IL-QORTI EWROPEA TAL-AWDITURI

12, rue Alcide De Gasperi

1615 Luxembourg

LUXEMBOURG

Tel. +352 4398-1

E-mail: eca-info@eca.europa.eu

Internet: http://eca.europa.eu

Twitter: @EUAuditorsECA

YouTube: EUAuditorsECA

Ħafna informazzjoni addizzjonali dwar l-Unjoni Ewropea hija disponibbli fuq l-Internet.

Jista’ jsir aċċess għaliha permezz tas-server Europa (http://europa.eu).

Il-Lussemburgu: L-Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet tal-Unjoni Ewropea, 2016

Print | ISBN 978-92-872-3771-2 | ISSN 1831-0907 | doi:10.2865/1123 | QJ-AB-15-023-MT-C
PDF | ISBN 978-92-872-3740-8 | ISSN 1977-5741 | doi:10.2865/264568 | QJ-AB-15-023-MT-N
EPUB | ISBN 978-92-872-3762-0 | ISSN 1977-5741 | doi:10.2865/440448 | QJ-AB-15-023-MT-E

© L-Unjoni Ewropea, 2016

Ir-riproduzzjoni hija awtorizzata kemm-il darba jissemma s-sors oriġinali.

Għal kwalunkwe użu jew riproduzzjoni tal-mappa fil-paġna 65, għandu jintalab permess direttament mingħand id-detentur tad-drittijiet tal-awtur.

KIF GĦANDEK TAGĦMEL BIEX TIKSEB
IL-PUBBLIKAZZJONIJIET TAL-UE

Pubblikazzjonijiet bla ħlas:

•kopja waħda:
permezz tal-EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu);

•iżjed minn kopja waħda jew posters/mapep:
mir-rappreżentanzi tal-Unjoni Ewropea (http://ec.europa.eu/represent_mt.htm),
mid-delegazzjonijiet f’pajjiżi li mhumiex fl-UE (http://eeas.europa.eu/delegations/index_mt.htm),
billi tikkuntatja s-servizz Europe Direct (http://europa.eu/europedirect/index_mt.htm)
jew ċempel 00 800 6 7 8 9 10 11 (numru tat-telefown bla ħlas minn kullimkien fl-UE) (*).

(*)L-informazzjoni mogħtija hija b’xejn, kif ukoll it-telefonati ġeneralment huma b’xejn (għalkemm xi operaturi, kabini tat-telefown jew lukandi jistgħu jitolbu ħlas).

Pubblikazzjonijiet bi ħlas:

•permezz tal-EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu).

MT
2015

Nru 23

Rapport Speċjali

Il-kwalità tal-ilma
fil-baċin tax-Xmara
Danubju: sar progress
fl-implimentazzjoni
tad-Direttiva Qafas dwar
l-Ilma iżda għad fadal xi jsir

(skont l-Artikolu 287(4), it-tieni subparagrafu, TFUE)

Tim tal-awditjar

Ir-rapporti speċjali tal-QEA jagħtu r-riżultati tal-awditi tal-prestazzjoni u tal-konformità tagħha, ta’ oqsma baġitarji jew suġġetti ta’ ġestjoni speċifiċi. Il-QEA tagħżel u tfassal dawn il-kompiti tal-awditjar biex ikollhom impatt massimu billi tqis ir-riskji għall-prestazzjoni jew għall-konformità, il-livell ta’ introjtu jew ta’ nfiq involut, l-iżviluppi li jkunu għad iridu jseħħu u l-interess politiku u pubbliku.

Dan l-awditu tal-prestazzjoni ġie prodott mill-Awla II tal-Awditjar — immexxija mill-Membru tal-QEA Henri Grethen — li tispeċjalizza fl-oqsma ta’ nfiq ta’ politiki strutturali, trasport u enerġija. L-awditu tmexxa mill-Membru tal-QEA George Pufan, b’appoġġ mill-kap tal-kabinett tiegħu, Patrick Weldon u Mircea Radulescu, attaché; Alain Vansilliette, kap tal-unità; Marion Colonerus, kap tat-tim; Zuzana Gullova, Daniela Jinaru, Maria del Carmen Jimenez, Attila Horvay-Kovacs, Dana Moraru, Radka Papouskova u Ildiko Preiss, awdituri.

Mix-xellug għal-lemin: A. Vansilliette, M. Radulescu, M. d. C. Jimenez, G. Pufan, Z. Gullova, P. Weldon, A. Horvay-Kovacs.

Werrej

Glossarju

Sommarju eżekuttiv

Introduzzjoni

Ambitu u approċċ tal-awditjar

Osservazzjonijiet

Pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara bħala għodda biex tinkiseb kwalità tajba tal-ilma sal-2015

Ftit li xejn titjib fl-istatus ekoloġiku u kimiku tal-korpi tal-ilma

L-identifikazzjoni tas-sorsi tat-tniġġis fil-livell tal-korp tal-ilma batiet minn nuqqas ta’ data komprensiva

Il-miżuri identifikati fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara mhumiex suffiċjenti biex jindirizzaw b’mod adegwat is-sorsi tat-tniġġis

Għadd sinifikanti ta’ korpi tal-ilma eżentati mill-iskadenzi tal-2015 u l-2021

Segwitu mill-qrib mill-Kummissjoni iżda t-titjib jiddependi mir-rieda tal-Istati Membri li jieħdu azzjoni

Miżuri u strumenti implimentati mill-Istati Membri sabiex jitnaqqas it-tniġġis ikkawżat mill-ilmijiet mormija

Tniġġis minn agglomerazzjonijiet: progress fit-trattament tal-ilma mormi iżda l-istrumenti disponibbli jistgħu jintużaw b’mod aktar effettiv

Tniġġis minn installazzjonijiet industrijali: diffikultajiet fl-issettjar ta’ limiti tal-emissjonijiet u dgħufijiet fl-infurzar

Miżuri u strumenti implimentati mill-Istati Membri sabiex jiġi indirizzat it-tniġġis diffuż mill-agrikoltura

L-Istati Membri mhumiex qed jużaw il-possibbiltajiet kollha offruti mid-Direttiva dwar in-Nitrati

Pjanijiet ta’ azzjoni dwar il-pestiċidi jbatu minn nuqqasijiet

Il-mekkaniżmu ta’ kundizzjonalità għandu impatt iżda mhuwiex qed jiġi sfruttat bis-sħiħ

Il-potenzjal tal-miżuri ta’ żvilupp rurali biex jindirizzaw kwistjonijiet dwar il-kwalità tal-ilma mhuwiex qed jiġi sfruttat bis-sħiħ

Il-prinċipju ta’ “min iniġġes iħallas” jiġi applikat biss sa punt limitat għal tniġġis diffuż mill-agrikoltura

Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

Anness I | — | Ħarsa ġenerali lejn id-distrett tal-baċin tax-Xmara Danubju
Anness II | — | Tniġġis ta’ korpi tal-ilma tas-superfiċje
Anness III | — | Valuri ta’ limitu tal-emissjonijiet issettjati bid-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi
Anness IV | — | Imposta fuq it-tniġġis tal-ilma: ammont skont il-materjal li jniġġes (f’EUR/t)
Anness V | — | Valuri ta’ limitu tal-emissjonijiet speċifikati fid-dispożizzjonijiet legali nazzjonali

Ir-risposta tal-Kummissjoni

Glossarju

Agglomerazzjoni: Żona fejn il-popolazzjoni u/jew l-attivitajiet ekonomiċi huma kkonċentrati biżżejjed biex l-ilma urban mormi jinġabar u jittieħed f’impjant tat-trattament tal-ilma urban mormi jew f’punt ta’ skariku finali.

Art agrikola: Iż-żona tal-art ta’ pajjiż tikkonsisti f’art agrikola, art forestali u art oħra. L-art agrikola tista’ tinqasam f’raba’, art b’għelejjel permanenti, bwar permanenti u mergħat u żona oħra li tinkludi ġonna kulinari.

Awtokontrolli: F’dan ir-rapport, (i) kontrolli mwettqa regolarment minn operatur, fil-qafas tal-operat ta’ kuljum ta’ impjant tat-trattament tal-ilma urban mormi, għall-monitoraġġ tal-kwalità tal-ilma mormi skarikat u l-kontenut tal-ħama u (ii) kontrolli mwettqa minn installazzjonijiet industrijali għall-monitoraġġ tal-kwalità tal-ilma mormi skarikat għal ġo netwerk pubbliku tad-drenaġġ.

Baċin tax-xmara: Żona ta’ art li minnha l-iskol kollu tas-superfiċje jgħaddi minn ġewwa sekwenza ta’ nixxigħat, xmajjar u, possibbilment, lagi għal ġol-baħar f’bokka unika tax-xmara, estwarju jew delta.

Domanda bijokimika ta’ ossiġenu (DBO₅): Kwantità ta’ ossiġenu kkonsmat minn mikroorganiżmi biex jeliminaw materja organika u minerali bijodegradabbli li tinsab fl-ilma. Id-DBO₅ konvenzjonalment tintuża biex tkejjel il-konsum tal-ossiġenu f’termini ta’ mg O₂/l wara ħamest ijiem. Aktar ma jkun għoli l-valur tad-DBO₅, akbar ikun il-konsum tal-ossiġenu minn mikroorganiżmi u akbar ikun it-tniġġis.

Domanda kimika ta’ ossiġenu (DKO): Kwantità ta’ ossiġenu kkonsmat biex jossida, permezz ta’ mezzi kimiċi, il-materja organika u minerali preżenti fl-ilma. DKO għalhekk tinkludi kemm materja bijodegradabbli karatterizzata minn DBO₅ kif ukoll materja ossidabbli mhux bijodegradabbli.

Effluwent: Fil-kuntest ta’ dan ir-rapport ifisser ilma mormi ttrattat li ġie skarikat ġo korpi tal-ilma.

Ekwivalenti ta’ popolazzjoni (e.p.): Espressjoni kwantitattiva tal-piż tat-tniġġis tal-ilma mormi f’termini tal-għadd ta’ persuni “ekwivalenti” li jkunu joħolqu skart ta’ dak l-istess livell. Unità ta’ e.p. waħda tikkorrispondi għall-piż tat-tniġġis ta’ drenaġġ iġġenerat minn abitant wieħed u tirrappreżenta t-toqol bijodegradabbli organiku li jkollu domanda bijokimika ta’ ossiġenu fuq ħamest ijiem ta’ 60 g ta’ ossiġenu kuljum.

Ewtrofikazzjoni: L-arrikkiment tal-ilma b’nutrijenti, speċjalment komposti ta’ nitroġenu u fosforu, li jikkawża tkabbir aċċellerat ta’ alga li jwassal għat-tnaqqis fil-livelli ta’ ossiġenu tal-ilma u għall-għajbien ta’ pjanti akkwatiċi indiġeni, ħut u fawna akkwatika oħra.

Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali: Il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali għandu l-għan li jirrinforza l-koeżjoni ekonomika u soċjali fi ħdan l-Unjoni Ewropea billi jirrimedja l-iżbilanċi reġjonali prinċipali permezz ta’ appoġġ finanzjarju għall-ħolqien ta’ infrastrutturi u permezz ta’ investimenti produttivi li joħolqu l-impjiegi, prinċipalment għan-negozji.

Fond ta’ Koeżjoni: Il-Fond ta’ Koeżjoni għandu l-għan li jqawwi l-koeżjoni ekonomika u soċjali fi ħdan l-Unjoni Ewropea billi jiffinanzja proġetti għall-ambjent u t-trasport fl-Istati Membri li għandhom prodott nazzjonali gross per capita ta’ inqas minn 90 % tal-medja tal-UE.

Ilma mormi: Kwalunkwe ilma li ġie affettwat b’mod avvers fil-kwalità. Normalment, dan jinġarr f’netwerk tad-drenaġġ u jiġi ttrattat f’impjant tat-trattament tal-ilma mormi. L-ilma mormi ttrattat jiġi skarikat għal ġo ilma riċeventi permezz ta’ kanal tad-drenagg. L-ilma mormi ġġenerat f’żoni mingħajr aċċess għal netwerk pubbliku tad-drenaġġ jiddependi minn sistemi individwali, bħal tankijiet settiċi.

Impjant tat-trattament tal-ilma urban mormi: Infrastruttura li tipprovdi sensiela ta’ proċessi ta’ trattament li għandhom l-għan li jnaqqsu l-livell ta’ tniġġis tal-ilma mormi f’agglomerazzjonijiet urbani riċevut għal livell aċċettabbli qabel ma jiġi skarikat għal ġol-ilmijiet riċeventi.

Korp tal-ilma: Korp tal-ilma tas-superfiċje tfisser element diskret u sinifikanti tal-ilma tas-superfiċje bħal lag, ġibjun, nixxiegħa, xmara jew kanal, parti minn nixxiegħa, xmara jew kanal, ilma tranżizzjonali jew medda ta’ ilma kostali. Korp tal-ilma ta’ taħt l-art tfisser volum distint ta’ ilma ta’ taħt l-art fi ħdan akwifer jew akwiferi.

Kundizzjonalità: Mekkaniżmu taħt il-politika agrikola komuni tal-UE li jorbot pagamenti diretti lil bdiewa u għadd ta’ pagamenti tal-iżvilupp rurali mal-konformità b’sensiela ta’ regoli relatati mal-ambjent, is-sikurezza tal-ikel, is-saħħa tal-annimali u tal-pjanti u l-benessri tal-annimali u maż-żamma ta’ art agrikola f’kundizzjoni agrikola u ambjentali tajba. Regoli ta’ kundizzjonalità fil-perjodu tal-programm 2007-2013 jirrigwardaw it-18-il rekwiżit statutorju ta’ ġestjoni (SMR) u 15-il standard għal kundizzjoni agrikola u ambjentali tajba (KAAT). Nuqqas ta’ konformità ma’ dawn l-istandards u r-rekwiżiti jista’ jwassal għal tnaqqis fil-pagamenti magħmula lill-bidwi fil-kuntest tal-politika agrikola komuni.

Kundizzjonalitajiet ex ante: Fil-kuntest tat-tħejjija ta’ programmi tal-iżvilupp rurali u ta’ programmi operazzjonali li jirċievu kofinanzjament mill-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej fil-perjodu tal-programm 2014-2020, l-Istati Membri jridu jivvalutaw jekk il-kundizzjonalitajiet ex ante predefiniti humiex issodisfati. F’każ li ma jkunux issodisfati, jeħtieġ li jitħejjew pjanijiet ta’ azzjoni biex jiġi żgurat li dawn jiġu ssodisfati sal-31.12.2016.

Netwerk tad-drenaġġ: Infrastruttura fiżika, inklużi pajpijiet, pompi, għarbiela, kanali eċċ. użati għall-ġarr tad-drenaġġ mill-oriġini tiegħu sal-punt ta’ trattament jew rimi eventwali.

Pagamenti diretti: Pagamenti mogħtija direttament lill-bdiewa taħt skema ta’ appoġġ għall-introjtu. Eżempji huma l-Iskema ta’ Pagament Uniku u l-Iskema ta’ Pagament Uniku skont l-Erja.

Perjodu tal-programm: Il-qafas pluriennali li fih in-nefqa tal-Fondi Strutturali u tal-Fond ta’ Koeżjoni tiġi ppjanata u implimentata.

Permess tal-iskariki tal-ilma mormi: Il-permessi maħruġa lil dawk li jiskarikaw l-ilma mormi skont dispożizzjonijiet legali nazzjonali. Il-permessi jinkludu fost oħrajn il-valuri ta’ limitu tal-emissjonijiet li għandhom jiġu rispettati għal għadd ta’ parametri u materjali li jniġġsu.

Prinċipju ta’ “min iniġġes iħallas”: Prinċipju stipulat fit-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (l-Artikolu 191.2). Pereżempju, fir-rigward tal-ilma mormi dan jimplika li dawk li jiskarikaw l-ilmijiet mormija għandhom iħallsu għat-tniġġis ikkawżat (jiġifieri l-unitajiet domestiċi jħallsu għas-servizz ta’ trattament permezz tal-prezz tal-ilma mormi, l-impjanti tat-trattament tal-ilma mormi jħallsu imposta fuq it-tniġġis, eċċ.).

Prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti: Prodotti użati biex jiġu protetti pjanti jew għelejjel minn influwenzi ta’ ħsara bħal ħaxix ħażin, mard jew insetti.

Programm operazzjonali: Programm operazzjonali jistipula l-prijoritajiet u l-objettivi speċifiċi ta’ Stat Membru u kif il-finanzjament (kofinanzjament mill-UE u kofinanzjament pubbliku nazzjonali u privat) se jintuża matul perjodu partikolari (ġeneralment seba’ snin) għall-finanzjament ta’ proġetti. Dawn il-proġetti jridu jikkontribwixxu għall-ilħuq ta’ ċertu għadd ta’ objettivi speċifikati fil-livell tal-assi prijoritarju tal-programm operazzjonali. Il-programmi jistgħu jiġu kofinanzjati minn kull wieħed mill-fondi fil-qasam tal-Koeżjoni (jiġifieri l-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Soċjali Ewropew). Programm operazzjonali jitħejja mill-Istat Membru u jrid jiġi approvat mill-Kummissjoni qabel ma jista’ jsir kwalunkwe pagament mill-baġit tal-UE. Dawn jistgħu jiġu modifikati biss matul il-perjodu kopert jekk iż-żewġ partijiet jaqblu.

Programm ta’ miżuri: Parti mill-pjan ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara li tistipula l-miżuri li huma meħtieġa sabiex il-korpi tal-ilma jiksbu status ekoloġiku u kimiku tajjeb filwaqt li jitqiesu l-karatteristiċi tad-distrett tal-baċin tax-xmara.

Rekwiżiti statutorji ta’ ġestjoni (SMR): standards leġiżlattivi tal-UE fil-qasam tal-ambjent, is-sikurezza tal-ikel, is-saħħa tal-annimali u tal-pjanti u l-benessri tal-annimali.

Solidi sospiżi totali (SST):Kwantità ta’ partiċelli minerali u organiċi sospiżi fl-ilma li jistgħu jinqabdu fuq filtru tal-porożità.

Sorsi diffużi ta’ tniġġis: It-tniġġis ikkawżat minn varjetà ta’ attivitajiet li għalihom ma hemm l-ebda punt speċifiku ta’ skariku (ara sorsi puntiformi ta’ tniġġis). Pereżempju, l-agrikoltura hija sors ewlieni ta’ tniġġis diffuż.

Sorsi puntiformi ta’ tniġġis: Tniġġis ikkawżat minn varjetà ta’ attivitajiet li għalihom hemm punt speċifiku ta’ skariku (bħal skariku minn impjant tat-trattament tal-ilma urban jew industrijali mormi).

Standards ta’ kundizzjoni agrikola u ambjentali tajba (KAAT): L-obbligu li l-art tinżamm f’kundizzjoni agrikola u ambjentali tajba jirreferi għal firxa ta’ standards relatati mal-protezzjoni tal-ħamrija, iż-żamma tal-materja organika u l-istruttura tal-ħamrija, l-evitar tad-deterjorazzjoni tal-ħabitat, u l-immaniġġjar tal-ilma.

Status kimiku tal-ilma tas-superfiċje: Espressjoni tal-kwalità tal-ilmijiet li tirrifletti l-konċentrazzjoni ta’ materjali li jniġġsu li ma għandhiex taqbeż l-istandards tal-kwalità ambjentali stabbiliti taħt id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma (l-Anness IX). Id-Direttiva attwalment tidentifika 45 materjal li jniġġes (bħaċ-ċomb, in-nikil, il-kadmju, il-merkurju u l-benżen).

Status/potenzjal ekoloġiku tal-ilma tas-superfiċje: Espressjoni tal-kwalità tal-istruttura u l-funzjonament ta’ ekosistemi akkwatiċi. L-istatus jiġi vvalutat abbażi tal-elementi tal-kwalità li ġejjin: elementi bijoloġiċi (fawna u flora), elementi idromorfoloġiċi, elementi kimiċi u fiżikokimiċi, materjali speċifiċi li jniġġsu u xi elementi ġenerali (salinità, kundizzjonijiet nutrittivi, eċċ). Il-potenzjal aktar milli l-istatus jiġi vvalutat għal korpi tal-ilma li ġew modifikati ħafna fl-istruttura fiżika tagħhom biex jaqdu diversi użi bħan-navigazzjoni, il-protezzjoni kontra l-għargħar, l-idroelettriku u l-agrikoltura. Dan huwa minħabba l-fatt li, f’ħafna każijiet, la huwa vijabbli u lanqas mixtieq mil-lat ekonomiku li dawn l-użi jiġu abbandunati u li jitneħħew il-modifikazzjonijiet fiżiċi.

Trattament aktar strett/trattament terzjarju tal-ilma mormi: Kif meħtieġ mid-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi dan huwa l-fażi bijoloġika/kimika applikata fejn meħtieġ, biex jitnaqqsu l-livelli ta’ konċentrazzjoni tan-nutrijenti (nitroġenu u fosforu) f’ilmijiet mormija ttrattati qabel ma jiġu skarikati għal ġo ilmijiet riċeventi li jinsabu f’riskju ta’ ewtrofikazzjoni.

Trattament sekondarju tal-ilma mormi: Fażi bijoloġika li tinvolvi t-trattament tal-ilma mormi biex jiġu eliminati materjali organiċi bijodegradabbli li jniġġsu.

Valuri ta’ limitu tal-emissjonijiet: Il-konċentrazzjoni u/jew livell ta’ emissjoni, li ma tistax tinqabeż matul perjodu ta’ żmien wieħed jew aktar. Emissjoni hija r-rilaxx dirett jew indirett ta’ sustanzi minn installazzjoni għal ġol-ilma.

Żona sensittiva: Korp tal-ilma jrid jiġi nominat mill-Istati Membri bħala żona sensittiva jekk jaqa’ f’wieħed minn dawn il-gruppi li ġejjin: (i) korp tal-ilma jew taqsima ta’ korp tal-ilma f’riskju ta’ ewtrofikazzjoni, (ii) korp tal-ilma intenzjonat għall-astrazzjoni ta’ ilma tajjeb għax-xorb li jista’ jkun fih konċentrazzjoni kbira wisq ta’ nitrati u (iii) żoni fejn trattament aktar strett huwa meħtieġ biex jiġu ssodisfati d-Direttivi tal-Kunsill. In-nominazzjoni xierqa ta’ żoni sensittivi hija kruċjali billi tiddetta t-tip ta’ trattament tal-ilma mormi li għandu jiġi stabbilit għat-tnaqqis ta’ aġenti li jikkawżaw l-ewtrofikazzjoni.

Żona vulnerabbli: Żoni ta’ art li jiskulaw għal ġo ilmijiet affettwati - jew li jistgħu jiġu affettwati - minn tniġġis ikkawżat jew indott minn nitrati minn sorsi agrikoli. Dawn iż-żoni jikkontribbwixxu għat-tniġġis. L-Istati Membri jridu jistabbilixxu programmi ta’ azzjoni għal dawn iż-żoni.

Sommarju eżekuttiv

I

L-ilmijiet tal-Ewropa huma affettwati minn tniġġis organiku u tniġġis min-nutrijenti kif ukoll tniġġis minn sustanzi kimiċi. It-tniġġis tal-ilma joriġina minn diversi sorsi bħal unitajiet domestiċi, installazzjonijiet industrijali u l-agrikoltura. Id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma tas-sena 2000 armonizzat il-leġiżlazzjoni preċedentement eżistenti tal-UE fil-qasam tal-politika tal-ilma. Id-Direttiva introduċiet il-pjan ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara bħala għodda ewlenija ta’ implimentazzjoni. L-ewwel pjanijiet kienu dovuti fl-2009 b’aġġornamenti meħtieġa f’Diċembru 2015.

II

Dawn il-pjanijiet iridu jipprovdu informazzjoni dwar il-kwalità tal-ilma tad-diversi korpi tal-ilma, raġunijiet għal nuqqas ta’ kisba ta’ status ekoloġiku u kimiku tajjeb u kwalunkwe miżura rimedjali. Dawn il-miżuri huma klassifikati f’”miżuri bażiċi”, “miżuri bażiċi oħra” u “miżuri supplimentari”.

III

L-UE tipprovdi finanzjament sinifikanti biex jintlaħqu l-objettivi għall-politika tal-ilma b’mod partikolari għal investimenti fil-qasam tal-ilma mormi (EUR 6.35 biljun mill-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali/Fond ta’ Koeżjoni taħt il-perjodu tal-programm 2007-2013 għal disa’ Stati Membri¹ fil-baċin tax-Xmara Danubju) u biex jiġu kkumpensati l-bdiewa li qed jidħlu għal impenji agroambjentali (EUR 6.39 biljun mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali taħt il-perjodu tal-programm 2007-2013 għall-istess disa’ Stati Membri).

IV

L-awditu tal-Qorti ffoka fuq erba’ Stati Membri fil-baċin tax-Xmara Danubju (ir-Repubblika Ċeka, l-Ungerija, ir-Rumanija u s-Slovakkja). Il-Qorti mmirat li twieġeb il-mistoqsija: l-implimentazzjoni mill-Istati Membri tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma wasslet għal titjib fil-kwalità tal-ilma?

V

Il-Qorti tikkonkludi li l-implimentazzjoni tal-miżuri wasslet għal ftit li xejn titjib fil-kwalità tal-ilma. L-Istati Membri eżentaw għadd sinifikanti ta’ korpi tal-ilma mill-iskadenzi tal-2015 u l-2021 biex jintlaħaq status tajjeb. Madankollu, il-progress fuq elementi individwali vvalutati għall-kwalità tal-ilma jista’ jkun moħbi minħabba l-metodoloġija tal-valutazzjoni. Il-Qorti tirrakkomanda li l-Kummissjoni tipprovdi linji gwida għal rapportar differenzjat dwar il-progress u li l-Istati Membri jipprovdu ġustifikazzjonijiet ċari u validi meta jagħtu eżenzjonijiet.

VI

Nuqqasijiet fis-sistemi ta’ monitoraġġ irriżultaw f’nuqqas ta’ data kemm dwar it-tip kif ukoll is-sorsi ta’ tniġġis li jikkawżaw il-falliment ta’ korp tal-ilma. Il-pjanijiet tal-2009 ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara pprovdew valur miżjud limitat billi l-Istati Membri ma kellhomx ambizzjoni fir-rigward tal-identifikazzjoni ta’ miżuri għall-ġlieda kontra t-tniġġis. Il-miżuri ffukaw fuq l-implimentazzjoni ta’ Direttivi eżistenti tal-UE (parti mill-”miżuri bażiċi”). F’dak ir-rigward, hemm jew dewmien (dan huwa l-każ għad-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi) jew inkella l-possibbiltajiet offruti mid-Direttivi mhumiex qed jiġu sfruttati bis-sħiħ (dan huwa l-każ għad-Direttiva dwar in-Nitrati fejn hemm lok għal titjib ulterjuri tar-rekwiżiti li jimmiraw li jnaqqsu l-emissjonijiet tan-nitroġenu).

VII

“Miżuri bażiċi oħra” u “miżuri supplimentari” ma jkoprux b’mod adegwat il-kwistjonijiet kollha ta’ tniġġis. Hemm nuqqas ta’ miżuri mmirati għal korpi tal-ilma bi status ta’ kwalità mhux sodisfaċenti. Fil-qasam tal-ilma mormi hemm, b’mod partikolari, nuqqas ta’ indikazzjoni ta’ impjanti tat-trattament tal-ilma urban mormi jew installazzjonijiet industrijali li jeħtieġu limiti speċifiċi tal-emissjonijiet. Fil-qasam tal-agrikoltura, hemm lok biex l-Istati Membri jissikkaw xi standards tal-kundizzjonalità. Minbarra dan, għadha ma tqisitx il-possibbiltà li l-applikazzjoni tal-fosforu fuq l-art tiġi limitata. Barra minn hekk, miżuri agrikoli huma prinċipalment ta’ natura volontarja u mhux kollha jwasslu għal titjib dirett tal-kwalità tal-ilma.

VIII

Il-Qorti tirrakkomanda li l-Istati Membri jtejbu s-sistemi ta’ monitoraġġ tagħhom u d-dijanjożi tal-kwistjonijiet ta’ tniġġis tal-ilma. Dan għandu jippermetti mmirar aħjar tal-miżuri lejn korpi tal-ilma bi kwalità tal-ilma mhux sodisfaċenti u li jitieħdu inkunsiderazzjoni kwistjonijiet ta’ tniġġis li s’issa għadhom ma ġewx indirizzati b’mod xieraq. Immirar aħjar għandu jirriżulta wkoll f’miżuri aktar effettivi u tnaqqis fl-ispejjeż tal-implimentazzjoni.

IX

Il-mekkaniżmi ta’ infurzar stabbiliti huma parzjalment effettivi biss, u dan la huwa minħabba kopertura baxxa u lanqas minħabba penali li għandhom effett deterrent limitat. Il-Qorti tirrakkomanda li l-Kummissjoni tivvaluta kif l-aħjar li tissettja kriterji vinkolanti għal spezzjonijiet tal-Istati Membri fuq impjanti tat-trattament tal-ilma urban mormi u installazzjonijiet industrijali. Barra minn hekk, hija tirrakkomanda li l-Kummissjoni u l-Istati Membri għandhom jivvalutaw, f’kooperazzjoni ma’ xulxin, l-effettività tal-mekkaniżmi ta’ infurzar stabbiliti fil-qasam tal-agrikoltura.

X

Il-prinċipju ta’ “min iniġġes iħallas” jiġi applikat parzjalment biss għal tniġġis diffuż mill-agrikoltura. L-impjanti tat-trattament tal-ilma urban mormi u l-installazzjonijiet industrijali jħallsu imposta fuq it-tniġġis tal-ilma fuq l-emissjonijiet tagħhom iżda għal għadd limitat biss ta’ materjali li jniġġsu. L-ammonti tal-imposti jvarjaw (skont l-iskariku f’mg/l) b’mod sinifikanti minn Stat Membru wieħed għal ieħor u l-ebda wieħed mill-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara ma jirreferi għal valutazzjoni tal-effett deterrent tagħhom. Il-Qorti tirrakkomanda li l-Kummissjoni tipprovdi gwida dwar il-metodi possibbli għall-irkupru tal-ispejjeż tad-danni ambjentali fil-qasam tat-tniġġis diffuż. Hija tirrakkomanda wkoll li l-Istati Membri għandhom jivvalutaw il-potenzjal tal-istrumenti ekonomiċi (imposti u taxxi) bħala deterrent għall-emissjoni ta’ materjali li jniġġsu.

1Il-Bulgarija, ir-Repubblika Ċeka, il-Ġermanja, il-Kroazja, l-Ungerija, l-Awstrija, ir-Rumanija, is-Slovenja u s-Slovakkja.

Introduzzjoni

Id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma u l-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara

01

L-għan prinċipali tal-politika tal-ilma tal-UE huwa li tiżgura li kwantità suffiċjenti ta’ ilma ta’ kwalità tajba tkun disponibbli għall-ħtiġijiet tan-nies u għall-ambjent madwar l-UE kollha.

02

Fis-sena 2000, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill adottaw id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma² li l-objettiv prinċipali tagħha kien li tinkiseb kwalità tajba tal-ilma³ sal-2015. Id-Direttiva tippermetti wkoll estensjonijiet ta’ żmien (sal-2021 u l-2027) kif ukoll rekwiżiti inqas stretti fir-rigward tal-kwalità tal-ilma taħt ċerti kundizzjonijiet.

03

Id-Direttiva hija parti globali mil-leġiżlazzjoni li armonizzat il-leġiżlazzjoni eżistenti preċedentement fil-qasam tal-politika tal-ilma. L-approċċ tagħha għall-immaniġġjar tal-ilma huwa bbażat fuq li l-baċin tax-xmara jiġi meqjus bħala unità ekoloġika u idroloġika.

04

L-għodda ewlenija għall-implimentazzjoni tad-Direttiva hija l-pjan ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara. Sa Diċembru 2009, kull Stat Membru kellu jadotta pjanijiet bħal dawn li kienu jinkludu programm ta’ miżuri għal kull distrett tal-baċin tax-xmara fi ħdan it-territorju tiegħu⁴. Aġġornamenti tal-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċini tax-xmajjar kellhom jiġu adottati sa Diċembru 2015. B’mod kumplessiv, hemm 42 baċin internazzjonali tax-xmajjar (bħall-baċini tax-xmajjar tar-Renu u tad-Danubju) fl-UE u 172 pjan nazzjonali ta’ mmaniġġjar tal-baċini tax-xmajjar. Il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċini tax-xmajjar ma jiġux ippreżentati lill-Kummissjoni għall-approvazzjoni.

05

Il-miżuri li għandhom jiġu inklużi fil-programm ta’ miżuri huma dawk meħtieġa biex jintlaħqu l-objettivi tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma għall-korpi tal-ilma individwali identifikati. Id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma tikkonċerna l-implimentazzjoni ta’ 11-il Direttiva bħala rekwiżit minimu (ara t-Tabella 1 għal dawk ta’ rilevanza għar-rapport attwali). Il-miżuri biex dawn jiġu implimentati huma meqjusa bħala “miżuri bażiċi” fil-programm flimkien ma’ miżuri obbligatorji oħra inklużi fid-Direttiva (ara l-paragrafu 33). Ir-rapportar fil-kuntest tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma (aġġornamenti tal-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara u rapportar tal-progress) ma ssostitwiex ir-rapportar meħtieġ taħt id-Direttivi individwali.

Tabella 1

Direttivi tal-UE li l-implimentazzjoni tagħhom titqies bħala rekwiżit minimu

Bażi legali
Importanza għall-kwalità tal-ilma

d-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi¹
L-agglomerazzjonijiet kollha ≥ 2 000 ekwivalenti ta’ popolazzjoni (e.p.) irid ikollhom sistemi ta’ ġbir stabbiliti jew jużaw sistemi individwali jew sistemi xierqa dment li jilħqu l-istess livell ta’ protezzjoni ambjentali.
Agglomerazzjonijiet ≥ 2 000 e.p. iridu jirrispettaw limiti tal-emissjonijiet għad-domanda bijokimika ta’ ossiġenu (DBO₅) u d-domanda kimika ta’ ossiġenu (DKO).
Agglomerazzjonijiet ogħla minn 10 000 e.p. f’żoni sensittivi jridu jirrispettaw ukoll limiti tal-emissjonijiet għan-nitroġenu totali (Ntot) u/jew għall-fosforu totali (Ptot), għajr jekk tinkiseb rata minima ta’ tnaqqis ta’ Ntot u Ptot fiż-żona sensittiva kollha kemm hi.
F’agglomerazzjonijiet b’e.p. taħt l-2 000 fejn is-sistemi ta’ ġbir huma stabbiliti, għandu jiġi żgurat trattament xieraq f’każ ta’ skariku għal ġol-ilma ħelu u l-estwarji.

Id-Direttiva dwar in-Nitrati²
L-Istati Membri jridu jimmonitorjaw ilmijiet tas-superfiċje u dawk ta’ taħt l-art u jinnominaw żoni vulnerabbli għan-nitrati. Sabiex jitnaqqas it-tniġġis tal-ilma kkawżat min-nitrati, l-Istati Membri jridu jadottaw programmi ta’ azzjoni obbligatorji f’żoni vulnerabbli għan-nitrati. Barra minn hekk, l-Istati Membri jridu jistabbilixxu Kodiċi ta’ prattika agrikola tajba biex tiġi applikata fit-territorju kollu fuq bażi volontarja.

Id-Direttiva dwar il-Prevenzjoni u l-Kontroll Integrati tat-Tniġġis sostitwita bid-Direttiva dwar l-Emissjonijiet Industrijali³
Il-valuri ta’ limitu tal-emissjonijiet inklużi fil-permessi tal-installazzjonijiet industrijali jridu jkunu bbażati fuq l-applikazzjoni tal-aqwa tekniki disponibbli li huma l-aktar tekniki effettivi biex jinkiseb livell għoli ta’ protezzjoni ambjentali.

1Id-Direttiva tal-Kunsill 91/271/KEE tal-21 ta’ Mejju 1991 dwar it-trattament tal-ilma urban mormi (ĠU L 135, 30.5.1991, p. 40).

2Id-Direttiva tal-Kunsill 91/676/KEE tat-12 ta’ Diċembru 1991 dwar il-protezzjoni tal-ilma kontra t-tniġġis ikkawżat min-nitrati minn sorsi agrikoli (ĠU L 375, 31.12.1991, p. 1).

3Id-Direttiva 2008/1/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-15 ta’ Jannar 2008 dwar il-prevenzjoni u l-kontroll integrati tat-tniġġiż (ĠU L 24, 29.1.2008, p. 8) sostitwita bid-Direttiva 2010/75/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-24 ta’ Novembru 2010 dwar l-emissjonijiet industrijali (il-prevenzjoni u l-kontroll integrati tat-tniġġis) (ĠU L 334, 17.12.2010, p. 17).

06

Mill-2001 ‘il hawn, il-Kummissjoni, f’kooperazzjoni mal-Istati Membri, ipproduċiet 34 dokument ta’ gwida li jkopru bosta aspetti tal-implimentazzjoni tad-Direttiva.

07

Għalkemm mhux imsemmija fid-Direttiva Qafas dwar l-Ilma, hemm partijiet oħra mil-leġiżlazzjoni tal-UE li għandhom rwol fir-rigward tal-kwalità tal-ilma (ara t-Tabella 2).

Tabella 2

Direttivi u Regolamenti oħra tal-UE li għandhom rwol fir-rigward tal-kwalità tal-ilma

Bażi legali
Importanza għall-kwalità tal-ilma

Ir-Regolament dwar id-diterġenti¹
Id-diterġenti fihom materjal importanti li jniġġes: il-fosforu.
Mhuwiex permess li diterġenti tal-ħasil tal-ħwejjeġ għall-konsumatur u diterġenti tal-magni tal-ħasil tal-platti awtomatiċi għall-konsumatur li jeċċedu kwantità speċifika ta’ fosforu jitqiegħdu fis-suq mit-30 ta’ Ġunju 2013 sal-1 ta’ Lulju 2017 rispettivament.

