IL-QORTI EWROPEA TAL-AWDITURI

12, rue Alcide De Gasperi

1615 Luxembourg

LUXEMBOURG

Tel. +352 4398-1

E-mail: eca-info@eca.europa.eu

Internet: http://eca.europa.eu

Twitter: @EUAuditorsECA

YouTube: EUAuditorsECA

Ħafna informazzjoni addizzjonali dwar l-Unjoni Ewropea hija disponibbli fuq l-Internet.

Jista’ jsir aċċess għaliha permezz tas-server Europa (http://europa.eu).

Il-Lussemburgu: L-Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet tal-Unjoni Ewropea, 2016

Print | ISBN 978-92-872-3894-8 | ISSN 1831-0907 | doi:10.2865/296910 | QJ-AB-15-025-MT-C
PDF | ISBN 978-92-872-3891-7 | ISSN 1977-5741 | doi:10.2865/82677 | QJ-AB-15-025-MT-N
EPUB | ISBN 978-92-872-3921-1 | ISSN 1977-5741 | doi:10.2865/523466 | QJ-AB-15-025-MT-E

© L-Unjoni Ewropea, 2016

Ir-riproduzzjoni hija awtorizzata kemm-il darba jissemma s-sors oriġinali.

Għal kwalunkwe użu jew riproduzzjoni tal-mappa fil-paġna 22, għandu jintalab permess direttament mingħand id-detentur tad-drittijiet tal-awtur.

KIF GĦANDEK TAGĦMEL BIEX TIKSEB
IL-PUBBLIKAZZJONIJIET TAL-UE

Pubblikazzjonijiet bla ħlas:

•kopja waħda:
permezz tal-EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu);

•iżjed minn kopja waħda jew posters/mapep:
mir-rappreżentanzi tal-Unjoni Ewropea (http://ec.europa.eu/represent_mt.htm),
mid-delegazzjonijiet f’pajjiżi li mhumiex fl-UE (http://eeas.europa.eu/delegations/index_mt.htm),
billi tikkuntatja s-servizz Europe Direct (http://europa.eu/europedirect/index_mt.htm)
jew ċempel 00 800 6 7 8 9 10 11 (numru tat-telefown bla ħlas minn kullimkien fl-UE) (*).

(*)L-informazzjoni mogħtija hija b’xejn, kif ukoll it-telefonati ġeneralment huma b’xejn (għalkemm xi operaturi, kabini tat-telefown jew lukandi jistgħu jitolbu ħlas).

Pubblikazzjonijiet bi ħlas:

•permezz tal-EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu).

MT
2015

Nru 25

Rapport Speċjali

L-appoġġ mill-UE
għall-infrastruttura rurali:
il-potenzjal li jinkiseb valur
sinifikattivament akbar
għall-flus

(skont l-Artikolu 287(4), it-tieni subparagrafu, TFUE)

Tim tal-awditjar

Ir-rapporti speċjali tal-QEA jagħtu r-riżultati tal-awditi tal-prestazzjoni u tal-konformità tagħha, ta’ oqsma baġitarji jew suġġetti ta’ ġestjoni speċifiċi. Il-QEA tagħżel u tfassal dawn il-kompiti tal-awditjar biex ikollhom impatt massimu billi tqis ir-riskji għall-prestazzjoni jew għall-konformità, il-livell ta’ introjtu jew ta’ nfiq involut, l-iżviluppi li jkunu għad iridu jseħħu u l-interess politiku u pubbliku.

Dan l-awditu tal-prestazzjoni ġie prodott mill-Awla I tal-Awditjar — immexxija mill-Membru tal-QEA Augustyn Kubik — li tispeċjalizza fl-oqsma ta’ nfiq ta’ preżervazzjoni u ġestjoni tar-riżorsi naturali. L-awditu tmexxa mill-Membru tal-QEA Nikolaos Milionis, b’appoġġ minn Ioulia Papatheodorou, kap tal-kabinett; Kristian Sniter, attaché tal-kabinett; Michael Bain, kap tal-unità; Diana Voinea, kap tat-tim u Lorenzo Pirelli, deputat kap tat-tim. It-tim tal-awditjar kien magħmul minn Ramona Bortnowschi, Malgorzata Frydel, Athanasios Koustoulidis, Maria Eulàlia Reverté i Casas u Michael Spang. Appoġġ lingwistiku ngħata minn Hannah Critoph, Jeremy Gardner, Paulina Pruszko, Agata Sylwestrzak, Fiona Urquhart u Adrian Williams. Terje Teppan-Niesen ipprovdiet assistenza segretarjali.

Mix-xellug għal-lemin: J. Gardner, M. Frydel, K. Sniter, H. Critoph, M. Bain, N. Milionis, M. E. Reverté i Casas, D. Voinea, I. Papatheodorou, L. Pirelli.

Werrej

Glossarju

Sommarju eżekuttiv

Introduzzjoni

L-importanza tal-investimenti fl-infrastruttura rurali fl-Unjoni Ewropea

Appoġġ għall-iżvilupp rurali għall-investimenti fl-infrastruttura

Ambitu u approċċ tal-awditjar

Osservazzjonijiet

Parti I – Ġustifikazzjoni insuffiċjenti għall-użu ta’ fondi tal-UE għall-iżvilupp rurali u koordinazzjoni dgħajfa ma’ fondi oħra

L-Istati Membri mhux dejjem iġġustifikaw b’mod ċar il-ħtieġa għall-fondi tal-UE għall-iżvilupp rurali

Ir-riskju ta’ deadweight ma ġiex immitigat b’mod effettiv, għalkemm ġew identifikati xi prattiki tajbin

Il-koordinazzjoni effettiva tal-fondi spiss kienet affettwata minn linji dgħajfa ta’ demarkazzjoni u minn mekkaniżmi insuffiċjenti biex tiġi żgurata l-komplementarjetà

Il-Kummissjoni ffukat fuq it-titjib tal-koordinazzjoni fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2014–2020 sabiex tindirizza d-dgħufijiet tal-passat

Parti II – Valur limitat għall-flus fl-implimentazzjoni tal-miżuri awditjati

Il-proċeduri tal-għażla mhux dejjem immiraw il-finanzjament lejn il-proġetti li kienu l-aktar kosteffettivi

Il-kontrolli dwar ir-raġonevolezza tal-ispejjeż u l-proċeduri tal-akkwist pubbliku ma llimitawx b’mod effettiv ir-riskju ta’ spejjeż eċċessivi tal-proġetti

Ir-rekwiżiti relatati mas-sostenibbiltà ma ħadux inkunsiderazzjoni l-ħajja utli tal-investimenti

Id-dewmien twil fil-proċess amministrattiv kellu impatt fuq l-effiċjenza u l-effettività tal-miżuri

Il-Kummissjoni bdiet sistematikament twettaq segwitu tad-dgħufijiet u l-pjanijiet ta’ azzjoni relatati tal-Istati Membri tard fil-perjodu ta’ programmazzjoni

Parti III – Is-sistema ta’ monitoraġġ u evalwazzjoni ma pproduċietx informazzjoni adegwata dwar ir-riżultati tal-proġetti

Il-proġetti awditjati wasslu l-outputs fiżiċi mistennija, iżda spiss ma kienx hemm informazzjoni affidabbli disponibbli dwar ir-riżultati tal-proġetti

Il-Kummissjoni ħeġġet lill-Istati Membri biex itejbu l-monitoraġġ u l-evalwazzjoni, iżda xi dgħufijiet x’aktarx li jippersistu fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2014–2020

Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

Anness I | — | Fondi tal-UE għall-Miżuri 125, 321, 322 u 323 ta’ infrastruttura – ipprogrammati u minfuqa fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2007–2013
Anness II | — | Ħarsa ġenerali lejn il-proġetti awditjati

Ir-risposti tal-Kummissjoni

Glossarju

Akkwist pubbliku: Proċess tal-offerti li għandu jkun segwit minn korpi pubbliċi meta jkunu qed jixtru oġġetti, xogħlijiet u servizzi li l-prezz tagħhom ikun ogħla minn ċertu soll. L-għan huwa li jinkiseb l-aħjar valur billi tinħoloq kompetizzjoni suffiċjenti bejn il-fornituri u biex jingħataw kuntratti b’mod ġust, trasparenti u nondiskriminatorju, f’konformità mad-Direttivi 2004/18/KE¹ u 2004/17/KE².

