

Rakkomandazzjoni 4 (e)

Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni.

Il-Kummissjoni ser tkompli twettaq awditi tal-konformità fl-Istati Membri skont il-pjan tal-awditu multiannwali tagħha biex tivverifika li n-nefqa mħallsa tkun konformi mar-regoli, inkluż ir-raġonevolezza tal-proġetti. Il-miżuri u l-aġenziji tal-pagamenti li għandhom jiġu awditjati jiġu ddeterminati fuq il-bażi ta’ analiżi tar-riskju.

81

Fir-rigward tal-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020, il-Kummissjoni saħħet id-dispożizzjonijiet u l-gwida fir-rigward tar-raġonevolezza tal-kostijiet, fatt li għandu jindirizza xi dgħufijiet identifikati mill-Qorti.

Il-programm ta’ xogħol ta’ vertifika huwa ddeterminat fuq il-bażi ta’ analiżi tar-riskju, fejn l-element l-aktar importanti hu l-livell tan-nefqa. Minħabba li l-livell ta’ finanzjar għall-NPIs huwa relattivament baxx, tingħata prijorità lil miżuri aktar finanzjarji fejn id-dgħufijiet fis-sistema ta’ ġestjoni u kontroll jista’ jkollhom impatt finanzjarju akbar fuq il-baġit tal-UE.

Rakkomandazzjoni 5 (a)

Din ir-rakkomandazzjoni hi għall-Istati Membri.

Rakkomandazzjoni 5 (b)

Il-Kummissjoni taċċetta parzjalment din ir-rakkomandazzjoni.

Il-Kummissjoni tieħu kont tas-sejbiet tal-Qorti biex jiġi stabbilit l-ippjanar tal-awditjar tagħha.

Madanakollu, il-pjan ta’ awditu multiannwali huwa ddeterminat fuq il-bażi ta’ analiżi tar-riskju, fejn l-element l-aktar importanti hu l-livell tan-nefqa. Minħabba li l-ammont ta’ finanzjar għal investiment mhux produttiv huwa relattivament baxx, tingħata prijorità lil miżuri aktar finanzjarji fejn id-dgħufijiet fis-sistema ta’ ġestjoni u kontroll jista’ jkollhom impatt finanzjarju akbar fuq il-baġit tal-UE.

QJ-AB-15-017-MT-E    ISSN 1977-5741

Investimenti mhux produttivi (NPIs) huma investimenti li ma jiġġenerawx redditu, introjtu jew dħul sinifikanti, u li ma jżidux b’mod sinifikanti l-valur tal-azjenda tal-benefiċjarju, iżda għandhom impatt ambjentali pożittiv. L-appoġġ pubbliku għal NPIs huwa pprovdut mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u minn kofinanzjament nazzjonali. Dan l-appoġġ pubbliku spiss jilħaq 100 % tal-ispejjeż totali ta’ investiment. Il-Qorti tikkonkludi li l-appoġġ għal NPIs ikkontribwixxa għall-ilħuq tal-objettivi marbuta mal-użu sostenibbli tal-art agrikola, iżda b’mod li ma kienx kosteffettiv. Dan minħabba li l-ispejjeż ta’ 75 % mill-proġetti li nżaru kienu għoljin wisq. Barra minn hekk, minkejja li ħafna minn dawn il-proġetti kellhom karatteristiċi rimunerattivi ovvji, huma ġew iffinanzjati kompletament minn flejjes pubbliċi. Il-Qorti tagħmel ħames rakkomandazzjonijiet li għandhom l-għan li jtejbu l-kosteffettività tal-NPIs li se jiġu ffinanzjati matul il-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020.