Id-Direttiva dwar il-Pestiċidi²
L-Istati Membri kellhom jadottaw pjanijiet ta’ azzjoni u jikkomunikawhom lill-Kummissjoni sas-26 ta’ Novembru 2012, inklużi miżuri biex jitnaqqsu r-riskju u l-impatt tal-użu tal-pestiċidi fuq is-saħħa tal-bniedem u l-ambjent.

1Ir-Regolament (UE) Nru 259/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-14 ta’ Marzu 2012 li jemenda r-Regolament (KE) Nru 648/2004 fir-rigward ta’ użu ta’ fosfati u komposti ta’ fosforu ieħor fid-diterġenti tal-ħasil tal-ħwejjeġ għall-konsumatur u fid-diterġenti tal-magni tal-ħasil tal-platti awtomatiċi għall-konsumatur (ĠU L 94, 30.3.2012, p. 16).

2Id-Direttiva 2009/128/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-21 ta’ Ottubru 2009 li tistabbilixxi qafas għal azzjoni Komunitarja biex jinkiseb użu sostenibbli tal-pestiċidi (ĠU L 309, 24.11.2009, p. 71).

Kooperazzjoni fil-baċin tax-Xmara Danubju

08

Il-baċin tax-Xmara Danubju jħaddan territorju ta’ 19-il pajjiż differenti li 11 minnhom huma Stati Membri (ara l-mappa fl-Anness I). B’erja ta’ 807 827 km² huwa l-akbar distrett tal-baċin tax-xmara fl-UE.

09

Fl-1985 bdiet kooperazzjoni fil-baċin tax-Xmara Danubju u fl-1998 daħlet fis-seħħ il-Konvenzjoni dwar il-Ħarsien tax-Xmara Danubju⁵. Wieħed mill-objettivi tagħha kien li jintlaħqu “l-għanijiet tal-amministrazzjoni tal-ilma sostenibbli u ta’ ġustizzja, li tinkludi l-konservazzjoni, it-titjib u l-użu nazzjonali (razzjonali) tal-ilma tal-wiċċ u l-ilma tal-art fiż-żona fejn jinġabar l-ilma tax-xita sakemm ikun possibbli”.

10

Il-Kummissjoni Internazzjonali għall-Ħarsien tax-Xmara Danubju ġiet stabbilita fl-1998 sabiex tiġi implimentata l-Konvenzjoni dwar il-Ħarsien tax-Xmara Danubju. Mindu daħlet fis-seħħ id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma, din isservi wkoll bħala pjattaforma għall-implimentazzjoni tal-aspetti transkonfinali kollha tad-Direttiva.

11

Fl-2011, il-Kunsill approva l-Istrateġija tal-UE għar-Reġjun tad-Danubju, ippreżentata mill-Kummissjoni fuq talba tagħha. Fost kwistjonijiet oħra, hija tittratta wkoll il-kwalità tal-ilma.

Tipi u sorsi prinċipali ta’ tniġġis fil-baċin tax-Xmara Danubju

12

Minbarra l-pjanijiet nazzjonali ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara adottati mill-Istati Membri, fl-2009 il-Kummissjoni Internazzjonali għall-Ħarsien tax-Xmara Danubju ppubblikat pjan ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara għat-totalità tal-baċin tax-Xmara Danubju⁶. Dan il-pjan u l-Aġġornament tal-2013 tar-rapport ta’ analiżi dwar il-Baċin tax-Xmara Danubju⁷ identifikaw diversi tipi ta’ tniġġis ta’ importanza internazzjonali li għandhom impatt fuq il-kwalità tal-ilma (ara t-Tabella 3).

Tabella 3

Tipi u sorsi prinċipali ta’ tniġġis fil-baċin tax-Xmara Danubju

Tipi ta’ tniġġis
Sorsi tat-tniġġis

Tniġġis organiku (sustanzi organiċi mhux tossiċi)
L-emittenti ewlenin tat-tniġġis organiku huma sorsi puntiformi: ilma mormi minn agglomerazzjonijiet (unitajiet domestiċi) u minn installazzjonijiet industrijali u b’mod partikolari ilma mormi miġbur iżda mhux ittrattat u ilma mormi li mhuwiex ittrattat b’mod xieraq.

Tniġġis min-nutrijenti (nitroġenu u fosforu)
Il-maġġoranza tal-emissjonijiet tan-nutrijenti jiġu minn sorsi diffużi (89 % għal emissjonijiet ta’ nitroġenu totali u 78 % għal emissjonijiet ta’ fosforu totali²) bħal emissjonijiet minn oqsma agrikoli (minħabba l-applikazzjoni tal-fertilizzant jew tad-demel³ u depożizzjoni atmosferika), erożjoni tal-ħamrija u l-iskol tas-superfiċje.

Tniġġis minħabba sustanzi perikolużi¹
Dawn is-sustanzi tossiċi jistgħu jiġu emessi kemm minn sorsi puntiformi (ilma urban u industrijali mormi) kif ukoll minn sorsi diffużi (bħall-iskol tas-superfiċje, l-użu ta’ pestiċidi fl-agrikoltura, siti kontaminati u tal-estrazzjoni).

Alterazzjonijiet idromorfoloġiċi
Dawn l-alterazzjonijiet iwasslu għal interruzzjoni tal-kontinwità tax-xmara u tal-ħabitat, skonnessjoni ta’ artijiet mistagħdra kontigwi jew pjanuri mfawra u bidliet fil-kwantità u l-kundizzjonijiet tal-fluss. Dawn jiġu kkawżati prinċipalment minn installazzjoni tal-idroelettriku, xogħlijiet ta’ navigazzjoni u infrastruttura tal-protezzjoni kontra l-għargħar.

1Id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma tipprovdi lista ta’ hekk imsejħa sustanzi prijoritarji u kontaminanti (materjali li jniġġsu) oħra (inizjalment 33, li aktar tard ġew miżjuda għal 45, sustanzi jew gruppi ta’ sustanzi) li xi wħud minnhom huma meqjusa bħala sustanzi perikolużi prijoritarji. Sustanzi perikolużi jinkludu pereżempju pestiċidi, metalli u sustanzi farmaċewtiċi.

2Abbażi ta’ stima ta’ medja fuq terminu twil (2000-2008) ta’ kundizzjonijiet idroloġiċi fil-baċin tax-Xmara Danubju.

3Materjali li jniġġsu (bħal fertilizzanti) jlissu fl-ilma tas-superfiċje jew ta’ taħt l-art b’riżultat tax-xita, l-infiltrazzjoni tal-ħamrija u l-iskol tas-superfiċje.

Sors: Aġġornament tal-2013 tar-rapport ta’ analiżi dwar il-Baċin tax-Xmara Danubju.

Strumenti tal-UE disponibbli għall-implimentazzjoni tal-politika tal-ilma tal-UE

13

L-UE tappoġġja l-politika tal-ilma tagħha billi tipprovdi riżorsi finanzjarji u permezz ta’ strumenti legali u regolatorji. Is-sorsi finanzjarji prinċipali mill-baġit tal-UE huma:

—il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali u l-Fond ta’ Koeżjoni: il-parti l-kbira tal-finanzjament allokat fil-perjodu tal-programm 2007-2013 marret għal proġetti ta’ infrastruttura fil-qasam tal-ilma mormi. Oqsma oħra ta’ intervent fejn jista’ jsir impatt pożittiv fuq il-kwalità tal-ilma huma: il-prevenzjoni u l-kontroll integrati tat-tniġġis u r-riabilitazzjoni ta’ siti industrijali u kontaminati;

—il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali: għadd ta’ miżuri fil-programmi tal-iżvilupp rurali jista’ jkollhom impatt dirett jew indirett fuq il-kwalità tal-ilma. Pagamenti agroambjentali huma eżempju ta’ miżura li jista’ jkollha impatt dirett. Huma jingħataw lil bdiewa li jidħlu f’impenji agroambjentali lil hinn mil-leġiżlazzjoni obbligatorja fuq bażi volontarja.

14

It-Tabella 4 turi l-kontribuzzjoni mill-UE allokata lil Stati Membri li għandhom parti mit-territorju jew it-territorju kollu tagħhom fil-baċin tax-Xmara Danubju.

15

L-istrument legali prinċipali użat flimkien mad-Direttivi u r-Regolamenti msemmija fit-Tabelli 1 u 2 huwa l-mekkamiżu ta’ kundizzjonalità. Dan jorbot pagamenti diretti magħmula lill-bdiewa fil-kuntest tal-politika agrikola komuni u għadd ta’ pagamenti taħt programmi tal-iżvilupp rurali ma’ (i) konformità ma’ sensiela ta’ regoli relatati mal-ambjent, is-sikurezza tal-ikel, is-saħħa tal-annimali u tal-pjanti u l-benessri tal-annimali, l-hekk imsejħa rekwiżiti statutorji ta’ ġestjoni (SMR) u (ii) iż-żamma tal-art agrikola f’kundizzjoni agrikola u ambjentali tajba, l-hekk imsejħa standards KAAT⁸. Nuqqas ta’ konformità ma’ dawn l-istandards u r-rekwiżiti jista’ jwassal għal tnaqqis fl-ammont ta’ għajnuna mogħtija lill-bidwi.

Tabella 4

Kontribuzzjoni mill-UE allokata għall-perjodu tal-programm 2007-2013 (is-sitwazzjoni fil-31.12.2014)¹

Sors ta’ finanzjament | Qasam ta’ intervent | Ammont f’biljun EUR
Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali u Fond ta’ Koeżjoni | Ilma mormi | 6.35
Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali | Pagamenti agroambjentali | 6.39²

1L-ammonti jirrigwardaw id-disa’ Stati Membri li għandhom aktar minn 2 000 km² tat-territorju tagħhom fil-baċin tax-Xmara Danubju.

2Għall-Ġermanja l-ammont li jrid jittieħed inkunsiderazzjoni jirrigwarda ż-żewġ reġjuni li huma fil-baċin tax-Xmara Danubju (Baden-Württemberg u l-Bavarja).

Sors: Għall-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali/Fond ta’ Koeżjoni: Id-database tal-Kummissjoni Infoview u għall-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali: rapporti dwar l-implimentazzjoni finanzjarja 2014.

2Id-Direttiva 2000/60/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta’ Ottubru 2000 li tistabbilixxi qafas għal azzjoni Komunitarja fil-qasam tal-politika tal-ilma (ĠU L 327, 22.12.2000, p. 1).

3Din tirrigwarda l-korpi tal-ilma tas-superfiċje, il-korpi tal-ilma ta’ taħt l-art u żoni protetti. Il-kwalità tal-ilma hija espressa f’termini tal-istatus ekoloġiku u kimiku tal-korpi tal-ilma.

4Meta l-Istati Membri jkun fihom partijiet minn baċini differenti tax-xmajjar fi ħdan it-territorju tagħhom (eż. ir-Repubblika Ċeka għandha partijiet mit-territorju tagħha fil-baċin tax-Xmara Danubju, partijiet fil-baċin tax-Xmara Oder u partijiet fil-baċin tax-Xmara Elbe), pjanijiet kienu meħtieġa jiġu stabbiliti għal kull waħda mill-partijiet (distretti tal-baċin).

514-il pajjiż għandhom erjas fejn jinġabar l-ilma tax-xita li huma akbar minn 2 000 km² (9 Stati Membri u 5 Stati mhux Membri). Dawn il-pajjiżi kif ukoll l-Unjoni Ewropea huma partijiet kontraenti għall-Konvenzjoni.

6Il-pjan ta’ ġestjoni tad-distrett tal-baċin tax-Xmara Danubju, verżjoni finali ddatata 14.12.2009.

7Aġġornament tal-2013 tar-rapport ta’ analiżi dwar il-Baċin tax-Xmara Danubju, verżjoni finali ddatata 18.10.2014.

8Fil-perjodu tal-programm 2007-2013 kien hemm 18-il SMR u 15-il standard KAAT.

Ambitu u approċċ tal-awditjar

16

Permezz ta’ dan l-awditu l-Qorti vvalutat jekk l-implimentazzjoni tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma mill-Istati Membri wasslitx għal titjib fil-kwalità tal-ilma.

17

L-awditu ffoka fuq il-kwalità tal-ilma tas-superfiċje f’erba’ Stati Membri tal-baċin tax-Xmara Danubju li jkopru l-parti ta’ fuq, dik ċentrali u dik ta’ isfel tal-baċin: ir-Repubblika Ċeka, l-Ungerija, ir-Rumanija u s-Slovakkja⁹. Huwa kopra tliet aspetti prinċipali: tniġġis minn agglomerazzjonijiet, minn installazzjonijiet industrijali u mill-agrikoltura.

18

Il-Qorti indirizzat it-tliet mistoqsijiet li ġejjin:

(a)Il-miżuri fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2009 kienu mmirati sew u ta’ tip u grad meħtieġa biex tiġi żgurata l-kisba ta’ kwalità tajba tal-ilma fl-2015?

(b)Il-miżuri u l-istrumenti implimentati mill-Istati Membri huma xierqa biex inaqqsu t-tniġġis mill-ilmijiet mormija?

(c)Il-miżuri u l-istrumenti implimentati mill-Istati Membri huma xierqa biex inaqqsu t-tniġġis diffuż mill-agrikoltura?

19

Iż-żjarat lill-Istati Membri twettqu bejn Marzu 2013 u Jannar 2014. Il-perjodi li l-evidenza varja miġbura tirrigwarda jissemmew fit-taqsimiet differenti ta’ dan ir-rapport. Eżamijiet u analiżijiet dokumentarji komplew jitwettqu wara Jannar 2014 b’mod partikolari biex jittieħdu inkunsiderazzjoni l-aġġornamenti tal-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara (ippubblikati għal konsultazzjoni¹⁰ li jibdew f’Diċembru 2014) u l-programmi l-ġodda tal-iżvilupp rurali (il-perjodu tal-programm 2014-2020) approvati fl-2015.

20

Korpi tal-ilma jistgħu wkoll jiġu affettwati minn alterazzjonijiet idroloġiċi u/jew morfoloġiċi kif ukoll minn tipi oħra ta’ tniġġis li jipprevenuhom milli jiksbu status ta’ kwalità tajba tal-ilma. Dawn ma kinux fi ħdan l-ambitu tal-awditu.

21

Il-Qorti diġà ppubblikat Rapporti Speċjali oħra¹¹ f’oqsma relatati.

9Parti mir-Repubblika Ċeka, parti kbira mis-Slovakkja, u t-totalità tar-Rumanija u l-Ungerija jinsabu fil-baċin tax-Xmara Danubju. L-erja totali ta’ dawn l-Istati Membri (espressa f’km²) tirrappreżenta madwar nofs (49.4 %) il-baċin tax-Xmara Danubju.

10Sa Diċembru 2015 l-Istati Membri kellhom jadottaw it-tieni sett ta' pjanijiet ta' mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara. Skont id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma, il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara huma soġġetti għal proċedura ta’ konsultazzjoni mal-partijiet interessati fl-implimentazzjoni tad-Direttiva.

11Ir-Rapport Speċjali Nru 8/2008 “Il-cross-compliance hija politika effettiva?”, ir-Rapport Speċjali Nru 7/2011 “L-appoġġ agroambjentali huwa mfassal u ġestit tajjeb?”, ir-Rapport Speċjali Nru 5/2011 “Skema ta’ Pagament Uniku (L-SPS): kwistjonijiet li għandhom jiġu indirizzati biex titjieb il-ġestjoni finanzjarja soda tagħha”, ir-Rapport Speċjali Nru 4/2014 “Integrazzjoni tal-objettivi tal-politika tal-UE dwar l-ilma fi ħdan il-PAK: suċċess parzjali”, u r-Rapport Speċjali Nru 2/2015 “Finanzjament mill-UE ta’ impjanti tat-Trattament tal-Ilma Urban Mormi fil-baċin tax-Xmara Danubju: aktar sforzi huma meħtieġa biex l-Istati Membri jingħataw għajnuna sabiex jilħqu l-objettivi tal-UE għall-politika tal-ilma mormi” (http://eca.europa.eu).

Osservazzjonijiet

Pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara bħala għodda biex tinkiseb kwalità tajba tal-ilma sal-2015

22

Skont id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma l-Istati Membri jridu jivvalutaw il-kwalità tal-ilma billi jużaw ir-riżultati tan-netwerk nazzjonali ta’ monitoraġġ tal-ilma tagħhom. Il-valutazzjoni ssir fil-livell tal-korp tal-ilma¹² abbażi tas-sistemi u l-metodi definiti mill-Istati Membri fi ħdan ir-regoli speċifikati mid-Direttiva Qafas dwar l-Ilma. Hemm żewġ komponenti għall-valutazzjoni tal-kwalità tal-ilma:

-l-istatus/il-potenzjal ekoloġiku¹³: l-Istati Membri jridu jwettqu l-valutazzjoni billi jieħdu diversi fatturi inkunsiderazzjoni, imsejħa “elementi tal-kwalità”: elementi bijoloġiċi (bħal flora akkwatika u fawna tal-ħut), elementi idromorfoloġiċi kif ukoll elementi kimiċi u fiżikokimiċi¹⁴. Dawn tal-aħħar jinkludu tniġġis organiku (imkejjel mill-parametri domanda bijokimika ta’ ossiġenu (DBO₅) u domanda kimika ta’ ossiġenu (DKO)), kundizzjonijiet nutrittivi u sustanzi kimiċi magħżula¹⁵. Il-klassifikazzjoni ssir skont ħames kategoriji: għoli, tajjeb, moderat, dgħajjef u ħażin;

-l-istatus kimiku: l-Istati Membri jridu jivvalutaw jekk l-istandards tal-kwalità ambjentali¹⁶ għas-sustanzi ddefiniti mil-leġiżlazzjoni tal-UE ġewx rispettati jew le (jiġifieri 41 sustanza prijoritarja jew grupp ta’ sustanzi kellhom jiġu evalwati għall-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2009). Il-klassifikazzjoni tirriżulta f’valutazzjoni ta’ jew “tajjeb” jew “ħażin”.

23

Il-klassifikazzjoni kumplessiva tal-istatus ekoloġiku hija ddefinita mill-element individwali tal-kwalità li jiġi osservat l-inqas. Bl-istess mod, l-istatus kimiku jista’ jiġi kklassifikat bħala “tajjeb” biss meta jiġu mħarsa l-istandards għas-sustanzi kollha. Din hija magħrufa bħala r-regola ta’ “one out all out” (wieħed barra kollha barra). L-applikazzjoni ta’ din ir-regola tista’ taħbi l-progress fir-rigward ta’ elementi individwali tal-kwalità.

24

Pjan ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara jrid jinkludi informazzjoni dwar is-sorsi tat-tniġġis li l-korpi tal-ilma huma soġġetti għalihom, dwar il-valutazzjoni tal-istatus u dwar il-miżuri li jridu jiġu implimentati sabiex tinkiseb kwalità tajba tal-ilma kif ukoll l-ispiża totali tagħhom. Il-pjanijiet iridu wkoll jipprovdu ġustifikazzjoni għall-għoti ta’ eżenzjoni lil korp tal-ilma mill-iskadenzi għall-kisba ta’ kwalità tajba tal-ilma (l-ewwel skadenza hija l-2015, ara l-paragrafu 2).

25

Il-Qorti eżaminat jekk:

-il-kwalità tal-ilma tas-superfiċje ġietx imtejba b’riżultat tal-miżuri implimentati mill-Istati Membri;

-fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2009 kinux ġew identifikati s-sorsi tat-tniġġis għal kull korp tal-ilma;

-il-miżuri identifikati fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2009 jindirizzawx b’mod adegwat is-sorsi tat-tniġġis identifikati;

-l-Istati Membri mmirawx li jiksbu l-iskadenza tal-2015 għall-maġġoranza tal-korpi tal-ilma tagħhom;

-il-Kummissjoni kinitx ħadet xi azzjoni f’każijiet fejn qieset li l-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2009 ma kinux adegwati.

Ftit li xejn titjib fl-istatus ekoloġiku u kimiku tal-korpi tal-ilma

26

Il-Figuri 1 u 2 jippreżentaw il-bidliet bejn il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2009¹⁷ u l-abbozz ta’ pjanijiet tal-2015, fir-rigward tal-istatus ekoloġiku u kimiku tal-korpi tal-ilma tas-superfiċje fl-erba’ Stati Membri miżjura.

Figura 1

Status/potenzjal ekoloġiku ppreżentat fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2009 u l-abbozz ta’ pjanijiet tal-2015 (espress bħala % tal-għadd totali ta’ korpi tal-ilma tas-superfiċje)

Sors: Informazzjoni pprovduta mill-Istati Membri permezz ta’ WISE u l-abbozz ta’ pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2015.

1WISE (Informazzjoni dwar l-Ilma għall-Ewropa) tipprovdi firxa wiesgħa ta’ data u informazzjoni dwar kwistjonijiet tal-ilma miġbura minn istituzzjonijiet tal-UE.

Figura 2

Status kimiku ppreżentat fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2009 u l-abbozz ta’ pjanijiet tal-2015 (espress bħala % tal-għadd totali ta’ korpi tal-ilma tas-superfiċje)

Sors: Informazzjoni pprovduta mill-Istati Membri permezz ta’ WISE u l-abbozz ta’ pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2015.

27

Ibbażat fuq id-data inkluża fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara, il-bidliet fl-istatus ta’ kwalità tal-ilma ma jidhrux li huma sinifikanti u l-iskadenza tal-2015 għall-kisba ta’ status tajjeb ma ġietx issodisfata. Il-korpi bi status/potenzjal ekoloġiku “tajjeb jew għoli” żdiedu b’perċentwal żgħir biss, fejn l-akbar żieda kienet għar-Repubblika Ċeka. Għall-istatus kimiku, is-sitwazzjoni ddeterjorat fir-Repubblika Ċeka. L-Ungerija rnexxielha tnaqqas b’mod sinifikanti l-għadd ta’ korpi tal-ilma bi status mhux magħruf, li jispjega ż-żieda fl-għadd ta’ korpi tal-ilma li kellhom riżultat ta’ status kimiku ta’ “tajjeb” jew “ħażin”.

L-identifikazzjoni tas-sorsi tat-tniġġis fil-livell tal-korp tal-ilma batiet minn nuqqas ta’ data komprensiva

28

Minħabba f’nuqqas ta’ data ta’ monitoraġġ, l-Istati Membri bbażaw il-valutazzjoni tagħhom tal-istatus parzjalment fuq metodi indiretti bħal analiżi u stima tar-riskju li għandhom impatt fuq il-grad ta’ kunfidenza fir-rigward tal-klassifikazzjoni tal-istatus. Filwaqt li r-Rumanija u s-Slovakkja għandhom għadd kbir ta’ korpi tal-ilma klassifikati bħala “tajjeb” u “għoli” fil-pjanijiet tal-2009 (ara l-Figuri 1 u 2) il-kunfidenza fil-klassifikazzjoni kienet baxxa għal għadd sinifikanti ta’ korpi tal-ilma. Aktar ma jkun baxx il-grad ta’ kunfidenza fi klassifikazzjoni tal-istatus, aktar ikun diffiċli li jiġu identifikati l-miżuri xierqa biex is-sitwazzjoni tiġi rimedjata.

29

Barra minn hekk, l-għadd ta’ sustanzi fiżikokimiċi vvalutati għall-istatus ekoloġiku varja (ara l-paragrafu 22) b’mod sinifikanti minn Stat Membru wieħed għal ieħor (minn 4 fl-Ungerija għal aktar minn 80 fir-Repubblika Ċeka), kultant minħabba nuqqas ta’ identifikazzjoni xierqa. Dan jista’ jwassal għal klassifikazzjoni tal-korpi tal-ilma li tkun ottimista żżejjed.

30

L-Anness II jippreżenta l-perċentwal ta’ korpi tal-ilma li kienu soġġetti għal tniġġis minn sorsi puntiformi u diffużi kif ukoll il-perċentwal ta’ korpi tal-ilma soġġetti għal arrikkiment organiku, għal arrikkiment tan-nutrijenti u għal kontaminazzjoni minn sustanzi prijoritarji jew minn materjali speċifiċi oħra li jniġġsu.

31

L-analiżi tal-Qorti wriet li kien hemm insuffiċjenzi rigward l-informazzjoni mill-korp tal-ilma ppreżentata fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2009¹⁸: mhux dejjem jindikaw jekk tniġġis organiku (DBO₅ u DKO), nutrijenti (nitroġenu u fosforu), sustanzi fiżikokimiċi u prijoritarji u pestiċidi joħolqux problema għall-kwalità tal-ilma tal-korp ikkonċernat.

32

Bl-istess mod, il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara jbatu minn insuffiċjenzi u diffikultajiet rigward l-informazzjoni disponibbli skont is-sors tat-tniġġis:

-fir-rigward ta’ sorsi puntiformi ta’ tniġġis (bħal impjanti tat-trattament tal-ilma urban mormi u installazzjonijiet industrijali) kien hemm nuqqas ta’ data b’mod partikolari fir-rigward tal-iskariku ta’ sustanzi fiżikokimiċi u prijoritarji. Il-maġġoranza tal-informazzjoni kienet disponibbli għal emissjonijiet organiċi u ta’ nutrijenti minn impjanti tat-trattament tal-ilma urban mormi;

-fir-rigward tat-tniġġis diffuż, il-kalkolu tas-sehem tad-diversi sorsi (użu ta’ fertilizzanti, erożjoni, depożizzjoni atmosferika, eċċ.) huwa diffiċli u għalhekk l-istimi kienu bbażati prinċipalment fuq mudelli statistiċi;

-fir-rigward ta’ siti kontaminati u ta’ rimi tal-iskart, ma kienet disponibbli l-ebda informazzjoni kwantifikata dwar l-importanza tas-sors.

Il-miżuri identifikati fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara mhumiex suffiċjenti biex jindirizzaw b’mod adegwat is-sorsi tat-tniġġis

33

Skont id-dokument ta’ gwida Nru 21 tal-2009 għar-rapportar taħt id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma l-Istati Membri kellhom jippreżentaw il-miżuri fil-pjan tagħhom ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara skont tliet kategoriji: “miżuri bażiċi” (miżuri meħtieġa biex jiġu implimentati d-Direttivi tal-UE), “miżuri bażiċi oħra” (miżuri introdotti addizzjonalment mid-Direttiva Qafas dwar l-Ilma¹⁹) u “miżuri supplimentari”.

34

B’mod ġenerali, il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2009 tal-erba’ Stat Membri kellhom nuqqas ta’ informazzjoni dwar il-kisbiet li jridu jkunu mistennija mill-implimentazzjoni tal-”miżuri bażiċi” u l-ħtieġa riżultanti għal miżuri addizzjonali biex jinkiseb status tajjeb.

Tniġġis minn agglomerazzjonijiet: miżuri addizzjonali minbarra d-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi jħallu barra ċerti aspetti importanti

35

Il-”miżura bażika” għall-indirizzar tat-tniġġis minn agglomerazzjonijiet hija l-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi (ara t-Tabella 1).

36

Fir-rigward ta’ “miżuri bażiċi oħra” u “miżuri supplimentari”, il-Qorti identifikat in-nuqqasijiet li ġejjin fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2009 tal-erba’ Stati Membri:

-għal agglomerazzjonijiet b’e.p. taħt l-2 000 il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tar-Repubblika Ċeka, tal-Ungerija u tas-Slovakkja naqqsu milli jindikaw kemm minn dawn l-agglomerazzjonijiet huma ta’ importanza għall-kwalità tal-ilma u għaldaqstant ikunu jeħtieġu miżuri speċifiċi;

-is-sitwazzjoni tal-kwalità tal-ilma tal-korpi tal-ilma tista’ tirrikjedi l-issettjar ta’ limiti tal-emissjonijiet li jmorru lil hinn mir-rekwiżiti tad-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi (ara l-Anness III). L-eżami tal-adegwatezza tal-valuri ta’ limitu tal-emissjonijiet kif definiti fid-dispożizzjonijiet legali nazzjonali, issemma għall-Ungerija u r-Rumanija. Ir-Repubblika Ċeka ma inkludietx din il-miżura minħabba li l-limiti ssettjati bil-liġi kienu ġew aġġornati fl-2007, għaldaqstant ftit qabel l-approvazzjoni tal-pjan ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara. Għall-Ungerija, l-ambitu tal-miżura ma kienx ipprovdut. Għar-Rumanija, il-pjan kien jindika li huma meħtieġa limiti aktar stretti f’għadd limitat ta’ agglomerazzjonijiet iżda mhuwiex ċar jekk dan huwiex suffiċjenti f’termini ta’ kopertura tal-korpi tal-ilma kollha soġġetti għal tniġġis organiku u min-nutrijenti;

-il-kwistjoni ta’ mmaniġġjar tal-ilma tax-xita ġiet indirizzata parzjalment biss mill-Istati Membri. Kemm tifwir - li jseħħ matul xita qawwija meta l-kapaċità ta’ netwerk tad-drenaġġ u/jew impjant tat-trattament ma tkunx biżżejjed — kif ukoll skol urban²⁰ jistgħu jwasslu għal tniġġis tal-ilma. L-Ungerija inkludiet miżura speċifika li tikkonsisti prinċipalment fl-istabbiliment ta’ pjan nazzjonali ta’ mmaniġġjar tal-ilma tax-xita, u r-Rumanija identifikat agglomerazzjonijiet li jeħtieġu sistemi ta’ ġbir tal-ilma tax-xita. L-ebda wieħed mill-pjanijiet ma kien jinkludi miżuri speċifiċi biex jiġi indirizzat it-tifwir²¹;

-minn tmiem is-snin disgħin ‘il hawn, il-preżenza ta’ mikromaterjali li jniġġsu hija rikonoxxuta dejjem aktar bħala problema fil-kuntest tal-kwalità tal-ilma. Mikromaterjali li jniġġsu jinstabu tipikament fi prodotti farmaċewtiċi, prodotti għall-kura personali u addittivi tal-ikel. Minkejja l-importanza dejjem tiżdied tagħha, il-kwistjoni ta’ mikromaterjali li jniġġsu ma ġietx indirizzata mill-erba’ Stati Membri fil-pjanijiet tagħhom ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2009. Il-miżuri disponibbli għall-indirizzar ta’ din il-kwistjoni huma: (i) prevenzjoni/tnaqqis tat-tniġġis fejn dan qed iseħħ (“fis-sors”) u (ii) trattament tal-ilma mniġġes (miżuri “fil-punt tar-rimi”).

Tniġġis minn installazzjonijiet industrijali: nuqqas ta’ miżuri mmirati

37

“Miżura bażika” għall-indirizzar tat-tniġġis mill-installazzjonijiet industrijali hija l-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar l-Emissjonijiet Industrijali (ara t-Tabella 1).

38

Fir-rigward ta’ “miżuri bażiċi oħra” u “miżuri supplimentari”, il-Qorti identifikat in-nuqqasijiet li ġejjin fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2009 tal-erba’ Stati Membri:

-sabiex jitnaqqas it-tniġġis mis-sustanzi perikolużi, jinħtieġu miżuri mmirati lejn dawk is-sustanzi li jipprevienu lill-korpi tal-ilma milli jiksbu status ekoloġiku u kimiku tajjeb. Madankollu, l-ebda wieħed mill-erba’ Stati Membri ma kellu miżuri mmirati lejn sustanzi speċifiċi;

-filwaqt li l-erba’ Stati Membri lkoll inkludew miżuri rigward ir-riabilitazzjoni ta’ siti kontaminati u/jew tar-rimi tal-iskart, kienu biss il-pjanijiet tar-Repubblika Ċeka u tas-Slovakkja li identifikaw siti li kienu meqjusa li qed joħolqu riskju għall-kwalità tal-ilma. Minkejja dan, il-Qorti sabet li s-siti magħżula mhux neċessarjament kienu jikkorrispondu għal dawk is-siti prijoritizzati għad-dekontaminazzjoni mill-korpi nazzjonali responsabbli mill-istrateġija ta’ dekontaminazzjoni²².

Tniġġis mill-agrikoltura: miżuri addizzjonali minbarra d-Direttiva dwar in-Nitrati huma prinċipalment ta’ natura volontarja

39

Il-”miżura bażika” għall-indirizzar tat-tniġġis mill-agrikoltura hija l-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar in-Nitrati (ara t-Tabella 1).

40

Fir-rigward ta’ “miżuri bażiċi oħra” u “miżuri supplimentari”, il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-erba’ Stati Membri kienu jirreferu prinċipalment għall-miżuri taħt il-programmi tal-iżvilupp rurali fejn il-bdiewa jistgħu jkollhom involviment f’azzjonijiet li jmorru lil hinn mil-leġiżlazzjoni obbligatorja (bħal regoli ta’ fertilizzazzjoni aktar stretti minn dawk tad-Direttiva dwar in-Nitrati). Madankollu, dawn il-miżuri huma ta’ natura volontarja biss u għaldaqstant jista’ jkun li ma jkoprux l-oqsma fejn it-tniġġis tal-ilma huwa l-aktar sinifikanti (ara wkoll il-paragrafi 145 sa 157)²³.

41

Il-Qorti identifikat ukoll in-nuqqasijiet li ġejjin fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2009 tal-erba’ Stati Membri:

-għalkemm il-fosforu minn tniġġis diffuż għandu rwol sinifikanti fit-tniġġis tal-korpi tal-ilma min-nutrijenti, ma kien hemm l-ebda indikazzjoni - fl-ebda wieħed mill-programmi - ta’ miżuri mmirati direttament lejn il-limitar tal-ammont ta’ fosforu li jiġi applikat fuq l-art (kg/ha)²⁴;

-miżuri mmirati lejn it-tnaqqis tal-erożjoni - li tikkontribwixxi b’mod sinifikanti għat-tniġġis mill-fosforu — kienu indikati fil-programmi tal-miżuri tar-Repubblika Ċeka, tal-Ungerija u tar-Rumanija. Minkejja dan, fl-Ungerija l-miżura tirreferi għall-applikazzjoni tal-istandard KAAT rilevanti (ara l-Kaxxa 3) filwaqt li, fil-programmi tar-Repubblika Ċeka u tar-Rumanija, hemm nuqqas ta’ dettall fir-rigward ta’ kif il-miżuri għandhom jitwettqu;

-miżuri mmirati lejn it-tnaqqis fl-użu ta’ pestiċidi ssemmew fil-programmi tal-miżuri tal-erba’ Stati Membri lkoll. Madankollu l-miżuri kienu vagi jew kienu jirreferu għall-pjanijiet ta’ azzjoni dwar il-pestiċidi, li kellhom jiġu adottati u kkomunikati lill-Kummissjoni sas-26 ta’ Novembru 2012 kif mitlub mid-Direttiva dwar il-Pestiċidi (ara t-Tabella 2).

Nuqqas ta’ informazzjoni sinifikattiva rigward il-finanzjament tal-miżuri

42

Il-Qorti sabet li stima tal-ispejjeż ma ġietx ipprovduta għall-miżuri kollha stipulati fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2009. Informazzjoni dwar is-sorsi u d-disponibbiltà tal-fondi kienet parzjali biss għall-erba’ Stati Membri.

43

L-assenza tal-informazzjoni dwar l-ispejjeż u dwar ir-riżultati mistennija tal-miżuri (ara l-paragrafu 34) tfixkel l-identifikazzjoni tal-miżuri l-aktar kosteffettivi.

44

Il-finanzjament ipprovdut barra mill-programmi tal-UE huwa rari. Is-sorsi prinċipali ta’ finanzjament huma l-programmi kofinanzjati mill-UE permezz tal-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali/il-Fond ta’ Koeżjoni kif ukoll il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali. Għaldaqstant, il-prijoritajiet u l-allokazzjoni finanzjarja deċiżi f’dawn il-programmi għandhom impatt fuq il-progress fil-qasam tal-kwalità tal-ilma. Madankollu, mhux dejjem inkisbet koordinazzjoni bejn il-korpi li japprovaw il-prijoritajiet u l-proġetti, u l-korpi li japprovaw il-programm ta’ miżuri tal-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara (ara wkoll il-paragrafu 38).

Għadd sinifikanti ta’ korpi tal-ilma eżentati mill-iskadenzi tal-2015 u l-2021

45

Skont il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2009, l-erba’ Stati Membri eżentaw għadd sinifikanti ta’ korpi tal-ilma mill-iskadenza tal-2015 (ara t-Tabella 5) iżda mingħajr ma pprovdew ġustifikazzjonijiet ċari għall-estensjonijiet taż-żmien mogħtija.

46

L-għadd ta’ eżenzjonijiet fi ħdan l-abbozz ta’ pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2015 jibqa’ għoli, bl-eċċezzjoni tar-Rumanija u, għall-istatus kimiku, tas-Slovakkja. Dan ifisser li għall-korpi tal-ilma eżentati, kwalità tajba tal-ilma tista’ tkun mistennija li tinkiseb biss fil-perjodu 2021-2027.

Tabella 5

Korpi tal-ilma tas-superfiċje eżentati (bħala % tal-għadd totali ta’ korpi tal-ilma tas-superfiċje)

Stat Membru | pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2009 | abbozz ta’ pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2015 | pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2009 | abbozz ta’ pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2015
Status ekoloġiku | Status kimiku
Ir-Repubblika Ċeka | 90 % | 63 % | 31 % | 36 %
L-Ungerija | 88 % | 84 % | 44 %² | 75 %
Ir-Rumanija | 36 % | 14 % | 6 % | 2 %
Is-Slovakkja | ¹ | 47 % | ¹ | 1 %

1Is-Slovakkja pprovdiet ċifra (37 %) li tirrigwarda kemm l-istatus ekoloġiku kif ukoll dak kimiku meqjusa flimkien.

2Il-perċentwal ġie kkalkulat fuq l-għadd ta’ korpi bi status magħruf.

Sors: Informazzjoni pprovduta mill-Istati Membri permezz ta’ WISE jew fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara.