Approċċ LEADER: Metodu għall-ilħuq tal-objettivi tal-politika ta’ żvilupp rurali tal-UE permezz ta’ implimentazzjoni minn isfel għal fuq aktar milli l-approċċ tradizzjonali minn fuq għal isfel. “Leader” huwa akronimu Franċiż għal “rabtiet bejn azzjonijiet għall-iżvilupp rurali”.

Awtorità Maniġerjali: Il-korp lokali, reġjonali jew nazzjonali maħtur mill-Istat Membru biex jippreżenta Programm tal-Iżvilupp Rurali lill-Kummissjoni u mbagħad jimmaniġġjah u jimplimentah.

CMEF (Qafas Komuni ta’ Monitoraġġ u Evalwazzjoni): Qafas ta’ monitoraġġ u evalwazzjoni madwar l-UE kollha għall-iżvilupp rurali fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2007–2013.

CMES (Sistema Komuni ta’ Monitoraġġ u Evalwazzjoni): Sistema ta’ monitoraġġ u evalwazzjoni madwar l-UE kollha għall-iżvilupp rurali fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2014–2020.

Demarkazzjoni: Linji ta’ separazzjoni bejn il-FAEŻR u fondi oħra, ibbażati fuq żoni ġeografiċi, tipi ta’ proġetti appoġġati jew tipi ta’ benefiċjarji. Id-demarkazzjoni hija intenzjonata li tirriżulta fl-evitar tat-trikkib ta’ fondi.

Effett deadweight: Sitwazzjoni fejn attività ssussidjata jew proġett issussidjat kien jitwettaq kompletament jew parzjalment mingħajr l-għajnuna ta’ għotja.

FAEŻR: Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali.

Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (Fondi SIE, FSIE):Terminu ġdid għal ħames fondi tal-UE li jipprovdu appoġġ taħt il-politika ta’ koeżjoni fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2014–2020. Dawn il-ħames fondi huma: il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali (FEŻR); il-Fond Soċjali Ewropew (FSE); il-Fond ta’ Koeżjoni (FK); il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR); il-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd (FEMS).

Ġestjoni kondiviża: Metodu ta’ implimentazzjoni tal-baġit tal-UE fejn il-kompiti ta’ implimentazzjoni jiġu ddelegati lill-Istati Membri³, filwaqt li l-Kummissjoni żżomm ir-responsabbiltà finali.

Infrastruttura rurali: L-assi fiżiċi li jappoġġaw żoni rurali, bħal toroq, pontijiet, sistemi tal-provvista tal-ilma, drenaġġi, faċilitajiet għall-immaniġġjar tal-iskart, grilji elettriċi, telekomunikazzjoni; iżda wkoll faċilitajiet pubbliċi bħal skejjel, kindergartens, faċilitajiet għall-isport, ċentri komunitarji, li komunement jissejħu infrastruttura soċjali u kulturali.

Intervent (Pubbliku): Azzjoni, bħal “operazzjoni”, “miżura”, programm jew proġett, imwettqa minn awtorità pubblika jew iffinanzjata minnha.

Komplementarjetà: Kontrapont deliberat jew sinerġija deliberata bejn żewġ fondi jew aktar, meta applikati għal territorju jew qasam partikolari ta’ azzjoni, bl-intenzjoni li r-riżultat tagħhom ikun li l-ħtiġijiet jiġu ssodisfati aħjar milli kieku jkun ġie applikat fond wieħed biss, filwaqt li jiġu evitati nuqqasijiet fil-finanzjament.

Miżura: Skema ta’ għajnuna għall-implimentazzjoni ta’ politika. Miżura tiddefinixxi r-regoli, bħal kriterji ta’ eliġibbiltà u tal-għażla, għall-proġetti li jistgħu jiġu ffinanzjati.

Operazzjoni: Proġett, kuntratt jew azzjoni oħra ffinanzjata taħt “miżura”.

Outputs: Dak li jiġi prodott bir-riżorsi allokati għal “intervent”.

Perjodu ta’ programmazzjoni: Qafas pluriennali għall-ippjanar u l-implimentazzjoni ta’ politiki tal-UE bħallpolitika ta’ żvilupp rurali. Dan l-awditu jikkonċerna prinċipalment il-perjodu 2007–2013. Il-perjodu attwali taliżvilupp rurali huwa mill-2014 sal-2020.

Prezzijiet ta’ referenza: Prezzijiet għal oġġetti ta’ tagħmir, makkinarju, materjali tal-kostruzzjoni jew spejjeż tal-bini, spejjeż tax-xogħol, eċċ. li fuqhom l-awtoritajiet tal-Istati Membri jevalwaw l-ispejjeż tal-proġetti proposti fl-applikazzjonijiet għall-għotjiet.

Programm tal-Iżvilupp Rurali (PŻR): Dokument ta’ programmazzjoni mħejji minn Stat Membru u approvat mill-Kummissjoni għall-ippjanar u l-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tal-politika ta’ żvilupp rurali tal-UE fil-livell reġjonali jew f’dak nazzjonali.

Riżultati: L-effetti jew il-bidliet diretti li jirriżultaw minħabba l-”intervent”.

1Id-Direttiva 2004/18/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-31 ta’ Marzu 2004 fuq koordinazzjoni ta’ proċeduri għall-għoti ta’ kuntratti għal xogħlijiet pubbliċi, kuntratti għal provvisti pubbliċi u kuntratti għal servizzi pubbliċi (ĠU L 134, 30.4.2004, p. 114).

2Id-Direttiva 2004/17/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-31 ta’ Marzu 2004 li tikkoordina l-proċeduri ta’ akkwist ta’ entitajiet li joperaw fis-setturi tas-servizzi tal-ilma, l-enerġija, it-trasport u postali (ĠU L 134, 30.4.2004, p. 1).

3L-Artikolu 59 tar-Regolament (UE, Euratom) Nru 966/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-25 ta’ Ottubru 2012 dwar ir-regoli finanzjarji applikabbli għall-baġit ġenerali tal-Unjoni u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE, Euratom) Nru 1605/2002 (ĠU L 298, 26.10.2012, p. 1).