Segwitu mill-qrib mill-Kummissjoni iżda t-titjib jiddependi mir-rieda tal-Istati Membri li jieħdu azzjoni

47

Il-Kummissjoni mhijiex responsabbli mill-approvazzjoni tal-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara adottati mill-Istati Membri. Madankollu, jekk Stat Membru jonqos milli jikkonforma mal-liġi tal-UE, il-Kummissjoni għandha s-setgħa li tibda proċedura ta’ ksur u fl-aħħar mill-aħħar li tirreferi l-każ lill-Qorti Ewropea tal-Ġustizzja. Fl-2008, il-Kummissjoni introduċiet dik li hija magħrufa bħala l-”proċedura pilota” tal-UE li tintuża bħala l-ewwel pass biex tipprova ssolvi l-problemi sabiex, jekk ikun possibbli, jiġu evitati proċeduri formali ta’ ksur.

48

Il-Kummissjoni eżaminat il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2009 tal-Istati Membri lkoll u ppreżentat osservazzjonijiet u rakkomandazzjonijiet speċifiċi skont l-Istat Membru f’żewġ rapporti²⁵ li jakkompanjaw żewġ Komunikazzjonijiet mill-Kummissjoni. Il-Kummissjoni organizzat ukoll laqgħat bilaterali fl-2013 u fl-2014 mal-erba’ Stati Membri lkoll fejn indirizzat it-tħassib prinċipali tagħha.

49

Fil-kuntest tal-approvazzjoni tal-ftehimiet ta’ sħubija²⁶ u l-programmi operazzjonali dwar l-ambjent għall-perjodu tal-programm 2014-2020, il-Kummissjoni vvalutat l-”adozzjoni ta’ pjan ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara” bħala kriterju għall-issodisfar ta’ kundizzjonalità ex ante²⁷. Fir-Repubblika Ċeka, l-Ungerija u s-Slovakkja, dan il-kriterju ma tqiesx bħala ssodisfat. Il-programmi operazzjonali jinkludu azzjonijiet li jridu jittieħdu bħala konsegwenza, iżda ma jkoprux id-dgħufijiet kollha identifikati matul il-laqgħat bilaterali għall-Ungerija u s-Slovakkja (ara l-paragrafu 48). Minflok, il-Kummissjoni tqis l-azzjonijiet iddettaljati fil-minuti ta’ dawn il-laqgħat bilaterali bħala azzjonijiet li jridu jittieħdu mill-Istati Membri. Madankollu, dawn il-minuti ma għandhomx l-istess forza kuntrattwali bħall-programmi operazzjonali. Għar-Repubblika Ċeka biss saret referenza speċifika fil-programm operazzjonali²⁸ għat-talbiet tal-Kummissjoni li saru matul il-laqgħa bilaterali. Kumplessivament, dan il-mod ta’ azzjoni jdgħajjef l-effett tal-kundizzjonalità ex ante.

50

L-abbozz ta’ pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2015 għadu jippreżenta għadd ta’ nuqqasijiet li nstabu mill-Qorti u mill-Kummissjoni fil-pjanijiet tal-2009 rigward l-identifikazzjoni ta’ miżuri xierqa.

Miżuri u strumenti implimentati mill-Istati Membri sabiex jitnaqqas it-tniġġis ikkawżat mill-ilmijiet mormija

51

Il-Qorti eżaminat jekk il-miżuri u l-istrumenti kif implimentati fl-erba’ Stati Membri humiex xierqa biex jindirizzaw it-tniġġis mill-ilmijiet mormija emess minn agglomerazzjonijiet u minn installazzjonijiet industrijali.

Tniġġis minn agglomerazzjonijiet: progress fit-trattament tal-ilma mormi iżda l-istrumenti disponibbli jistgħu jintużaw b’mod aktar effettiv

52

Mod importanti kif jitnaqqas it-tniġġis minn agglomerazzjonijiet għall-erba’ Stati Membri kien li jiżdied il-perċentwal ta’ ilma mormi ttrattat b’mod xieraq. Għalhekk il-Qorti eżaminat jekk l-erba’ Stati Membri:

-kinux għamlu progress fir-rigward tal-kwantità tal-ilma mormi li jiġi ttrattat b’mod xieraq;

-kellhomx sistema ta’ spezzjoni li tiżgura l-infurzar tal-limiti tal-emissjonijiet issettjati fil-permessi tal-iskariki tal-ilma mormi;

-użawx l-imposta fuq it-tniġġis tal-ilma li trid titħallas mill-impjanti tat-trattament tal-ilma urban mormi bħala strument li jiskoraġġixxi l-emissjoni ta’ materjali li jniġġsu.

Sar progress fir-rigward tal-kwantità tal-ilma mormi li qed jiġi ttrattat

53

L-erba’ Stati Membri jridu jilħqu l-objettivi ssettjati mid-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi (ara t-Tabella 1) skont l-iskadenzi²⁹ maqbula fit-Trattati tal-Adeżjoni.

54

Skont l-Artikolu 5 tad-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi, l-Istati Membri kellhom jidentifikaw żoni sensittivi, b’mod partikolari żoni f’riskju ta’ ewtrofikazzjoni. Ir-Repubblika Ċeka, ir-Rumanija u s-Slovakkja nnominaw it-territorji kollha tagħhom bħala żoni sensittivi. Dan huwa aspett pożittiv mil-lat tal-kwalità tal-ilma minħabba li f’dawn iż-żoni huwa meħtieġ trattament aktar strett/trattament terzjarju ta’ ilma mormi għal agglomerazzjonijiet ogħla minn 10 000 e.p., jiġifieri tnaqqis ta’ nutrijenti li huma responsabbli għall-ewtrofikazzjoni (ara l-Anness III). Għall-Ungerija, ara l-paragrafu 64.

55

Sabiex jagħmlu progress, l-Istati Membri kienu jeħtieġu jżidu s-sehem tal-popolazzjoni konnessa ma’ impjant tat-trattament u kellhom itejbu t-teknoloġija tat-trattament, jiġifieri jiżguraw ir-rispett tal-limiti tal-emissjonijiet għat-tniġġis organiku (DBO₅ u DKO) permezz tat-trattament sekondarju u t-tniġġis min-nutrijenti (Ntot u Ptot) permezz ta’ trattament aktar strett/trattament terzjarju. Minbarra dan, il-limiti tal-emissjonijiet issettjati mill-impjant tat-trattament għandhom jirriflettu l-kwalità tal-ilma fil-korp li qed jirċievi l-ilma mormi.

Sar progress f’termini ta’ konnessjoni man-netwerk tad-drenaġġ u mal-impjanti tat-trattament iżda għad hemm lakuni b’mod partikolari f’żewġ Stati Membri…

56

Il-Figura 3 turi l-progress fir-rigward tar-rata ta’ konnessjoni tal-popolazzjoni totali kemm man-netwerks tad-drenaġġ pubbliku kif ukoll mal-impjanti tat-trattament. Fl-erba’ Stati Membri lkoll, ir-rati ta’ konnessjoni żdiedu bejn l-2008 u l-2012. Ir-Rumanija, billi ngħaqdet mal-UE tliet snin wara t-tliet Stati Membri l-oħra, kellha, kumplessivament, ir-rati ta’ konnessjoni l-aktar baxxi.

57

Id-differenza bejn il-perċentwal tal-popolazzjoni totali konnessa man-netwerks tad-drenaġġ pubbliku u l-perċentwal konness ma’ impjant tat-trattament tal-ilma urban mormi turi li mhux l-ilma mormi kollu mill-popolazzjoni konnessa qed jiġi ttrattat minn impjant tat-trattament tal-ilma mormi. Din id-differenza hija l-ogħla fl-Ungerija u l-aktar baxxa fis-Slovakkja.

Figura 3

Perċentwal tal-popolazzjoni totali konnessa ma’ netwerks pubbliċi tad-drenaġġ u konnessa ma’ impjant tat-trattament tal-ilma urban mormi: il-progress li sar bejn l-2008 u l-2012

Sors: Perċentwal konness man-netwerks tad-drenaġġ pubbliku: Uffiċċji tal-Istatistika tar-Repubblika Ċeka, tal-Ungerija u tas-Slovakkja u r-rapport tar-Rumanija dwar l-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi ddatat 30.6.2013 għad-data tal-2008 u l-Uffiċċju tal-Istatistika tar-Rumanija għad-data tal-2012.

Perċentwal konness mal-impjanti tat-trattament tal-ilma urban mormi: Uffiċċji tal-Istatistika tar-Repubblika Ċeka, ir-Rumanija u s-Slovakkja u l-Eurostat (data tal-2011) għall-Ungerija.

58

Il-popolazzjoni totali li għadha mhijiex konnessa ma’ netwerk pubbliku tad-drenaġġ tista’ tinqasam kif ġej:

-il-popolazzjoni minn agglomerazzjonijiet daqs jew ‘il fuq minn 2 000 e.p. li għalihom għad ma hemm l-ebda ġbir. Dan huwa l-każ għar-Rumanija fejn 39.8 % tal-piż³⁰ ma kienx inġabar sa tmiem l-2012. Ir-Rumanija għandha sal-2018 biex tissodisfa l-obbligi tagħha taħt id-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi;

-il-popolazzjoni minn agglomerazzjonijiet daqs jew ogħla minn 2 000 e.p. li għalihom il-piż jinġabar minn sistemi individwali (bħal tankijiet settiċi)³¹. Għall-erba’ Stati Membri, il-piż miġbur minn sistemi individwali kien: ir-Repubblika Ċeka: 7 %, l-Ungerija: 14 %, ir-Rumanija: 1 %, is-Slovakkja: 13 %;

-il-popolazzjoni minn agglomerazzjonijiet b’e.p. taħt l-2 000 li għalihom ma hemm l-ebda ġbir.

59

Fir-rigward tas-sistemi individwali, id-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi tirrikjedi li jipprovdu livell simili ta’ protezzjoni ambjentali bħal dak għall-ilma urban mormi skarikat fis-sistemi ta’ ġbir. Il-Qorti tikkonkludi li abbażi tal-informazzjoni pprovduta lill-Kummissjoni mill-Istati Membri ma tistax issir valutazzjoni fir-rigward ta’ jekk dawn is-sistemi jikkonformawx mad-Direttiva. Bl-istess mod, il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2009 ma jipprovdux informazzjoni dwar dan. Fit-tieni nofs tal-2014 il-Kummissjoni talbet lill-Istati Membri jipprovdu spjegazzjonijiet dwar kif inkisbet il-konformità.

60

Fir-rigward ta’ agglomerazzjonijiet b’e.p. taħt l-2 000, id-Direttiva tirrikjedi li fejn is-sistemi ta’ ġbir huma stabbiliti, għandu jiġi żgurat trattament xieraq f’każ ta’ skariku għal ġol-ilma ħelu u l-estwarji. Madankollu, il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2009 tar-Repubblika Ċeka u tal-Ungerija ma pprovdew l-ebda informazzjoni dwar l-għadd ta’ agglomerazzjonijiet fejn kienu stabbiliti sistemi ta’ ġbir iżda fejn ma kien hemm l-ebda impjant tat-trattament tal-ilma urban mormi. Minbarra r-rekwiżiti mid-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi, l-Istati Membri, f’konformità mad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma, iridu jissettjaw miżuri għal dawk l-agglomerazzjonijiet fejn l-iskariku tal-ilma mormi għandu impatt negattiv fuq il-kwalità tal-ilma. Madankollu, il-miżuri fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2009 huma vagi (ara l-paragrafu 36).

Stampa 1 — Impjant tat-trattament tal-ilma mormi fl-Ungerija

Sors: Il-QEA.

… u sar progress sinifikanti f’termini ta’ trattament sekondarju u terzjarju tal-ilma mormi fi tlieta mill-Istati Membri, iżda kollha għadhom lura

61

Il-progress f’termini ta’ trattament sekondarju tal-ilma urban mormi minn agglomerazzjonijiet daqs jew ogħla minn 2 000 e.p. matul il-perjodu 2007/2008 sa 2011/2012³² kien sinifikanti (ara l-Figura 4). Fi tmiem l-2012 fi tlieta mill-erba’ Stati Membri aktar minn 90 % tal-ilma urban mormi tal-agglomerazzjonijiet ikkonformaw mal-limiti tal-emissjonijiet imposti mid-Direttiva għad-DBO₅ d-DKO.

62

Il-perċentwal aktar baxx ta’ trattament sekondarju għar-Rumanija (39 %) huwa dovut parzjalment għall-fatt li ngħaqdet mal-UE tliet snin wara l-Istati Membri l-oħra. Fl-2012, ir-Rumanija kienet għadha lura wkoll fir-rigward tal-iskadenza interim tagħha tad-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi għal dak li jikkonċerna t-trattament sekondarju (sal-2010, 51 % tal-piż kellu jiġi ttrattat b’mod xieraq).

Figura 4

Il-progress matul il-perjodu 2007/2008 sa 2011/2012¹ rigward it-trattament sekondarju tal-ilma urban mormi għal agglomerazzjonijiet ≥ 2 000 e.p. (espress bħala % tal-piż totali ta’ dawn l-agglomerazzjonijiet minbarra l-piż dieħel fis-sistemi individwali)

1Id-data għall-Ungerija tirrigwarda l-2007 u l-2011, għar-Rumanija l-2007 u l-2012 u d-data għar-Repubblika Ċeka u tas-Slovakkja tirrigwarda l-2008 u l-2012.

2Id-data għar-Repubblika Ċeka tirrigwarda t-territorju kollu u għaldaqstant mhux biss il-parti fil-baċin tax-Xmara Danubju.

Sors: Analiżi mill-QEA tad-data pprovduta mill-Istati Membri lill-Kummissjoni.

63

Il-progress f’termini ta’ trattament terzjarju tal-ilma urban mormi matul il-perjodu 2007/2008 sa 2011/2012 kien sinifikanti bl-istess mod. Il-Figura 5 turi s-sitwazzjoni għall-piż tal-agglomerazzjonijiet kollha ogħla minn 10 000 e.p. Hija tindika l-perċentwal tal-piż totali (minbarra l-piż dieħel fis-sistemi individwali) li jilħaq il-limiti tal-emissjonijiet tad-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi għal Ntot u Ptot.

64

L-Ungerija ma ddikjaratx it-territorju kollu tagħha bħala żona sensittiva iżda tapplika l-Artikolu 5.4 tad-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi. Dan ifisser li mhumiex l-impjanti individwali tat-trattament tal-ilma mormi li jeħtieġu japplikaw il-limiti għal Ntot u Ptot sakemm ikun jista’ jintwera li l-perċentwal minimu tat-tnaqqis tal-piż kumplessiv dieħel fl-impjanti kollha (daqs jew ogħla minn 2 000 e.p.) huwa tal-inqas 75 % kemm għal Ntot kif ukoll Ptot. Filwaqt li r-rata kumplessiva tat-trattament fl-Ungerija kienet ħafna aktar baxxa milli fir-Repubblika Ċeka u fis-Slovakkja³³, kienet viċin li tikkonforma mar-rekwiżit ta’ 75 % fi tmiem l-2012³⁴.

Figura 5

Il-progress matul il-perjodu 2007/2008 sa 2011/2012¹ rigward it-trattament terzjarju tal-ilma urban mormi għal agglomerazzjonijiet ogħla minn 10 000 e.p. (espress bħala % tal-piż totali ta’ dawn l-agglomerazzjonijiet minbarra l-piż dieħel fis-sistemi individwali)

1Ara n-nota 1 tal-Figura 4 għad-dati ta’ referenza.

2Għar-Repubblika Ċeka l-impjant tat-trattamet ta’ Praga li jittratta 15 % tal-piż totali għal agglomerazzjonijiet daqs jew ogħla minn 2 000 e.p. ma kienx konformi mar-rekwiżiti tad-Direttiva fl-2012. Huwa mistenni li sal-2018 l-ilma mormi ta’ Praga jkun qed jirċievi trattament adegwat.

3Għas-Slovakkja, data separata għal Ntot u Ptot ma kinitx disponibbli. Id-data użata tikkorrispondi għall-piż li jilħaq il-limiti tal-emissjonijiet għal parametru wieħed jew għaż-żewġ parametri.

Sors: Analiżi mill-QEA tad-data pprovduta mill-Istati Membri lill-Kummissjoni.

65

Minkejja l-progress miksub prinċipalment bis-saħħa ta’ riżorsi mill-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali u mill-Fond ta’ Koeżjoni³⁵ l-Qorti tinnota li l-erba’ Stati Membri lkoll għadhom lura fir-rigward tal-iskadenzi interim u/jew finali għall-implimentazzjoni tad-Direttiva³⁶. Hija tinnota wkoll li s-sostenibbiltà finanzjarja³⁷ tal-infrastruttura mibnija reċentement jew dik riabilitata ma tistax tiġi garantita, li huwa riskju għall-kwalità tal-ilma fit-terminu twil.

Valuri ta’ limitu tal-emissjonijiet li jmorru lil hinn mir-rekwiżiti tad-Direttiva f’25 % tal-każijiet eżaminati mill-Qorti

66

Is-sitwazzjoni tal-kwalità tal-ilma fir-rigward ta’ korp tal-ilma tista’ tkun tali li limiti aktar stretti minn dawk imposti mid-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi jeħtieġ li jiġu ssettjati għal impjant tat-trattament tal-ilma urban mormi. Minn kampjun ta’ 28 impjant tat-trattament tal-ilma urban mormi eżaminati mill-Qorti, il-permessi tal-iskariki tal-ilma mormi għal seba’ impjanti (25 %) kienu jinkludu limiti li kienu aktar stretti minn dawk imposti mil-liġi nazzjonali³⁸: tliet każijiet minn erbgħa eżaminati fir-Repubblika Ċeka³⁹ (kollha jikkonċernaw in-nutrijenti) u erba’ każijiet minn sebgħa eżaminati fl-Ungerija (li tnejn minnhom jikkonċernaw in-nutrijent Ptot).

67

Min-naħa l-oħra, fl-Ungerija, tlieta mis-seba’ impjanti eżaminati kellhom il-kapaċità teknika li jneħħu n-nutrijenti (Ntot u Ptot) u għaldaqstant li jtejbu l-kwalità tal-effluwenti, iżda ma kinux meħtieġa jagħmlu dan mill-permess tal-iskariki.

68

Skont id-data pprovduta mill-Istati Membri lill-Kummissjoni, fl-2012 madwar 20 %⁴⁰ tal-ilma mormi ttrattat minn agglomerazzjonijiet ta’ bejn 2 000 u 10 000 e.p. irrispettaw il-limiti tad-Direttiva għal Ntot u Ptot. Dan mhuwiex rekwiżit tad-Direttiva iżda huwa pożittiv għall-kwalità tal-ilma.

69

Id-dispożizzjonijiet legali nazzjonali fl-erba’ Stati Membri ma jissettjawx limiti tal-emissjonijiet għal mikromaterjali li jniġġsu. Ikun meħtieġ titjib kbir fil-proċessi tat-trattament attwali biex jitneħħew dawn is-sustanzi (ara l-paragrafu 36).

70

Ittieħdet inizjattiva fil-livell tal-UE minħabba li d-Direttiva Qafas dwar l-Ilma ġiet emendata fl-2013⁴¹ mill-Parlament Ewropew u mill-Kunsill fejn fost oħrajn fejn talbu lill-Kummissjoni tiżviluppa sa Settembru 2015 approċċ strateġiku għat-tniġġis tal-ilma minn sustanzi farmaċewtiċi u biex tipproponi sa Settembru 2017, miżuri biex jittieħdu fil-livell tal-UE u/jew tal-Istati Membri biex jiġi implimentat dan l-approċċ. Bl-istess emenda ġie introdott il-kunċett ta’ lista ta’ sorveljanza ta’ sustanzi li għalihom trid tinġabar data ta’ monitoraġġ madwar l-UE kollha. L-ewwel lista ta’ sorveljanza ta’ 10 sustanzi ġiet stabbilita f’Marzu 2015 u tinkludi sustanzi farmaċewtiċi u pestiċidi.

L-effett deterrent tas-sistema ta’ spezzjoni huwa limitat

71

Limiti tal-emissjonijiet issettjati b’mod xieraq ikollhom impatt fuq il-kwalità tal-ilma biss jekk ikun hemm konformità magħhom. Għaldaqstant huwa importanti li jkun hemm sistema effettiva ta’ spezzjoni⁴² biex tiġi żgurata l-adeżjoni mal-limiti speċifikati fil-permessi tal-iskariki tal-ilma mormi għall-impjanti tat-trattament tal-ilma urban mormi.

72

Il-konformità tiġi żgurata permezz ta’ żewġ tipi ta’ kontrolli:

-dawk imwettqa mill-operaturi tal-impjanti tat-trattament abbażi ta’ kampjuni tal-ilma mfassla minnhom stess (minn hawn ‘il quddiem imsejħa awtokontrolli);

-dawk imwettqa minn korpi pubbliċi ta’ spezzjoni⁴³.

73

Fir-rigward tal-awtokontrolli, il-Qorti tikkonkludi li minn kampjun ta’ 28 impjant tat-trattament tal-ilma urban mormi eżaminati, l-impjanti kollha minbarra wieħed irrispettaw ir-rekwiżiti tad-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi f’termini tal-għadd ta’ kontrolli. Barra minn hekk, fl-2012, 25 mit-28 impjant irrispettaw il-limiti speċifikati fil-permessi tagħhom⁴⁴.

74

Fir-rigward tal-kontrolli mwettqa minn korpi pubbliċi ta’ spezzjoni, il-frekwenza tagħhom mhija preskritta fl-ebda wieħed mill-erba’ Stati Membri⁴⁵. Hija għaldaqstant għad-diskrezzjoni tal-awtorità kkonċernata filwaqt li jittieħdu inkunsiderazzjoni l-limitazzjonijiet tar-riżorsi tagħha. Il-frekwenza reali miksuba tvarja skont l-Istat Membru (ara t-Tabella 6). Għall-Istati Membri li ppreżentaw id-data lill-Qorti, is-Slovakkja wettqet kontrolli l-inqas ta’ spiss. L-ebda data dwar il-frekwenza ma ġiet riċevuta mill-Ungerija. Fis-Slovakkja, huwa rari li l-korp ta’ spezzjoni jieħu l-kampjuni proprji tiegħu tal-effluwent u, minflok, joqgħod fuq awtokontrolli tal-operaturi mwettqa minn laboratorji akkreditati.

75

Meta jinqabżu l-limiti tal-emissjonijiet u dan jiġi osservat mill-korpi pubbliċi ta’ spezzjoni, huma dovuti multi⁴⁶ skont id-dispożizzjonijiet legali nazzjonali fl-erba’ Stati Membri lkoll.

76

Fl-Ungerija u fir-Rumanija l-multi jiġu applikati għal kull materjal li jniġġes, li għalih ikun inqabeż il-limitu. L-ammont għal kull kg ta’ tniġġis li jaqbeż il-limitu jvarja skont il-materjal ikkonċernat li jniġġes⁴⁷. Fir-Rumanija, is-serjetà tal-offiża tiġi vvalutata wkoll sabiex il-korp ta’ spezzjoni jkun jista’ jagħżel li joħroġ twissija aktar milli multa. L-istatistika Rumena dwar ir-riżultati tal-ispezzjonijiet tal-2012 turi li nħarġu twissijiet ħames darbiet aktar milli nħarġu multi.

Tabella 6

Kontrolli minn korpi pubbliċi ta’ spezzjoni

Stat Membru
Frekwenza reali tal-kontrolli fuq l-impjanti tat-trattament tal-ilma urban mormi

Ir-Repubblika Ċeka
Impjanti b’kapaċità ogħla minn 10 000 e.p.: darba fis-sena.
Impjanti b’kapaċità ta’ bejn 2 000 u 10 000 e.p.: darba kull tliet snin.
Impjanti oħra: kull ħames snin.

L-Ungerija
L-ebda informazzjoni rċevuta.
Abbażi tal-frekwenza osservata f’kampjun ta’ seba’ impjanti tat-trattament tal-ilma mormi, il-Qorti tikkonkludi li l-impjanti mhux neċessarjament jiġu spezzjonati kull sena.

Ir-Rumanija
Fl-2013 l-impjanti kollha b’kapaċità ≥ 2 000 e.p. ġew iċċekkjati.

Is-Slovakkja
Impjanti b’kapaċità ogħla minn 10 000 e.p.: kopertura ta’ inqas minn 10 % fl-2013.
L-impjanti kollha meħuda flimkien: kopertura ta’ inqas minn 12 % fl-2013.

Sors: Analiżi tal-QEA dwar il-leġiżlazzjoni u data nazzjonali riċevuta minn korpi ta’ spezzjoni.

77

Fir-Repubblika Ċeka u fis-Slovakkja, il-multa ma tiddependix mill-materjal ikkonċernat li jniġġes jew l-ammont ta’ tniġġis li jaqbeż il-limitu. Minflok, l-ammont jiġi stabbilit skont is-serjetà tan-nuqqas ta’ konformità mal-kundizzjonijiet ta’ permessi kif ivvalutati mill-korp pubbliku ta’ spezzjoni (b’ammont massimu⁴⁸ ssettjat mid-dispożizzjonijiet legali nazzjonali).

78

L-ebda wieħed mill-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2009 ma kien jinkludi miżura mmirata lejn il-valutazzjoni tal-effettività u l-effett deterrent tas-sistema ta’ spezzjoni.

L-imposta fuq it-tniġġis tal-ilma użata parzjalment bħala strument ta’ deterrent kontra l-emissjoni ta’ materjali li jniġġsu

79

Il-qafas legali tal-erba’ Stati Membri kollha jipprevedi l-applikazzjoni ta’ imposta fuq it-tniġġis tal-ilma, li trid titħallas minn dawk li jiskarikaw ilma mniġġes. Din hija bbażata fuq il-kwantità u/jew il-konċentrazzjoni (mg/l) tal-materjali skarikati li jniġġsu. Din l-imposta hija konformi mal-prinċipju ta’ “min iniġġes iħallas”⁴⁹ li skontha dawk li jniġġsu jridu jerfgħu l-ispiża għat-tnaqqis tat-tniġġis ikkawżat. Imposta fuq it-tniġġis tal-ilma tista’ sservi tliet għanijiet: (i) li tiġbor il-flus, (ii) li tkun inċentiv għal konformità mal-limiti tal-emissjonijiet issettjati fil-permessi ta’ dawk li jiskarikaw u/jew (iii) li taġixxi bħala inċentiv biex jitnaqqas aktar it-tniġġis billi jinqabżu l-limiti ssettjati.

80

L-imposta li trid titħallas għall-iskariku tal-ilma mormi fl-ilma tas-superfiċje hija limitata għal għadd ta’ materjali li jniġġsu (ara l-Anness IV). Fir-rigward ta’ tniġġis organiku, mhija dovuta l-ebda imposta għad-DBO₅ fi tlieta mill-erba’ Stati Membri. Fir-rigward tat-tniġġis min-nutrijenti, fir-Repubblika Ċeka u fl-Ungerija ma hemm l-ebda imposta ssettjata għal Ntot iżda pjuttost għal Ninorg (li huwa element ta’ Ntot). L-imposta espressa f’euro/tunnellata skont il-materjal li jniġġes tvarja b’mod sinifikanti bejn l-erba’ Stati Membri.

81

B’mod ġenerali l-impjanti tat-trattament tal-ilma urban mormi huma obbligati li jħallsu imposta fuq it-tniġġis tal-ilma bl-eċċezzjoni ta’ dawk iżgħar fis-Slovakkja li jiskarikaw⁵⁰ (li jiskarikaw inqas minn 10 000m³/sena jew 1 000m³/xahar). Minkejja dan,

-fir-Repubblika Ċeka⁵¹ u fis-Slovakkja l-ebda imposta skont il-materjal li jniġġes ma hija dovuta taħt ċerti sollijiet⁵² issettjati bil-liġi;

-fir-Rumanija, ma hija dovuta l-ebda imposta skont il-materjal li jniġġes meta l-effluwent ikun inqas imniġġes mill-korp riċeventi tal-ilma tas-superfiċje⁵³. Dan, pereżempju, jiffavorixxi dawk li jiskarikaw fil-korpi tal-ilma li għandhom grad għoli ta’ tniġġis.

82

Il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2009⁵⁴ ma kinux jinkludu miżuri biex tiġi vvalutata l-adegwatezza tal-ammonti tal-imposti⁵⁵.

Tniġġis minn installazzjonijiet industrijali: diffikultajiet fl-issettjar ta’ limiti tal-emissjonijiet u dgħufijiet fl-infurzar

83

L-Istati Membri għandhom żewġ mezzi importanti għad-dispożizzjoni tagħhom biex jinfluwenzaw l-emissjoni ta’ materjali li jniġġsu minn installazzjonijiet industrijali: limiti fil-permessi tagħhom⁵⁶ u l-imposta fuq it-tniġġis tal-ilma.

84

Installazzjonijiet industrijali jistgħu jiskarikaw l-ilma mormi tagħhom direttament f’kanali tal-ilma jew indirettament permezz ta’ netwerk pubbliku tad-drenaġġ għal trattament minn impjant tat-trattament tal-ilma urban mormi.

85

Skont id-Direttiva dwar l-Emissjonijiet Industrijali (ara t-Tabella 1) l-installazzjonijiet industrijali li jwettqu attivitajiet iddefiniti⁵⁷ jrid ikollhom permess biex joperaw l-installazzjoni tagħhom. Il-permess irid jinkludi limiti tal-emissjonijiet għal materjali li jniġġsu kif ukoll rekwiżiti ta’ monitoraġġ tal-emissjonijiet. Dawn il-limiti ma għandhomx jaqbżu l-livelli tal-emissjonijiet assoċjati mal-”aqwa tekniki disponibbli” kif adottati mill-Kummissjoni megħjuna minn Kumitat espert. Sa Novembru 2015 ġew adottati seba’ tali “konklużjonijiet dwar l-aqwa tekniki disponibbli”. Fil-prinċipju, l-impjanti tat-trattament tal-ilma urban mormi ma jaqgħux taħt il-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-Direttiva.

86

Il-Qorti eżaminat jekk fl-erba’ Stati Membri miżjura:

-kienx hemm proċedura għall-issettjar ta’ limiti tal-emissjonijiet;

-kienx hemm sistema ta’ spezzjoni stabbilita għall-iżgurar tal-infurzar tal-limiti;

-l-imposta fuq it-tniġġis tal-ilma li trid titħallas minn installazzjonijiet industrijali ntużatx bħala strument ta’ deterrent kontra l-emissjoni ta’ materjali li jniġġsu.

L-awtoritajiet li jissettjaw limiti tal-emissjonijiet ħafna drabi huma dipendenti minn informazzjoni pprovduta minn dawk stess li jiskarikaw

87

Fil-każ ta’ skariku dirett tal-ilma mormi, permess tal-iskariki tal-ilma jinħtieġ fl-erba’ Stati Membri lkoll. Il-permess huwa validu għal 4 sa 10 snin skont l-Istat Membru. Fl-erba’ Stati Membri lkoll, il-qafas legali jipprovdi li l-awtoritajiet kompetenti jistgħu jirrevokaw jew jemendaw il-permess fi kwalunkwe ħin jekk dan ikun meħtieġ għal raġunijiet ta’ kwalità tal-ilma tal-korpi tal-ilma riċeventi.

88

Għall-iskariku dirett, il-leġiżlazzjoni nazzjonali fl-erba’ Stati Membri tissettja limiti għal għadd ta’ sustanzi ħafna drabi speċifikati skont it-tip ta’ industrija. L-awtoritajiet tal-ħruġ ta’ permessi wkoll jistgħu jissettjaw limiti għal sustanzi li mhumiex inklużi fid-dispożizzjonijiet legali.

89

Minkejja dan, minħabba l-kumplessità ta’ ċerti proċessi u l-evoluzzjoni teknoloġika kontinwa, l-awtorità tal-ħruġ hija dipendenti mill-informazzjoni pprovduta mill-installazzjonijiet stess, kemm għat-tip ta’ materjali li jniġġsu kif ukoll għal-limiti tal-emissjonijiet li jistgħu jinkisbu b’mod raġonevoli. Dan jagħti lok għal influwenza mill-installazzjonijiet industrijali, b’mod partikolari dawk li għalihom ma ġewx adottati l-aqwa tekniki disponibbli.

90

Filwaqt li l-installazzjonijiet industrijali li jiskarikaw direttament fil-korpi tal-ilma ġeneralment ikollhom limiti għal sustanzi kimiċi fil-permessi tagħhom, l-impjanti tat-trattament tal-ilma urban mormi, għalkemm ħafna drabi jirċievu ilma mormi minn installazzjonijiet industrijali, rari ħafna li jkollhom limiti bħal dawn. Kien prinċipalment fil-permessi tat-12-il impjant Rumen tat-trattament tal-ilma urban mormi eżaminati li l-Qorti sabet aktar sustanzi milli huma meħtieġa mid-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi (ara l-Anness III).

91

Fil-każ tal-iskariku indirett tal-ilma mormi, huwa l-kuntratt⁵⁸ bejn l-operatur ta’ netwerk tad-drenaġġ/impjant tat-trattament u installazzjoni industrijali li jissettja l-limiti li jridu jiġu rispettati mill-installazzjoni industrijali. Għal dawk is-sustanzi fejn il-leġiżlazzjoni nazzjonali jew tissettja limiti għal-gwida biss (ir-Repubblika Ċeka u fis-Slovakkja) jew inkella ma tissettja l-ebda limitu (ara l-eżempji fl-Anness V), il-limiti maqbula tal-emissjonijiet ma jiddependux mis-setgħa tan-negozjar tal-partijiet involuti.

92

L-Ungerija u s-Slovakkja inkludew l-eżami tal-permessi eżistenti jew tal-proċedura ta’ ħruġ tal-permessi bħala miżuri fil-pjanijiet tagħhom ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara. Ir-Repubblika Ċeka kellha miżura li rreferiet sempliċement għall-użu tal-aqwa tekniki disponibbli. Fil-każ tal-Ungerija, l-ambitu tal-miżura ma kienx indikat. Minbarra dan, ma hemm l-ebda database fl-Ungerija għall-permessi tal-iskariki tal-ilma maħruġa għal kumpaniji industrijali li ma jaqgħux taħt id-Direttiva dwar l-Emissjonijiet Industrijali, u b’hekk kwalunkwe eżerċizzju ta’ eżami komprensiv huwa limitat. Fis-Slovakkja, il-Qorti identifikat nuqqasijiet rigward l-eżami tal-permessi taż-żewġ installazzjonijiet eżaminati.

Dgħufijiet fis-sistema ta’ spezzjoni

93

Il-konformità mal-limiti tal-emissjonijiet tiġi żgurata b’żewġ modi: awtokontrolli mwettqa minn dawk li jiskarikaw l-ilma mormi u kontrolli mwettqa minn korpi pubbliċi ta’ spezzjoni.

94

Fl-erba’ Stati Membri miżjura, l-installazzjonijiet industrijali li jiskarikaw direttament fl-ilma tas-superfiċje huma obbligati bil-liġi li jwettqu awtokontrolli fuq l-effluwent tagħhom⁵⁹. Ġeneralment, il-frekwenza ta’ dawn l-awtokontrolli hija indikata fil-permess tal-iskariki tal-ilma mormi. Fl-Ungerija, ir-Rumanija u s-Slovakkja, il-leġiżlazzjoni tipprevedi l-għadd minimu annwali ta’ kontrolli.

95

Għal kontrolli mwettqa minn korpi pubbliċi ta’ spezzjoni, il-frekwenza tagħhom mhija prevista fl-ebda wieħed mill-erba’ Stati Membri, bl-unika eċċezzjoni tal-kontrolli fuq installazzjonijiet industrijali li jaqgħu taħt id-Direttiva dwar l-Emissjonijiet Industrijali. Għal kontrolli bħal dawn, id-Direttiva tispeċifika l-frekwenza minima meħtieġa. Skont l-istatistika pprovduta mill-Istati Membri għall-2012-2013, il-Qorti tikkonkludi li:

-il-kopertura tal-installazzjonijiet li jaqgħu taħt id-Direttiva msemmija l-aħħar kienet konformi mar-rekwiżiti;

-għall-iskariku dirett minn installazzjonijiet li ma jaqgħux taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva dwar l-Emissjonijiet Industrijali, is-sitwazzjoni dwar il-frekwenza reali tal-ispezzjonijiet pubbliċi hija simili ħafna għal dik ippreżentata fit-Tabella 6: il-frekwenza kienet l-aktar baxxa fis-Slovakkja u għall-Ungerija ma waslet l-ebda data li tippermetti valutazzjoni tal-frekwenza tal-ispezzjonijiet;

-għall-iskariku indirett, korpi pubbliċi ta’ spezzjoni jwettqu ftit li xejn kontrolli fl-installazzjonijiet industrijali kkonċernati minħabba li primarjament hija r-responsabbiltà tal-operatur tal-impjant tat-trattament tal-ilma urban mormi li jiżgura r-rispett tal-limiti tal-emissjonijiet issettjati mill-kuntratt. Il-Qorti sabet li għal 22 minn 26 impjant tat-trattament tal-ilma urban mormi analizzati (85 %) l-operaturi wettqu kontrolli fuq il-post⁶⁰. Għal tlieta mill-erba’ impjanti li kien fadal, l-operaturi qagħdu fuq riżultati tal-awtokontrolli mwettqa minn dawk li jiskarikaw fil-livell industrijali.

96

Miżura waħda fil-pjan ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2009 tas-Slovakkja kienet li s-sistema ta’ spezzjoni tiġi ssikkata. Madankollu, ma kien hemm l-ebda indikazzjoni dwar kif u meta din il-miżura se tiġi implimentata u n-nuqqas ta’ finanzjament għall-implimentazzjoni tas-sistema ssemma bħala l-problema prinċipali.

97

Meta jkun ġie osservat li jkunu nqabżu l-limiti tal-emissjonijiet, huma dovuti multi skont id-dispożizzjonijiet legali fl-erba’ Stati Membri lkoll:

-fil-każ ta’ skariku dirett, il-multi jiġu imposti mill-korp pubbliku ta’ spezzjoni. Il-proċedura hija l-istess bħal dik applikata għal impjanti tat-trattament tal-ilma urban mormi (ara l-paragrafi 76 u 77);

-fil-każ ta’ skariku indirett, il-multi jiġu imposti mill-operaturi tal-impjanti tat-trattament tal-ilma urban mormi. Filwaqt li għall-Ungerija u r-Rumanija l-multa hija relatata mal-kwantità ta’ tniġġis⁶¹ skarikat bejn żewġ qisien ta’ kejl (f’sena), fir-Repubblika Ċeka u fis-Slovakkja l-ammont ikkalkolat ġeneralment kien jirreferi għall-kwantità ta’ tniġġis skarikat dakinhar li sar il-kejl⁶². Il-Qorti tqis li f’każijiet bħal dawn l-ammont dovut x’aktarx li jkun żgħir u l-effett deterrent ikun limitat.

L-imposta fuq it-tniġġis tal-ilma użata parzjalment bħala strument ta’ deterrent kontra l-emissjoni ta’ materjali li jniġġsu

98

L-għadd ta’ materjali li jniġġsu li għalih hija dovuta imposta huwa limitat b’mod partikolari fir-Repubbika Ċeka, fl-Ungerija u fis-Slovakkja (ara l-Anness IV). Għalhekk l-imposta rarament tista’ sservi bħala inċentiv biex ikun hemm konformità mal-limiti ssettjati fil-permess jew inkella biex dawn jinqabżu.

Miżuri u strumenti implimentati mill-Istati Membri sabiex jiġi indirizzat it-tniġġis diffuż mill-agrikoltura

99

Mod importanti kif jitnaqqsu l-emissjonijiet mill-agrikoltura huwa li jiġu rregolati prattiki tal-biedja (eż. regoli dwar l-użu ta’ fertilizzanti, il-ħżin tad-demel, l-użu tal-pestiċidi, in-newba tal-għelejjel eċċ.). Bosta strumenti huma disponibbli (ara l-paragrafu 15) għall-impożizzjoni jew l-inkoraġġiment ta’ prattiki tal-biedja tajbin u l-promozzjoni tal-konformità ta’ attivitajiet tal-biedja mal-leġiżlazzjoni ambjentali.

100

Għalhekk il-Qorti eżaminat jekk:

-id-Direttiva dwar in-Nitrati tintużax bl-aħjar mod possibbli bħala strument biex jiġi indirizzat it-tniġġis min-nitrati;

-il-pjanijiet ta’ azzjoni nazzjonali dwar il-pestiċidi jurux impenn ċar lejn tnaqqis tar-riskji u l-impatti assoċjati mal-użu tal-pestiċidi;

-il-kundizzjonalità hijiex effettiva biex tirrikjedi prattiki tal-biedja tajbin u u biex tiżgura l-konformita ma’ dawn il-prattiki;

-il-potenzjal tal-miżuri ta’ żvilupp rurali biex jindirizzaw kwistjonijiet ta’ kwalità tal-ilma huwiex qed jiġi sfruttat b’mod adegwat;

-il-prinċipju ta’ “min iniġġes iħallas” huwiex qed jiġi applikat fil-każ ta’ tniġġis diffuż mill-agrikoltura.

L-Istati Membri mhumiex qed jużaw il-possibbiltajiet kollha offruti mid-Direttiva dwar in-Nitrati

101

Skont id-Direttiva dwar in-Nitrati (ara t-Tabella 1) l-Istati Membri jridu jinnominaw żoni vulnerabbli għan-nitrati u jeżaminawhom tal-anqas kull erba’ snin. Wieħed mill-kriterji għan-nominazzjoni huwa l-istatus tal-ewtrofikazzjoni tal-korpi tal-ilma⁶³. Id-Direttiva dwar in-Nitrati tal-1991 ħallietha f’idejn l-Istati Membri biex jiddefinixxu l-kriterji tal-klassifikazzjoni għall-kunċett ta’ ewtrofikazzjoni. Dokument ta’ gwida dwar il-valutazzjoni tal-ewtrofikazzjoni fil-kuntest tal-politiki tal-ilma Ewropej kien approvat biss f’Mejju 2009 mid-Diretturi tal-Ilma tal-Istati Membri (u n-Norveġja).

102

L-Istati Membri kellhom jadottaw programmi ta’ azzjoni li jispeċifikaw ir-rekwiżiti li jridu jiġu rispettati mill-bdiewa f’żoni vulnerabbli għan-nitrati. Dawn il-programmi ta’ azzjoni jridu jiġu eżaminati u, jekk ikun meħtieġ, irreveduti kull erba’ snin. L-Istati Membri kellhom ukoll jadottaw Kodiċi ta’ prattika agrikola tajba għall-applikazzjoni volontarja minn dawk li jwettqu attivitajiet ta’ biedja barra żoni vulnerabbli għan-nitrati. Il-programmi ta’ azzjoni u l-Kodiċijiet ma jiġux approvati formalment mill-Kummissjoni. Jekk il-Kummissjoni tivvaluta l-kwalità tagħhom bħala insuffiċjenti, hija limitata għat-teħid ta’ azzjoni legali (ara l-paragrafu 47).

Il-maġġoranza tal-Istati Membri gradwalment żiedu l-qawwa tar-rekwiżiti li jridu jiġu rispettati mill-bdiewa f’żoni vulnerabbli għan-nitrati iżda hemm lok għal aktar titjib

103

Mill-adeżjoni tagħhom mal-UE fl-2004 u l-2007, ir-Repubblika Ċeka, l-Ungerija u r-Rumanija żiedu gradwalment iż-żoni tagħhom nominati bħal vulnerabbli għan-nitrati, filwaqt li fis-Slovakkja kien hemm tnaqqis ta’ 5 %. It-Tabella 7 turi l-perċentwal tal-art agrikola li hija attwalment nominata bħala vulnerabbli għan-nitrati fl-erba’ Stati Membri.

Tabella 7

Il-perċentwal tal-art agrikola nominata bħala vulnerabbli għan-nitrati fil-31.12.2014

Stat Membru | Perċentwal tal-art agrikola f’żoni vulnerabbli għan-nitrati | Bidla mill-ewwel nominazzjoni ‘l hawn
Ir-Repubblika Ċeka | 49 % | + 15 %
L-Ungerija | 63 % | + 42 %
Ir-Rumanija | 58 % | + 625 %
Fl-2013 il-Gvern Rumen iddeċieda li l-programm ta’ azzjoni japplika għat-territorju Rumen kollu¹.
Is-Slovakkja | 57 % | - 5 %

1Skont l-Artikolu 3.5 tad-Direttiva dwar in-Nitrati, l-Istati Membri huma eżentati mill-obbligu li jidentifikaw żoni vulnerabbli speċifiċi jekk jistabbilixxu u japplikaw programmi ta’ azzjoni fit-territorju nazzjonali kollu tagħhom.

Sors: Analiżi mill-QEA tad-dispożizzjonijiet legali nazzjonali.

104

Id-deċiżjoni tar-Rumanija li tapplika l-programm ta’ azzjoni għall-pajjiż kollu hija fil-prinċipju pożittiva mil-lat ta’ kwalità tal-ilma, b’mod partikolari meta jitqies li r-Rumanija għandha l-għadd l-aktar baxx ta’ korpi tal-ilma soġġetti għall-arrikkiment tan-nutrijenti (ara l-Anness II). Madankollu li it-tkabbir taż-żona waħdu mhuwiex biżżejjed biex jinkiseb tnaqqis tan-nitrati fl-ilma. Fiż-żona li kienet nominata qabel (magħmula minn 58 % biss tal-art agrikola) ftit li xejn sar progress fil-kisba ta’ ħżin xieraq tad-demel, wieħed mir-rekwiżiti tal-programm ta’ azzjoni (ara wkoll il-paragrafu 122).

105

Il-Qorti sabet li r-rekwiżiti ta’ kull reviżjoni tal-programmi ta’ azzjoni tar-Repubblika Ċeka, l-Ungerija u r-Rumanija jew żdiedu fl-għadd jew inkella saru aktar stretti, filwaqt li fis-Slovakkja xi wħud mir-rekwiżiti saru inqas stretti. It-tisħiħ tar-rekwiżiti huwa parzjalment dovut għall-azzjoni mill-Kummissjoni (ara l-eżempji fil-Kaxxa 1). Il-fatt li għadd ta’ rekwiżiti saru wkoll aktar preċiżi, jgħin lill-applikazzjoni u l-infurzar tagħhom.

Kaxxa 1

Eżempji tal-effetti tat-talbiet magħmula mill-Kummissjoni lir-Repubblika Ċeka u lill-Ungerija

L-Istati Membri kellhom jidentifikaw il-kapaċità tar-reċipjenti ta’ ħżin tad-demel tal-bhejjem. Il-kapaċità għandha tkun tali li r-reċipjent ikun jista’ jaħżen id-demel prodott għal perjodu tal-inqas daqs il-perjodu li matulu l-ebda demel ma huwa permess li jiġi applikat fuq l-art. Għaldaqstant, il-kapaċità hija espressa f’xhur. Fir-Repubblika Ċeka l-kapaċità żdiedet b’riżultat tal-azzjoni mill-Kummissjoni. Konformità immedjata mar-rekwiżit ma ġietx mitluba minn dawk il-bdiewa li kienu għadhom kemm daħlu taħt l-obbligu fl-2012 biż-żieda fiż-żoni vulnerabbli għan-nitrati. Minflok, huma bbenefikaw minn perjodu tranżizzjonali (skadenza għall-konformità: tmiem l-2015). Dan il-perjodu ġie abolit b’riżultat tal-azzjoni mill-Kummissjoni b’effett minn nofs l-2014.

Fl-Ungerija, il-Kummissjoni ddiskutiet obbligi tal-ħżin u perjodi tranżizzjonali mal-awtoritajiet kompetenti. Għal ċerti bdiewa, l-iskadenzi inizjali ġew estiżi sal-31.12.2014. Għaldaqstant, dawn il-bdiewa kellhom 10 snin mill-adeżjoni tal-pajjiż biex jikkonformaw mar-rekwiżiti. Għal bdiewa f’żoni li kienu għadhom kemm ġew nominati bħala vulnerabbli għan-nitrati fl-2013, l-iskadenza kienet il-31.12.2014 għall-ħżin tad-demel likwidu u t-22.12.2015 għall-ħżin tad-demel. Madankollu, il-Kummissjoni ma kkontestatx dawn l-iskadenzi tranżizzjonali ssettjati mill-awtoritajiet Ungeriżi.

Stampa 2 — Reċipjent ta’ ħżin għad-demel likwidu

Sors: Il-QEA.

Kaxxa 2

Eżempji ta’ rekwiżiti fl-Ungerija u fir-Rumanija li huma inqas impenjattivi mir-rakkomandazzjonijiet fl-istudju mwettaq f’isem il-Kummissjoni

Fl-Ungerija, il-perjodu li matulu hija pprojbita l-applikazzjoni fuq l-art ta’ ċerti tipi ta’ fertilizzanti huwa mill-31 ta’ Ottubru sa Frar 15 (tliet xhur u nofs). Ir-rakkomandazzjonijiet issuġġerew perjodu mill-1 ta’ Awwissu sal-1 ta’ Frar (sitt xhur) għal raba’ b’inċertezza probabbli ta’ bejn wieħed u ieħor xahar.

Fir-Rumanija, ir-regola ġenerali hija li l-applikazzjoni ta’ fertilizzanti mhijiex permessa fi ħdan metru minn kanal tal-ilma fuq blokka fiżika ta’ art b’inklinazzjoni medja sa 12 % u fi ħdan tliet metri fuq blokka fiżika ta’ art b’inklinazzjoni ta’ aktar minn 12 %. Hemm regoli speċifiċi oħra għal diversi tipi ta’ żoni tal-protezzjoni tal-ilma.

Ir-rakkomandazzjonijiet issuġġerew strixxi ta’ lqugħ⁶⁴ ta’ wisa’ ta’ mill-inqas 25 metru u fil-każ ta’ art inklinata (aktar minn 8 %), l-istrixxi ta’ lqugħ għandhom jiġu rduppjati jew anke triplikati. Fil-korrispondenza tagħha mar-Rumanija, il-Kummissjoni kienet tal-opinjoni wkoll li l-istrixxi ta’ lqugħ ma kinux wiesgħa biżżejjed iżda ma segwietx din il-kwistjoni.

106

Għalkemm ir-rekwiżiti ġew issikkati, huma inqas impenjattivi minn dawk stipulati fi studju tal-2011⁶⁵ imwettaq f’isem il-Kummissjoni u użat mill-Kummissjoni fil-valutazzjonijiet tagħha tal-pjanijiet ta’ azzjoni. Eżempji jinsabu fil-Kaxxa 2.

107

Bosta kwistjonijiet⁶⁶, li għalihom l-Istati Membri kellhom rekwiżiti jew setgħu jiddefinixxu rekwiżiti taħt id-Direttiva dwar in-Nitrati, saru kwistjonijiet li għalihom l-Istati Membri kellhom jiddefinixxu standards taħt il-KAAT⁶⁷. Il-Qorti sabet li l-istandards KAAT għall-”ġestjoni tal-art” u ż-”żamma ta’ kopertura minima tal-ħamrija” huma identiċi jew saħansitra aktar stretti minn dak li huwa inkluż fil-programmi ta’ azzjoni tal-erba’ Stati Membri. Minbarra dan, hemm lok għal aktar titjib tal-istandards (ara l-paragrafu 135).

108

Fir-rigward tal-fertilizzanti, l-Istati Membri speċifikaw limitazzjonijiet fuq l-ammont ta’ nitroġenu li jiġi applikat (kg/ha). Madankollu, ma użawx l-opportunità li jipprovdu limitazzjonijiet simili għall-fosforu⁶⁸.

Nuqqasijiet fil-programmi ta’ azzjoni Slovakki u Ċeki wasslu għal azzjonijiet ulterjuri mill-Kummissjoni

109

F’Novembru 2012 il-Kummissjoni bdiet proċedura ta’ ksur kontra s-Slovakkja rigward it-tieni programm ta’ azzjoni li kien ġie approvat fl-2011. F’Jannar 2013 inbdiet “proċedura pilota” mar-Repubblika Ċeka rigward it-tielet programm ta’ azzjoni approvat fl-2012.

110

Sa Novembru 2015, kienx għad mhemmx pożizzjoni finali tal-Kummissjoni b’riżultat tal-informazzjoni pprovduta miż-żewġ Stati Membri⁶⁹ kkonċernati u l-azzjonijiet meħuda minnhom.

Il-programmi ta’ azzjoni għad ma għandhom l-ebda effett fuq il-konsum tal-fertilizzanti u huwa diffiċli li jiġi vvalutat l-effett fuq l-ewtrofikazzjoni

111

Indikatur wieħed li jista’ jaqbad l-adegwatezza tar-rekwiżiti imposti fuq il-bdiewa huwa l-evoluzzjoni tal-konsum tal-fertilizzanti tan-nitroġenu. Il-konsum⁷⁰ tal-fertilizzanti minerali żdied fl-erba’ Stati Membri lkoll matul il-perjodu 2004-2012⁷¹ filwaqt li s-superfiċje tar-raba’ ma nbidlitx b’mod sinifikanti. Fl-istess ħin, il-konsum ta’ fertilizzanti organiċi (bħad-demel) ma jurix xejra ċara, la ‘l fuq u lanqas ‘l isfel.

112

Indikatur utli ieħor għall-valutazzjoni tal-effettività tal-programmi ta’ azzjoni huwa l-evoluzzjoni tal-istatus ewtrofiku tal-ilmijiet għalkemm l-istatus ewtrofiku huwa r-riżultat tal-impatt tas-sorsi kollha tat-tniġġis mhux dawk tal-agrikoltura biss.

113

L-Istati Membri kellhom ifasslu programmi tal-monitoraġġ tal-ilma biex ikejlu l-konċentrazzjonijiet tan-nitrati fl-ilma ħelu u biex jeżaminaw l-istatus ewtrofiku tal-ilmijiet tagħhom tal-inqas kull erba’ snin. L-aħħar rapporti ta’ implimentazzjoni ġew ippreżentati mill-Istati Membri fl-2012 u jirrigwardaw il-perjodu 2008-2011. Ir-rapport li jmiss huwa dovut f’Ġunju 2016 dwar il-perjodu 2012-2015. Il-perjodu ta’ rapportar taħt id-Direttiva dwar in-Nitrati mhuwiex armonizzat mal-iskeda ta’ żmien għall-adozzjoni tal-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara⁷².

114

It-tfassil ta’ konklużjonijiet dwar l-evoluzzjoni tal-istatus ewtrofiku tal-korpi tal-ilma huwa diffiċli minħabba li s-settijiet tad-data għall-perjodi 2004-2007 u 2008-2011 mhumiex komparabbli⁷³. Din id-data mir-rapporti tal-2012 dwar l-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar in-Nitrati lanqas ma kienet direttament komparabbli mad-data fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara minħabba fl-użu ta’ kriterji differenti ta’ valutazzjoni (ara l-paragrafu 101).

115

Abbażi tad-data rrapportata għall-2008-2011, fir-Repubblika Ċeka, fl-Ungerija u fis-Slovakkja, bejn 31 % sa 65 % tal-ilma tas-superfiċje kien ewtrofiku. Fir-Rumanija, inqas minn 15 % tax-xmajjar kienu ewtrofiċi; is-sitwazzjoni għal ilmijiet oħra (bħal lagi u ilmijiet kostali) kienet iġġudikata bħala mhux daqshekk tajba.

Il-mekkaniżmu għall-infurzar tad-Direttiva dwar in-Nitrati ma għandux l-effett deterrent

116

Id-Direttiva dwar in-Nitrati ma kienet tinkludi l-ebda dispożizzjoni speċifika rigward il-mekkaniżmu ta’ infurzar.

117

Bl-introduzzjoni tal-kundizzjonalità (ara l-paragrafu 133) l-Istati Membri jridu jivverifikaw l-applikazzjoni ta’ ċerti standards u jnaqqsu pagamenti ta’ għajnuna meta jinstab nuqqas ta’ konformità. Taħt ir-rekwiżit statutorju obbligatorju 4⁷⁴ (SMR-4) l-Istati Membri jridu jiċċekkjaw l-applikazzjoni mill-bdiewa tal-programmi ta’ azzjoni dwar in-nitrati. Il-bdiewa li ma jirċevux għajnuna (pagamenti diretti) taħt il-politika agrikola komuni u/jew għajnuna taħt ċerti miżuri tal-programmi tal-iżvilupp rurali mhumiex soġġetti għal kontrolli tal-SMR-4.

118

Minbarra l-kontrolli tal-SMR-4, l-erba’ Stati Membri lkoll iwettqu kontrolli fuq l-applikazzjoni tad-Direttiva dwar in-Nitrati, minn hawn ‘il quddiem imsejħa “kontrolli nazzjonali”. Fl-ebda wieħed mill-erba’ Stati Membri miżjura ma kienu jeżistu rekwiżiti legali fir-rigward tal-kopertura tal-”kontrolli nazzjonali” (perċentwal tal-popolazzjoni totali li trid tiġi ċċekkjata) u fir-rigward tal-għażla tal-kampjun. Il-perċentwal reali tal-popolazzjoni tal-bdiewa koperta minn dawn il-kontrolli nazzjonali fl-2012⁷⁵ kien baxx ħafna (inqas minn 3 %).

119

Fir-Repubblika Ċeka u fis-Slovakkja, il-”kontrolli nazzjonali” u l-kontrolli tal-SMR-4 jitwettqu mill-istess awtorità u fiż-żewġ pajjiżi l-oħra jitwettqu minn awtoritajiet differenti. Fir-rigward tar-rekwiżiti tassew koperti mill-”kontrolli nazzjonali”, is-sitwazzjoni tvarja skont l-Istat Membru:

-kważi r-rekwiżiti kollha tal-programmi ta’ azzjoni huma parti mill-kontrolli nazzjonali fl-Ungerija⁷⁶ u fis-Slovakkja;

-fir-Repubblika Ċeka xi wħud mir-rekwiżiti tal-programm ta’ azzjoni jiġu ċċekkjati taħt il-”kontrolli nazzjonali” u oħrajn taħt kontrolli tal-SMR-4. Billi l-kampjun huwa l-istess għaż-żewġ kontrolli, kważi r-rekwiżiti kollha jiġu ċċekkjati fil-prattika, iżda l-penali li jridu jiġu applikati huma differenti (ara l-paragrafi 120 u 144);

-fir-Rumanija, għadd ta’ rekwiżiti mhumiex inklużi fl-istruzzjonijiet li jridu jiġu segwiti mill-ispetturi għall-azjendi agrikoli li għandhom bejn 8 unitajiet u 100 unità ta’ bhejjem⁷⁷.

120

Il-Qorti sabet li meta l-”kontrolli nazzjonali” jiskopru nuqqas ta’ konformità mar-rekwiżiti, mhux neċessarjament jiġu applikanti penali jew, fejn jiġu imposti multi, l-ammonti huma baxxi u b’hekk jillimitaw l-effett deterrent:

-fir-Rumanija, għall-kontrolli li jkopru azjendi agrikoli li jkollhom bejn 8 unitajiet u 100 unità ta’ bhejjem, ġeneralment ma tiġi applikata l-ebda penali iżda minflok tinħtieġ azzjoni rimedjali;

-fis-Slovakkja ma hemm l-ebda penali ssettjata bil-liġi għal għadd ta’ kwistjonijiet (bħal nuqqas ta’ rispett tar-rekwiżiti tal-ħżin jew nuqqas ta’ rispett tal-perjodu ta’ projbizzjoni għall-applikazzjoni, fuq l-art, ta’ fertilizzanti);

-fl-Ungerija, il-qafas legali jipprevedi penali fejn hemm nuqqas ta’ dispożizzjoni tad-data jew tniġġis min-nitrati. Madankollu, il-multa massima fiż-żewġ każijiet hija relattivament baxxa. Minbarra dan, huwa diffiċli li tiġi applikata l-penali għat-tniġġis min-nitrati minħabba li jeħtieġ (i) prova li kien in-nuqqas ta’ rispett tar-regoli dwar l-applikazzjoni tal-fertilizzanti li wassal għat-tniġġis u (ii) valutazzjoni tal-grad tat-tniġġis;

-fir-Repubblika Ċeka, jiġu applikati penali għan-nuqqas ta’ rispett ta’ kundizzjonijiet tal-fertilizzanti u tal-ħżin iżda l-multa medja imposta skont it-tip ta’ ksur fl-2010 sa l-2013 kienet relattivament baxxa.

121

B’mod kumplessiv il-Qorti sabet li l-informazzjoni inkluża fir-rapport ta’ implimentazzjoni tal-2012 mibgħut lill-Kummissjoni dwar il-kontrolli mwettqa u n-nuqqas ta’ konformità li nstab kienet ġenerali ħafna u xi kultant inkompleta. Barra minn hekk mhux dejjem instab li ċ-ċifri kienu affidabbli. Dan ifixkel b’mod sinifikanti kwalunkwe valutazzjoni tas-sitwazzjoni kumplessiva mill-Kummissjoni.

122

Nuqqas ta’ rispett tar-rekwiżit dwar il-kapaċità tal-ħżin għad-demel tal-bhejjem ġie osservat frekwentement minn dawn il-kontrolli. Waħda mir-raġunijiet irrapportata kienet in-nuqqas ta’ riżorsi finanzjarji għall-finanzjament tal-konstruzzjoni ta’ reċipjenti xierqa ta’ ħżin.

Pjanijiet ta’ azzjoni dwar il-pestiċidi jbatu minn nuqqasijiet

123

L-Istati Membri kellhom jadottaw pjanijiet nazzjonali ta’ azzjoni li jinkludu objettivi kwantifikati, miri, miżuri u skedi ta’ żmien immirati lejn it-tnaqqis tar-riskji u l-impatt tal-użu tal-pestiċidi (ara-Tabella 2). Dawn il-pjanijiet ta’ azzjoni kellhom jiġu adottati u kkomunikati lill-Kummissjoni sas-26 ta’ Novembru 2012.

Il-pjanijiet ta’ azzjoni ma fihomx objettivi kwantifikati u skadenzi għall-implimentazzjoni tal-miżuri

124

Il-Qorti sabet li l-pjanijiet nazzjonali ta’ azzjoni ma kinux jinkludu:

-skeda ta’ żmien għall-implimentazzjoni tal-miżuri fl-Ungerija u fis-Slovakkja;

-l-ammont ta’ riżorsi finanzjarji meħtieġa għall-implimentazzjoni tal-miżuri ssuġġeriti fl-Ungerija, fis-Slovakkja u fir-Rumanija;

-miri kwantitattivi kumplessivi bħar-rata ta’ tnaqqis fl-użu tal-pestiċidi jew tnaqqis tal-indiċi tal-frekwenza tat-trattament (intensità tal-użu tal-pestiċidi).

125

Mil-lat pożittiv huwa nnotat li l-pjanijiet ta’ azzjoni tar-Repubblika Ċeka, tar-Rumanija u tas-Slovakkja jinkludu miżuri rigward l-istabbiliment ta’ żoni ta’ lqugħ ta’ daqs xieraq fejn ma jistgħux jintużaw il-pestiċidi. Għar-Rumanija, ara wkoll il-paragrafu 135. L-Ungerija għandha miżura dwar strixxi ta’ lqugħ fil-pjan tagħha ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2009.

126

Ir-rapport tal-Kummissjoni dwar l-evalwazzjoni tal-pjanijiet ta’ azzjoni dovuti sa Diċembru 2014 kien għadu ma ġiex ippubblikat sa nofs l-2015. Il-Kummissjoni ma niedet l-ebda proċedura ta’ ksur għal insuffiċjenza rigward il-kontenut tal-miżuri inklużi fil-pjanijiet ta’ azzjoni.

Ġestjoni integrata tal-organiżmi ta’ ħsara se tiġi applikata b’mod gradwali biss

127

Skont id-Direttiva dwar il-Pestiċidi, mill-1 ta’ Jannar 2014 ‘il quddiem l-Istati Membri jridu jiżguraw li jiġu applikati l-prinċipji ġenerali tal-ġestjoni integrata tal-organiżmi ta’ ħsara⁷⁸. L-għan prinċipali huwa li jiġi żgurat li l-użu ta’ prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti⁷⁹ jinżamm fil-livell minimu meħtieġ.

128

Għall-applikazzjoni korretta tal-prinċipji tal-ġestjoni integrata tal-organiżmi ta’ ħsara, iridu jkunu disponibbli linji gwida. Fiż-żmien meta sar ir-rapportar, il-linji gwida speċifiċi għall-għelejjel kienu fil-proċess li jiġu stabbiliti mill-Istati Membri. Ir-rispett tal-prinċipji ġenerali tal-ġestjoni integrata tal-organiżmi ta’ ħsara jrid jiġi inkluż bħala rekwiżit bażi taħt il-programmi tal-iżvilupp rurali tal-2014-2020, fejn ikunu jistgħu jiġu ffinanzjati biss l-ispejjeż relatati mal-impenji li jmorru lil hinn minn dan ir-rekwiżit bażi.

129

Is-suċċess tal-applikazzjoni tal-ġestjoni integrata tal-organiżmi ta’ ħsara se jiddependi mill-adegwatezza tal-linji gwida u minn affarijiet bħar-riżorsi finanzjarji disponibbli għas-servizzi konsultattivi għall-azjendi agrikoli, il-kwalità tal-miżuri ta’ taħriġ għall-utenti tal-prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti u l-faċilità ta’ ċċekkjar tar-rekwiżiti.

Jeħtieġ li jissaħħaħ il-mekkaniżmu għall-infurzar tad-Direttiva dwar il-Pestiċidi

130

L-Istati Membri kienu meħtieġa mid-Direttiva li jiddeterminaw penali applikabbli għall-ksur ta’ dispożizzjonijiet nazzjonali adottati skont din id-Direttiva. Il-Qorti sabet li l-penali kif issettjati mid-dispożizzjonijiet legali nazzjonali ma jkoprux it-tipi kollha ta’ ksur. Pereżempju, fl-Ungerija, fir-Rumanija u fis-Slovakkja, sa nofs l-2015 il-penali li jridu jiġu applikati f’każ ta’ nuqqas ta’ rispett tal-ġestjoni integrata tal-organiżmi ta’ ħsara kienu għadhom ma ġewx iddefiniti mid-dispożizzjonijiet legali nazzjonali stabbiliti. Barra minn hekk, il-multi ma kinux ġew iddefiniti fil-każijiet kollha għall-użu ta’ prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti li ma kienx konformi mal-kundizzjonijiet speċifikati fuq it-tikketta tal-prodott.

131

Ma hemm l-ebda rekwiżit speċifiku tal-UE fir-rigward tal-kopertura ta’ kontrolli⁸⁰. Id-dispożizzjonijiet legali nazzjonali ma indikaw, fl-ebda wieħed mill-erba’ Stati Membri, perċentwal minimu tal-popolazzjoni li jrid jiġi ċċekkjat. Madankollu, għadd limitat ta’ aspetti rigward l-użu tal-prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti huwa parti mill-kundizzjonalità:

-kontrolli tal-SMR-9⁸¹ jimmiraw prinċipalment lejn il-verifikazzjoni li jintużaw prodotti awtorizzati biss u li l-użu huwa konformi mal-kundizzjonijiet speċifikati fuq it-tikketta tal-prodott. L-SMR-9 ilu jiġi ċċekkjat mill-2011 ‘il hawn fi tlieta mill-Istati Membri u fir-Rumanija mill-2014;

-l-użu sostenibbli ta’ pestiċidi, b’mod partikolari fil-forma ta’ konformità mal-prinċipji ta’ ġestjoni integrata tal-organiżmi ta’ ħsara, oriġinarjament kien se jiġi inkluż fil-kundizzjonalità mill-2014 ‘il quddiem. Madankollu, skont ir-Regolament 1306/2013⁸², il-perjodu ta’ żmien ta’ din l-inklużjoni issa huwa inċert billi jiddependi mill-progress li jkun sar mill-Istati Membri fl-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar il-Pestiċidi.

132

Fid-dawl tal-għadd limitat ta’ aspetti koperti mill-kundizzjonalità, l-aspetti l-oħra kollha (bħall-projbizzjoni tat-traxxix tal-bexx mill-ajru, l-adegwatezza tat-tagħmir tal-applikazzjoni, il-ġestjoni integrata tal-organiżmi ta’ ħsara) għandhom jiġu koperti minn “kontrolli nazzjonali”. Il-pjanijiet ta’ azzjoni tal-Istati Membri lkoll minbarra s-Slovakkja indikaw ukoll il-ħtieġa li jsaħħu l-kontrolli fil-qasam tal-prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti.

Il-mekkaniżmu ta’ kundizzjonalità għandu impatt iżda mhuwiex qed jiġi sfruttat bis-sħiħ

133

Il-kundizzjonalità li torbot pagamenti diretti taħt il-politika agrikola komuni mar-rispett ta’ għadd ta’ rekwiżiti ġiet introdotta fl-2005 (ara l-paragrafu 15). Il-punt sa fejn l-objettivi ambjentali, f’dan il-każ it-titjib tal-kwalità tal-ilma, se jintlaħqu minn dan il-mekkaniżmu jiddependi prinċipalment minn kemm huma impenjattivi r-rekwiżiti tal-Istati Membri u mill-effettività tal-mekkaniżmu ta’ infurzar stabbilit.

134

L-Istati Membri huma responsabbli mill-implimentazzjoni tal-kundizzjonalità. Għall-SMRs⁸³ dan jinkludi l-introduzzjoni tal-elementi rilevanti tal-leġiżlazzjoni speċifika fl-ambitu tal-kundizzjonalità. Għall-KAAT dan jinkludi l-promulgazzjoni tal-istandards rilevanti fil-leġiżlazzjoni nazzjonali jew f’dik reġjonali u d-definizzjoni tal-obbligi prattiċi li l-bdiewa huma mistennija josservaw. L-Istati Membri kellhom jiddefinixxu wkoll rekwiżiti minimi għall-użu tal-fertilizzanti⁸⁴ u l-użu ta’ prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti⁸⁵ li huma applikabbli għal ċerti miżuri taħt il-programmi tal-iżvilupp rurali (bħall-miżura agroambjentali).

Rekwiżiti li jridu jiġu rispettati mill-bdiewa jistgħu jiġu mtejba għal kwalità aħjar tal-ilma

135

Hemm żewġ standards KAAT li huma ta’ importanza partikolari għat-titjib tal-kwalità tal-ilma: (i) l-istandard dwar l-istabbiliment ta’ strixxi ta’ lqugħ matul il-kanali tal-ilma u (ii) l-istandard dwar l-erożjoni tal-ħamrija. Madankollu l-ebda wieħed mill-erba’ Stati Membri ma stabbilixxa strixxi ta’ lqugħ tad-daqs rakkomandat minn studju mwettaq għall-Kummissjoni (ara l-paragrafu 106 u l-Kaxxa 2). Jerġa’ iżjed mir-rekwiżiti tad-Direttiva dwar in-Nitrati, ir-Rumanija pprojbiet ukoll l-użu tal-pestiċidi fuq dawn l-istrixxi ta’ lqugħ. Ir-rekwiżiti imposti mill-Istati Membri b’riżultat tal-istandard dwar l-erożjoni tal-ħamrija setgħu kienu aktar impenjattivi kif jidher mill-eżempji mogħtija fil-Kaxxa 3.

Kaxxa 3

Eżempji ta’ rekwiżiti relatati mal-erożjoni li jistgħu jittejbu fl-erba’ Stati Membri lkoll

It-tip ta’ għalla⁸⁶ mħawla huwa fattur wieħed li jinfluwenza l-grad tal-erożjoni. Fir-Rumanija u fis-Slovakkja l-ebda għalla ma hija pprojbita fuq art vulnerabbli għall-erożjoni.

Fir-Repubbika Ċeka u fl-Ungerija ċerti għelejjel huma pprojbiti fuq rqajja’ art speċifikati. Madankollu, is-superfiċe tal-art ikkonċernata b’dawn ir-regoli hija aktar baxxa mis-superfiċje reali tal-art li hija suxxettibbli għall-erożjoni.

136

Fir-rigward tar-rekwiżiti minimi għall-pagamenti tal-iżvilupp rurali għall-perjodu tal-programm 2007-2013 (ara l-paragrafu 134):

-f’dak li jikkonċerna t-tniġġis mill-fosforu li jkun jinsab fil-fertilizzanti l-ebda wieħed mill-Istati Membri ma ddefinixxa rekwiżiti għalkemm dan kien meħtieġ mir-Regolament rilevanti tal-UE;

-l-Ungerija ma ddefinietx rekwiżiti minimi sinifikattivi dwar il-fertilizzanti għall-bdiewa li mhumiex f’żoni vulnerabbli, u dawk iddefiniti għall-bdiewa f’żoni vulnerabbli kienu inkompleti;

-f’dak li jikkonċerna r-regoli dwar l-użu tal-pestiċidi viċin tal-ilma, l-erba’ Stati Membri prinċipalment stabbilew regoli għal żoni ta’ protezzjoni speċjali bħal dawk nominati għall-astrazzjoni tal-ilma intenzjonat għall-konsum mill-bniedem. Ara wkoll il-paragrafu 135 dwar strixxi ta’ lqugħ.

137

Fil-kuntest tal-approvazzjoni tal-programmi tal-iżvilupp rurali għall-perjodu tal-programm 2014-2020, il-Kummissjoni vvalutat il-kundizzjonalitajiet ex ante li ġejjin: (i) jekk ġewx iddefiniti l-istandards KAAT u (ii) jekk ġewx issodisfati r-rekwiżiti minimi għall-fertilizzanti u l-prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti applikabbli għal ċerti miżuri taħt il-programmi tal-iżvilupp rurali. Il-Kummissjoni ma xeħtitx dubju fuq l-adegwatezza tar-rekwiżiti, f’termini tal-effettività tal-ilħuq tal-objettivi għall-politika tal-ilma tal-UE, minkejja d-dgħufijiet deskritti hawn fuq (ara l-paragrafi 135 u 136)⁸⁷.

Mekkaniżmu ta’ infurzar tal-kundizzjonalità, deterrent insuffiċjenti

138

Il-bdiewa li ma jirċevux għajnuna taħt il-politika agrikola komuni u/jew il-programmi tal-iżvilupp rurali mhumiex soġġetti għal kontrolli tal-kundizzjonalità. Fil-fatt, azjendi agrikoli b’erja ta’ inqas minn ettaru mhumiex eliġibbli għal pagamenti diretti taħt il-politika agrikola komuni. Bl-eċċezzjoni tar-Rumanija⁸⁸, l-azjendi agrikoli li għandhom erja ta’ inqas minn ettaru jirrappreżentaw sehem negliġibbli tal-art agrikola.

139

Il-Qorti tikkonkludi li, f’termini tad-daqs tal-kampjun, ir-rekwiżit tal-UE⁸⁹ li jiġi kopert 1 % tal-bdiewa li jridu japplikaw l-istandards tal-kundizzjonalità nqabeż kemxejn mill-erba’ Stati Membri lkoll fl-2011 sal-2013. Rata ta’ 1 % timplika li, bħala medja, hemm il-probabbiltà li bidwi jiġi ċċekkjat darba kull 100 sena.

140

Bl-istess mod, l-erba’ Stati Membri miżjura lkoll irrispettaw ir-rekwiżit tal-UE dwar il-qasma bejn il-kampjunar ibbażat fuq ir-riskju⁹⁰ u dak li jittieħed b’mod aleatorju. Madankollu, l-analiżi tar-riskju titlef parzjalment it-tifsira tagħha minħabba li l-kampjun reali ċċekkjat mhux neċessarjament jikkonsisti biss f’dawk il-bdiewa meqjusa bħala l-ogħla fil-klassifikazzjoni tar-riskju. Dan huwa minħabba l-fatt li l-għażla finali tieħu inkunsiderazzjoni wkoll ir-riżorsi umani disponibbli għall-awtorità nazzjonali/reġjonali li tkun qed twettaq il-kontrolli.