Sommarju eżekuttiv

I

Għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2007–2013, l-Istati Membri allokaw EUR 13-il biljun tal-fondi tal-UE għal investimenti fl-infrastruttura rurali permezz ta’ erba’ miżuri fil-Programmi tal-Iżvilupp Rurali (PŻR) tagħhom. Il-fondi tal-UE jiġu ssupplimentati mill-infiq nazzjonali, li jġib il-baġit totali għal dawn il-miżuri għal kważi EUR 19-il biljun. Il-finanzjament ġie pprovdut lil benefiċjarji privati u pubbliċi, sabiex tingħata spinta lit-tkabbir ekonomiku, tittejjeb l-attraenza taż-żoni rurali u jittejbu l-konnessjonijiet tagħhom ma’ infrastrutturi kbar. Il-proġetti ffinanzjati kienu prinċipalment toroq rurali, skemi ta’ ġestjoni talilma u infrastruttura soċjali u kulturali.

II

L-awditi tal-prestazzjoni tal-Qorti jivvalutaw jekk il-prinċipji ta’ ġestjoni finanzjarja tajba (ekonomija, effiċjenza, effettività) ġewx applikati, filwaqt li jfittxu li jidentifikaw prattiki tajbin fil-kisba tal-ogħla benefiċċju bil-fondi disponibbli tal-UE. Għal dan l-awditu partikolari, il-Qorti eżaminat jekk il-Kummissjoni u l-Istati Membri kinux kisbu l-valur għall-flus bil-miżuri ta’ infrastruttura rurali li huma ddeċidew li jiffinanzjaw. Saru żjarat tal-awditjar fil-Kummissjoni u f’ħames Stati Membri, li ntgħażlu abbażi tal-importanza tal-ammonti allokati għall-infrastruttura rurali.

III

Għalkemm il-proġetti awditjati individwali wasslu l-outputs fiżiċi mistennija tagħhom u, f’xi każijiet, għamlu kontribut pożittiv u ċar għaż-żoni rurali, il-Qorti sabet li l-Istati Membri u l-Kummissjoni, li aġixxew permezz ta’ ġestjoni kondiviża, kienu kisbu biss valur limitat għall-flus, peress li l-għajnuna ma ġietx immirata sistematikament lejn il-proġetti l-aktar kosteffettivi li kienu jindirizzaw l-objettivi ssettjati fil-PŻR, u kien hemm informazzjoni insuffiċjenti biex turi s-suċċess tal-miżuri, jew in-nuqqas ta’ dan is-suċċess.

Dan kien minħabba l-fatt li:

—L-Istati Membri mhux dejjem iġġustifikaw b’mod ċar il-ħtieġa għall-użu tal-fondi tal-UE għalliżvilupp rurali. Il-koordinazzjoni effettiva ma’ fondi oħra tal-UE, jew dawk nazzjonali, reġjonali jew lokali spiss kienet affettwata minn linji dgħajfa ta’ demarkazzjoni u mekkaniżmi insuffiċjenti biex tiġi żgurata l-komplementarjetà. Ir-riskju ta’ deadweight ma ġiex immitigat b’mod effettiv, għalkemm ġew identifikati xi prattiki tajbin;

—Il-proċeduri tal-għażla mhux dejjem immiraw il-finanzjament lejn il-proġetti li kienu l-aktar kosteffettivi, ir-riskju ta’ spejjeż eċċessivi tal-proġetti ma kienx limitat b’mod effettiv u r-rekwiżiti relatati mas-sostenibbiltà ma ħadux inkunsiderazzjoni l-ħajja utli tal-investimenti. Id-dewmien twil fil-proċessi amministrattivi, speċjalment fir-rigward tal-approvazzjoni ta’ applikazzjonijiet għall-għotjiet, kellu wkoll impatt fuq l-effiċjenza u l-effettività tal-miżuri;

—Is-sistema ta’ monitoraġġ u evalwazzjoni ma pproduċietx informazzjoni adegwata. Filwaqt li l-proġetti awdijati wasslu l-output fiżiku mistenni, spiss ma kienx hemm informazzjoni affidabbli disponibbli dwar x’inkiseb fil-fatt bil-fondi pubbliċi minfuqa, li għamilha diffiċli biex il-politika futura tiġi mmirata u biex il-baġit jiġi mmaniġġjat skont ir-riżultati.

IV

Il-Kummissjoni ma offrietx gwida suffiċjenti lill-Istati Membri fil-bidu tal-perjodu ta’ programmazzjoni 2007–2013. Mill-2012 ’il hawn, il-Kummissjoni adottat approċċ aktar proattiv u kkoordinat. Jekk il-bidliet jiġu implimentati b’mod xieraq, dan għandu jwassal għal ġestjoni finanzjarja aħjar fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2014–2020. Madankollu, x’aktarx li jippersistu ċerti dgħufijiet li jikkonċernaw il-koordinazzjoni tal-fondi u l-informazzjoni dwar il-prestazzjoni.

V

Il-Qorti temmen li jista’ jinkiseb sinifikattivament aktar bir-riżorsi finanzjarji mogħtija, u tirrakkomanda li:

(a)L-Istati Membri għandu jkollhom approċċ ikkoordinat għall-appoġġ għall-infrastruttura rurali, li jikkwantifika ħtiġijiet u nuqqasijiet fil-finanzjament, u jiġġustifika l-użu tal-miżuri taħt il-PŻR. Huma għandhom jagħmlu użu aħjar mill-istrutturi eżistenti ta’ koordinazzjoni.

(b)Il-Kummissjoni għandha tibni fuq l-ewwel passi meħuda biex tiżgura koordinazzjoni effettiva u twettaq valutazzjoni bir-reqqa tal-komplementarjetà bejn il-fondi differenti tal-UE li għandhom jintużaw mill-Istati Membri fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2014–2020.

(c)L-Istati Membri għandhom jistabbilixxu u japplikaw kriterji b’mod konsistenti biex jiżguraw l-għażla tal-proġetti li jkunu l-aktar kosteffettivi⁴, jieħdu inkunsiderazzjoni l-ħajja utli tal-investimenti meta jkunu qed jistabbilixxu r-rekwiżiti u l-kontrolli relatati mas-sostenibbiltà, u jissettjaw perjodu ta’ żmien raġonevoli għall-ipproċessar ta’ applikazzjonijiet għall-għotjiet u għall-pagamenti u jirrispettawh.

(d)Għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014–2020, il-Kummissjoni u l-Istati Membri għandhom jiġbru data f’waqtha, rilevanti u affidabbli li tkun tipprovdi informazzjoni utli dwar il-kisbiet tal-proġetti u l-miżuri ffinanzjati.

(e)L-Istati Membri għandhom jiżguraw li jiġu ssettjati objettivi ċari u speċifiċi għall-proġetti li għalihom jiġu impenjati l-fondi.

4Ara r-Rapport Speċjali Nru 22/2014 “Il-ksib ta’ ekonomija: inżommu l-ispejjeż tal-għotjiet għal proġetti tal-iżvilupp rurali ffinanzjati mill-UE taħt kontroll” (http://eca.europa.eu).