141

Fir-rigward tal-kontenut tal-kontrolli, il-Qorti sabet li:

-f’dak li għandu x’jaqsam mal-SMR-4 dwar l-applikazzjoni tad-Direttiva dwar in-Nitrati, il-kontrolli fl-Ungerija, ir-Rumanija u s-Slovakkja jkopru l-maġġoranza tar-rekwiżiti ddefiniti fil-programmi ta’ azzjoni dwar in-nitrati. Fir-Repubblika Ċeka, xi rekwiżiti tal-programm ta’ azzjoni dwar in-nitrati huma koperti mill-kontrolli tal-kundizzjonalità filwaqt li oħrajn huma koperti mill-”kontrolli nazzjonali” (ara l-paragrafu 119);

-f’dak li jikkonċerna r-rekwiżiti minimi applikabbli għal ċerti miżuri taħt il-programmi tal-iżvilupp rurali, il-kontrolli fl-Ungerija kienu insuffiċjenti (ara l-paragrafu 136). Fir-Repubblika Ċeka u fir-Rumanija l-kontrolli ma koprewx ir-rekwiżit dwar il-kapaċità tal-ħżin tad-demel. Fir-Rumanija mhux l-aspetti kollha tar-rekwiżiti minimi għall-użu tal-prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti ġew iddefiniti u għaldaqstant il-kontrolli kienu limitati għall-verifikazzjoni li prodotti awtorizzati biss intużaw.

142

Limitazzjoni intrinsika waħda tas-sistema ta’ kontrolli tal-kundizzjonalità hija li xi rekwiżiti huma, min-natura tagħhom, diffiċli ħafna li jiġu ċċekkjati. Pereżempju, xi wħud jistgħu jiġu ċċekkjati biss matul ċertu perjodu tas-sena jew fin-nuqqas ta’ ċerti kundizzjonijiet meteoroloġiċi (eż. riħ qawwi, ġelu), li mhux neċessarjament jikkoinċidu mat-twaqqit taż-żjara fuq il-post. Għall-erba’ Stati Membri miżjura, kien hemm konċentrazzjoni qawwija tal-kontrolli fit-tieni nofs tas-sena. Ma seħħ l-ebda kontroll (l-Ungerija u r-Rumanija), jew seħħ biss propozjon baxx ħafna minnhom waqt ix-xhur tax-xitwa jew fil-perjodu prinċipali ta’ veġetazzjoni. Minbarra li jmur kontra ċerti rekwiżiti regolatorji, dan ifisser li xi rekwiżiti relatati mal-ilma ma jistgħux jiġu vverifikati viżwalment fl-għalqa.

143

L-effettività tal-kontrolli hija affettwata wkoll mill-fatt li evidenza importanti tieħu l-forma ta’ dikjarazzjonijiet magħmula mill-bdiewa stess b’mod partikolari fil-forma tar-reġistru tal-fertilizzazzjoni (li jinkludi data dwar il-perjodu tal-fertilizzazzjoni u l-kwantitajiet applikati). Aktar ma jkunu frekwenti l-aġġornamenti tar-reġistru, aktar tkun preċiża l-informazzjoni. Ir-reġistru għandu jew jinżamm kontinwament (l-Ungerija, ir-Rumanija u s-Slovakkja) jew inkella għandu jiġi aġġornat fi tmiem kull xahar (ir-Repubblika Ċeka).

144

Fl-aħħar nett, għal ħafna rekwiżiti, l-ispiża tal-bidwi fir-rigward tal-kundizzjonalità (pereżempju f’termini ta’ produzzjoni u introjtu mitlufa) hija ogħla mill-multa li tista’ tiġi imposta, jiġifieri t-tnaqqis massimu tal-ammont ta’ għajnuna huwa, l-aktar l-aktar, ta’ 5 % biss⁹¹ u għalhekk tnaqqis bħal dan ma għandu l-ebda effett reali deterrent⁹².

Il-potenzjal tal-miżuri ta’ żvilupp rurali biex jindirizzaw kwistjonijiet dwar il-kwalità tal-ilma mhuwiex qed jiġi sfruttat bis-sħiħ

145

Il-miżuri supplimentari għal-leġiżlazzjoni eżistenti (bħad-Direttiva dwar in-Nitrati) li ġew stipulati fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara kienu marbuta prinċipalment mal-programmi tal-iżvilupp rurali⁹³.

146

Dawn il-programmi fihom settijiet ta’ miżuri li lejhom il-popolazzjonijiet fil-mira (eż. bdiewa) jistgħu jagħmlu impenn volontarjament. Benefiċjarji ta’ miżuri ta’ żvilupp rurali jidħlu għall-konformità ma’ kundizzjonijiet speċifiċi ssettjati mill-Istat Membru tagħhom.

Inqas minn 30 % tal-art agrikola hija koperta minn skemi agroambjentali li jistgħu jwasslu għal titjib fil-kwalità tal-ilma

147

Il-Qorti sabet li l-pressjoni tat-tniġġis mill-agrikoltura fuq l-ilma kienet deskritta f’termini ġenerali ħafna fil-programmi tal-iżvilupp rurali tal-2007-2013 tal-erba’ Stati Membri u ma kinitx neċessarjament konsistenti⁹⁴ mal-informazzjoni fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara⁹⁵.

148

Ir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 1974/2006⁹⁶ indika l-miżuri li jistgħu jiffurmaw parti minn programm tal-iżvilupp rurali. Il-miżuri l-aktar importanti użati fl-erba’ Stati Membri b’impatt pożittiv dirett fuq il-kwalità tal-ilma huma dawn li ġejjin:

-il-Miżura 121 “modernizzar tal-azjendi agrikoli”: l-erba’ Stati Membri⁹⁷ użaw din il-miżura biex jiffinanzjaw reċipjenti ta’ ħżin tad-demel. Ir-rapporti annwali ta’ implimentazzjoni li jiddeskrivu l-progress tal-miżuri ma jipprovdux informazzjoni dwar l-għadd ta’ faċilitajiet ta’ ħżin u l-ispiża tal-investiment kofinanzjata;

-il-Miżura 214 “pagamenti agroambjentali” (ara l-paragrafu 13): l-importanza tal-miżura f’termini ta’ riżorsi finanzjarji allokati taħt il-perjodu tal-programm 2007-2013⁹⁸ tvarja skont l-Istat Membru (ara t-Tabella 8);

-il-Miżura 221 “l-ewwel afforestazzjoni⁹⁹ ta’ art agrikola”: din il-miżura ma kinitx prijorità fl-erba’ Stati Membri billi ammont żgħir ħafna ta’ riżorsi finanzjarji kien ġie allokat għaliha.

149

Ir-Repubblika Ċeka u l-Ungerija rrapportaw ukoll¹⁰⁰ il-Miżuri 211 “ħlasijiet għal intoppi naturali lill-bdiewa f’żoni muntanjużi” u/jew 212 “ħlasijiet lill-bdiewa f’żoni b’intoppi, barra minn żoni muntanjużi” bħala li qed jikkontribwixxu għall-kwalità tal-ilma. Iż-żewġ Stati Membri l-oħra ma rrapportaw l-ebda żona għalkemm huma wkoll nefqu fondi taħt dawn il-miżuri. Il-Qorti tqis li dawn il-miżuri għandhom impatt indirett biss billi l-għan prinċipali tagħhom huwa li jiżguraw l-użu kontinwu tal-art agrikola. Iż-żamma ma ttejjibx is-sitwazzjoni għall-ambjent, iżda n-nuqqas ta’ preservazzjoni jkun jaggravaha¹⁰¹. Fir-Repubblika Ċeka, il-bdiewa jirċievu għotjiet għaż-żamma ta’ bwar biss. Il-bwar huma aktar ta’ benefiċċju¹⁰² għall-kwalità tal-ilma milli hija l-art taħt kultivazzjoni tal-għelejjel. Madankollu, fil-każijiet kollha l-pagamenti jsiru bl-għan li jinżamm/jiġi preservat il-pajsaġġ eżistenti.

Tabella 8

Riżorsi finanzjarji għall-Miżura 214 “pagamenti agroambjentali” fil-31.12.2014 (espressi f’EUR miljun)

Stat Membru | Baġit (u bħala proporzjon tal-fondi pubbliċi totali disponibbli taħt il-programm tal-iżvilupp rurali) | Eżekuzzjoni tal-baġit (u bħala proporzjon tal-baġit għall-miżura)
Ir-Repubblika Ċeka | 1 101.2 | (30 %) | 1 085.7 | (99 %)
L-Ungerija | 1 137.3 | (22 %) | 1 169.6 | (103 %)
Ir-Rumanija | 1 270.6 | (14 %) | 1 340.9 | (106 %)
Is-Slovakkja | 390.2 | (15 %) | 357.3 | (92 %)

Sors: Rapporti ta’ implimentazzjoni tal-2014 għall-programmi tal-iżvilupp rurali.

150

Taħt il-Miżura 214 “pagamenti agroambjentali”, l-Istati Membri inkludew varjetà ta’ skemi differenti. Obbligi differenti japplikaw għall-iskemi differenti u jistgħu jimplikaw limitazzjoni jew projbizzjoni tal-użu ta’ fertilizzanti, limitazzjoni jew projbizzjoni tal-użu ta’ prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti u/jew regoli dwar in-newba tal-għelejjel¹⁰³. L-obbligi li l-bidwi jaċċetta li jassumi jridu jmorru lil hinn mil-leġiżlazzjoni rilevanti, inklużi l-SMRs u l-KAAT (pereżempju r-rekwiżiti rigward l-użu ta’ fertilizzanti jridu jkunu aktar stretti minn dawk fil-programmi ta’ azzjoni taħt id-Direttiva dwar in-Nitrati).

151

L-iskemi li l-bdiewa jistgħu jagħmlu impenn lejhom volontarjament mhux kollha jirnexxu bl-istess mod għall-bdiewa. It-Tabella 9 turi l-iskemi li rnexxew l-aktar skont l-Istat Membru fejn l-erja totali appoġġjata (f’ha) taħt dawk l-iskemi fil-perjodu tal-programm 2007-2013 tirrappreżenta aktar minn 10 % tal-art agrikola tal-Istat Membru fi tmiem l-2014. It-tabella tindika wkoll l-obbligi li jridu jiġu rispettati mill-bidwi fir-rigward tal-użu tal-fertilizzant, l-użu tal-prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti u r-regoli dwar in-newba tal-għelejjel.

Tabella 9

Sehem tal-art agrikola u obbligi li jridu jiġu rispettati taħt l-iskemi agroambjentali bl-akbar suċċess fil-31.12.2014

Stat Membru
Skema (u erja appoġġjata f’ha¹ bħala % tal-art agrikola kollha)
Obbligi li jridu jiġu rispettati (il-lista mhijiex eżawrjenti)

Ir-Repubblika Ċeka
Żamma tal-bwar
(16.5 %)
Għaż-żewġ sottoskemi l-aktar importanti: limitazzjoni tal-input tan-nitroġenu għal waħda u eliminazzjoni tal-fertilizzant minerali għall-oħra.

Biedja organika
(10.7 %)
Użu ta’ fertilizzanti awtorizzati u prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti biss.
Mill-2009 ‘l hawn, l-applikazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 834/2007².

L-Ungerija
Skema integrata ta’ produzzjoni tal-għejjel
(11 %)
Jinħtieġ pjan ta’ ġestjoni tan-nutrijenti³.
Japplikaw ir-regoli dwar in-newba tal-għelejjel.
Użu ta’ prodotti ddefiniti għall-protezzjoni tal-pjanti u li jkunu favur l-ambjent biss.

Ir-Rumanija
Bwar ta’ “valur natural għoli” u biedja tradizzjonali
(22.2 %)
Użu ta’ pestiċidi mhuwiex permess.
Użu ta’ fertilizzanti minerali mhuwiex permess, u limitazzjoni tal-input tan-nitroġenu għall-fertilizzanti organiċi.

Is-Slovakkja
Biedja favur l-ambjent — skema bażika
(18.4 %)
Użu ta’ prodotti determinati għall-protezzjoni tal-pjanti biss. Skont is-sottoskemi: l-ebda fertilizzant minerali mhuwa permess jew limitazzjoni tal-input tan-nitroġenu.

1L-erja meqjusa hija l-erja totali li hija taħt impenji agroambjentali. L-istess erja tista’ tingħadd bosta drabi jekk bosta obbligi japplikaw fuq l-istess art. Ma hemm l-ebda ċifra disponibbli skont l-iskema li jeskludu l-għadd doppju.

2Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 834/2007 tat-28 ta’ Ġunju 2007 dwar il-produzzjoni organika u t-tikkettar ta’ prodotti organiċi u li jemenda r-Regolament (KEE) Nru 2092/91 (ĠU L 189, 20.7.2007, p. 1) li daħal fis-seħħ fl-1.1.2009.

3L-għan prinċipali ta’ pjan ta’ ġestjoni tan-nutrijenti huwa li jiġi stabbilit l-ammont ta’ fertilizzanti meħtieġa f’punti ta’ żmien speċifiċi meta jitqiesu l-karatteristiċi tal-ħamrija, il-ħtiġijiet tal-għelejjel, il-klima, eċċ. biex jinkiseb l-aħjar użu tal-fertilizzanti u b’hekk tiġi evitata fertilizzazzjoni żejda.

Sors: Rapporti ta’ implimentazzjoni tal-2014 għall-programmi tal-iżvilupp rurali.

152

Ibbażat fuq l-informazzjoni disponibbli l-Qorti tistma li, fl-erba’ Stati Membri, bejn 15 u 30 % tal-art agrikola hija taħt diversi impjeni agroambjentali favorevoli għall-kwalità tal-ilma taħt il-perjodu tal-programm 2007-2013. Madankollu, fir-Repubblika Ċeka, fl-Ungerija u fir-Rumanija xi wħud mill-iskemi l-aktar importanti jinvolvu l-bwar (ara t-Tabella 9). Dawn l-iskemi jirrigwardaw prinċipalment il-bwar eżistenti u għalkemm iż-żamma ma ttejjibx is-sitwazzjoni għall-ambjent, nuqqas ta’ żamma tal-istatus eżistenti jkun jaggravaha.

153

F’konformità mad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 39 tar-Regolament (KE) Nru 1698/2005¹⁰⁴ il-bdiewa jridu jżommu l-obbligi li jidħlu għalihom taħt skema agroambjentali għal perjodu ta’ bejn ħames u seba’ snin. Jekk wara l-perjodu ta’ minn ħames sa seba’ snin il-bdiewa jkomplux b’impenji simili jew le jiddependi minn għadd ta’ fatturi bħad-disponibbiltà ta’ appoġġ finanzjarju fil-forma ta’ għotjiet u kunsiderazzjonijiet ta’ profitabbiltà.

154

L-analiżi tal-Qorti tad-diversi obbligi li jrid ikun hemm konformità magħhom turi n-nuqqasijiet li ġejjin:

-minkejja l-importanza ta’ strixxi ta’ lqugħ għall-protezzjoni tal-ilma, l-ebda waħda mill-iskemi agroambjentali ma imponiet daqs akbar minn dak li l-bdiewa jridu jirrispettaw taħt il-KAAT (ara l-paragrafu 135 u l-Kaxxa 2);

-il-limitazzjonijiet tal-fertilizzanti imposti għall-iskemi l-aktar importanti fir-Rumanija u fis-Slovakkja (ara t-Tabella 9 (skema bażika fis-Slovakkja)) f’termini ta’ ammont ta’ nitroġenu kull ettaru huma qrib ħafna (ir-Rumanija) jew aktar (is-Slovakkja) mill-ammont medju ta’ nitroġenu użat fil-pajjiż u għaldaqstant ikun mistenni li l-benefiċċji addizzjonali għall-kwalità tal-ilma minn dawn l-iskemi jkunu żgħar;

-l-iskemi l-aktar importanti li jgħinu fil-ġlieda kontra l-erożjoni huma dawk relatati ma’ bwar eżistenti (ara l-paragrafu 152).

Il-mekkaniżmu ta’ infurzar taħt il-programmi tal-iżvilupp rurali ma għandux effett deterrent

155

Skemi taħt il-miżura agroambjentali jkollhom għadd ta’ dispożizzjonijiet li huma ta’ benefiċċju għall-kwalità tal-ilma iżda jkunu effettivi biss jekk jiġu applikati b’mod korrett. Skont ir-Regolament tal-Kummissjoni (UE) Nru 65/2011¹⁰⁵ l-Istati Membri jeħtieġu jwettqu kontrolli amministrattivi fuq l-applikazzjonijiet kollha għall-għajnuna riċevuti kif ukoll kontrolli fuq il-post li jkopru, skont l-iskema tal-għajnuna, tal-inqas 5 % tal-benefiċjarji kollha jew tal-infiq.

156

Fir-rapport tal-attività annwali tal-2014 tagħha, il-Kummissjoni (id-DĠ għall-Agrikoltura u l-Iżvilupp Rurali) tesprimi riżervi rigward l-aċċertament¹⁰⁶ ipprovdut mis-sistemi tal-kontroll dwar in-nefqa għall-iżvilupp rurali fir-Rumanija u fl-Ungerija.

157

Il-Qorti tqis li s-sistema tal-kontroll tal-UE għall-għajnuna agroambjentali mhijiex effettiva biżżejjed¹⁰⁷. Ir-raġunijiet prinċipali huma li (i) il-bdiewa għandhom inċentiv baxx biex jikkonformaw minħabba li l-isforzi li jsiru mhumiex ippremjati minn effetti pożittivi immedjati fuq l-azjenda agrikola, (ii) hemm rata ta’ kontroll baxxa għall-kontrolli fuq il-post¹⁰⁸ u (iii) is-sistema tas-sanzjonijiet u tat-tnaqqis fl-għajnuna ma għandhiex effett qawwi ta’ deterrent¹⁰⁹.

Il-prinċipju ta’ “min iniġġes iħallas” jiġi applikat biss sa punt limitat għal tniġġis diffuż mill-agrikoltura

Huwa diffiċli li jiġi applikat il-prinċipju ta’ “min iniġġes iħallas”

158

Skont id-Direttiva dwar ir-Responsabbiltà Ambjentali¹¹⁰ il-prevenzjoni u r-rimedju għad-danni ambjentali għandhom ikunu implimentati bis-saħħa tal-prinċipju ta’ “min iniġġes iħallas”: operatur li l-attività tiegħu tikkawża danni ambjentali għandu jitqies finanzjarjament responsabbli. Id-Direttiva tirrikonoxxi wkoll li responsabbiltà mhijiex strument xieraq biex jiġi indirizzat it-tniġġis ta’ natura mifruxa u diffuża, fejn ikun impossibbli li l-effetti ambjentali negattivi jiġu marbuta mal-azzjonijiet jew in-nuqqasijiet ta’ ċerti individwi.

159

L-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ “min iniġġes iħallas” fil-qasam tat-tniġġis diffuż mill-agrikoltura toħloq problemi metodoloġiċi: min-naħa l-waħda huwa diffiċli li jiġi identifikat min iniġġes u min-naħa l-oħra huwa diffiċli li tiġi stabbilita relazzjoni kawżali bejn ċerta prattika mill-bidwi u l-livell tat-tniġġis jew tad-danni kkawżat.

160

Fil-kuntest agrikolu, l-applikazzjoni ta’ restrizzjonijiet fuq bdiewa (bħar-rekwiżiti imposti mill-programmi ta’ azzjoni dwar in-nitrati) mingħajr il-provvediment ta’ kumpens finanzjarju hija meqjusa bħala implimentazzjoni tal-prinċipju ta’ “min iniġġes iħallas”. Min-naħa tal-oħra, meta l-bdiewa jiġu remunerati għall-involviment volontarju tagħhom f’attivitajiet relatati mal-ambjent bħal pereżempju taħt il-Miżura 214 “pagamenti agroambjentali”, dan huwa aktar il-każ tal-prinċipju ta’ “il-fornitur jirċievi” milli l-prinċipju ta’ “min iniġġes iħallas”.

161

Mod wieħed kif jiġu koperti spejjeż ambjentali marbuta mat-tniġġis (“spejjeż għal danni ambjentali”) huwa l-applikazzjoni ta’ sistema xierqa ta’ penali f’każ ta’ nuqqas ta’ rispett ta’ restrizzjonijiet imposti fuq il-bdiewa. Il-Qorti identifikat għadd ta’ dgħufijiet f’dak ir-rigward (ara l-paragrafi 120, 130, 144 u 157). Il-kundizzjonalità tista’ tipprovdi rispons utli iżda parzjali biss għall-prinċipju ta’ “min iniġġes iħallas” u l-penali mhumiex ikkalkulati abbażi tal-ispiża tad-dannu kkawżat u, għalhekk, jistgħu jirrappreżentaw porzjon biss ta’ din l-ispiża. F’bosta każijiet dawn mhumiex proporzjonali għas-serjetà tal-ksur tal-obbligi ta’ kundizzjonalità mill-bidwi.

162

Mod ieħor kif jiġi applikat il-prinċipju ta’ “min iniġġes iħallas” u kif jiġu rkuprati l-ispejjeż huwa permezz ta’ strumenti ekonomiċi (bħal taxxi ambjentali fuq fertilizzanti jew prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti). Kemm is-Slovakkja kif ukoll ir-Repubblika Ċeka ppjanaw li janalizzaw l-użu ta’ strumenti ekonomiċi għal dawn l-għanijiet, filwaqt li la l-Ungerija u lanqas ir-Rumanija ma semmew l-użu possibbli ta’ strumenti ekonomiċi fil-pjanijiet tagħhom ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara.

Il-Kummissjoni ma titlobx lill-Istati Membri biex jiżguraw l-irkupru tal-ispejjeż tat-tniġġis diffuż

163

Id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma (l-Artikolu 9) teħtieġ kontribuzzjoni adegwata tal-użi differenti tal-ilma¹¹¹ għall-irkupru tal-ispejjeż¹¹² tas-servizzi tal-ilma. Il-konformità mal-Artikolu 9 tad-Direttiva hija waħda mill-kriterji għall-valutazzjoni tal-issodisfar ta’ kundizzjonalità ex ante speċifika li hija stabbilita għall-perjodu tal-programm 2014-2020.

164

Il-Kummissjoni vvalutat l-issodisfar tal-Artikolu 9 fil-kuntest tal-approvazzjoni tal-ftehimiet ta’ sħubija u, b’mod aktar speċifiku, fir-rigward tal-agrikoltura, fil-kuntest tal-approvazzjoni tal-programmi tal-iżviupp rurali tal-2014-2020. Għall-erba’ Stati Membri lkoll, il-Kummissjoni rrimarkat li l-ispejjeż li jirriżultaw minn tniġġis diffuż mis-settur agrikolu għandhom jiġu kkalkolati u inklużi fl-analiżi ekonomika tal-ispejjeż u l-irkupru tagħhom, iżda ma titlobx pjan ta’ azzjoni għall-Istati Membri li ma jirkuprawx jew jirkupraw parzjalment biss l-ispejjeż tat-tniġġis diffuż.

165

F’Komunikazzjoni tal-2015¹¹³ l-Kummissjoni ddikjarat li l-miżuri inklużi fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara biex jiġi żgurat l-irkupru ta’ spejjeż ambjentali u tar-riżorsi huma limitati. Il-Kummissjoni għadha ma ħarġet l-ebda gwida dwar il-metodi possibbli għall-irkupru tal-ispejjeż u l-aħjar prattiki f’dak il-qasam.

12Skont l-Anness II tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma l-Istati Membri kellhom jidentifikaw korpi tal-ilma tas-superfiċje u korpi tal-ilma ta’ taħt l-art.

13Għal korpi tal-ilma li ġew modifikati ħafna fl-istruttura fiżika tagħhom biex iservu għal diversi użi bħal navigazzjoni, protezzjoni kontra l-għargħar, idroelettriku u agrikoltura, f’ħafna każijiet, la huwa vijabbli u lanqas mixtieq mil-lat ekonomiku li dawn l-użi jiġu abbandunati u li jitneħħew il-modifikazzjonijiet fiżiċi. Għalhekk, għall-korpi tal-ilma modifikati ħafna, mhuwiex l-istatus iżda l-potenzjal li jrid jiġi vvalutat skont id-Direttiva.

14Għas-sustanzi prijoritarji indikati fl-Anness X tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma, l-istandards tal-kwalità ambjentali jiġu ssettjati fil-livell tal-UE. Għal sustanzi oħra huwa l-kompitu tal-Istati Membri li jissettjaw standards ta’ kwalità ambjentali.

15L-Istati Membri kellhom jagħżlu dawk il-materjali li jniġġsu li kienu meqjusa bħala ta’ importanza speċifika għall-baċin tax-xmara kkonċernat.

16Konċentrazzjoni ta’ materjal partikolari li jniġġes jew ta’ grupp partikolari ta’ materjali li jniġġsu fl-ilma, sediment jew bijota li ma għandhiex tinqabeż sabiex jiġu mħarsa s-saħħa tal-bniedem u l-ambjent.

17Għar-Repubblika Ċeka li għandha biss partijiet mit-territorju tagħha fil-baċin tax-Xmara Danubju, issir referenza għall-pjan ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara għad-Danubju (u l-pjanijiet għas-sottobaċini Dyje u Morava).

18Dan ma jipprekludix li informazzjoni oħra tkun disponibbli fil-livell tal-Istati Membri iżda ma tkunx ippreżentata fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara.

19Dawn jinkludu (i) għal skariki minn sorsi puntiformi: rekwiżit għal regolamentazzjoni minn qabel jew għal awtorizzazzjoni minn qabel, jew reġistrazzjoni bbażata fuq regoli ġeneralment vinkolanti u (ii) għal sorsi diffużi: miżuri għall-prevenzjoni jew kontroll tal-input tal-materjali li jniġġsu u (iii) miżuri meqjusa bħala xierqa biex jiġu rkuprati l-ispejjeż tas-servizzi tal-ilma.

20Minħabba l-fatt li f’żoni urbani hemm ħafna superfiċji impermeabbli, l-ilma mix-xita jew mill-borra li ddub ma jistax jinxtorob mill-art u għaldaqstant l-ilma jiskula u jġorr kull tip ta’ materjal li jniġġes.

21Fir-Rapport Speċjali Nru 2/2015 (il-paragrafi 53 sa 55) il-Qorti nnotat li għat-tifwir hemm nuqqas ta’ informazzjoni ġenerali dwar il-kwantità u l-parametri tat-tniġġis tiegħu. Barra minn hekk, fir-Repubblika Ċeka, fl-Ungerija u fir-Rumanija ma hemm l-ebda rekwiżit legali, la għal għadd u volum ammissibbli ta’ tifwir u lanqas għal proporzjon ta’ dilwizzjoni. Fis-Slovakkja rekwiżiti bħal dawn jeżistu u jiddeterminaw id-daqs meħtieġ tal-kompartimenti ta’ tifwir. Madankollu, la l-volum u lanqas il-proporzjon ta’ dilwizzjoni tat-tifwir ma jridu jiġu mmonitorjati.

22Fir-Rapport Speċjali Nru 23/2012 “Il-Miżuri Strutturali tal-UE appoġġaw b’suċċess ir-riġenerazzjoni ta’ siti industrijali u militari abbandunati?” il-Qorti indikat għadd ta’ ostakoli li jfixklu l-issettjar ta’ prijoritajiet fir-rigward tar-riġenerazzjoni ta’ siti (bħan-nuqqas ta’ reġistri kompluti u xierqa dwar siti kontaminati) (ara l-paragrafi 37 sa 44) (http://eca.europa.eu).

23F’dan il-kuntest dokument tal-OECD dwar “Water Quality and Agriculture: Meeting the Policy Challenge” (Il-Kwalità tal-Ilma u l-Agrikoltura: Nilħqu l-Isfida tal-Politika), ippubblikata fl-2012 isemmi li l-ilħuq tal-isfidi tal-immaniġġjar sostenibbli tal-kwalità tal-ilma fl-agrikoltura jeħtieġ livell għoli ta’ impenn politiku.

24Il-fertilizzanti jinkludu bħala sustanzi attivi b’mod partikolari wieħed jew aktar minn dawn li ġejjin: nitroġenu, fosfat u potassju.

25SWD(2012) 379 final tal-14 ta’ Novembru 2012, Rapporti skont l-Istat Membru li jakkompanjaw ir-Rapport mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill dwar l-implimentazzjoni tal-Pjanijiet ta’ Mmaniġġjar tal-Baċin tax-Xmara tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma (2000/60/KE) u SWD(2015) 50 final tad-9 ta’ Marzu 2015: Rapport dwar il-progress fl-implimentazzjoni tal-Programmi ta’ Miżuri tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma, li jakkompanjaw id-dokument Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill dwar id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma u d-Direttiva dwar l-Għargħar: Azzjonijiet favur l-”istatus tajjeb” tal-ilma tal-UE u biex jitnaqqsu r-riskji tal-għargħar.

26Ftehim ta’ sħubija huwa pjan strateġiku nnegozjat bejn il-Kummissjoni u l-awtoritajiet nazzjonali bi prijoritajiet ta’ investiment li jkopru l-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej.

27Jekk il-kundizzjonalitajiet ex ante ddefiniti mir-Regolamenti tal-UE ma jiġux issodisfati, jeħtieġ li jitħejjew pjanijiet ta’ azzjoni biex jiġi żgurat li dawn jiġu ssodisfati sal-31.12.2016.

28Il-programm operazzjonali ġie approvat f’April 2015.

29Skadenzi finali għall-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi: ir-Repubblika Ċeka 31.12.2010, l-Ungerija 31.12.2015, ir-Rumanija 31.12.2018 u s-Slovakkja 31.12.2015.

30Il-piż huwa l-piż organiku bijodegradabbli ta’ agglomerazzjoni espress f’e.p. Unità ta’ e.p. waħda tikkorrispondi għall-piż tat-tniġġis ta’ drenaġġ iġġenerat minn abitant wieħed u tirrappreżenta t-toqol bijodegradabbli organiku li jkollu domanda bijokimika ta’ ossiġenu fuq ħamest ijiem ta’ 60 g ta’ ossiġenu kuljum.

31Ara r-Rapport Speċjali Nru 2/2015, il-paragrafi 21 u 22.

32Id-data pprovduta mill-Istati Membri lill-Kummissjoni fl-2010 rigward il-perjodu 2007/2008 u f’nofs l-2014 rigward il-perjodu 2011/2012.

33Skont data tal-2012 ipprovduta mill-Istati Membri lill-Kummissjoni, il-piż minn agglomerazzjonijiet daqs jew ogħla minn 2 000 e.p. li kien jirrispetta l-limiti tad-Direttiva hu kif ġej: (i) għal Ntot: ir-Repubblika Ċeka: 83 %, l-Ungerija: 33 %, is-Slovakkja: 60 % u (ii) għal Ptot: ir-Repubblika Ċeka: 77 %, l-Ungerija: 39 %, is-Slovakkja: 86 %.

34Skont informazzjoni pprovduta mill-awtoritajiet Ungeriżi lill-Kummissjoni, il-perċentwal ta’ tnaqqis tal-piż dieħel fl-impjanti tat-trattament kien ta’ 73.1 % għal Ntot u ta’ 74.4 % għal Ptot.

35Fil-31.12.2014 il-kontribuzzjoni mill-UE allokata għall-ilma mormi fil-baġit tal-programmi operazzjonali fl-erba’ Stati Membri miżjura kienet ta’ EUR 5.07 biljun.

36Ara r-Rapport Speċjali Nru 2/2015, il-paragrafi 24 sa 26.

37Ara r-Rapport Speċjali Nru 2/2015, il-paragrafi 89 sa 105.

38Għal ċerti parametri, il-liġi nazzjonali fl-erba’ Stati Membri lkoll timponi limiti li huma aktar stretti minn dawk tad-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi.

39Fl-2011, il-liġi Ċeka introduċiet sett ta’ valuri ta’ limitu tal-emissjonijiet li jirriżultaw mill-applikazzjoni tal-aqwa tekniki disponibbli. Dawn huma l-limiti li l-awtoritajiet li joħorġu l-permess iridu jieħdu inkunsiderazzjoni meta jkunu jridu jimponu limiti aktar stretti mill-istandard issettjat bil-liġi. Fil-prattika dan ifisser li dawn il-limiti saru l-massimu li l-awtoritajiet jistgħu jimponu. Il-biċċa l-kbira mill-valuri ta’ limitu tal-emissjonijiet, għall-erba’ impjanti tat-trattament tal-ilma mormi eżaminati li kienu aktar stretti mid-Direttiva u mill-istandard issettjat mil-liġi nazzjonali, jikkorrispondu għal dawn il-limiti massimi.

40Fir-Repubblika Ċeka l-piż li jikkonforma mal-limiti għal Ptot huwa saħansitra ogħla: 97 %.

41Id-Direttiva 2013/39/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-12 ta’ Awwissu 2013 li temenda d-Direttivi 2000/60/KE u 2008/105/KE rigward sustanzi prijoritarji fil-qasam tal-politika dwar l-ilma (ĠU L 226, 24.8.2000, p. 1).

42Fil-livell tal-UE hemm ir-Rakkomandazzjoni 2001/331/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-4 ta’ April 2001 li tipprevedi kriterji minimi għal spezzjonijiet ambjentali fl-Istati Membri (Recommendation 2001/331/EC of the European Parliament and the Council of 4 April 2001 providing for minimum criteria for environmental inspections in the Member States) (ĠU L 118, 27.4.2001, p. 41). Din tipprovdi linji gwida għall-organizzazzjoni (stabbiliment tal-pjanijiet ta’ spezzjoni) u t-twettiq ta’ kontrolli (żjarat fuq il-post u rapportar).

43Dawn il-korpi huma kif ġej: fir-Repubblika Ċeka: l-Ispettorat Ambjentali Ċek (CZIP), fl-Ungerija: id-Direttorat Ġenerali Nazzjonali għall-Ġestjoni tad-Diżastri tal-Ministeru tal-Intern (minn April 2014), fir-Rumanija: l-Amministrazzjoni Nazzjonali “Romanian Waters” (Ilmijiet Rumeni) (ANAR), fis-Slovakkja: l-Ispettorat Ambjentali Slovakk (SZIP). Korpi oħra jistgħu jwettqu kontrolli wkoll fil-livell tal-impjanti tat-trattament tal-ilma mormi bħall-awtoritajiet li jistabbilixxu l-permess. Dawn il-kontrolli ma ġewx inklużi fil-valutazzjoni tal-Qorti.

44Ara r-Rapport Speċjali Nru 2/2015, il-paragrafi 48 u 50.

45Il-Konklużjonijiet tal-Kunsill tal-11 ta’ Ġunju 2012 talbu titjib tal-ispezzjonijiet u Opinjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni enfasizzat li qafas madwar l-UE kollha għall-ispezzjonijiet nazzjonali jista’ jiżgura kundizzjonijiet ekwi u konsistenza fl-azzjoni legali. Inġibdet l-attenzjoni wkoll għall-valur ta’ rwol tal-Kummissjoni relatat ma’ spezzjoni ddefinita sew.

46Sanzjonijiet taħt il-liġi kriminali (bħal sentenzi ta’ ħabs) mhumiex indirizzati f’dan ir-rapport.

47Pereżempju fl-Ungerija l-ammont għal kull kg ta’ tniġġis (ikkonvertit minn HUF bir-rata tal-kambju tal-31.12.2014: 315.54) huwa ta’ EUR 1.11 għal Ntot u EUR 7.29 għal Ptot. Fir-Rumanija, l-ammont għal kull kg ta’ tniġġis (ikkonvertit minn RON bir-rata tal-kambju tal-31.12.2014: 4.4828) huwa ta’ EUR 1.71 għal Ntot u Ptot.

48Fir-Repubblika Ċeka l-multa għan-nuqqas ta’ konformità mal-kundizzjonijiet ta’ permessi tista’ tkun sa EUR 180 278 (ikkonvertiti minn CZK bir-rata tal-kambju tal-31.12.2014: 27.735). Fis-Slovakkja, il-multa għan-nuqqas ta’ konformità mal-kundizzjonijiet ta’ permessi tista’ tvarja minn EUR 1 000 sa tliet darbiet l-imposta annwali fuq it-tniġġis tal-ilma jew EUR 1 kull m³ skarikat fuq perjodu massimu ta’ sena.

49L-Artikolu 191(2) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (il-verżjoni kkonsolidata).

50Fil-prattika dan ifisser li madwar 30 % biss ta’ dawk fis-Slovakkja li jiskarikaw huma taħt obbligu ta’ imposta.

51Fir-Repubblika Ċeka, imposta hija dovuta wkoll għall-volum tal-ilma mormi skarikat fejn dan il-volum jaqbeż 100 000m³/sena u din l-imposta hija indipendenti mill-grad ta’ tniġġis fl-ilma mormi.

52Is-sollijiet jirrigwardaw (i) il-volum tal-materjal li jniġġes (f’kg/sena) u (ii) il-konċentrazzjoni tal-materjal li jniġġes, fl-ilma skarikat (f’mg/l). Is-sollijiet huma tali li fir-Repubblika Ċeka impjanti b’kapaċità ogħla minn 10 000 e.p. x’aktarx li ma jħallsux imposta għal Ptot u għal Ninorg u fis-Slovakkja impjanti daqs jew ogħla minn 2 000 e.p. x’aktarx li jħallsu imposta għas-solidi sospiżi totali (SST) u impjanti ogħla minn 10 000 e.p. x’aktarx li ma jħallsux imposta għal Ntot u Ptot.

53Imposta tkun dejjem dovuta f’każ ta’ skariku fl-ilma ta’ taħt l-art.

54Għar-Repubblika Ċeka, il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara jiddikjaraw li jkun rakkomandabbli li tiġi evalwata l-effettività tas-sistema ta’ imposti.

55Studju tas-Servizz ta’ Riċerka tal-Parlament Ewropew dwar “Water legislation, Cost of Non-Europe Report” (Leġiżlazzjoni dwar l-Ilma, Rapport dwar l-Ispiża tan-Non Ewropa) jinnota li ostakoli għall-użu suffiċjenti ta’ strumenti ekonomiċi huma kkawżati minn għarfien mhux adegwat rigward l-użu ta’ dawn l-istrumenti. Id-Dokument PE 536.369 ippubblikat f’Mejju 2015.

56Studju tas-Servizz ta’ Riċerka tal-Parlament Ewropew dwar “Water legislation, Cost of Non-Europe Report” (Leġiżlazzjoni dwar l-Ilma, Rapport dwar l-Ispiża tan-Non Ewropa) jinnota li kontrolli ta’ emissjonijiet previsti mid-Direttiva Qafas dwar l-Ilma jkunu jeħtieġ jiġu introdotti biex jitjieb il-kontroll ta’ sustanzi kimiċi industrijali fl-ilma. Id-Dokument PE 536.369 ippubblikat f’Mejju 2015.

57Id-Direttiva tkopri fost oħrajn l-industriji tal-enerġija, il-produzzjoni u l-ipproċessar tal-metalli u l-industriji tal-minerali, tal-kimika u tal-immaniġġjar tal-iskart.

58Jekk installazzjoni industrijali li taqa’ taħt id-Direttiva dwar l-Emissjonijiet Industrijali tiskarika f’sistema pubblika tad-drenaġġ, il-limiti għandhom jiġu ssettjati skont il-permess mogħti b’riżultat tal-applikazzjoni ta’ din id-Direttiva.

59Għal awtokontrolli fil-każ ta’ skariku indirett, ara r-Rapport Speċjali Nru 2/2015, il-paragrafu 60.

60L-operaturi tan-netwerks tad-drenaġġ/impjanti tat-trattament tal-ilma urban mormi li jirċievu l-ilma mormi huma obbligati bil-liġi fir-Repubblika Ċeka, fir-Rumanija u fis-Slovakkja li jwettqu kontrolli fuq il-post.

61Din tikkorrispondi għall-kwantità skarikata lil hinn mill-kwantità approvata (volum immultiplikat b’konċentrazzjoni espressa pereżempju f’mg/l).

62Ġeneralment, il-kuntratti jispeċifikaw perjodu standard ta’ żmien (li normalment ivarja minn 5 ijiem sa 30 jum) jekk ma jkun jista’ jiġi speċifikat il-perjodu preċiż ta’ żmien li matulu nqabżu l-limiti tal-emissjonijiet.

63Kriterji oħra: (i) ilmijiet ta’ taħt l-art li fihom aktar minn 50 mg/l ta’ nitrati jew li jista’ jkun fihom aktar minn 50 mg/l ta’ nitrati jekk ma titteħidx azzjoni u (ii) ilma ħelu tas-superfiċje b’mod partikolari dak użat jew intenzjonat għall-astrazzjoni tal-ilma tax-xorb li jkun fih jew li jista’ jkun fih aktar minn 25 or 50 mg/l ta’ nitrati kif speċifikat fid-Direttiva tal-Kunsill 75/440/KEE tas-16 ta’ Ġunju 1975 dwar il-kwalità meħtieġa għall-ilma tal-wiċċ illi huwa maħsub għall-produzzjoni tal-ilma tax-xorb fl-Istati Membri (ĠU L 194, 25.7.1975, p. 26).

64Strixxa ta’ art matul kanal tal-ilma li għalih jeżistu restrizzjonijiet fuq il-biedja bħal limitazzjonijiet fir-rigward tal-fertilizzazzjoni.

65Ara r-rapport finali ppreżentat lill-Kummissjoni f’Diċembru 2011 “Recommendations for establishing Action Programmes under Directive 91/676/EEC concerning the protection of waters against pollution caused by nitrates from agricultural sources” (Rakkomandazzjonijiet għall-istabbiliment ta’ Programmi ta’ Azzjoni taħt id-Direttiva 91/676/KEE dwar il-protezzjoni tal-ilmijiet kontra t-tniġġis ikkawżat min-nitrati minn sorsi agrikoli) minn Konsorzju (DLO-Alterra Wageningen UR, DLO-Plant research International Wageningen UR, NEIKER Tecnalia, Derio, Spanja, Institute of Technology and Life Sciences (Istitut tat-Teknoloġija u tax-Xjenzi tal-Ħajja) (ITP), Varsavja, il-Polonja, Swedish Institute of Agricultural and Environmental Engineering (Istitut Żvediż tal-Agrikoltura u l-Ambjent) (JTI), Uppsala). Dawn ir-rakkomandazzjonijiet skont iż-żona klimatika saru disponibbli biss fl-2011, għaldaqstant 20 sena wara l-approvazzjoni tad-Direttiva dwar in-Nitrati.

66Dawn il-kwistjonijiet huma: kundizzjonijiet għall-applikazzjoni fuq l-art ta’ fertilizzanti ħdejn kanali (mogħdijiet) tal-ilma, il-ġestjoni tal-użu tal-art (inklużi sistemi ta’ tinwib (newba tal-għelejjel)) u ż-żamma ta’ kwantità minima ta’ kopertura veġetali matul perjodi ta’ xita. L-aħħar tnejn huma fakultattivi.

67Il-kundizzjonijiet agrikoli u ambjentali ġenerali kkonċernati huma: l-erożjoni tal-ħamrija (inklużi l-ġestjoni minima tal-art li tirrifletti kundizzjonijiet speċifiċi għas-sit u ż-żamma ta’ kopertura minima tal-ħamrija) u strixxi ta’ lqugħ matul il-kanali tal-ilma. L-istandard dwar l-erożjoni ilu applikabbli mill-1.1.2005 (jew mill-1.1.2007 fil-każ tar-Rumanija) u dak relatat mal-istrixxi ta’ lqugħ ilu applikabbli mill-1.1.2012 fl-erba’ Stati Membri miżjura.

68Il-Qorti nnotat li għar-Rumanija, abbażi ta’ kampjun ta’ pjanijiet ta’ ġestjoni tal-fertilizzanti, pjanijiet li kienu obbligatorji għal ċerti azjendi agrikoli, il-kwantitajiet rakkomandati ta’ fertilizzanti kif stabbilit permezz ta’ studji agrokimiċi jirreferu għall-kontenut kemm tan-nitroġenu kif ukoll tal-fosforu.

69L-ittra l-aktar reċenti mir-Repubblika Ċeka hija ddatata Novembru 2014 u l-ittra l-aktar reċenti mis-Slovakkja hija ddatata Frar 2015. Ir-Repubblika Ċeka diġà approvat emendi għall-bażi legali eżistenti biex tieħu inkunsiderazzjoni l-kummenti mill-Kummissjoni.

70Il-fertilizzanti jistgħu jitqiegħdu f’żewġ kategoriji: fertilizzanti minerali (jew imsejħa wkoll kimiċi u inorganiċi) jew fertilizzanti organiċi (bħad-demel).

71Skont data mill-Eurostat (bidla fil-konsum tal-fertilizzanti tan-nitroġenu mill-agrikoltura) ir-rata taż-żieda hija kif ġej: 15 % għar-Repubblika Ċeka, 7 % għall-Ungerija, 7 % għar-Rumanija u 32 % għas-Slovakkja.

72L-analiżi tal-istatus tal-korpi tal-ilma li fuqhom huma bbażati l-pjanijiet kellha tiġi aġġornata fl-2013 (l-aġġornament kellu jiġi inkluż fil-pjan ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2015) u l-aġġornament li jmiss huwa dovut fl-2019 (li għandu jiġi inkluż fil-pjan tal-2021).

73Dan huwa pereżempju dovut għal metodi differenti ta’ valutazzjoni jew f’differenza importanti fl-għadd ta’ stazzjonijiet ta’ monitoraġġ.

74Applikabbli fir-Repubblika Ċeka, fl-Ungerija u fis-Slovakkja mill-2009 u fir-Rumanija mill-2012 ‘il hawn. Għall-perjodu tal-programm 2014-2020, in-numru nbidel għal SMR-1.

75Għar-Rumanija, id-data tirrigwarda l-perjodu 2008-2011.

76Għall-Ungerija, dan jirrigwarda kontrolli li jsiru fuq bdiewa li ma jrabbux il-bhejjem.

77Azjendi agrikoli li għandhom aktar minn 100 unità ta’ bhejjem jiġu ċċekkjati minn awtorità oħra. Skont l-informazzjoni inkluża fir-rapport ta’ implimentazzjoni ppreżentat lill-Kummissjoni fl-2012 fir-rigward tad-Direttiva dwar in-Nitrati, il-kontrolli jinkludu prinċipalment il-ħruġ tal-kapaċità tal-ħżin. Il-Qorti ma rċeviet l-ebda informazzjoni dwar jekk jitwettqux kontrolli għal bdiewa li ma jrabbux il-bhejjem u ma hemm l-ebda informazzjoni bħal din fir-rapport ta’ implimentazzjoni ppreżentat lill-Kummissjoni fl-2012.

78Il-ġestjoni integrata tal-organiżmi ta’ ħsara tfisser kunsiderazzjoni b’attenzjoni tal-metodi kollha disponibbli għall-protezzjoni tal-pjanti u integrazzjoni sussegwenti ta’ miżuri xierqa. Dawn il-miżuri għandhom jiskoraġġixxu l-iżvilupp ta’ popolazzjonijiet ta’ organiżmi ta’ ħsara u jżommu l-użu ta’ prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti u forom oħra ta’ intervent f’livelli li jkunu ekonomikament u ekoloġikament iġġustifikati u jnaqqsu jew jimminimizzaw riskji għas-saħħa tal-bniedem u għall-ambjent. Il-ġestjoni integrata tal-organiżmi ta’ ħsara tenfasizza t-tkabbir ta’ għalla b’saħħitha bl-inqas tfixkil possibbli għall-agroekosistemi u tinkoraġġixxi mekkaniżmi naturali ta’ kontroll tal-organiżmi ta’ ħsara.

79It-terminu pestiċida (inkluż fost oħrajn erbiċidi, fungiċidi, insettiċidi) ħafna drabi jintuża b’mod interkambjabbli ma’ prodott għall-protezzjoni tal-pjanti. Madankollu, pestiċida huwa terminu usa’ li jkopri wkoll użi mhux għall-pjanti/għelejjel, pereżempju bijoċidi.

80Bl-eċċezzjoni tal-ispezzjonijet li jridu jitwettqu skont l-Artikolu 8 tad-Direttiva 2009/128/KE li jiddikjara li t-tagħmir kollu għall-applikazzjoni tal-pestiċidi se jkollu jiġi spezzjonat sas-26 ta’ Novembru 2016.

81Għall-perjodu tal-programm 2014-2020, in-numru nbidel għal SMR-10.

82Ir-Regolament (UE) Nru 1306/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 dwar il-finanzjament, il-ġestjoni u l-monitoraġġ tal-politika agrikola komuni u li jħassar ir-Regolamenti tal-Kunsill (KEE) Nru 352/78, (KE) Nru 165/94, (KE) Nru 2799/98, (KE) Nru 814/2000, (KE) Nru 1290/2005 u (KE) Nru 485/2008 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 549).

83L-awditu kopra l-SMRs li ġejjin, relatati mal-kwalità tal-ilma: l-SMR-3 rigward l-applikazzjoni tal-ħama tad-drenaġġ fuq l-art agrikola, l-SMR-4 rigward l-applikazzjoni tad-Direttiva dwar in-Nitrati, l-SMR-9 rigward it-tqegħid fis-suq ta’ prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti.

84Rekwiżiti minimi għal fertilizzanti jridu jinkludu, fost oħrajn, il-Kodiċijiet ta’ prattika agrikola tajba introdotti taħt id-Direttiva dwar in-Nitrati (ara l-paragrafu 102) għall-azjendi agrikoli li jinsabu barra miż-żoni vulnerabbli għan-nitrati u rekwiżiti li jikkonċernaw it-tniġġis mill-fosforu.

85Rekwiżiti minimi għall-prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti jridu jinkludu, fost oħrajn, rekwiżiti biex ikollhom liċenzja biex jużaw il-prodotti u jissodisfaw obbligi ta’ taħriġ, rekwiżiti dwar il-ħżin sikur, l-iċċekkjar tal-makkinarju tal-applikazzjoni u regoli dwar l-użu tal-pestiċidi viċin l-ilma u żoni sensittivi oħra kif stabbiliti mil-liġi nazzjonali.

86Pereżempju għelejjel f’ringiela bħall-qamħirun, il-ġirasol u l-pitravi zokkrin huma magħrufa bħala għelejjel li jikkawżaw l-erożjoni.

87Saret osservazzjoni simili mill-Qorti fir-Rapport Speċjali Nru 4/2014 il-paragrafu 46.

88Skont data ppubblikata mill-Uffiċċju tal-Istatistika Rumen, 54 % tal-azjendi agrikoli għandhom erja ta’ inqas minn ettaru u jirrappreżentaw qrib l-10 % tal-art agrikola.

89Ir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 1122/2009 tat-30 ta’ Novembru 2009 li jistabbilixxi regoli dettaljati għall-implimentazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 73/2009 fir-rigward tal-kundizzjonalità, il-modulazzjoni u s-sistema integrata ta’ amministrazzjoni u kontroll, skont l-iskemi ta’ appoġġ [dirett] għall-bdiewa previsti għal dak ir-Regolament, kif ukoll għall-implimentazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1234/2007 fir-rigward tal-kundizzjonalità taħt l-iskema ta’ appoġġ prevista għas-settur tal-inbid (ĠU L 316, 2.12.2009, p. 65).

90Fl-erba’ Stati Membri lkoll, il-fatturi ta’ riskju użati għall-għażla tal-kampjun inbidlu matul s-snin, u dan irrifletta ċerta diffikultà fl-istabbiliment ta’ fatturi xierqa.

91Ir-Regolament tal-Kummissjoni jissettja t-tnaqqis, bħala regola ġenerali, f’livell ta’ 3 % tal-ammont mogħti. L-Istati Membri jistgħu jiddeċiedu li ma jimponu l-ebda tnaqqis jew li jnaqqsu r-rata għal 1 % jew iżiduha għal massimu ta’ 5 %. Rati ogħla japplikaw għal każijiet ripetuti ta’ nuqqas ta’ konformità u għal każijiet ta’ nuqqas ta’ konformità meqjusa mill-Istati Membri bħala intenzjonali.

92Ara r-Rapport Speċjali Nru 8/2008, il-paragrafu 69.

93Hemm programm wieħed tal-iżvilupp rurali għal kull wieħed mill-erba’ Stati Membri miżjura.

94Saret osservazzjoni simili mill-Qorti fir-Rapport Speċjali Nru 4/2014, il-paragrafu 52.

95Il-valutazzjonijiet ambjentali għall-programmi tal-iżvilupp rurali ġew abbozzati fl-2006, filwaqt li l-analiżi ambjentali mwettqa fil-kuntest tal-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara kellhom jitlestew sa mhux aktar tard mit-22 ta’ Diċembru 2004 (l-Artikolu 5 tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma).

96Ir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 1974/2006 tal-15 ta’ Diċembru 2006 li jistabbilixxi regoli ddettaljati għall-applikazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1698/2005 dwar l-appoġġ għall-iżvilupp rurali mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) (ĠU L 368, 23.12.2006, p. 15).

97Fir-Rumanija, ir-reċipjenti ta’ ħżin ġeneralment isiru disponibbli mill-awtoritajiet lokali. Dawn l-awtoritajiet ma kinux eliġibbli għal għotja mill-programm tal-iżvilupp rurali.

98Inqas fondi huma allokati mill-erba’ Stati Membri għall-miżura ekwivalenti taħt il-perjodu tal-programm 2014-2020. Dan huwa b’mod partikolari l-każ għas-Slovakkja (63 % inqas) u l-Ungerija (43 % inqas).

99Skont dokument dwar “water quality improvements from afforestation in an agricultural catchment in Denmark illustrated by the INCA model” (titjib tal-kwalità tal-ilma permezz tal-afforestazzjoni f’punti ta’ lqugħ agrikoli fid-Danimarka illustrati mill-mudell INCA) minn A. Bastrup-Birk u P. Gundersen ippubblikat f’Hydrology and Earth System Sciences, 8(4), 764-777, bidla fl-użu tal-art minn agrikoltura intensiva għal foresta tnaqqas b’mod sostanzjali l-flussi tan-nitrat li jlissu fl-ilma ta’ taħt l-art u tas-superfiċje, primarjament permezz tal-waqfien fl-input tal-fertilizzant u tad-demel N. […].”

100Ir-rapportar lill-Kummissjoni għall-indikatur predefinit “R6 – żona taħt ġestjoni b’suċċess li tikkontribbwixxi għall-kwalità tal-ilma”: ir-Repubblika Ċeka: 844 717 ha (jew 20 % tal-art agrikola totali) u l-Ungerija 59 959 ha (jew 1 % tal-art agrikola totali).

101Is-Slovakkja rrapportat ukoll 348 860 ha taħt il-Miżura 226 “ir-restawr tal-potenzjal tal-forestrija u l-introduzzjoni ta’ azzjoni ta’ prevenzzjoni”. Billi l-għan prinċipali huwa li jiġu rrestawrati foresti li tkun saritilhom il-ħsara minn diżastri naturali u nirien, l-impatt fuq il-kwalità tal-ilma mhuwiex ta’ natura diretta minħabba li ma joħloqx żieda fl-art forestali.

102Il-bwar jistgħu jnaqqsu l-erożjoni tal-ħamrija. Il-kwalità tal-ħamrija hija wkoll ġeneralment aħjar min dik għar-raba’ u tippermetti infiltrazzjoni aħjar u/jew aktar infiltrazzjoni tax-xita u b’hekk jitnaqqas l-iskol (li jinkludi nutrijenti preżenti fil-ħamrija jew fuqha).

103Bil-bdil tal-għelejjel tista’ titnaqqas jew tiġi evitata l-erożjoni tal-ħamrija.

104Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1698/2005 tal-20 ta’ Settembru 2005 dwar appoġġ għall-iżvilupp rurali mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) (ĠU L 277, 21.10.2005, p. 1).

105L-Artikoli 11,12 u 25 tar-Regolament tal-Kummissjoni (UE) Nru 65/2011 tas-27 ta’ Jannar 2011 li jistabbilixxi regoli dettaljati għall-implimentazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1698/2005, dwar l-implimentazzjoni ta’ proċeduri ta’ kontroll kif ukoll kundizzjonalità fir-rigward ta’ miżuri ta’ appoġġ għall-iżvilupp rurali (ĠU L 25, 28.1.2011, p. 8).

106Aċċertament li s-sistemi tal-kontroll stabbiliti jagħtu l-garanziji meħtieġa dwar il-legalità u r-regolarità tat-tranżazzjonijiet ta’ bażi.

107Ara r-Rapport Speċjali Nru 23/2014 “Żbalji fin-nefqa għall-iżvilupp rurali: x’jikkawżahom, u kif qed jiġu indirizzati?”, il-paragrafi 59, 62, 64 u 65 (http://eca.europa.eu).

108Rata ta’ 5 % (ara l-paragrafu 155) timplika li, bħala medja, hemm il-probabbiltà li bidwi jiġi ċċekkjat darba kull 20 sena.

109F’każijiet estremi, fejn il-bdiewa ma jkunu kkonformaw mal-ebda waħda mill-obbligi u l-għajnuna kollha kemm hi tiġi rkuprata, il-bdiewa jistgħu jsibu ruħhom fl-istess sitwazzjoni daqslikieku ma kienu daħlu għall-ebda impenn.

110Il-Premessa 2 tad-Direttiva 2004/35/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-21 ta’ April 2004 dwar ir-responsabbiltà ambjentali f’dak li għandu x’jaqsam mal-prevenzjoni u r-rimedju għal danni ambjentali (ĠU L 143, 30.4.2004, p. 56), emendata bid-Direttiva 2006/21/KE (ĠU L 102, 11.4.2006, p. 15) u d-Direttiva 2009/31/KE (ĠU L 140, 5.6.2009, p. 114).

111Huwa jinkludi l-attivitajiet kollha li għandhom impatt sinifikanti fuq l-istatus tal-ilma.

112L-ispejjeż tas-servizzi tal-ilma jinkludu spejjeż ambjentali u tar-riżorsi. L-ispejjeż ambjentali huma l-ispejjeż tad-danni li l-użi tal-ilma jimponu fuq l-ambjent u l-ekosistemi u dawk li jużaw l-ambjent (eż. tnaqqis fil-kwalità ekoloġika tal-ekosistemi akkwatiċi jew is-salinizzazzjoni u d-degradazzjoni ta’ ħamrija produttiva). L-ispejjeż tar-riżorsi huma spejjeż ta’ opportunitajiet mitlufa li użi oħra jbatu minħabba t-tnaqqis tar-riżorsi lil hinn mir-rata naturali ta’ risanament u rkupru tagħhom (eż. marbuta mal-astrazzjoni żejda tal-ilma ta’ taħt l-art).

113COM(2015) 120 final tad-9 ta’ Marzu 2015 “Id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma u d-Direttiva dwar l-Għargħar: Azzjonijiet favur l-”istatus tajjeb” tal-ilma tal-UE u biex jitnaqqsu r-riskji tal-għargħar”.

Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

166

L-erba’ Stati Membri għad baqagħlhom x’jagħmlu jekk iridu jiksbu kwalità tajba tal-ilma tas-superfiċje, l-objettiv prinċipali tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma. Huma se jkollhom iżidu l-isforzi tagħhom biex iħaffu l-progress fir-rigward tal-kwalità tal-ilma.

Użu tal-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara bħala għodda biex tinkiseb kwalità aħjar tal-ilma

167

L-introduzzjoni tal-pjan ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara bħala għodda għall-immaniġġjar integrat tal-ilma kienet waħda mill-punti tajbin tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma tas-sena 2000 iżda, fil-prattika, il-pjanijiet ibatu minn nuqqasijiet fl-identifikazzjoni ta’ pressjonijiet ta’ tniġġis u fid-definizzjoni ta’ miżuri rimedjali.

168

It-tqabbil tal-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2009 mal-abbozz ta’ aġġornamenti tagħhom tal-2015 għall-erba’ Stati Membri wera li kien hemm ftit li xejn titjib fl-istatus ekoloġiku u kimiku tal-korpi tal-ilma. Madankollu, il-Qorti tinnota li l-progress rigward elementi individwali li jiffurmaw l-istatus jista’ jinħeba minħabba fl-applikazzjoni tar-regola ta’ “one out all out”¹¹⁴. Dan il-livell baxx ta’ titjib kien mistenni meta jitqies l-għadd għoli ta’ korpi tal-ilma li ġew eżentati mill-iskadenza tal-2015 għall-ilħuq ta’ status tajjeb (ara l-paragrafi 26 sa 27 u 45 sa 46).

169

Nuqqasijiet fis-sistemi ta’ monitoraġġ tal-erba’ Stati Membri rriżultaw f’nuqqas ta’ data kemm dwar it-tip ta’ tniġġis li jikkawża l-falliment ta’ korp tal-ilma rigward l-istatus tajjeb kif ukoll dwar l-importanza relattiva tad-diversi sorsi tat-tniġġis. Il-komparabbiltà tad-data kienet affettwata wkoll mill-fatt li kien hemm differenzi kbar fost l-erba’ Stati Membri rigward l-għadd ta’ materjali fiżikokimiċi speċifiċi li jniġġsu, li ġew evalwati. In-nuqqas ta’ data komprensiva tfixkel l-identifikazzjoni ta’ miżuri mmirati u kosteffettivi (ara l-paragrafi 28 sa 32).

170

L-Istati Membri wrew ambizzjoni limitata fir-rigward tal-identifikazzjoni tal-miżuri biex tiġi rrimedjata s-sitwazzjoni u, b’riżultat ta’ dan, il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara pprovdew valur miżjud limitat f’dak ir-rigward (ara l-paragrafi 33 sa 41) minħabba li:

-huma ffukati fuq il-”miżuri bażiċi” jiġifieri fuq l-implimentazzjoni ta’ leġiżlazzjoni eżistenti (Direttivi tal-UE) u

-“miżuri bażiċi oħra” u “miżuri supplimentari” jew ma jkoprux il-kwistjonijiet kollha ta’ tniġġis, jew ma jinkludux valutazzjoni tal-opportunità offruta minn xi strumenti jew inkella l-ambitu tagħhom mhuwiex ċar.

171

Barra minn hekk, l-impatti mistennija tad-diversi miżuri huma, l-aktar l-aktar, indikati parzjalment biss fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara. L-informazzjoni dwar l-ammont ta’ fondi meħtieġa għall-implimentazzjoni tal-miżuri kif ukoll id-disponibbiltà probabbli tagħhom mhijiex kompluta. Mhux dejjem ġiet prevista koordinazzjoni bejn dawk li jħejju l-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara u dawk li japprovaw u jallokaw fondi (ara l-paragrafi 42 sa 44).

172

F’kooperazzjoni mal-Istati Membri, il-Kummissjoni żviluppat linji gwida għall-applikazzjoni tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma. Barra dan, il-Kummissjoni ppreżentat rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-Istati Membri rigward il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2009 f’bosta mill-Komunikazzjonijiet tagħha. Proċeduri ta’ ksur rigward in-nuqqasijiet innotati fil-pjanijiet tal-2009 ma nbdewx mill-Kummissjoni għall-erba’ Stati Membri. L-azzjonijiet speċifikati fil-programmi operazzjonali tal-2014-2020, b’riżultat tan-nuqqas ta’ ssodisfar tal-kundizzjonalità ex ante rilevanti, ma koprewx dawn in-nuqqasijiet kollha. Minflok, il-Kummissjoni toqgħod fuq ir-rieda tajba tal-Istati Membri u l-impenn tagħhom li jżidu l-isforzi abbażi tat-talbiet innotati f’minuti ta’ laqgħat bilaterali.

Rakkomandazzjoni 1

Il-Kummissjoni għandha:

(a)tipprovdi linji gwida għal rapportar aktar differenzjat dwar il-progress fir-rigward tal-kwalità tal-ilma li attwalment hija moħbija minħabba fl-applikazzjoni tar-regola ta’ “one out all out”;

(b)trawwem il-komparabbiltà tad-data billi tnaqqas id-diskrepanzi fl-għadd ta’ sustanzi fiżikokimiċi li huma vvalutati għall-istatus ekoloġiku;

(c)tkompli s-segwitu tagħha tal-progress tal-Istati Membri fil-kisba ta’ kwalità tajba tal-ilma, l-objettiv tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma.

L-Istati Membri għandhom:

(d)jiżguraw monitoraġġ tal-ilma ta’ kwalità tajba biex ikollhom informazzjoni preċiża dwar is-sitwazzjoni u l-oriġini tat-tniġġis mill-korp tal-ilma biex ikun jista’ jsir immirar aħjar u biex tiżdied il-kosteffettività tal-miżuri rimedjali. Għall-agrikoltura, pereżempju, dan jista’ jfisser is-sejba ta’ kombinament effettiv ta’ miżuri obbligatorji u volontarji;

(e)jipprovdu fil-pjanijiet tagħhom ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara (i) ġustifikazzjonijiet ċari għall-użu ta’ eżenzjonijiet mill-iskadenzi tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma, (ii) informazzjoni dwar kif l-implimentazzjoni tal-miżuri se tiġi ffinanzjata u (iii) informazzjoni dwar l-impatt mistenni tal-miżuri;

(f)jiżguraw koordinazzjoni bejn dawk il-korpi li jiddefinixxu miżuri fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara u dawk li japprovaw proġetti għall-finanzjament.

Implimentazzjoni ta’ miżuri biex jitnaqqas it-tniġġis ikkawżat minn ilmijiet urbani u industrijali mormija

173

L-Istati Membri għamlu progress fit-tneħħija tat-tniġġis, organiku u min-nutrijenti, mill-ilmijiet mormija emessi minn impjanti tat-trattament tal-ilma urban mormi. Madankollu, l-istrumenti disponibbli biex jitnaqqas it-tniġġis fl-ilmijiet mormija, bħall-mekkaniżmu ta’ infurzar u l-imposta fuq it-tniġġis tal-ilma, ma ntużawx bl-aħjar mod possibbli.

Agglomerazzjonijiet

174

Fir-rigward tal-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi (ara l-paragrafi 53 sa 65), il-”miżura bażika” rigward it-tniġġis minn agglomerazzjonijiet, sar progress fil-ġbir tal-ilma mormi (jiġifieri żieda fl-għadd ta’ unitajiet domestiċi konnessi ma’ sistema tad-drenaġġ u ma’ impjant tat-trattament) u fit-trattament xieraq tal-ilma mormi. Madankollu, l-erba’ Stati Membri lkoll kienu għadhom lura fir-rigward tal-iskadenzi interim jew finali tagħhom għall-implimentazzjoni tad-Direttiva (ara wkoll il-konklużjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet magħmula fir-Rapport Speċjali Nru 2/2015).

175

Il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2009 ma kellhomx informazzjoni dwar “miżuri bażiċi oħra” u “miżuri supplimentari” meħtieġa għall-korpi tal-ilma li jonqsu milli jiksbu status tajjeb:

-għal ilma mormi li għadu mhux konness ma’ impjant tat-trattament ma kien hemm l-ebda indikazzjoni dwar kif se jiġi indirizzat il-piż (il-piż minn agglomerazzjonijiet daqs jew ogħla minn 2 000 e.p. li dieħel f’sistemi individwali u l-piż minn agglomerazzjonijiet b’e.p. taħt l-2 000) (ara l-paragrafi 58 sa 60);

-ma hemm l-ebda indikazzjoni dwar liema impjanti tat-trattament tal-ilma urban mormi jeħtieġu limiti tal-emissjonijiet aktar stretti (bl-eċċezzjoni tal-pjan Rumen) (ara l-paragrafi 66 sa 68);

-il-problema ta’ mikromaterjali li jniġġsu ma ġietx indirizzata. Ma hemm l-ebda dispożizzjoni legali nazzjonali jew tal-UE fl-erba’ Stati Membri għal-limiti tal-emissjonijiet (ara l-paragrafi 69 sa 70).

176

Fir-rigward tal-mekkaniżmu ta’ infurzar, il-Qorti tikkonkludi li s-sistema tal-awtokontrolli li trid titwettaq mill-operaturi tal-impjanti tat-trattament tal-ilma urban mormi fuq l-effluwenti tagħhom kienet sodisfaċenti b’mod kumplessiv. Madankollu, is-sistema pubblika ta’ spezzjoni turi dgħufijiet minħabba li l-frekwenza tal-ispezzjonijiet ma ġietx preskritta u f’xi Stati Membri kienet baxxa (is-Slovakkja) jew ma setgħetx tiġi vvalutata (l-Ungerija). Minbarra dan, fir-Rumanija spezzjonijiet għandhom effett limitat ta’ deterrent minħabba li tingħata preferenza għall-ħruġ ta’ twissijiet aktar milli multi meta jinqabżu l-limiti tal-emissjonijiet (ara l-paragrafi 71 sa 78).

177

Fl-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ “min iniġġes iħallas”, imposta fuq it-tniġġis tal-ilma hija dovuta minn dawk li jiskarikaw l-ilma mormi iżda b’ċerti eċċezzjonijiet fir-Repubblika Ċeka, fir-Rumanija u fis-Slovakkja. L-imposta mhijiex dovuta għall-parametri kollha li jirriflettu tniġġis organiku u min-nutrijenti u l-ammonti tal-imposta skont il-materjal li jniġġes ivarjaw (skont l-iskariku f’mg/l) b’mod sinifikanti bejn l-erba’ Stati Membri. Fir-Repubblika Ċeka u fis-Slovakkja, l-imposta tista’ taġixxi bħala inċentiv għal konformità mal-limiti tal-emissjonijiet issettjati fil-permessi għal xi parametri (minħabba li ma hija dovuta l-ebda imposta meta jkun hemm konformità magħhom) filwaqt li fl-Ungerija u xi kultant fir-Rumanija l-imposta tista’ taġixxi bħala inċentiv biex jinqabżu l-limiti tal-emissjonijiet għal dawk il-parametri fejn imposta tkun dovuta. Jekk din taġixxix tassew bħala inċentiv jew le jiddependi mill-ammonti dovuti: l-ebda wieħed mill-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara ma vvaluta l-effett deterrent (ara l-paragrafi 79 sa 82).

Installazzjonijiet industrijali

178

Ċerti kategoriji ta’ installazzjonijiet industrijali jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva dwar l-Emissjonijiet Industrijali (“miżura bażika”). Il-konklużjonijiet tal-aqwa tekniki disponibbli li huma adottati mill-Kummissjoni skont it-tip ta’ industrija jindikaw limiti tal-emissjonijiet. Sa tmiem l-2015 kien hemm biss seba’ konklużjonijiet bħal dawn adottati (ara l-paragrafu 85).

179

Il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2009 ma kellhomx “miżuri bażiċi oħra” u “miżuri supplimentari” għal korpi tal-ilma li jonqsu milli jiksbu status tajjeb: ma kien hemm l-ebda miżura mmirata lejn materjali speċifiċi li jniġġsu jew lejn dawk speċifiċi li jiskarikaw (bħal pereżempju indikazzjoni ta’ sustanzi u limiti speċifiċi li jridu jiġu inklużi fil-permessi tal-iskariki). Madankollu, l-Ungerija u s-Slovakkja inkludew l-eżami tal-proċedura tal-ħruġ tal-permessi jew ta’ permessi speċifiċi bħala miżuri fil-pjanijiet tagħhom ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara. Iżda l-Qorti ma sabitx li l-eżami kien effettiv, minħabba diversi dgħufijiet u ommissjonijiet (ara l-paragrafi 87 sa 92).

180

Il-Qorti tikkonkludi li (ara l-paragrafi 89 sa 91):

-għall-issettjar ta’ limiti tal-emissjonijiet l-awtoritajiet kompetenti huma sa ċertu punt dipendenti mill-informazzjoni pprovduta minn dawk stess li jiskarikaw. Dan huwa partikolarment il-każ fejn dispożizzjonijiet legali nazzjonali jissettjaw limiti bħala gwida biss jew ma jissettjaw l-ebda limitu ta’ xejn;

-il-permessi tal-iskariki tal-ilma mormi tal-impjanti tat-trattament tal-ilma urban mormi li jirċievu ilma industrijali mormi f’xi każijiet biss jinkludu limiti għal materjali li jniġġsu li mhumiex materjal organiku u nutrijenti.

181

Fir-rigward tal-mekkaniżmu ta’ infurzar, huma ftit l-ispezzjonijiet pubbliċi li jitwettqu fil-każ ta’ skariku indirett, permezz ta’ netwerk pubbliku tad-drenaġġ, minn installazzjonijiet li ma jaqgħux taħt id-Direttiva dwar l-Emissjonijiet Industrijali. Minflok, f’maġġoranza tal-każijiet (85 % tal-kampjun ta’ 28 impjant tat-trattament awditjati) l-operaturi tal-impjanti tat-trattament tal-ilma urban mormi wettqu kontrolli fuq il-post fis-siti tal-installazzjonijiet industrijali. Madankollu, il-multi imposti fir-Repubblika Ċeka u fis-Slovakkja x’aktarx li jkollhom effett limitat ta’ deterrent. Għal spezzjonijiet fuq dawk li jiskarikaw direttament, is-sitwazzjonijiet hija simili għal dik deskritta fil-paragrafu 176 (spezzjonijiet fuq impjanti tat-trattament tal-ilma urban mormi) (ara l-paragrafi 93 sa 97).

182

L-imposta fuq it-tniġġis tal-ilma rarament tista’ sservi bħala inċentiv għal konformità jew biex jinqabżu l-limiti tal-emissjonijiet issettjati fil-permessi billi l-imposta hija dovuta biss għal għadd limitat ta’ materjali li jniġġsu (materja organika, nutrijenti u ftit metalli tqal) (ara l-paragrafu 98).

Rakkomandazzjoni 2

Il-Kummissjoni għandha:

(a)tivvaluta kif l-aħjar li tissettja kriterji vinkolanti għal spezzjonijiet effettivi tal-Istati Membri fuq impjanti tat-trattament tal-ilma mormi li ma jaqgħux taħt id-Direttiva dwar l-Emissjonijiet Industrijali.

L-Istati Membri għandhom:

(b)jindikaw għal liema korpi tal-ilma, minħabba l-kwalità mhux sodisfaċenti tagħhom, jinħtieġu miżuri għal dawk speċifiċi li jiskarikaw. Għal impjanti tat-trattament tal-ilma urban mormi dan ikun jinkludi l-issettjar ta’ limiti tal-emissjonijiet fil-permessi li huma aktar stretti minn dawk issettjati bil-liġi għall-parametri tat-tniġġis organiku u tniġġis min-nutrijenti u l-issettjar ta’ limiti għal sustanzi prijoritarji u sustanzi kimiċi oħra jew mikromaterjali li jniġġsu;

(c)jivvalutaw u jiżguraw l-effettività tal-mekkaniżmi ta’ infurzar, b’mod partikolari l-kopertura li trid tinkiseb u l-effett deterrent tal-penali applikati;

(d)jivvalutaw il-potenzjal tal-użu tal-imposta fuq it-tniġġis tal-ilma bħala strument ekonomiku u bħala mod kif jiġi applikat il-prinċipju ta’ “min iniġġes iħallas” tal-inqas għas-sustanzi prinċipali li jaffettwaw il-kwalità tal-ilma b’mod negattiv.

Implimentazzjoni ta’ miżuri biex jiġi indirizzat it-tniġġis diffuż mill-agrikoltura

183

B’mod ġenerali, l-Istati Membri għamlu użu aħjar mid-Direttiva dwar in-Nitrati iżda sabuha bi tqila jagħmlu użu sħiħ mill-istrumenti disponibbli bħal pereżempju l-mekkaniżmi ta’ infurzar, l-istandards KAAT taħt il-kundizzjonalità, il-miżuri ta’ żvilupp rurali u l-prinċipju ta’ “min iniġġes iħallas”.

184

Fir-rigward tal-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar in-Nitrati, il-”miżura bażika” prinċipali rigward it-tniġġis mill-agrikoltura, ir-Repubblika Ċeka, l-Ungerija u r-Rumanija gradwalment żiedu l-qawwa tar-rekwiżiti li jridu jiġu rispettati mill-bdiewa fiż-żoni vulnerabbli għan-nitrati. Dan kien prinċipalment ir-riżultat tal-azzjoni tal-Kummissjoni. Is-Slovakkja ma segwietx biżżejjed is-suġġerimenti tal-Kummissjoni u għalhekk fl-2012 il-Kummissjoni nediet proċedura ta’ ksur kontra s-Slovakkja (ara l-paragrafi 101 sa 110).

185

Madankollu, minkejja t-titjib fi tliet Stati Membri, hemm lok biex ir-rekwiżiti jiġu ssikkati (ara l-paragrafi 111 sa 115).