Introduzzjoni

L-importanza tal-investimenti fl-infrastruttura rurali fl-Unjoni Ewropea

01

Iż-żoni rurali jiffaċċjaw sfidi sinifikanti, bħal depopolazzjoni u skarsezza ta’ opportunitajiet ekonomiċi. Infrastruttura tajba (toroq, provvista tal-ilma, sistemi tad-drenaġġ, sistemi tal-prevenzjoni tal-għargħar, pajpijiet għat-tisqija, eċċ.) tgħin biex tingħata spinta lit-tkabbir ekonomiku u biex tiżdied l-attraenza taż-żoni rurali. Il-linji gwida strateġiċi Komunitarji adottati mill-Kunsill fl-2006⁵, jidentifikaw il-prijoritajiet tal-Unjoni Ewropea taħt il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR). Illinji gwida enfasizzaw l-importanza li għandha tkun marbuta mat-titjib tal-infrastruttura lokali fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2007–2013:

“Sejjer isir investiment sinifikattiv fl-infrastruttura maġġura tat-telekomunikazzjoni, it-trasport, l-enerġija u l-ilma tul is-snin li ġejjin. Sejjer ikun disponibbli sostenn (appoġġ) konsiderevoli mill-Fondi Strutturali li jinteressa medda minn netwerks trans-Ewropej sal-iżvilupp ta’ kollegamenti (konnessjonijiet) ma’ parks kummerċjali jew xjentifiċi. Sabiex jiġi realizzat bi sħiħ il-multiplier effect (effett multiplikatur) f’termini ta’ impjiegi u ta’ tkabbir, l-infrastruttura lokali ta’ skala żgħira, sostnuta fil-kuntest ta’ programmi tal-iżvilupp rurali, tista’ tassumi rwol vitali bħala mezz ta’ kollegament bejn dawn l-investimenti maġġuri u strateġiji lokali għad-diversifikazzjoni u l-iżvilupp tal-potenzjal agrikolu u tas-settur tal-ikel.”

Appoġġ għall-iżvilupp rurali għall-investimenti fl-infrastruttura

02

Madwar EUR 13-il biljun, li ammontaw għal 13.5 % tal-finanzjament totali taħt il-FAEŻR, ġew allokati għal investimenti fl-infrastruttura fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2007–2013 (ara l-Anness I). In nefqa pubblika totali pprogrammata mill-Istati Membri fil-PŻR (Programmi tal-Iżvilupp Rurali) tagħhom, inkluż il-kofinanzjament nazzjonali, kienet ta’ EUR 19-il biljun, li minnhom kważi EUR 12-il biljun kienu ntnefqu sa tmiem l-2013. Għalkemm l-2013 jikkorrispondi għal tmiem il-perjodu ta’ programmazzjoni, dan mhuwiex tmiem l-implimentazzjoni tiegħu, li jestendi sal-31 ta’ Diċembru 2015⁶. Meta jittieħdu inkunsiderazzjoni l-kontribuzzjonijiet proprji tal-benefiċjarji, il-volum totali ta’ investiment huwa mistenni li jilħaq kważi EUR 29 biljun.

03

Il-miżuri prinċipali magħżula mill-Istati Membri biex jappoġġaw l-infrastruttura taħt il-PŻR tagħhom fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2007–2013 kienu dawn li ġejjin:

—il-Miżura 125: “Infrastruttura relatata mal-iżvilupp u l-adattament tal-agrikoltura u l-forestrija”

—il-Miżura 321: “Servizzi bażiċi għall-ekonomija u l-popolazzjoni rurali”

—il-Miżura 322: “Tiġdid u żvilupp ta’ rħula”

—il-Miżura 323: “Konservazzjoni u titjib tal-wirt rurali”.

F’dan ir-rapport, il-miżuri msemmija hawn fuq se jkunu jissejħu “miżuri ta’ infrastruttura”.

04

Ir-regolament tal-UE dwar l-iżvilupp rurali applikabbli għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2007–2013 la jissettja l-ammont massimu eliġibbli u lanqas ir-rata massima tal-għajnuna għal proġetti taħt dawn il-miżuri. L-Istati Membri jiddeterminaw dawn l-elementi fil-PŻR tagħhom, skont ir-regoli tal-UE dwar l-għajnuna mill-Istat. Normalment, ir-rati standard tal-għajnuna huma għaljin, u kienu jvarjaw minn 70 % sa 100 % fil-PŻR awditjati. Il-Kaxxa 1 tagħti eżempji tipiċi tal-proġetti ffinanzjati taħt kull waħda minn dawn il-miżuri, li kienu jintużaw prinċipalment minn benefiċjarji pubbliċi iżda li kienu wkoll miftuħa għal benefiċjarji privati.

Kaxxa 1

Eżempji ta’ proġetti ffinanzjati mill-miżuri ta’ infrastruttura rurali

Toroq ta’ azjendi agrikoli fl-Italja (Sqallija) (il-Miżura 125, benefiċjarju privat)

Spiża eliġibbli: EUR 1 330 000

Rata tal-għajnuna: 80 %

Estensjoni ta’ ċentru ta’ kura matul il-ġurnata, fil-Ġermanja (is-Sassonja) (il-Miżura 321, benefiċjarju pubbliku)

Spiża eliġibbli: EUR 145 000

Rata tal-għajnuna: 100 %

Kostruzzjoni ta’ sistema tal-provvista tal-ilma, u tad-drenaġġ, fir-Rumanija (il-Miżura 322, benefiċjarju pubbliku)

Spiża eliġibbli: EUR 2 200 000

Rata tal-għajnuna: 100 %

Restawr ta’ mogħdija għall-bhejjem, fi Spanja (Extremadura) (il-Miżura 323, benefiċjarju pubbliku)

Spiża eliġibbli: EUR 120 000

Rata tal-għajnuna: 100 %

Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri.

05

Skont il-miżura li taħtha jiġu appoġġati, il-proġetti ta’ infrastruttura għandhom jikkontribwixxu jew għall-objettiv li tittejjeb il-kompetittività tas-settur agrikolu u tal-forestrija (il-Miżura 125) jew inkella għall-objettiv li tittejjeb il-kwalità tal-ħajja f’żoni rurali (il-Miżuri 321, 322 u 323). Proġetti ta’ infrastruttura li jkunu jikkontribwixxu għall-istess objettivi jistgħu wkoll jiġu implimentati billi jiġi segwit approċċ (“LEADER”) minn fuq għal isfel⁷.

06

Il-qafas regolatorju għall-allokazzjoni ta’ finanzjament taħt il-FAEŻR għal proġetti ta’ infrastruttura huwa bbażat fuq ġestjoni kondiviża. Taħt din is-sistema, l-Istati Membri jippreżentaw il-PŻR tagħhom għall-approvazzjoni tal-Kummissjoni. Ir-rwol tal-Kummissjoni huwa li tissorvelja l-funzjonament xieraq tas-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll fl-Istati Membri u li tiżgura li l-prinċipji ta’ ġestjoni finanzjarja tajba jiġu rispettati⁸. Abbażi tal-PŻR approvati, l-Istati Membri jagħżlu l-proġetti li għandhom jiġu ffinanzjati.

07

Il-Figura 1 turi kif il-finanzjament jiġi allokat għal proġetti ta’ infrastruttura. Il-passi differenti huma intenzjonati biex jiżguraw li l-finanzjament jiġi dirett lejn il-proġetti li jaqblu l-aktar mal-objettivi kumplessivi tal-politika filwaqt li jissodisfaw il-ħtiġijiet u l-prijoritajiet stabbiliti fil-livell tal-Istati Membri u dak reġjonali.

08

Ir-Regolament tal-UE għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014–2020⁹ b’mod ġenerali jżomm ir-rekwiżiti legali ssettjati għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2007–2013 firrigward tal-miżuri u l-operazzjonijiet awditjati. L-Istati Membri assenjaw aktar minn EUR 14.65 biljun għal miżuri ta’ infrastruttura fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2014–2020. Għaldaqstant, is-sejbiet, il-konklużjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet ippreżentati f’dan ir-rapport huma wkoll rilevanti għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014–2020.

Figura 1

Qafas regolatorju għall-allokazzjoni ta’ finanzjament taħt il-FAEŻR għal proġetti

Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri.

5Id-Deċiżjoni tal-Kunsill 2006/144/KE tal-20 ta’ Frar 2006 dwar il-linji gwida strateġiċi Komunitarji għall-iżvilupp rurali (perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013) (ĠU L 55, 25.2.2006, p. 20) tistipula l-prijoritajiet Komunitarji għall-iżvilupp rurali, kif meħtieġ bl-Artikolu 9 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1698/2005 tal-20 ta’ Settembru 2005 dwar appoġġ għall-iżvilupp rurali mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) (ĠU L 277, 21.10.2005, p. 1).

6Taħt ir-”regola N+2”, l-Istati Membri jistgħu jġarrbu nefqa għall-programmi 2007-2013 sa tmiem l-2015.

7Metodu għall-ilħuq tal-objettivi tal-politika ta’ żvilupp rurali tal-UE permezz ta’ implimentazzjoni minn isfel għal fuq aktar milli l-approċċ tradizzjonali minn fuq għal isfel.

8Ara l-Artikolu 73 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1698/2005.

9Ir-Regolament (UE) Nru 1305/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 dwar appoġġ għall-iżvilupp rurali mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1698/2005 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 487).

Ambitu u approċċ tal-awditjar

09

L-awditu fittex li jwieġeb il-mistoqsija li ġejja:

L-Istati Membri u l-Kummissjoni kisbu valur għall-flus bl-appoġġ għall-investimenti fl-infrastruttura rurali?

10

Il-Qorti vvalutat il-ġustifikazzjoni tal-ħtieġa għal fondi tal-UE għall-infrastruttura rurali u l-koordinazzjoni ma’ fondi oħra (il-Parti I tar-rapport). Bosta aspetti ewlenin relatati mal-implimentazzjoni tal-miżuri mill-Istati Membri ġew analizzati aktar: l-applikazzjoni ta’ kriterji tal-għażla, il-kontrolli dwar ir-raġonevolezza tal-ispejjeż, irrekwiżiti relatati mas-sotenibbiltà u l-puntwalità tal-proċessi amministrattivi (il-Parti II). Il-Qorti vvalutat ukoll jekk ir-riżultati tal-miżuri kinux ġew immonitorjati u evalwati b’tali mod li jippermetti lill-Istati Membri u lill-Kummissjoni jidentifikaw u jirreaġixxu għal kwalunkwe problema li setgħet inqalgħet, u jipprovdu informazzjoni oġġettiva dwar ir-riżultati tal-miżuri ffinanzjati (il-Parti III).

11

L-awditu, li twettaq bejn Novembru 2014 u Ġunju 2015, jikkonċerna t-tfassil u l-implimentazzjoni tal-miżuri ta’ infrastruttura fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2007–2013. Fejn possibbli, il-valutazzjoni mill-Qorti kopriet ukoll il-bidliet stabbiliti għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014–2020. Saru żjarat tal-awditjar fil-Kummissjoni u f’ħames Stati Membri, li ntgħażlu abbażi tal-importanza tal-ammonti allokati għall-infrastruttura rurali¹⁰. Dawn l-Istati Membri kienu: il-Ġermanja (is-Sassonja), Spanja (Extremadura), l-Italja (Sqallija), il-Polonja u r-Rumanija.

12

L-awditu ffoka fuq l-investimenti fl-infrastruttura, li ġew iffinanzjati taħt il-Miżuri 125, 321, 322 u 323. Proġetti ffinanzjati bl-użu tal-approċċ LEADER ġew awditjati fil-Ġermanja (is-Sassonja) u fi Spanja (Extremadura), peress li dawn iż-żewġ reġjuni użaw dan l-approċċ għal investimenti sinifikanti fl-infrastruttura.

13

F’termini ta’ tipi ta’ proġetti, l-awditu kkonċentra fuq it-toroq rurali, l-infrastruttura għall-immaniġġjar tal-ilma u l-infrastruttura soċjali u kulturali, peress li dawn huma l-kategoriji prinċipali tal-proġetti appoġġati taħt il-miżuri rilevanti.

14

L-awditu analizza s-sistemi użati mill-Awtoritajiet Maniġerjali u/jew l-Aġenziji tal-Pagamenti għall-implimentazzjoni tal-appoġġ għall-proġetti ta’ infrastruttura, kif ukoll l-informazzjoni ewlenija ta’ ġestjoni li ġejja minn attivitajiet ta’ kontroll u monitoraġġ tal-Istati Membri. Dan kin jinvolvi l-eżaminar ta’ 48 fajl tal-proġetti, li ntgħażlu bħala kampjun ta’ proġetti ta’ infrastruttura li kienu tipiċi tipiċi ta’ dawk iffinanzjati fl-Istat Membru kkonċernat. Żjarat fuq il-post, li kienu jinvolvu intervisti mal-benefiċjarji, saru għal 32 minn dawn il-proġetti, filwaqt li s-16-il fajl tal-proġetti li jifdal ġew iċċekkjati permezz ta’ analiżi dokumentata. Aktar informazzjoni dwar il-proġetti miżjura tista’ tinstab fl-Anness II.

10Ara l-Anness I għal ċifri finanzjarji dettaljati dwar in-nefqa pprogrammata u rrealizzata għal kull Stat Membru.

Osservazzjonijiet

Parti I – Ġustifikazzjoni insuffiċjenti għall-użu ta’ fondi tal-UE għall-iżvilupp rurali u koordinazzjoni dgħajfa ma’ fondi oħra

15

L-investimenti fl-infrastruttura f’żoni rurali jistgħu jirċievu finanzjament minn bosta sorsi. Fil-livell tal-UE, minbarra l-FAEŻR, il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali (FEŻR) u l-Fond ta’ Koeżjoni jistgħu wkoll jiffinanzjaw l-infrastruttura rurali. L-Istati Membri ta’ spiss jiffinanzjaw proġetti bħal dawn mill-baġits nazzjonali, reġjonali jew lokali proprji tagħhom, jew permezz ta’ programmi ddedikati (organizzati b’mod simili għall-miżuri taħt il-PŻR) jew inkella permezz tal-allokazzjoni diretta ta’ fondi, pereżempju permezz ta’ linja baġitarja speċifika għall-manutenzjoni tat-toroq.

16

Barra minn hekk, benefiċjarji privati jistgħu jkopru mill-inqas parti mill-ispejjeż ta’ xi proġetti ta’ infrastruttura, peress li huma l-utenti prinċipali ta’ investimenti bħal toroq rurali u sistemi ta’ tisqija, li x’aktarx itejbu l-prestazzjoni ekonomika tagħhom. Għas-sistemi tal-provvista tal-ilma, u tad-drenaġġ, xi spejjeż tal-investiment jiġu normalment irkuprati mit-tariffi mħallsa mill-utenti.

17

Sabiex jiksbu l-aħjar valur għall-flus, l-Istati Membri għandhom jidentifikaw il-ħtiġijiet għall-iżvilupp rurali u, minn fost dawn, il-prijoritajiet prinċipali. Wara li jqisu l-interventi kollha possibbli li jkunu jistgħu jiġu ffinanzjati mid-diversi fondi, l-Istati Membri għandhom jiddeċiedu b’mod strateġiku liema fondi huma l-aktar adatti biex jindirizzaw il-ħtiġijiet u jikkoordinaw l-użu tagħhom.