186

Ix-xejra rigward l-ewtrofikazzjoni ma tistax tiġi vvalutata minħabba settijiet inkomparabbli ta’ data. Il-Qorti tinnota li l-perjodu tar-rapportar taħt id-Direttiva dwar in-Nitrati ma jikkoinċidix ma’ dak taħt id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma (ara l-paragrafi 113 sa 114).

187

Fir-rigward ta’ “miżuri bażiċi oħra” u “miżuri supplimentari” (ara l-paragrafi 123 sa 129 u 135 sa 137), il-Qorti tikkonkludi li:

-miżuri li jindirizzaw l-użu tal-pestiċidi kienu vagi jew irreferew għall-pjanijiet ta’ azzjoni dwar il-pestiċidi. Madankollu, dawn il-pjanijiet kellhom nuqqas parzjali ta’ objettivi kwantifikati, skadenzi għall-implimentazzjoni u informazzjoni dwar il-fondi meħtieġa għall-implimentazzjoni tal-miżuri. Sa nofs l-2015 il-Kummissjoni ma kienet niedet l-ebda proċedura ta’ ksur għal insuffiċjenzi rigward dawn il-pjanijiet;

-hemm lok biex l-istandards KAAT u r-”rekwiżiti minimi” fl-iżvilupp rurali jsiru aktar impenjattivi. Il-Kummissjoni ma tivvalutax b’mod sistematiku l-adegwatezza tar-rekwiżiti f’termini tal-effettività għall-ilħuq tal-objettivi għall-politika tal-ilma tal-UE, u tiċċekkja biss għall-eżistenza u r-rilevanza tagħhom;

-l-Istati Membri ma ssettjawx limiti dwar il-kwantità ta’ fertilizzanti tal-fosforu għandha tiġi applikata fuq l-art (kg/ha);

-l-Istati Membri joqogħdu prinċipalment fuq miżuri agroambjentali volontarji.

188

Il-potenzjal tal-iżvilupp rurali biex jindirizza tħassib dwar il-kwalità tal-ilma mhuwiex qed jiġi sfruttat bis-sħiħ (ara l-paragrafi 145 sa 154):

-l-art agrikola taħt l-impenji agroambjentali favorevoli għall-kwalità tal-ilma varjat bejn 15 % sa 30 % fil-perjodu tal-programm 2007-2013. Madankollu, ħafna minn dan jirrigwarda impenji mogħtija minn bdiewa għaż-żamma ta’ bwar eżistenti. Iż-żamma hija pożittiva iżda ma twassalx għal titjib fil-kwalità tal-ilma. Minbarra dan, billi dawk l-obbligi jridu jinżammu biss għal perjodu ta’ minn ħames sa seba’ snin, mhux bilfors jiġi żgurat l-impatt fuq terminu twil fuq il-kwalità tal-ilma;

-limitazzjonijiet rigward l-ammont ta’ fertilizzanti tan-nitroġenu applikati għal kull ettaru ta’ art huma viċin jew aktar mill-medja applikata fir-Rumanija u fis-Slovakkja u għaldaqstant benefiċċji addizzjonali għall-kwalità tal-ilma x’aktarx li jkunu żgħar.

189

Bidwi jista’ jkun soġġett għal sett sħiħ ta’ mekkaniżmi ta’ infurzar: kontrolli tal-kundizzjonalità regolati mill-UE u kontrolli għal pagamenti tal-iżvilupp rurali kif ukoll “kontrolli nazzjonali” taħt id-Direttiva dwar in-Nitrati u fil-qasam tal-prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti (ara l-paragrafi 116 sa 122, 130 sa 132, 138 sa 144 u 155 sa 157). Dawn il-kontrolli lkoll huma affettwati minn limitazzjonijiet intrinsiċi bħal pereżempju evidenza importanti fil-forma ta’ dikjarazzjonijiet magħmula mill-bdiewa stess. Minbarra dan,

-l-effett deterrent huwa limitat għal kundizzjonalità u kontrolli taħt żvilupp rurali. Dan huwa prinċipalment minħabba l-istruttura tagħhom: il-kopertura baxxa (1 % u 5 % rispettivament) u s-sanzjonijiet (tnaqqis fl-għajnuna) huma aktar baxxi mill-ispiża tal-konformità. Il-”kontrolli nazzjonali” taħt id-Direttiva dwar in-Nitrati għandhom dgħufijiet simili;

-l-Istati Membri miżjura ħlief is-Slovakkja lkoll indikaw, fil-pjanijiet ta’ azzjoni tagħhom dwar il-pestiċidi, il-ħtieġa li jissaħħaħ l-infurzar tal-obbligi relatati mal-pestiċidi. Fi żmien l-awditu, l-erba’ Stati Membri ma speċifikawx il-kopertura li kellha tinkiseb mill-kontrolli tagħhom u lanqas il-multi għat-tipi kollha ta’ ksur.

190

Barra minn hekk, il-prinċipju tal-ġestjoni integrata tal-organiżmi ta’ ħsara jsir rekwiżit obbligatorju taħt il-kundizzjonalità biss meta jkun sar progress f’tali oqsma bħal linji gwida, kwalifiki professjonali u definizzjoni ta’ rekwiżiti verifikabbli (ara l-paragrafu 131).

191

L-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ “min iniġġes iħallas” fil-qasam tat-tniġġis diffuż mill-agrikoltura tiffaċċja problemi metodoloġiċi. L-impożizzjoni tal-obbligi fuq il-bdiewa mingħajr il-provvediment ta’ kumpens finanzjarju (bħalma huwa fil-każ tal-programmi ta’ azzjoni dwar in-nitrati) titqies komunement bħala mod ta’ implimentazzjoni tal-prinċipju ta’ “min iniġġes iħallas”. L-applikazzjoni ta’ penali fil-każ ta’ nuqqas ta’ konformità tista’ tikkumpensa għall-ispejjeż ikkawżati mit-tniġġis. Madankollu, il-Qorti identifikat għadd ta’ nuqqasijiet rigward l-użu tal-multi. Mod ieħor kif jiġi applikat il-prinċipju huwa l-użu ta’ taxxi ambjentali (bħal taxxi fuq fertilizzanti jew pestiċidi) u r-Repubblika Ċeka u s-Slovakkja għandhom l-intenzjoni li jistudjaw l-użu ta’ dawn it-taxxi. Il-Kummissjoni ma talbitx lill-erba’ Stati Membri jieħdu azzjoni speċifika għall-iżgurar tal-irkupru tal-ispejjeż, u lanqas li joħorġu gwida dwar metodi possibbli għall-irkupru tal-ispejjeż (ara l-paragrafi 158 sa 165).

Rakkomandazzjoni 3

Il-Kummissjoni għandha:

(a)tkompli bl-isforzi tagħha biex tiżgura li l-Istati Membri jagħmlu l-aħjar użu mir-rekwiżiti taħt il-programmi ta’ azzjoni dwar in-Nitrati u li jimplimentaw il-pjanijiet ta’ azzjoni dwar il-pestiċidi fi ħdan perjodu ta’ żmien raġonevoli;

(b)tivvaluta b’mod sistematiku mhux biss l-eżistenza, iżda wkoll l-adegwatezza tal-istandards KAAT u r-rekwiżiti minimi adottati mill-Istati Membri;

(c)tqis l-introduzzjoni ta’ obbligu li jiġu ssettjati limitazzjonijiet fuq il-kwantità ta’ fosforu għandha tiġi applikata fuq l-art, bħalma huwa l-każ għan-nitroġenu;

(d)tnaqqas il-possibbiltà tar-rapportar doppju mill-Istati Membri dwar l-istatus tal-ewtrofikazzjoni billi tallinja r-rapportar taħt id-Direttiva dwar in-Nitrati u d-Direttiva Qafas dwar l-Ilma u tippromwovi l-użu tal-gwida tal-2009 dwar il-valutazzjoni tal-ewtrofikazzjoni sabiex l-istess parametri ta’ valutazzjoni taħt iż-żewġ Direttivi jintużaw;

(e)tipprovdi gwida dwar il-metodi possibbli għall-irkupru tal-ispejjeż fil-qasam tat-tniġġis diffuż.

L-Istati Membri għandhom:

(f)jissettjaw rekwiżiti fil-pjanijiet ta’ azzjoni dwar in-nitrati, fil-pjanijiet ta’ azzjoni dwar il-pestiċidi, taħt il-KAAT u għall-pagamenti agroambjentali li huma ambizzjużi biżżejjed biex jiksbu tnaqqis fl-input tal-fertilizzanti u tal-pestiċidi u protezzjoni adegwata mill-erożjoni;

(g)jivvalutaw il-potenzjal tal-użu ta’ strumenti ekonomiċi (bħal taxxi ambjentali) bħala inċentiv għat-tnaqqis tat-tniġġis u bħala mod ta’ kif jiġi applikat il-prinċipju ta’ “min iniġġes iħallas”.

Il-Kummissjoni u l-Istati Membri għandhom, abbażi ta’ inventarju tal-mekkaniżmi ta’ infurzar (kemm tal-UE kif ukoll dawk nazzjonali), jidentifikaw modi għas-simplifikazzjoni tal-istruttura u l-implimentazzjoni tal-kontrolli u għall-iżgurar tal-effettività tagħhom.

Dan ir-Rapport ġie adottat mill-Awla II, immexxja mis-Sur Henri GRETHEN, Membru tal-Qorti tal-Awdituri, fil-Lussemburgu fil-laqgħa tagħha tad-9 ta’ Diċembru 2015.

Għall-Qorti tal-Awdituri

Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
President

114L-istatus finali ta’ korp tal-ilma huwa determinat permezz tal-agħar element li jinstab fil-proċess ta’ valutazzjoni.

Annessi

Anness I

Ħarsa ġenerali lejn id-distrett tal-baċin tax-Xmara Danubju

© Kummissjoni Internazzjonali għall-Protezzjoni tax-Xmara Danubju (icpdr).

Anness II

Tniġġis ta’ korpi tal-ilma tas-superfiċje
(Pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2009)

1. Perċentwal ta’ korpi tal-ilma tas-superfiċje soġġetti għal sorsi differenti tat-tniġġis

Sorsi tat-tniġġis | Ir-Repubblika Ċeka | L-Ungerija | Ir-Rumanija | Is-Slovakkja
Sorsi puntiformi | 46 % | 19 % | 8 % | L-ebda data
Sorsi diffużi | 61 % | 25 % | 32 % | L-ebda data

Sors: Informazzjoni pprovduta mill-Istati Membri permezz ta’ WISE.

2. Perċentwal ta’ korpi tal-ilma tas-superfiċje soġġetti għal tipi differenti ta’ tniġġis

Tipi ta’ tniġġis | Ir-Repubblika Ċeka | L-Ungerija | Ir-Rumanija | Is-Slovakkja
Arrikkiment organiku | 31 % | 27 % | 13 % | L-ebda data
Arrikkiment tan-nutrijenti | 61 % | 45 % | 32 % | L-ebda data
Kontaminazzjoni minn sustanzi prijoritarji jew minn materjali speċifiċi oħra li jniġġsu | 31 % | 2 % | 4 % | L-ebda data

Sors: Informazzjoni pprovduta mill-Istati Membri permezz ta’ WISE.

Anness III

Valuri ta’ limitu tal-emissjonijiet issettjati bid-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi

Parametri
Konċentrazzjoni
Perċentwal minimu ta’ tnaqqis²

Trattament sekondarju

Domanda bijokimika ta’ ossiġenu (DBO₅)
25 mg/l
70-90

Domanda kimika ta’ ossiġenu (DKO)
125 mg/l
75

Solidi sospiżi totali (SST)
35 mg/l

60 mg/l
(għal agglomerazzjonijiet ta’ bejn 2 000 u 10 000 e.p.)
90

70 (għal agglomerazzjonijiet ta’ bejn 2 000 u 10 000 e.p.)

Trattament aktar strett

Fosforu totali (Ptot)
2 mg/l
(għal agglomerazzjonijiet ta’ bejn 10 000 u 100 000 e.p.)

1 mg/l
(għal agglomerazzjonijiet b’aktar minn 100 000 e.p.)
80

Nitroġenu total¹ (Ntot)
15 mg/l
(għal agglomerazzjonijiet ta’ bejn 10 000 u 100 000 e.p.)

10 mg/l
(għal agglomerazzjonijiet b’aktar minn 100 000 e.p.)
70-80

1Nitroġenu totali jfisser: is-somma tan-niroġenu-Kjeldahl totali (N organiku + NH₃), nitrat (NO₃)-nitroġenu u nitrit (NO₂)-nitroġenu.

2Tnaqqis fir-rigward tal-piż tal-influwent.

Anness IV

Imposta fuq it-tniġġis tal-ilma: ammont skont il-materjal li jniġġes (f’EUR¹/t)

Materjali li jniġġsu | Ir-Repubblika Ċeka | L-Ungerija | Ir-Rumanija | Is-Slovakkja
DKO | 576.9 | 285.2 | 10.4 | 199.2
DBO₅ | — | — | 10.4 | —
SST | 72.1 | — | 2.5 | 99.6
Ptot | 2 523.9 | 4 753.8 | 41.5 | 3 319.4
Ntot | — | — | 41.5 | 497.9
Ninorg | 1 081.7 | 570.5 | — | —
N-NH4 (nitroġenu ammonijaku) | — | — | 41.5 | 497.9
Hg (merkurju) | 721 110.5 | 697 217.5 | 10 384.1 | 497 908.8
Imluħa inorganiċi dissolti | 18.0 | — | — | 16.6
Cd (kadmju) | 144 222.1 | 139 443.5 | 10 384.1 | 99 581.8
AOX (aloġeni organiċi adsorbibbli) | 10 816.7 | — | — | 6 638.8
Cr (kromju) | — | 27 888.7 | 2 596.0 | —
Ni (nikil) | — | 27 888.7 | 2 596.0 | —
Pb (ċomb) | — | 27 888.7 | 2 596.0 | —
Cu (ram) | — | 13 944.3 | 2 596.0 | —
Zn (żingu) | — | — | 124.57 | —
Fenoli | — | — | 41.51 | —
As (arseniku) | — | — | 8 074.5 | —
Co (kobalt) | — | — | 124.6 | —
| — | — | u aktar² | —

1L-ammonti f’CZK, HUF u RON ġew ikkonvertiti f’EUR bl-użu tar-rati tal-kambju fil-31.12.2014.

2Fir-Rumanija, l-imposta titħallas għall-gruppi ta’ materjali li jniġġsu li ġejjin (i) indikaturi kimiċi ġenerali (22), (ii) indikaturi kimiċi speċifiċi (11), (iii) indikaturi kimiċi tossiċi u tossiċi ħafna (9) u (iv) indikaturi batterjoloġiċi (2). Mhux kollha huma msemmija fit-tabella.

Sors: Analiżi mill-QEA tal-leġiżlazzjoni nazzjonali.

Anness V

Valuri ta’ limitu tal-emissjonijiet speċifikati fid-dispożizzjonijiet legali nazzjonali

It-tabella li ġejja tipprovdi ħarsa ġenerali lejn il-valuri ta’ limitu tal-emissjonijiet inklużi fid-dispożizzjonijiet legali nazzjonali għal għadd magħżul ta’ sustanzi.

(f’mg/l)

Skariku dirett

Ir-Repubblika Ċeka
(indikat bħala firxa minħabba li l-limiti jiddependu mit-tip ta’ attività)
L-Ungerija
(valuri minimi u massimi)²
Ir-Rumanija
Is-Slovakkja
(indikat bħala firxa minħabba li l-limiti jiddependu mit-tip ta’ attività)

Arseniku u komposti
0.5–1.5
0.1–1
0.1
0.1 – 1

Ram u komposti
0.5–1
0.1–4
0.1
0.5 – 1

Żingu u komposti
2–3
0.5–10
0.5
1.5 – 3

Kromju u komposti
0.1–1
0.2–2
1
0.5 – 2

Aloġeni organiċi adsorbibbli
0.5–5
0.1–7
—
0.1 – 2

Kadmju u l-komposti tiegħu
0.2
0.005–0.3
0.2
0.05 – 0.2

Ċomb u l-komposti tiegħu
0.5–1
0.05–0.4
0.2
0.2 – 1.5

Merkurju u l-komposti tiegħu
0.01–0.05
0.001–0.08
0.05
0.03 – 0.1

Nikil u l-komposti tiegħu
0.5–0.8
0.1–2
0.5
0.5 – 0.8

Benżo(g,h,i)perilen¹
Limitu għall-PAH:0.01
0.015–0.03
—
Limitu għall-PAH:0.01

Skariku indirett

Ir-Repubblika Ċeka
(limiti ssuġġeriti)
L-Ungerija
(flussi tal-ilma mhux temporanji)
Ir-Rumanija
Is-Slovakkja
(limiti ssuġġeriti)

Arseniku u komposti
0.2
0.2
—
0.2

Ram u komposti
1
2
0.2
1

Żingu u komposti
2
2
1
2

Kromju u komposti
0.3
1
1.5
0.8

Kadmju u l-komposti tiegħu
0.1
0.1
0.3
0.1

Ċomb u l-komposti tiegħu
0.1
0.2
0.5
0.3

Merkurju u l-komposti tiegħu
0.05
0.05
Mhuwiex permess
0.05

Nikil u l-komposti tiegħu
0.1
1
1
0.2

1Benżo(g,h,i)perilen huwa idrokarbur aromatiku poliċikliku (PAH).

2Il-liġi Ungeriża tissettja valuri ta’ limitu skont it-tip ta’ attività (limiti teknoloġiċi) u limiti territorjali (skont it-tip ta’ korp tal-ilma li jirċievi l-ilma mormi). L-awtorità li toħroġ il-permess tista’ tiddevja minn dawn il-limiti iżda trid tirrispetta l-valuri minimi u massimi skont is-sustanza li ġew issettjati fil-qafas legali.

Risposta tal-Kummissjoni

Sommarju eżekuttiv

V

Fl-2015, il-Kummissjoni u l-Istati Membri żviluppaw dokument ta’ gwida ta’ Strateġija ta’ Implimentazzjoni Komuni ‘Communicating progress towards good status in the second River Basin Management Plan (RBMP)’ (Nikkomunikaw il-progress lejn status tajjeb fit-tieni Pjan ta’ Mmaniġġjar tal-Baċin tax-Xmara) sabiex ikun jista’ jsir ir-rapportar dwar titjib parzjali fil-kwalità tal-ilma¹.

VI

Il-Kummissjoni hija tal-fehma li l-pjanijiet tal-2009 jipprovdu valur miżjud sinifikanti. Pereżempju, għall-ewwel darba ġiet ippreżentata ħarsa ġenerali lejn il-pressjonijiet u l-impatti rilevanti kollha fil-baċin (inkluż fuq livell internazzjonali fil-pjan internazzjonali tad-Danubju), li tinkludi l-identifikazzjoni tat-tipi u tas-sorsi ta’ tniġġis.

Madankollu, il-Kummissjoni taqbel li hemm nuqqas ta’ ambizzjoni fir-rigward tal-miżuri, peress li l-ewwel pjan kien iffokat prinċipalment fuq miżuri bażiċi.

VII

Leġiżlazzjoni importanti tal-UE fir-rigward tal-ħarsien tal-ilmijiet tal-UE minn tniġġis agrikolu, bħad-Direttiva dwar in-Nitrati (DN) jew ir-Regolament dwar il-Pestiċidji, kienet parti mill-kundizzjonalità mill-bidu nett fl-2005. Rigward il-fosforu u l-pestiċidji, f’ċertu Stati Membri dawn huma koperti mir-Rekwiżiti Statutorji tal-Ġestjoni (SMR) fir-rigward tal-leġiżlazzjoni tal-UE implimentata bħalissa. F’xi Stati Membri, il-pjanijiet ta’ azzjoni dwar id-Direttiva dwar in-Nitrati jinkludu r-rekwiżiti dwar il-fosforu u din id-Direttiva hija parti mill-kundizzjonalità.

X

Mill-2001, ġie żviluppat appoġġ estensiv għall-implimentazzjoni fl-ambitu tal-Istrateġija ta’ Implimentazzjoni Komuni (CIS), proċess li tmexxa mill-Kummissjoni u mill-Istati Membri. Fil-kuntest tal-Istrateġija ta’ Implimentazzjoni Komuni, tul dawn l-aħħar snin il-Kummissjoni u l-Istati Membri ħadmu b’mod pjuttost intensiv fuq l-irkupru tal-kosti.

Teżisti gwida dwar kif jiġu kkalkulati l-kosti ambjentali u tar-riżorsi. Sforzi riċenti biex din il-gwida tkun ikkumplimetata fi ħdan is-CIS fallew minħabba opinjonijiet diverġenti fost l-Istati Membri u l-Kummissjoni. Fil-preżent, qed jiġi diskuss il-Programm ta’ Ħidma tal-Istrateġija ta’ Implimentazzjoni Komuni għall-2016-2018 u dan jista’ jinkludi xogħol ulterjuri dwar din il-kwistjoni.

Introduzzjoni

13 It-tieni inċiż

Tista’ tiġi applikata miżura agroambjentali biex tindirizza diversi kwistjonijiet ambjentali u relatati mal-klima. Il-kwalità tal-ilma hija biss waħda minn tali kwistjonijiet.

Waħda mill-karatteristiċi ta’ din il-miżura hija l-interkonnessjoni qawwija bejn id-diversi operazzjonijiet u l-azzjonijiet li jwasslu għal benefiċċji ambjentali. Dan jimplika li operazzjoni mmirata primarjament lejn il-bijodiversità tista’ tkun ta’ benefiċċju wkoll għal riżorsi naturali oħra bħall-ħamrija u l-ilma, iżda dan isir b’mod aktar indirett.

L-effett doppju tal-miżura spiss ikun jirrifletti l-kunċett li l-miżura tkun immirata lejn objettivi primarji (u sekondarji), b’rabta mal-ħtiġijiet u l-kwistjonijiet ewlenin identifikati fl-analiżi SWOT. Għalhekk, tali effetti diretti u indiretti għandhom jiġu kkunsidrati fid-diskussjoni tal-kontribuzzjoni tal-baġit totali allokata għall-miżura agroambjentali bl-objettivi tal-politika tal-ilma.

15

Mill-2005, il-kondizzjonalità tintegra dispożizzjonijiet legali importanti dwar, fost l-oħrajn, il-ħarsien ambjentali, inkluż il-kwalità tal-ilma, fil-qafas tal-Politika Agrikola Komuni (PAK). Apparti l-kundizzjonalità, hemm strumenti tal-PAK daqstant ieħor importanti li jippromwovu l-agrikoltura sostenibbli u ta’ benefiċċju għall-klima u l-ambjent, inkluż għall-kwalità tal-ilma, bħall-komponent mandatorju ta’ ekoloġizzazzjoni tal-mekkaniżmu għal pagamenti diretti applikabbli fl-ambitu tal-perjodu finanzjarju 2014-2020, jew is-Sistema Konsultattiva għall-Farms, li għandhom id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma u d-Direttiva dwar l-Użu Sostenibbli tal-Pestiċidi bħala ambitu mandatorju u l-pagamenti agroambjentali.

L-ambitu u l-approċċ tal-verifika

20

Minħabba n-numru kbir ta’ korpi tal-ilma li ma jakkwistawx status tajjeb minħabba impatti idromorfoloġiċi, il-miżuri li jkunu relatati biss mat-tnaqqis tat-tniġġis mhumiex biżżejjed biex jinkiseb status tajjeb.

Osservazzjonijiet

23

Il-Kummissjoni taqbel li l-approċċ ta’ “wieħed barra kollha barra” jista’ jaħbi titjib parzjali fil-kwalità tal-ilma.

L-approċċ ta’ “wieħed barra kollha barra” huwa l-espressjoni tal-approċċ integrat tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma, li tikkunsidra l-pressjonijiet u l-impatti kollha fuq ir-riżorsi tal-ilma. L-objettiv huwa li jiġi żgurat li l-kwalità tal-ilma tiġi klassifikata bħala tajba biss meta verament tkun tajba u mhux meta ċertu numru ta’ elementi/parametri jkunu tajbin. Pereżempju, jekk korp tal-ilma jkollu problema serja ta’ tniġġis minn sustanza niġġiesa speċifika waħda, it-tneħħija tas-sustanzi niġġiesa l-oħra kollha se jkun progress lejn status tajjeb (forsi anki progress sinifikanti), iżda l-ilma ma jkunx nadif sakemm il-problema għal dik is-sustanza niġġiesa speċifika ma tissolviex.

Fl-2015, il-Kummissjoni u l-Istati Membri żviluppaw dokument ta’ gwida ta’ Strateġija ta’ Implimentazzjoni Komuni ‘Communicating progress towards good status in the second RBMP’ (Nikkomunikaw il-progress lejn status tajjeb fit-tieni Pjan ta’ Mmaniġġjar ta’ Baċin tax-Xmara) biex jagħmluha possibbli li jsir ir-rapportar dwar titjib parzjali fil-kwalità tal-ilma².

27

Il-Kummissjoni tqis li l-valutazzjonijiet tal-istatus bejn il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2009 u l-2015 mhumiex neċessarjament direttament komparabbli. F’diversi każijiet, l-oqfsa tal valutazzjoni għall-istatus tal-ilma li ntużaw fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara kellhom limitazzjonijiet sinifikanti.

Pereżempju, ma kinux ġew żviluppati metodi għall-elementi ta’ kwalità bijoloġika kollha fiż-żmien li fih ġew ippubblikati l-ewwel pjanijiet (eż. fl-Ungerija, ir-Rumanija u s-Slovakkja). Instabu wkoll nuqqasijiet fil-monitoraġġ (eż. ir-Repubblika Ċeka). Aktar dettalji dwar id-distakki jinsabu fir-rapporti ta’ implimentazzjoni tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma tal-Kummissjoni. Għalhekk, ir-riżultati ta’ din l-analiżi għandhom jiġu ttrattati b’kawtela.

29

Il-Kummissjoni tikkunsidra li l-varjazzjonijiet fin-numru ta’ sustanzi vvalutati għal status ekoloġiku, bi prinċipju, mhux bilfors jikkostitwixxu implimentazzjoni ħażina. Is-sustanzi għandhom jintużaw għall-klassifikazzjoni biss jekk ikunu rilevanti, jiġifieri jekk jikkawżaw riskju ta’ nuqqas ta’ status tajjeb fil-baċin partikolari. L-għadd ta’ sustanzi li jikkawżaw riskju jiddependi ħafna fuq il-pressjonijiet eżistenti. Għalhekk, id-differenzi fl-għadd ta’ sustanzi jista’ jkun iġġustifikat tajjeb.

Madankollu, il-Kummissjoni tikkunsidra li n-numru ta’ sustanzi użati minn xi Stati Membri kien baxx wisq, minħabba nuqqas ta’ identifikazzjoni kif suppost tas-sustanzi rilevanti u monitoraġġ insuffiċjenti. Li kieku d-Direttiva ġiet implimentata b’mod korrett, is-sustanzi rilevanti kienu jiġu kkunsidrati u l-klassifikazzjoni kienet tkun tajba. Din il-kwistjoni ġiet identifikata mill-Kummissjoni fir-rapport ta’ implimentazzjoni u ġiet diskussa mal-Istati Membri kkonċernati. Il-Kummissjoni tistenna li se jkun hemm titjib fil-valutazzjonijiet tar-riskju u fil-monitoraġġ fit-tieni sett ta’ pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara.

36 It-tielet inċiż

Il-Kummissjoni qed tiġbor provi mill-UE kollha dwar it-tip ta’ miżuri użati fil-livell tal-Istati Membri biex ikun limitat it-tifwir (skont ir-rekwiżit fl-Anness IA tad-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi - UWWTD), l-effettività u l-applikazzjoni prattika tagħhom: għadu għaddej studju dwar dawn il-kwistjonijiet. Ir-riżultat tar-riċerka se jservi ta’ bażi għall-Kummissjoni biex tirrifletti dwar il-possibilitajiet biex it-tniġġis tat-tifwir jiġi indirizzat b’mod sistematiku fil-livell tal-UE.

41 It-tieni inċiż

Il-Kummissjoni tikkondividi l-fehma tal-Qorti u hija tal-opinjoni li l-miżuri għat-tnaqqis tal-erożjoni u għall-prevenzjoni tat-tniġġis għandhom jiġu stipulati b’mod aktar speċifiku fl-RBMPs, irrispettivament mill-fatt jekk humiex marbuta mal-istandard ta’ Kundizzjoni Agrikola u Ambjentali Tajba (KAAT) jew le.

41 It-tielet inċiż

Il-Kummissjoni taqbel li l-miżuri biex jitnaqqas it-tniġġis tal-ilma bil-pestiċidi skont l-Artikolu 11.3.h għandhom ikunu speċifiċi u għandhom jiġu inklużi fil-programmi ta’ miżuri tad-WFD. Hija tenfasizza li d-Direttiva 2009/128/KE dwar l-użu sostenibbli tal-pestiċidi tipprovdi flessibilità wiesgħa lill-Istati Membri biex jiddisinjaw il-pjanijiet ta’ azzjoni.

44

Il-Kummissjoni hija konxja tal-problemi ta’ koordinazzjoni li ġew innotati mill-Qorti fl-Istati Membri. Il-koordinazjoni bejn l-awtoritajiet li jħejju u jimplimentaw programmi operazzjonali u programmi ta’ żvilupp rurali u l-awtoritajiet inkarigati mit-twaqqif ta’ miżuri ta’ pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tibqa’ fil-kompetenza tal-Istati Membri. Huwa l-obbligu tal-Istati Membri li jistabbilixxu sħubiji mal-awtoritajiet kompetenti, is-sħab u r-rappreżentanti tas-soċjetà ċivili tul it-tħejjija u l-implimentazzjoni tal-programmi operazzjonali u l-programmi ta’ żvilupp rurali.

F’xi każijiet, l-allokazzjoni finanzjarja għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013 ġiet deċiża qabel l-approvazzjoni tal-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2009. Dawn il-problemi ta’ koordinazzjoni ġew indirizzati fit-tħejjija tal-programmi operazzjonali għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020. Barra minn dan, il-kundizzjonalità ex ante timmira li tallinja l-investimenti mal-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara.

Il-Kummissjoni tixtieq tinnota wkoll li f’diversi Stati Membri awditjati, is-sorsi ta’ finanzjament nazzjonali jintużaw ukoll għal investimenti fl-infrastruttura għat-trattament tal-ilma mormi, u li l-finanzjament tal-UE fih innifsu la huwa mistenni u lanqas ma għandu d-daqs biex jilħaq il-konformità.

Il-Kummissjoni identifikat distakki fit-twaqqif ta’ provvedimenti adegwati ta’ rkupru tal-kosti. Il-mili ta’ dawn id-distakki jkun jippermetti dħul regolari minn utenti/min iniġġes li jista’ jintuża biex jappoġġja l-miżuri u b’hekk iżid is-sors ta’ finanzjament mhux tal-UE.

48

B’riżultat tal-laqgħat bilaterali tal-2013-2014, ġiet imfassla lista ta’ punti ta’ azzjoni għal titjib għal kull Stat Membru bil-ħsieb tal-adozzjoni tat-tieni Pjan ta’ Immaniġġjar tal-Baċin tax-Xmara fl-2015. Ir-rakkomandazzjonijiet stipulati għal kull Stat Membru fir-rapport ta’ implimentazzjoni ppubblikat f’Marzu 2015 jirriflettu dawn il-punti ta’ azzjoni li ġew miftiehma.

(Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni SWD(2015)50 finali, ara n-nota f’qiegħ il-paġna 26 għal referenza sħiħa).

49

Fil-każijiet fejn il-kundizzjonalità ex ante għall-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali u/jew il-Fond ta’ Koeżjoni (FEŻR/FK) ma ġietx issodisfata fiż-żmien tal-adozzjoni tal-programm operazzjonali, l-Istati Membri żviluppaw pjanijiet ta’ azzjoni differenti biex din tiġi ssodisfata sa tmiem l-2016. Il-pjan ta’ azzjoni huwa parti integrali mill-programm operazzjonali, għalhekk l-eżegwibilità kuntrattwali tiegħu hija żgurata. Il-Kumissjoni tissorvelja t-tlestija tal-pjanijiet ta’ azzjoni u tista’ tissospendi l-fondi meta l-kundizzjonalità ex ante tibqa’ mhux issodisfata wara l-2016. Madankollu, l-azzjonijiet huma relatati biss mal-kriterji ta’ sodisfazzjon tal-kundizzjonalità ex ante kif definita mir-Regolament u ma jistgħux jintużaw bħala għodda biex tiġi infurzata l-konformità mal-leġiżlazzjoni kollha tal-UE.

Is-segwitu tal-azzjonijiet b’riżultat tal-laqgħat bilaterali huwa proċess separat u dawn l-azzjonijiet mhux kollha jistgħu jitqiesu fil-programmi operazzjonali.

Ara t-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafi 56 u 57

Għall-finijiet tad-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi, il-Kummissjoni ma tiġborx data fuq il-popolazzjoni totali, iżda biss fuq “l-ekwivalenti ta’ popolazzjoni”(e.p.) f’agglomerazzjonijiet ta’ 2000 e.p. jew aktar. Il-Kummissjoni tinnota li l-perċentwali fil-Figura 3 huma bbażati fuq il-popolazzjoni totali. Il-Kummissjoni tikkunsidra li dawn ma jirriflettux il-konformità ġuridika ta’ agglomerazzjonijiet ta’ 2 000 e.p. jew aktar fi Stat Membru partikolari.

58

Il-Kummissjoni tinnota li l-kategoriji analizzati mill-Qorti fil-paragrafu 58 mhumiex neċessarjament relatati mal-obbligi ta’ konformità skont id-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi.

58 It-tieni inċiż

Mill-perspettiva ta’ konformità, l-użu ta’ sistemi individwali bħal tankijiet settiċi huwa konformi mal-obbligi tad-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi, ladarba dawn jiksbu l-istess livell ta’ protezzjoni ambjentali.

58 It-tielet inċiż

Agglomerazzjonijiet inqas minn 2000 e.p. huma koperti biss b’obbligi limitati skont id-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi, eż. m’hemm l-ebda obbligu li l-ilma mormi tagħhom jinġabar.

63

Il-Kummissjoni tinnnota li hija tuża metodoloġija speċifika għall-valutazzjoni tal-konformità ġuridika tal-Istati Membri³ li hija bbażata fuq agglomerazzjonijiet, aktar milli fuq il-perċentwal totali tal-piż konformi. Sabiex tipprova tirrifletti aħjar it-titjib u tagħti stampa aktar realistika tas-sitwazzjoni fl-Istati Membri, il-Kummissjoni qiegħda tintroduċi l-kunċett ta’ “distanza għall-konformità” fit-tmien Rapport dwar l-Implimentazzjoni tad-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi.

64

Skont it-Trattat ta’ Adeżjoni, kienet biss parti żgħira mill-Ungerija li ġiet ikkunsidrata bħal żona sensittiva. Barra minn dan, wara l-adeżjoni tar-Rumanija, l-Ungerija impenjat ruħha li tikseb 75% tat-tneħħija tan-nutrijenti (N u P rispettivament) għat-territorju kollu tagħha, sal-31 ta’ Diċembru 2018, skont il-possibilità offruta skont l-Artikolu 9 tad-Direttiva dwar it-Trattament ta’ Ilma Urban Mormi.

65

Għar-Repubblia Ċeka, is-Slovakkja u l-Ungerija, il-Kummissjoni diġà nediet ittri pilota li jinvestigaw allegati każijiet ta’ nonkonformità mad-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi (għar-Repubblika Ċeka) u bi skadenzi intermedjarji (għas-Slovakkja u l-Ungerija). Barra minn dan, il-Kummissjoni qed tħejji ittra pilota simili li tinvestiga l-konformità tar-Rumanija ma’ skadenzi intermedjarji.

Rigward il-kwistjoni tas-sostenibilità finanzjarja, il-Kummissjoni tiġbed l-attenzjoni għat-tweġibiet rilevanti tagħha għar-rapport speċjali tal-Qorti nru 2/2015 tat-28 ta’ Jannar 2015 dwar il-baċin tax-xmara Danubju.

69

Il-Kummissjoni temmen li soluzzjonijiet fil-punt tar-rimi mhumiex il-mod l-aktar kosteffiċjenti li bih tiġi indirizzata l-problema tal-mikrosustanzi niġġiesa. Jeħtieġ li jiġu kkunsidrati miżuri li jnaqqsu t-tniġġis fis-sors tiegħu.

Il-fokus tal-implimentazzjoni għandu jkun il-valutazzjoni xierqa tad-daqs tal-problema (permezz ta’ pressjoni u analiżi tal-impatt tajbin u netwerks ta’ monitoraġġ tajbin) u li mbagħad jiġu vvalutati l-aħjar (kombinazzjoni ta’) miżuri biex jinkisbu l-objettivi.

71

Il-Kummissjoni taċċetta b’mod sħiħ l-importanza li tiġi żgurata l-konformità u li jkollha sistemi adegwati biex din tiġi vverifikata. Din l-osservazzjoni testendi għall-pressjonijiet tat-tniġġis li saret referenza għalihom mill-Qorti fir-rapport tagħha. Il-Kummissjoni tirrikonoxxi wkoll ir-rabta bejn il-kontrolli tal-konformità u l-pieni li jintużaw biex jiskoraġġixxu n-nonkonformità. Il-Kummissjoni timmira li matul is-sena 2016 tippreżenta inizjattiva ġenerali dwar il-konformità ambjentali fl-UE kollha.

84

Fir-rigward tar-rimi indirett tal-ilma mormi minn installazzjonijiet industrijali, dawn jiġu suġġetti għal regolament preċedenti u/jew awtorizzazzjoni speċifika mill-Awtorità kompetenti. Il-pretrattament għandu jiġi applikat sabiex jilħaq l-objettivi li huma deskritti fl-Anness IC tad-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi.

90

Ara r-risposta tal-Kummissjoni għall-paragrafu 84.