18

Il-fondi jistgħu jiġu kkoordinati b’mod effettiv billi jiġu ssettjati linji ta’ demarkazzjoni (li jimminimizzaw it-trikkib ta’ finanzjament) u billi tiġi żgurata komplementarjetà (li timminimizza n-nuqqasijiet fil-finanzjament u tħeġġeġ is-sinerġiji). In-nuqqasijiet potenzjali fil-finanzjament f’żoni rurali huma partikolarment detrimentali meta jseħħu mal-proġetti ta’ infrastruttura, minħabba li l-infrastruttura ġeneralment topera bħala netwerk ta’ elementi interkonnessi (eż. toroq, netwerks tat-tisqija, provvista tal-ilma, u drenaġġ, grilji elettriċi, eċċ.), li fih kull element huwa importanti għall-operazzjoni effettiva tan-netwerk kollu kemm hu. Il-Figura 2 turi eżempju simplifikat ta’ kif koordinazzjoni aħjar f’settur jew territorju partikolari tista’ twassal għal riżultati mtejba.

Figura 2

Koordinazzjoni tal-fondi f’settur jew territorju partikolari

Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri.

19

Ir-regoli ta’ implimentazzjoni għar-regolament tal-UE dwar l-iżvilupp rurali 2007–2013 kienu jirrikjedu li l-Istati Membri jinkludu kriterji ta’ demarkazzjoni u informazzjoni dwar il-komplementarjetà ma’ fondi oħra tal-UE fil-PŻR tagħhom¹¹, iżda ma kien hemm l-ebda rekwiżit simili rigward il-fondi proprji u l-programmi proprji ta’ appoġġ tal-Istati Membri.

L-Istati Membri mhux dejjem iġġustifikaw b’mod ċar il-ħtieġa għall-fondi tal-UE għall-iżvilupp rurali

20

L-ewwel pass biex tiġi ġġustifikata l-ħtieġa għall-fondi tal-UE għall-iżvilupp rurali (intervent tal-PŻR) huwa li tiġi identifikata u kkwantifikata l-ħtieġa għall-investimenti fl-infrastruttura rurali. Il-PŻR awditjati spjegaw għalfejn l-appoġġ kien meħtieġ għall-infrastruttura f’żoni rurali. Pereżempju, il-PŻR tal-Polonja ddikjara li xi faċilitajiet għall-protezzjoni mill-għargħar jissodisfaw il-kompiti tagħhom sa punt limitat biss, u r-restawr tal-kapaċità teknika sħiħa tagħhom jista’ jkun jeħtieġ modernizzazzjoni jew bini mill-ġdid, u elenka l-faċilitajiet ikkonċernati (bħal tankijiet tal-ilma b’kapaċità totali ta’ 35 000 m³ u 180 stazzjon tal-ippumpjar). Madankollu, b’mod ġenerali, l-Istati Membri awditjati ma ppruvawx jikkwantifikaw dawn il-ħtiġijiet f’termini tar-riżorsi finanzjarji meħtieġa biex jindirizzawhom.

21

Wara li jivvalutaw il-ħtiġijiet ta’ investiment, l-Istati Membri għandhom jidentifikaw ir-riżorsi disponibbli biex jindirizzaw dawk il-ħtiġijiet (il-fondi eżistenti tal-UE u fondi pubbliċi nazzjonali, reġjonali u lokali, kif ukoll fondi privati) u jikkwantifikaw in-nuqqas fil-finanzjament li għandu jiġi kopert minn fondi tal-UE għall-iżvilupp rurali.

22

Il-PŻR tal-Istati Membri kollha awditjati semmew fondi oħra tal-UE li jappoġġaw proġetti simili. Dan huwa rekwiżit legali, li ġie ċċekkjat mill-Kummissjoni qabel l-approvazzjoni tal-PŻR. Madankollu, sorsi oħra ta’ finanzjament mill-Istati Membri jew dawk privati li kienu jindirizzaw l-istess ħtiġijiet, ma ssemmewx u ma ġewx ikkwantifikati. PŻR wieħed biss (ir-Rumanija) kien jirreferi għal programm nazzjonali li kien jiffinanzja stabbilimenti kulturali. Minkejja li naqas milli jsemmihom fil-PŻR, l-awditu sab li l-Istati Membri fil-fatt kellhom ħafna programmi u fondi pubbliċi ddedikati għall-infrastruttura rurali.

23

Fin-nuqqas ta’ strateġija li tikkoordina s-sorsi potenzjali kollha ta’ finanzjament u li tikkwantifika l-ħtiġijiet u n-nuqqas fil-finanzjament riżultanti, il-ġustifikazzjoni għal intervent tal-PŻR hija dgħajfa. F’dan il-każ, hemm probabbiltà akbar li sseħħ is-sostituzzjoni ta’ fondi, fejn fondi tal-Istati Membri li jkunu assenjati għall-proġetti ta’ infrastruttura jiġu sostitwiti b’fondi taħt il-PŻR, u b’hekk ikun hemm ir-riskju li dan jikkomprometti l-valur miżjud tal-intervent mill-UE.

24

Fi tnejn mill-Istati Membri awditjati, kien hemm indikazzjonijiet li kienet seħħet sostituzzjoni ta’ fondi pubbliċi (ara l-Kaxxa 2).

Kaxxa 2

Indikazzjonijiet tas-sostituzzjoni ta’ fondi nazzjonali u reġjonali b’fondi taħt il-PŻR

L-Italja (Sqallija)

Fis-sena 2000, meta l-fondi tal-UE saru disponibbli għal proġetti tat-toroq f’żoni rurali, l-Italja (Sqallija) kkanċellat il-baġit proprju tagħha għall-finanzjament tal-manutenzjoni tat-toroq lokali u tat-toroq ta’ azjendi agrikoli.

Il-Ġermanja (is-Sassonja)

Mill-2007 ’l hawn, meta l-fondi taħt il-PŻR saru disponibbli għal proġetti tat-toroq rurali, il-provvediment ta’ fondi nazzjonali u reġjonali għal proġetti bħal dawn naqas sostanzjalment. Kif jintwera fil-graff hawn taħt, filwaqt li l-finanzjament totali allokat għat-toroq rurali baqa’ relattivament stabbli f’ammont ta’ bejn EUR 140 miljun u EUR 160 miljun kull sena, it-tnaqqis fil-fondi nazzjonali u reġjonali tpaċa b’żieda fil-finanzjament taħt il-PŻR (ara l-Figura 3).

Figura 3 – Allokazzjoni ta’ fondi għat-toroq rurali fil-Ġermanja (is-Sassonja)

Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri.

Ir-riskju ta’ deadweight ma ġiex immitigat b’mod effettiv, għalkemm ġew identifikati xi prattiki tajbin

25

Bħalma linji baġitarji sħaħ jistgħu jiġu sostitwiti b’miżuri taħt il-PŻR, is-sostituzzjoni ta’ fondi tista’ sseħħ fil-livell tal-proġetti, mingħajr l-ebda effett fuq l-eżitu miksub. Ir-riskju ta’ deadweight jirreferi għall-probabbiltà li benefiċjarju jkun wettaq l-investiment anke mingħajr il-finanzjament b’għotjiet. Il-mezz primarju tat-tnaqqis tar-riskju ta’ deadweight huwa li jitfasslu l-miżuri b’tali mod li l-appoġġ taħt il-PŻR jiġi mmirat lejn fejn hemm nuqqas fil-finanzjament, pereżempju lejn setturi jew tipi ta’ proġetti li jipprovdu prodotti pubbliċi iżda li r-redditi finanzjarji għalihom mhumiex biżżejjed biex jiġġustifikaw l-ispejjeż sħaħ tal-investiment.

26

Ir-rati għoljin tal-għajnuna ssettjati mill-Istati Membri awditjati għall-miżuri ta’ infrastruttura ma kinux sostnuti minn analiżi li tivvaluta l-livell xieraq ta’ finanzjament pubbliku meħtieġ biex jitħeġġu l-investimenti filwaqt li, fl-istess ħin, jiġi mitigat ir-riskju ta’ deadweight.

27

Fil-Ġermanja (is-Sassonja) biss, għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014–2020, il-Qorti sabet prinċipji ġustifikattivi ekonomiċi għall-issettjar ta’ rati tal-għajnuna għall-Miżura 125. Wara r-rakkomandazzjoni li rriżultat mill-evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu għall-2010 biex jiġu differenzjati r-rati tal-għajnuna taħt din il-miżura abbażi tal-profittabbiltà tal-azjendi tal-forestrija, l-Awtorità Maniġerjali ddeċidiet li tirrevedi r-rati tal-għajnuna minn standard ta’ 80 % għall-azjendi kollha għal rata differenzjata tal-għajnuna bbażata fuq id-daqs tal-azjendi, bħala indikatur għall-profittabbiltà tagħhom. Azjendi akbar (aktar minn 200 ettaru) jkunu jirċievu rata tal-għajnuna ta’ 75 %, filwaqt li azjendi iżgħar (sa 200 ettaru) jkunu jirċievu 90 %.

28

Xorta waħda, l-awditu identifika eżempju ta’ prattika tajba fl-immirar tal-appoġġ taħt il-PŻR lejn fejn hu l-aktar meħtieġ. Ir-Rumanija (taħt il-Miżura 322), il-Polonja (taħt il-Miżuri 321 u 322/323) u l-Italja (Sqallija) (taħt il-Miżura 125) użaw kriterji tal-għażla biex jipprijoritizzaw proġetti ppreżentati minn komunitajiet b’rati għoljin ta’ faqar u/jew li jinsabu f’żoni mbiegħda (il-Kaxxa 3 turi eżempju ta’ dan).

Kaxxa 3

Immirar tal-appoġġ taħt il-PŻR lejn żoni foqra

Ir-Rumanija

Wieħed mill-kriterji tal-għażla użati taħt il-Miżura 22 assenja 10 minn massimu ta’ 100 punt ta’ valutazzjoni lil komuni b’rati għoljin ta’ faqar (jiġifieri, rati ta’ bejn 60 % u 89.6 %). Komuni b’rata medja ta’ faqar (bejn 40 % u 59.9 %) kisbu seba’ punti ta’ valutazzjoni, u dawk b’rata baxxa ta’ faqar (<40 %) kisbu ħames punti. Il-faqar ġie ddefinit u kkalkolat skont metodoloġija pprovduta mill-Bank Dinji u mill-awtoritajiet nazzjonali, ibbażata fuq il-benessri ta’ unità domestika.

29

L-Istati Membri jistgħu jimmitigaw ukoll ir-riskju ta’ deadweight permezz tal-proċess tal-għażla tal-proġetti, billi jiċċekkjaw, fejn xieraq qabel ma japprovaw l-applikazzjonijiet għall-appoġġ, jekk l-applikant kellux kapital jew aċċess suffiċjenti għall-kapital biex jiffinanzja l-proġett kollu jew parti minnu. L-awditu sab li erbgħa mill-ħames Stati Membri awditjati ma ċċekkjawx il-kapaċità tal-applikanti biex jiffinanzjaw il-proġetti mill-fondi proprji tagħhom jew minn programmi pubbliċi oħra (ara l-Kaxxa 4).

Kaxxa 4

Għoti ta’ finanzjament taħt il-PŻR għal proġetti li kellhom aċċess għal fondi oħra

Fl-Italja (Sqallija), wieħed mill-proġetti awditjati li kienu jikkonċernaw l-infrastruttura pubblika tal-ilma kien diġà ġie inkluż fil-pjan ta’ investiment tal-benefiċjarju qabel il-preżentazzjoni tal-applikazzjoni għall-appoġġ taħt il-PŻR u kellu jiġi ffinanzjat mir-riżorsi proprji tal-benefiċjarju. Minkejja dan, il-proġett ġie approvat għall-finanzjament taħt il-PŻR. B’mod simili, proġett ieħor ta’ infrastruttura tal-ilma kien diġà ġie approvat għall-finanzjament taħt il-Pjan Nazzjonali ta’ Tisqija fl-istess żmien tal-approvazzjoni tiegħu taħt il-PŻR. Sussegwentement, l-approvazzjoni tal-PŻR ġiet sussegwentement irtirata; minkejja dan, dawn l-eżempji juru li l-fondi jintużaw wieħed minflok l-ieħor u, kieku, uħud mill-proġetti x’aktarx li kienu jiġu implimentati anke fin-nuqqas ta’ fondi taħt il-PŻR.

Fi Spanja (Extremadura), proġett awditjat bi spiża stmata ta’ EUR 11-il miljun kien jinvolvi l-ħolqien ta’ netwerk tat-toroq ta’ 145 km għat-titjib tal-aċċess għal 1 629 azjenda agrikola. Għalkemm it-toroq x’aktarx li kienu jżidu l-valur tal-art privata u tal-prestazzjoni ekonomika tal-azjendi agrikoli, l-awtoritajiet approvaw il-proġett, filwaqt li taw rata tal-għajnuna pubblika ta’ 100 %, mingħajr ma ċċekkjaw jekk il-benefiċjarji privati setgħux refgħu parti mill-ispejjeż tal-proġett. B’mod simili, proġett awditjat ta’ EUR 1 miljun, li kien jinvolvi t-titjib ta’ netwerk tat-tisqija biex jitnaqqas it-telf tal-ilma, irċieva rata tal-għajnuna ta’ 90 % mingħajr ma kien jirrikjedi li l-benefiċjarju (komunità tat-tisqija) juri l-ħtieġa tiegħu għal għotja bħal din b’referenza għall-kapaċità finanzjarja tiegħu u l-profittabbiltà tal-investiment. Pereżempju, il-benefiċjarju seta’ kien jista’ jiffinanzja parti akbar mill-investiment billi jżid it-tariffi mħallsa mill-bdiewa għas-servizz ta’ tisqija¹² tal-ilma jew permezz ta’ selfa. Dawn l-eżempji juru li l-Awtorità Maniġerjali mhux biss issettjat rati għoljin ħafna tal-għajnuna, fir-rigward tal-miżuri, mingħajr ġustifikazzjoni ekonomika iżda wkoll ma vverifikatx fil-livell tal-proġett il-ħtieġa reali għal rati daqshekk għoljin tal-għajnuna.