105

Fir-rigward tal-Ungerija, il-Kummissjoni tinnota li r-regoli rigward il-ħażna tad-demel diġà kienu stabbiliti meta l-Kummissjoni ħadet nota tal-perjodi tranżitorji mogħtija lill-bdiewa għall-bini tal-ħażna rikjesta fl-ambitu tal-Programm ta’ Azzjoni l-ġdid u ż-Żoni Vulnerabbi għan-Nitrati li daħlu fis-seħħ fl-2012 u l-2013, rispettivament.

108

Filwaqt li l-limitazzjonijiet P jistgħu jgħinu biex jinkisbu l-objettivi tad-Direttiva dwar in-Nitrati, għandu jkun innutat li l-Istati Membri mhumiex meħtieġa jipprovdu standards ta’ applikazzjoni P skont id-Direttiva dwar in-Nitrati nfisha. Madankollu, skont id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma, l-Istati Membri huma meħtieġa jniedu miżuri biex jikkontrollaw sorsi difużi ta’ tniġġis u, fejn dan irid jiġi indirizzat, jiġi kkontrollat il-fosfat mill-agrikoltura, sabiex ikun jista’ jintlaħaq status tajjeb. Dan jista’ jsir permezz tal-programm ta’ azzjoni dwar in-nitrati jew permezz ta’ mekkaniżmu ieħor.

109

Il-Kummissjoni tenfasizza li l-pjan ta’ azzjoni Ċek qed jiġi vvalutat fil-kuntest tal-proġett pilota li għaddej bħalissa. Barra minn dan, il-pjan ta’ azzjoni Ċek ġie emendat fl-2014 u d-diskussjoni fil-kuntest tal-Pilota involviet mhux biss il-verżjoni tal-programm ta’ azzjoni bid-data tal-2012 iżda wkoll l-emenda tiegħu.

115

Il-Kummissjoni tinnota li ċ-ċifri jirreferu kemm għal ilmijiet ewtotrofiċi u wkoll dawk ipertrofiċi u mhux biss għal dawk ewtotrofiċi.

Meta tiġi vvalutata l-ewtrofikazzjoni, huwa wkoll essenzjali li wieħed iżomm f’moħħu l-approċċ tal-baċin tax-xmara. Pereżempju, jista’ jkun li livelli għoljin ta’ nitrati ma jkollhomx impatt sinifikanti fuq ix-xmajjar iżda jikkawżaw l-ewtrofikazzjoni fil-partijiet t’isfel taż-żoni kostali, bħal fil-każ tad-Danubju fil-Baħar l-Iswed.

117

Il-Kummissjoni tenfasizza li l-kundizzjonalità mhijiex mekkaniżmu għall-infurzar tal-leġiżlazzjoni ambjentali Ewropea. Il-kundizzjonalità torbot il-pagamenti tal-Politika Agrikola Komuni (PAK) mar-rispett ta’ ċertu regoli, filwaqt li l-ksur ta’ tali regoli jwassal għal tnaqqis fil-pagamenti tal-PAK. Fil-prinċipju, il-kundizzjonalità għandha tuża s-sistemi ta’ kontroll eżistenti. Madankollu, hija għandha tiżgura wkoll rata minima ta’ kontroll meta s-sistema ta’ kontroll tal-leġiżlazzjoni settorjali ma tkunx effettiva biżżejjed. Il-benefiċjarji ta’ tali pagamenti biss jistgħu jiġu sanzjonati, filwaqt li leġiżlazzjoni settorjali u l-mekkaniżmi ta’ infurzar tagħha japplikaw għall-bdiewa kollha, indipendentement mill-PAK.

119

Skont l-Artikolu 96(1) tar-Regolament Nru 1306/2013 “L-Istati Membri jistgħu jużaw is-sistemi ta’ amministrazzjoni u kontroll eżistenti tagħhom biex jiżguraw konformità mar-regoli dwar il-kondizzjonalità”. Huwa f’idejn l-Istati Membri li jorganizzaw il-kontrolli tal-kundizzjonalità.

123

Id-Direttiva tipprovdi flessibilità wiesgħa lill-Istati Membri biex jiddisinjaw il-pjanijiet ta’ azzjoni nazzjonali.

124 It-tieni inċiż

Il-Kummissjoni tinnota li d-Direttiva ma tirrikjedix dan il-livell ta’ dettall fil-pjanijiet ta’ azzjoni nazzjonali.

130

Il-Kummissjoni taqbel li l-prinċipji ġenerali tal-ġestjoni integrata tal-organiżmi ta’ ħsara mnedija fl-Anness III tad-Direttiva 2009/128/KE ma jistabbilixxux bażi ġuridika ċara għall-identifikazzjoni ta’ ksur possibbli. L-eċċezzjonijiet huma l-obbligu taż-żamma ta’ rekords, kif ukoll ir-rekwiżit biex ikunu jistgħu jiġġustifikaw intervenzjoni bil-pestiċidi abbażi ta’ monitoraġġ jew ta’ parir tekniku relatat. L-ebda element ieħor ma ġie definit b’mod ċar fid-Direttiva minħabba l-prinċipju tas-sussidjarjetà u l-varjetà ta’ kundizzjonijiet agroklimatiċi li għandhom jiġu kkunsidrati.

131

Il-Kummissjoni taqbel mal-osservazzjoni li ma jiġi stabbilit ebda rekwiżit kwantitattiv tal-UE li jkopri l-verifiki, minbarra l-Artikolu 8 tad-Direttiva 2009/128/KE li jiddikjara li t-tagħmir kollu għall-applikazzjoni tal-pestiċidi għandu jiġi soġġett għal spezzjonijiet sas-26 ta’ Novembru 2016.

134

Ir-rekwiżiti minimi huma bbażati fuq regoli nazzjonali li jmorru lil hinn mir-regoli tal-UE. Għalhekk, il-kontenut ta’ dawk ir-regoli nazzjonali jiddependi fuq id-deċiżjoni li tiġi meħuda minn kull Stat Membru. Dawn ir-rekwiżiti minimi huma parti mil-linja bażi għal ċertu miżuri ta’ żvilupp rurali. Sal-1.1.2015, kienu inklużi wkoll fl-ambitu tal-kundizzjonalità iżda għal raġunijiet ta’ simplifikazzjoni u biex ikun hemm kundizzjonijiet ekwivalenti ta’ kompetizzjoni, tneħħew mill-ambitu tal-kundizzjonalità waqt l-aħħar riforma tal-PAK. Madankollu, huma għadhom parti mir-rekwiżiti bażi skont l-Iżvilupp Rurali u, bħala tali, għandhom jiġu kkontrollati.

136

Ara r-risposta tal-Kummissjoni għall-paragrafu 134.

136 It-tieni inċiż

Il-PŻR Ungeriż 2007-2013 jinkludi d-definizzjoni u l-ispeċifikazzjonijiet tar-rekwiżiti minimi għall-użu ta’ fertilizzanti (nutrijenti) u ta’ prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti.

137

Waqt il-proċess tal-approvazzjoni tal-programmi tal-iżvilupp rurali, il-Kummissjoni tivverifika jekk ġewx issodisfati l-kundizzjonalitajiet ex ante rilevanti. Fil-każ tal-kundizzjonalità ex ante dwar ir-rekwiżiti minimi għall-fertilizzanti u l-prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti, il-kriterju għas-sodisfazzjon tagħhom jistipula li tali rekwiżiti għandhom jiġu speċifikati fil-programmi.

Il-preżenza u r-rilevanza tar-rekwiżiti konkreti u tal-istandards tal-KAAT rilevanti għall-impenji li ttieħdu tkompli tiġi vvalutata fil-proċess tal-analiżi tal-kontenut ta’ miżuri u tipi ta’ operazzjonijiet li dawn iż-żewġ elementi jikkostitwixxu parti mil-linja bażi rilevanti tagħhom.

Il-kontenut tar-rekwiżiti minimi għall-fertilizzanti u l-pestiċidi għandu jirrifletti, mill-inqas, id-dispożizzjoni tal-Anness I, punt 8(9) tar-Regolament 808/2014.

138

Ara t-tweġibiet tal-Kummissjoni għall-paragrafi 117 u 119.

Tweġiba komuni għal 139 u 140

Filwaqt li l-leġiżlazzjoni tistabilixxi rata minima ta’ kontroll ta’ 1 %, il-probabbiltà li ċertu bdiewa jkunu suġġetti għal verifika tal-kundizzjonalità tista’ tkun ogħla minn 1 % peress li diversi fatturi oħra jintervjenu:

-Il-metodu speċifiku ta’ kampjunar li jiġi applikat;

-Il-leġiżlazzjoni settorjali tiddetermina rata ta’ kontroll differenti (eż. 3 % għall-ID tal-annimali);

-F’każ ta’ grad sinifikanti ta’ nonkonformità ma’ att jew standard, in-numru ta’ verifiki fuq il-post għandu jiżdied;

-Għandu jkun hemm kontrorapporti tal-każijiet ta’ nonkonformità identifikati minn sorsi oħrajn (eż. kontrolli settorjali) u dawn il-każijiet għandhom ikunu segwiti mill-awtorità kompetenti;

-Bdiewa fejn ġie identifikat ksur għandhom jingħataw piż speċjali fil-valutazzjoni tar-riskju.

141 It-tieni inċiż

Ara t-tweġiba tal-COM għall-paragrafu 134.

142

Filwaqt li huwa minnu li l-kampanja ta’ kundizzjonalità annwali ma tistax tiġi adatta għal kull tip ta’ rekwiżit, sejbiet minn sorsi oħra għandhom jiġu segwiti wkoll skont il-kundizzjonalità (eż. il-kontrorapporti). Barra minn hekk, il-leġiżlazzjoni titlob li kull benefiċjarju magħżul għal verifika fuq il-post għandha ssirlu l-verifika fil-waqt meta jkunu jistgħu jiġu ċċekkjati l-biċċa l-kbira tar-rekwiżiti u l-istandards li jkun ingħażel għalihom⁴. Barra minn dan, b’mod ġenerali, il-verifiki fuq il-post għandhom jitwettqu bħala parti minn żjara waħda u dawn għandhom jikkonsistu f’verifika tar-rekwiżiti u l-istandards li jistgħu jiġu ċċekkjati fil-waqt taż-żjara⁵ skont iċ-ċiklu tan-natura.

143

Il-kontroll tar-reġistri huwa mfassal għal diversi standards u jirrikjedi li wieħed mill-elementi ta’ kontroll mandatorji jkun kopert waqt verifika fuq il-post tal-kundizzjonalità. Madankollu, huma għandhom ikunu kkumplimentati minn punti ta’ verifika oħrajn, bħal pereżempju l-kundizzjonijiet ta’ ħażna, il-fatturi u ż-żjarat fuq il-post li jirriżultaw minn leġiżlazzjoni settorjali.

144

Il-piena amministrattiva tal-kundizzjonalità tiġi applikata bħala tnaqqis abbażi ta’ perċentwal għall-pagamenti kollha tal-PAK lill-benefiċjarju. Tali piena għandha tiġi applikata wara l-evalwazzjoni tas-severità, il-kobor u l-permanenza tal-ksur u għandha tiżdied sa 100% anki fis-sena kalendarja ta’ wara⁶ u b’hekk tiżgura l-effett dissważiv.

Fil-fatt, in-nota f’qiegħ il-paġna tindika li 5% mhijiex ir-rata ta’ tnaqqis massima.

146

Il-pagamenti tal-Artikolu 30 jistgħu jiġu pprogrammati wkoll mill-Istati Membri għall-kumpens għal miżuri mandatorji tad-WFD. S’issa, dawn il-miżuri għadhom ma ġewx ipprogrammati fl-erba’ pajjiżi.

147

L-Istati Membri għandhom l-obbligu li jinkludu analiżi SWOT fil-programmi tal-2014-2020 tagħhom li tkun tinkludi l-analiżi tas-sitwazzjoni ambjentali tagħhom. Tali analiżi tinkludi informazzjoni dwar l-istat tal-assi ambjentali bħal ilmijiet u l-istatus tagħhom. Il-problemi identifikati fl-analiżi SWOT għandhom jiġu indirizzati mill-applikazzjoni tal-miżuri ta’ Żvilupp Rurali rilevanti jew minn strumenti oħrajn. Barra minn hekk, il-programmi huwa suġġetti wkoll għal Valutazzjoni Ambjentali Strateġika (VAS) li hija parti mir-rapport ta’ evalwazzjoni ex ante.

Ara wkoll it-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu 44.

153

L-Istati Membri jiddeċiedu dwar jekk humiex biħsiebhom ikomplu bl-operazzjonijiet agroambjentali mill-ipprogrammar preċedenti għall-ipprogrammar il-ġdid, li jista’ jiġi influwenzat minn diversi fatturi, eż. is-suċċess u l-effettività tal-operazzjonijiet, il-kontribut tagħhom għall-objettivi tal-politika, ir-rilevanza għall-arkitettura tal-ipprogrammar il-ġdid inklużi prijoritajiet u objettivi, kif ukoll il-karattru tal-bżonnijiet ambjentali identifikati fis-SWOT tal-ipprogrammar il-ġdid.

154 It-tieni inċiż

L-iskema bażika implimentata skont il-Programm tal-Iżvilupp Rurali tar-Repubblika Slovakka 2007 — 2013 tillimita l-użu tal-fertilizzanti. Barra minn dan, l-iskema tinkludi l-projbizzjoni tal-użu tal-fertilizzanti minerali fil-bwar, inkluż l-użu limitat ta’ pestiċidi, li jaffettwaw ukoll il-kwalità tal-ilma.

L-użu ta’ pestiċidi u fertilizzanti minerali mhuwiex permess fir-Rumanija, huma permessi biss fertilizzanti organiċi f’ċerti kundizzjonijiet. Ma jitħallas ebda appoġġ mill-UE għat-tnaqqis tal-użu tal-fertilizzanti f’dan il-każ, iżda l-kundizzjoni hija intiża biex tipprevjeni aktar intensifikazzjoni ta’ sistemi tal-biedja fiż-żoni impenjati, li jista’ jkollha effett negattiv fuq il-kwalità tal-ilma (ara l-paragrafu 16).

157

L-appoġġ skont il-miżura agroambjentali għandu jikkumpensa għal kost addizzjonali u dħul li intilef li jirriżultaw minn impenji volontarji magħmula mill-benefiċjarji. Fejn huwa meħtieġ, dan jista’ jkopri wkoll il-kost ta’ tranżazzjoni. Dan l-appoġġ ma jippermettix elementi ta’ inċentiv u ma jimplikax benefiċċji ekonomiċi immedjati għall-benefiċjarji (għalhekk tali benefiċċji mhumiex esklużi fit-tul).

Madankollu, tali kumpens, flimkien mal-benefiċċji fit-tul għall-biedja li jirriżultaw mill-implimentazzjoni tal-impenji (eż. titjib fil-kwalità tal-ħamrija) huma kkunsidrati li jinkoraġġixxu lill-bdiewa jaderixxu mal-miżura.

160

Il-PAK hija strutturata fuq l-infurzar tal-prinċipju ta’ min iniġġes iħallas permezz tar-rispett lejn ir-rekwiżiti mandatorji tal-kundizzjonalità u fuq l-approċċ volontarju li tikkumpensa għall-provvediment tal-oġġetti pubbliċi u ta’servizzi li mhumiex inklużi f’dawk mogħtija minn dawn ir-rekwiżiti, permezz ta’ eż. pagamenti agroambjentali.

161

Il-Kummissjoni tikkunsidra li, lil hinn mill-applikazzjoni tal-kundizzjonalità, huwa f’idejn l-Istati Membri li jagħżlu strumenti biex japplikaw il-prinċipju ta’ min iniġġes iħallas.

Ara t-tweġiba tal-COM għall-paragrafi -163-165 u 191

Il-Kummissjoni tirrispondi li, fil-kuntest tal-implimentazzjoni tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma, s’issa għadha ma ħarġet ebda gwida. L-appoġġ estensiv għall-implimentazzjoni ġie żviluppat mill-2001 skont l-Istrateġija ta’ Implimentazzjoni Komuni (CIS), proċess li tmexxa mill-Kummissjoni u mill-Istati Membri. Fil-kuntest tal-Istrateġija ta’ Implimentazzjoni Komuni, tul dawn l-aħħar snin il-Kummissjoni u l-Istati Membri ħadmu b’mod pjuttost intensiv fuq l-irkupru tal-kosti. Teżisti gwida dwar kif wieħed jikkalkula l-kosti ambjentali u ta’ riżorsi⁷. Sforzi riċenti biex din il-gwida tkun ikkumplimetata fi ħdan is-CIS fallew minħabba opinjonijiet diverġenti fost l-Istati Membri u l-Kummissjoni. Fil-preżent, qed jiġi diskuss il-Programm ta’ Ħidma tas-CIS għall-2016-2018 u dan jista’ jinkludi xogħol ulterjuri dwar din il-kwistjoni.

164

Il-kondizzjonalitajiet ex ante għall-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) huma dwar l-ipprezzar tal-ilma u japplikaw biss għal investimenti fl-effiċjenza tal-ilma u għalhekk il-pjanijiet ta’ azzjoni fejn il-kondizzjonalitajiet ex ante ma ġewx issodisfati ffukaw fuq li jiġi żgurat li l-bdiewa jħallsu għall-kwalità tal-ilma li ġie kkunsmat. Fiż-żmien li ġiet evalwata l-ex ante, il-Kummissjoni kkomunikat ukoll lill-Istati Membri l-ħtieġa li jiġu rkuprati l-kosti ta’ tniġġis diffużi, izda peress li dan ma kienx kopert mill-EAFRD ma kien hemm ebda rekwiżit speċifiku dwar dan fil-pjanijiet ta’ azzjoni.

Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

168

Il-Kummissjoni u l-Istati Membri qed jaħdmu fuq indikaturi biex juru l-progress lejn status tajjeb. Huwa mistenni li jsir qbil dwar l-indikaturi sa tmiem l-2015.

Il-valutazzjonijiet tal-istatus bejn il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2009 u l-2015 mhumiex neċessarjament komparabbli b’mod dirett. F’diversi każijiet, l-oqfsa tal valutazzjoni għall-istatus tal-ilma li ntużaw fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara kellhom limitazzjonijiet sinifikanti. Pereżempju, ma kinux ġew żviluppati metodi għall-elementi ta’ kwalità bijoloġika kollha fiż-żmien li fih ġew ippubblikati l-ewwel pjanijiet (eż. fl-Ungerija, ir-Rumanija u s-Slovakkja). Instabu wkoll nuqqasijiet fil-monitoraġġ (eż. ir-Repubblika Ċeka). Instabu aktar dettalji dwar id-distakki fir-rapporti ta’ implimentazzjoni tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma tal-Kummissjoni.

169

Il-Kummissjoni tikkunsidra li l-varjazzjonijiet fin-numru ta’ sustanzi vvalutati għal status ekoloġiku, bi prinċipju, mhux bilfors jikkonstitwixxu implimentazzjoni ħażina. Is-sustanzi għandhom jintużaw għall-klassifikazzjoni biss jekk ikunu rilevanti, jiġifieri jekk jikkawżaw riskju ta’ nuqqas ta’ status tajjeb fil-baċin partikolari. In-numru ta’ sustanzi li jikkawżaw riskju jiddependi ħafna fuq il-pressjonijiet eżistenti. Għalhekk, id-differenzi fin-numru ta’ sustanzi jistgħu jkunu ġġustifikati tajjeb.

Madankollu, il-Kummissjoni tikkunsidra li n-numru ta’ sustanzi użati minn xi Stati Membri kien baxx wisq, minħabba nuqqas ta’ identifikazzjoni kif suppost tas-sustanzi rilevanti u monitoraġġ insuffiċjenti. Li kieku d-Direttiva ġiet implimentata b’mod korrett, is-sustanzi rilevanti kienu jiġu kkunsidrati u l-klassifikazzjoni kienet tkun korretta. Il-kwistjoni ġiet identifikata mill-Kummissjoni fir-rapport ta’ implimentazzjoni u ġiet diskussa mal-Istati Membri kkonċernati. Il-Kummissjoni tistenna li valutazzjonijiet tar-riskju u monitoraġġ imtejbin se jinfurmaw it-tieni sett ta’ pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara.

170

Il-Kummissjoni hija tal-fehma li l-pjanijiet tal-2009 jipprovdu valur miżjud sinifikanti. Pereżempju, għall-ewwel darba ġiet ippreżentata ħarsa ġenerali lejn il-pressjonijiet u l-impatti kollha rilevanti fil-baċin (inkluż fuq livell internazzjonali fil-pjan internazzjonali tad-Danubju), inkluż l-identifikazzjoni tat-tipi u s-sorsi ta’ tniġġis. Dan huwa importanti ħafna u ta’ valur miżjud kbir anki jekk mhuwiex komplut għalkollox.

Madankollu, il-Kummissjoni taqbel li hemm nuqqas ta’ ambizzjoni fir-rigward tal-miżuri, peress li l-ewwel pjan kien iffokat prinċipalment fuq miżuri bażiċi.

Lil hinn mir-rekwiżit għal konformità mal-miżuri bażiċi, jeħtieġ ukoll li l-Kummissjoni tkun ċara dwar liema miżuri addizzjonali, aktar dettaljati għandhom ikunu fis-seħħ u kif għandhom jiġu implimentati.

171

Il-Kummissjoni hija konxja tal-fatt li f’xi każijiet l-informazzjoni dwar id-disponibilità tal-fondi fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2009 ma kinitx kompluta. Il-Kummissjoni hija konxja wkoll dwar xi problemi ta’ koordinazzjoni li ġew innotati mill-Qorti fl-Istati Membri. Il-koordinazjoni bejn l-awtoritajiet li jħejju u jimplimentaw programmi operazzjonali u programmi ta’ żvilupp rurali u l-awtoritajiet inkarigati mit-twaqqif ta’ miżuri ta’ pjanijiet għall-ġestjoni tal-baċini tax-xmara tibqa’ fil-kompetenza tal-Istati Membri. Huwa l-obbligu tal-Istati Membri li jistabbilixxu sħubiji mal-awtoritajiet kompetenti, is-sħab u r-rappreżentanti tas-soċjetà ċivili tul it-tħejjija u l-implimentazzjoni tal-programmi operazzjonali u l-programmi ta’ żvilupp rurali.

F’xi każijiet, l-allokazzjoni finanzjarja għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013 ġiet deċiża qabel l-approvazzjoni tal-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2009. Dawn il-problemi ta’ koordinazzjoni ġew indirizzati fit-tħejjija tal-programmi operazzjonali għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020. Barra minn dan, il-kundizzjonalità ex ante timmira li tallinja l-investimenti mal-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara.

Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni tixtieq tinnota wkoll li f’diversi Stati Membri li ġew awditjati, is-sorsi ta’ finanzjament nazzjonali jintużaw ukoll għal investimenti fl-infrastruttura tat-trattament tal-ilma mormi, u li l-finanzjament tal-UE fih innifsu mhuwiex mistenni li jilħaq konformità u li jkollu d-daqs biex jilħaqha.

172

Il-Kummissjoni se tkompli tissorvelja l-isforzi u l-kisbiet tal-Istati Membri. Madankollu, minħabba l-għadd kbir ta’ distretti ta’ baċin tax-xmara u korpi tal-ilma li jridu jiġu vvalutati mill-Kummissjoni permezz ta’ Pjanijiet ta’ Mmaniġġjar tal-Baċin tax-Xmara u Programmi ta’ Miżuri, fil-passat kellhom isiru għażliet u dawn se jibqgħu meħtieġa wkoll fil-futur.

L-approċċ adottat huwa wieħed li jiffavorixxi l-promozzjoni tal-konformità mal-awtoritajiet tal-Istati Membri u li wieħed jirrikorri biss eċċezzjonalment għal azzjoni ta’ ksur formali meta dan ma jistax jiġi evitat/fejn iċ-ċirkostanzi jiġġustifikaw din l-azzjoni bħala l-aħħar soluzzjoni.

Mhuwiex biss f’idejn il-Kummissjoni li tivverifika l-konformità mill-awtoritajiet tal-Istati Membri; l-istituzzjonijiet ġudizzjarji nazzjonali wkoll għandhom rwol vitali f’dan ir-rigward.

Fil-każijiet fejn il-kondizzjonalità ex ante għall-FEŻR/FK baqgħet ma ġietx issodisfata fi żmien l-adozzjoni tal-programm operazzjonali, l-Istati Membri żviluppaw pjanijiet ta’ azzjoni differenti għat-twettiq tagħha sa tmiem l-2016. Il-pjan ta’ azzjoni huwa parti integrali mill-programm operazzjonali, għalhekk l-infurzabilità kuntrattwali tiegħu hija żgurata. Il-Kumissjoni tissorvelja t-tlestija tal-pjanijiet ta’ azzjoni u tista’ tissospendi l-fondi meta l-kundizzjonalità ex ante tibqa’ mhux issodisfata wara l-2016. Madankollu, l-azzjonijiet huma relatati biss mal-kriterji ta’ sodisfazzjon tal-kundizzjonalità ex ante kif definita mir-Regolament u ma jistgħux jintużaw bħala għodda biex tiġi infurzata l-konformità mal-leġiżlazzjoni kollha tal-UE.

Rakkomandazzjoni 1 (a)

Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni.

Flimkien mal-Istati Membri, qegħdin jaħdmu flimkien fuq indikaturi li juru l-progress lejn status tajjeb. Mistenni li jsir qbil dwar l-indikaturi sal-2015. L-osservazzjonijiet tal-Qorti tal-Awdituri dwar ir-rapportar se jikkontribwixxu wkoll għal kontroll wiesgħa tal-idoneità ta’ rapportar ambjentali li qed isir mill-Kummissjoni u li se jitlesta sal-2017.

Rakkomandazzjoni 1 (b)

Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni. Hija se tkompli tħeġġeġ lill-Istati Membri jtejbu l-pressjoni u l-valutazzjoni tal-impatt u n-netwerks ta’ monitoraġġ sabiex jiġu identifikati s-sustanzi li jikkawżaw riskju fil-livell tal-baċin tax-xmara.

Fl-istess waqt, il-Kummissjoni tixtieq tinnota li għandha mezzi limitati ħafna biex turi li s-sustanzi rilevanti huma neqsin mill-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara.

Rakkomandazzjoni 1 (c)

Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni u qiegħda tħejji valutazzjoni komprensiva tat-tieni sett ta’ pjanijiet għall-immaniġġjar tal-baċin tax-xmara, li l-Istati Membri se jirraportaw sa Marzu 2016.

Rakkomandazzjoni 1 (d)

Il-Kumissjoni tappoġġja dawn ir-rakkomandazzjonijiet indirizzati lill-Istati Membri.

174

Għar-Repubblia Ċeka, is-Slovakkja u l-Ungerija, il-Kummissjoni diġà nediet ittri pilota li jinvestigaw allegati każijiet ta’ nonkonformita mad-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi (għar-Repubblika Ċeka) u bi skadenzi intermedjarji (għas-Slovakkja u l-Ungerija). Barra minn dan, il-Kummissjoni qed tħejji ittra pilota simili li tinvestiga l-konformità tar-Rumanija ma’ skadenzi intermedjarji.

Ara wkoll it-tweġibiet tal-Kummissjoni għar-Rapport Speċjali Nru 2/2015.

180 It-tieni inċiż

Id-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi ma tirregolax id-dettalji tal-permessi, eż. il-limiti tas-sustanzi niġġiesa, iżda tiddeskrivi biss liema huma l-objettivi ewlenin li għandhom jintlaħqu permezz tal-pretrattament tal-ilma industrijali mormi qabel l-iskariku tiegħu fis-sistemi ta’ ġbir urbani.

181

Il-Kummissjoni taċċetta b’mod sħiħ l-importanza li tiżgura l-konformità u li jkollha sistemi adegwati biex tiċċekkjaha. Din l-osservazzjoni testendi għall-pressjonijiet tat-tniġġis li saret referenza għalihom mill-Qorti fir-rapport tagħha. Il-Kummissjoni tirrikonoxxi wkoll ir-rabta bejn il-kontrolli tal-konformità u l-pieni li jintużaw biex jiskoraġġixxu n-nonkonformità. Il-Kummissjoni timmira li tul l-2016, tippreżenta inizjattiva ġenerali dwar il-konformità ambjentali fl-UE kollha.

Rakkomandazzjoni 2 (a)

Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni u qed taħdem fuq inizjattiva ta’ politika biex ittejjeb l-assigurazzjoni tal-konformità fl-Istati Membri, filwaqt li tirrispetta l-prinċipji tal-proporzjonalità u ta’ sussidjarjetà.

Rakkomandazzjoni 2 (b)

Il-Kumissjoni tappoġġja dawn ir-rakkomandazzjonijiet indirizzati lill-Istati Membri.

186

Il-Kummissjoni diġà kienet qed taħdem fuq is-simplifikazzjoni tal-monitoraġġ u tar-rappurtar skont id-Direttiva dwar in-Nitrati u d-Direttiva Qafas dwar l-Ilma.

187 It-tieni inċiż

Mill-1 ta’ Jannar 2015, ir-rekwiżiti minimi m’għadhomx fl-ambitu tal-kundizzjonalità, peress li huma tneħħew mir-riforma tal-PAK għal raġunijiet ta’ simplifikazzjoni. Huma għadhom parti mil-linja bażi skont l-Iżvilupp Rurali u għandhom jiġu kkontrollati bħala tali. L-Istati Membri għandhom jimplimentaw l-istandards tal-KAAT tal-UE billi jiddefinixxu l-istandards nazzjonali tal-KAAT tagħhom. Tali standards tal-KAAT nazzjonali għandhom iqisu l-ħtiġijiet nazzjonali, reġjonali u lokali. Għalhekk, standards tal-KAAT jistgħu ivarjaw bejn Stati Membri differenti. Il-Kummissjoni tevalwa l-adegwatezza tal-istandards tal-KAAT mal-qafas tal-PAK. Jekk standard tal-KAAT ikun nieqes jew mhux konformi b’mod ċar mad-definizzjoni tal-PAK, huwa jiġi klassifikat bħala “nieqes” u n-nuqqas jiġi segwit b’mod adegwat mal-Istati Membri.

188 L-ewwel inċiż

Diversi impenji skont miżura agroambjentali li jistgħu jgħinu biex jiġi indirizzat tħassib dwar il-kwalità tal-ilma b’mod pjuttost dirett u attiv. It-tfassil u l-għażla tal-impenji għandhom jirriżultaw mill-ħtiġijiet speċifiċi tat-territorju kkonċernat mill-programm.

Hemm ħafna miżuri oħrajn fil-Programmi tal-Iżvilupp Rurali (PŻR) li jistgħu jintużaw biex jintlaħqu l-objettivi tal-ilma — Artikolu 30, investimenti mhux produttivi eċċ.

L-obbligu li jitwettqu l-impenji skont din il-miżura għal perjodu ta’ bejn ħames u seba’ snin huwa biex jgħin biex jintlaħqu l-objettivi tal-impenji. L-impenji jistgħu jkomplu jitwettqu jekk dan ikun iġġustifikat permezz tal-ħtieġa li l-kwalità tal-ilma tiġi protetta jew tkompli tittejjeb.

188 It-tieni inċiż

L-impenji tal-agroambjent għandhom jiġu stipulati f’livell li jmur lil hinn mir-rekwiżiti mandatorji. Jeħtieġ ukoll li jevitaw li jikkumpensaw il-livell ta’ prattiki li jikkorrispondi ma’ prattiki normali. Filwaqt li t-tnaqqis fl-ammonti ta’ nitroġenu li jmur ftit lil hinn minn prattiki normali jista’ ma jwassalx għal benefiċċji amjentali sinifikanti, wieħed ma jistax jassumi li dan ma jipprovdix benefiċċji li jmorru lil hinn mil-livell ta’ rekwiżiti mandatorji u prattiki normali.

Meta jiddeċiedi dwar liema livell għandu jagħżel l-Istat Membru għandu jikkunsidra liema tnaqqis ta’ piż ta’ nutrijenti mis-settur agrikolu huwa meħtieġ sabiex jiżgura kundizzjonijiet ta’ nutrijenti li jkunu konsistenti ma’ status tajjeb tad-WFD fl-ilmijiet kollha.

189 L-ewwel inċiż

Il-Kummissjoni tinnota li l-pieni amministrattivi jistgħu jilħqu 100% tal-pagament totali tal-PAK ta’ benefiċjarju anki fis-sentejn kalendarji segwenti.

191

Il-politika tal-ilma tal-UE tiġi implimentata parzjalment bl-appoġġ ta’ fondi tal-UE, iżda parzjalment mingħajrhom (fit-twettiq tal-prinċipju ta’ min iniġġes iħallas). Ir-rekwiżiti legali mhux iffinanzjati għandhom rwol importanti ħafna fil-pakkett sħiħ ta’ miżuri meħtieġa biex jindirizzaw l-impatt tal-agrikoltura fuq l-ilma.

Rakkomandazzjoni 3 (a)

Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni.

Rakkomandazzjoni 3 (b)

Il-Kummissjoni ma taċċettax din ir-rakkomandazzjoni.

Fir-rigward tar-rekwiżiti minimi, il-Kummissjoni twettaq il-valutazzjoni tar-rekwiżiti minimi b’referenza għall-eżistenza tagħhom u permezz tar-relevanza tagħhom għall-miżuri li tagħhom ikunu parti mil-linja bażi. Minħabba d-diversità tas-sitwazzjonijiet fejn jiġu definiti dawn ir-rekwiżiti, il-Kummisjoni toqgħod fuq il-ġudizzju tal-Istati Membri fir-rigward tal-adegwatezza tagħhom.

Il-Kummissjoni se tenfasizza l-ħtieġa li l-Istati Membri jistabbilixxu parametri ta’ rekwiżiti minimi f’livell li jiżgura li jiġu riflessi s-sitwazzjonijiet tagħhom u l-ħtieġa li jirrispettaw ir-regoli li jiġu stabbiliti fuqhom tali rekwiżiti.

Fir-rigward tal-istandards tal-KAAT, il-Kummissjoni tevalwa l-eżistenza u l-adegwatezza ta’ dawn l-istandards. Il-Kummissjoni tikkunsidra dan l-approċċ bħala konsistenti mal-qafas ġuridiku tal-PAK.

Rakkomandazzjoni 3 (c)

Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni.

L-Istati Membri huma suġġetti għal obbligi rigward id-dħul tal-fosforu meta dan ikun meħtieġ biex jinkisbu l-objettivi tad-WFD. Fil-programm ta’ miżuri tagħhom għandhom jinkludu miżuri għall-kontroll ta’ sorsi differenti diffużi ta’ tniġġis biex jippermettu li jinkiseb status tajjeb. Jekk is-sorsi tal-fosfat agrikolu jiġu identifikati bħala sinifikanti, il-kontrolli fuq il-fosfat għandhom jiġu stabbiliti mill-Istati Membri. Din hija waħda mill-oqsma li se jiġu ċċekkjati mill-Kummissjoni fil-valutazzjoni tat-tieni RBMPS.

Rakkomandazzjoni 3 (d)

Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazjoni u tinnota li hija qiegħda taħdem fuq is-simplifikazzjoni tal-monitoraġġ u tar-rappurtar skont id-Direttiva dwar in-Nitrati u d-Direttiva Qafas dwar l-Ilma.

Rakkomandazzjoni 3 (e)

Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni u tikkonsidra li ġiet issodisfata peress li ġie żviluppat dokument gwida dwar l-irkupru tal-kosti skont il-proċess tas-CIS. L-isforz riċenti biex din il-gwida tkun ikkumplimetata fi ħdan is-CIS falla minħabba opinjonijiet diverġenti fost l-Istati Membri u l-Kummissjoni. Aktar xogħol fuq din il-kwistjoni jista’ jiġi inkluż fil-programm ta’ ħidma tas-CIS għall-2016-2018 li qiegħed jiġi diskuss. Għandu jkun innutat li l-Istati Membri huma liberi li jagħżlu l-metodu ta’ kalkolazzjoni tal-kosti ambjentali u tar-riżorsi.

Rakkomandazzjoni 3 (f)

Il-Kumissjoni tappoġġja dawn ir-rakkomandazzjonijiet indirizzati lill-Istati Membri.

1“Indicators to communicate progress towards good status” (L-indikaturi biex jikkomunikaw progress lejn status tajjeb). Strateġija ta’ Implimentazzjoni Komuni għad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma. Adottata mid-Diretturi tal-Ilma fil-25 ta’ Novembru 2015.

2“Indicators to communicate progress towards good status” (L-indikaturi biex jikkomunikaw progress lejn status tajjeb). Strateġija ta’ Implimentazzjoni Komuni għad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma. Adottata minn Diretturi tal-Ilma fil-25 ta’ Novembru 2015.

3Evaluation of information reported in the frame of the Urban Waste Water Treatment Directive questionnaires. General methodology and working steps (Evalwazzjoni tal-informazzjoni rappurtata fl-ambitu tal-kwestjonarji dwar id-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi. Metodoloġija ġenerali u passi ta’ ħidma). Prodott mill-UBA f’Marzu 2012, rivedut f’Ottubru 2014.

4L-Artikolu 71(1) tar-Regolament (UE) Nru 809/2014.

5L-Artikolu 71(3) tar-Regolament (UE) Nru 809/2014.

6l-Artikolu 75 tar-Regolament (UE) Nru 809/2014

7“Assessment of Environmental and Resource Costs in the Water Framework Directive”. Imħejjija mill-Grupp ta’ Abbozzar ECO2. Strateġija ta’ Implimentazzjoni Komuni għad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma. Ġunju 2004 (approvata mid-Diretturi tal-Ilma fit-3 ta’ Diċembru 2004).

QJ-AB-15-023-MT-E    ISSN 1977-5741

It-tniġġis tal-ilma fil-baċin tax-Xmara Danubju joriġina minn diversi sorsi bħal unitajiet domestiċi, installazzjonijiet industrijali u l-agrikoltura.
Taħt id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma tas-sena 2000, l-Istati Membri jadottaw pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara li jridu jinkludu miżuri għall-ġlieda kontra dan it-tniġġis. Il-Qorti eżaminat jekk l-implimentazzjoni tal-miżuri mill-Istati Membri fir-rigward tal-pjanijiet tal-2009 wasslitx għal titjib fil-kwalità tal-ilma.