30

Fir-Rumanija, twettaq kontroll tal-eliġibbiltà biex jiġi żgurat li l-għotja taħt il-PŻR kienet meħtieġa. Il-kontroll ġie applikat fil-każ ta’ operazzjonijiet li jiġġeneraw id-dħul, bħall-għoti ta’ servizzi tal-provvista tal-ilma, u taddrenaġġ, appoġġati taħti il-Miżura 322. Madankollu, fil-prattika, il-kontroll kellu rilevanza limitata, peress li kien ibbażat fuq suppożizzjonijiet inaffidabbli rigward id-dħul u n-nefqa futuri, li kienu assoċjati mal-operazzjoni tal-infrastruttura. Għal tnejn mit-tliet proġetti ta’ infrastruttura tal-ilma awditjati, il-Qorti sabet li t-tariffi reali mħallsa mill-utenti kienu rispettivament seba’ darbiet u disa’ darbiet ogħla mill-istimi tal-benefiċjarju indikati fid-dokumentazzjoni tal-proġetti, li kienet intużat biex tiġi ġġustifikata l-ħtieġa għall-appoġġ u rċeviet l-approvazzjoni tal-awtoritajiet.

Il-koordinazzjoni effettiva tal-fondi spiss kienet affettwata minn linji dgħajfa ta’ demarkazzjoni u minn mekkaniżmi insuffiċjenti biex tiġi żgurata l-komplementarjetà

Il-kriterji ta’ demarkazzjoni ssettjati mill-Istati Membri ppermettew it-trikkib ta’ fondi pubbliċi għal ċerti tipi ta’ proġetti

31

Fir-rigward tad-demarkazzjoni bejn il-fondi differenti tal-UE, l-awditu wera li, għalkemm il-Pjanijiet ta’ Strateġija Nazzjonali u l-PŻR tal-Istati Membri għall-2007–2013 ġeneralment stipulaw kriterji ċari ta’ demarkazzjoni, dawn mhux dejjem kienu konsistenti ma’ kriterji minn dokumenti oħra ta’ programmazzjoni, u t-trikkib ta’ fondi kien espliċitament permess f’xi każijiet:

—Fil-Ġermanja (is-Sassonja), skont il-PŻR, id-demarkazzjoni bejn il-fondi taħt il-FAEŻR u l-FEŻR għal proġetti ta’ modernizzazzjoni tal-iskejjel kienet ibbażata fuq l-għadd ta’ studenti: il-FAEŻR iffinanzja biss skejjel ta’ anqas minn 350 student. Madankollu, il-programm operazzjonali tal-FEŻR ma jissettjax soll ta’ studenti għal proġetti eliġibbli.

—Fl-Italja (Sqallija) filwaqt li l-PŻR iddikjara li l-FEŻR seta’ jiffinanzja biss proġetti ta’ infrastruttura f’villaġġi b’aktar minn 500 abitant, il-programm operazzjonali tal-FEŻR innifsu ma semmiex dan il-kriterju ta’ demarkazzjoni. Meta kienu qed iżuru wieħed mill-proġetti awditjati, l-awdituri sabu li proġett iffinanzjat taħt il-FEŻR kien twettaq f’villaġġ ta’ inqas minn 500 abitant.

—Fil-Polonja, kemm il-FAEŻR kif ukoll il-FEŻR ippermettew il-finanzjament ta’ proġetti ta’ infrastruttura f’żoni rurali. Proġetti iżgħar ġew primarjament iffinanzjati taħt il-FAEŻR, iżda setgħu wkoll jiġu ffinanzjati taħt il-FEŻR jekk l-applikanti kienu laħqu l-limitu tal-għotja tagħhom taħt il-FAEŻR (li kien ivarja, skont il-miżura). L-istess benefiċjarji li kienu użaw fondi taħt il-FAEŻR għall-istess tip ta’ proġetti, implimentaw 72 % tal-proġetti ta’ infrastruttura tad-drenaġġ li ġew approvati taħt il-programm operazzjonali tal-FEŻR.

32

Barra minn hekk, ma kien hemm l-ebda demarkazzjoni bejn il-fondi tal-UE għall-iżvilupp rurali u l-fondi tal-Istati Membri għall-infrastruttura rurali. Ma kien hemm l-ebda valutazzjoni kritika tal-argumenti favur li jkun hemm bosta fondi li jaġixxu b’mod indipendenti biex jiġi pprovdut appoġġ għal proġetti simili, minkejja l-fatt li dan wassal għal irduppjar fl-istrutturi ta’ ġestjoni u kien jeħtieġ sforz akbar biex tiġi żgurata koordinazzjoni bejn il-fondi u jiġi evitat finanzjament doppju.

L-azzjonijiet komplementari ma ġewx promossi b’mod attiv

33

Erbgħa mill-ħames Stati Membri awditjati stabbilew korpi ta’ koordinazzjoni għas-superviżjoni tal-infiq tal-fondi tal-UE u f’żewġ Stati Membri, rappreżentanti tal-Awtoritajiet Maniġerjali ta’ fondi oħra tal-UE pparteċipaw fil-kumitati ta’ monitoraġġ tal-iżvilupp rurali. Madankollu, ma kien hemm l-ebda evidenza disponibbli biex turi kif dan għen biex tiġi żgurata komplementarjetà aħjar bejn il-fondi, jiġifieri billi jitneħħew in-nuqqasijiet fil-finanzjament u billi joperaw f’sinerġija sabiex jintlaħqu objettivi komuni. Għalkemm it-terminu “komplementarjetà” ssemma fil-PŻR tal-Istati Membri u matul il-laqgħat ta’ livell għoli, ta’ spiss intuża ħażin biex issir referenza għad-demarkazzjoni u r-regoli mmirati lejn l-evitar ta’ finanzjament doppju.

34

Il-komplementarjetà setgħet tħeġġet bl-użu, pereżempju, ta’ fondi differenti biex jiġu prijoritizzati proġetti suċċessivi li jibnu fuq xulxin jew proġetti paralleli li jikkomplementaw lil xulxin sabiex jinkisbu benefiċċji addizzjonali. L-awditu identifika biss mekkaniżmu wieħed li kien jimmira lejn il-promozzjoni tal-komplementarjetà fl-Istati Membri awditjati: fir-Rumanija, il-kriterji tal-għażla użati taħt il-Miżura 322 kienu jipprijoritizzaw proġetti ta’ infrastruttura tad-drenaġġ li kienu jikkomplementaw proġetti appoġġati taħt il-Fond ta’ Koeżjoni bl-għan li jintlaħqu l-objettivi tad-Direttiva dwar l-Ilma Mormi.

35

L-approċċ komuni meħud mill-Istati Membri kien li jħallu f’idejn il-benefiċjarji potenzjali biex jikkoordinaw l-użu tagħhom tal-fondi differenti (ara l-Kaxxa 5).

Kaxxa 5

Eżempju tal-użu alternat ta’ fondi bbażati fuq id-disponibbiltà

Il-Ġermanja (is-Sassonja)

Komun fil-Ġermanja (is-Sassonja) uża bosta fondi (nazzjonali, fondi proprji u fondi taħt il-PŻR) biex jappoġġa stadji konsekuttivi ta’ proġett ta’ rinnovazzjoni tal-iskejjel mill-2009 sal-2011. Il-fondi taħt il-PŻR intużaw għall-istess tip ta’ investiment bħall-fondi nazzjonali, eż. il-bdil ta’ twieqi tal-iskejjel. Dan ma jippreżentax komplementarjetà, iżda pjuttost il-prattika ta’ qlib bejn fondi differenti, skont id-disponibbiltà tagħhom.

Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri.

36

L-awditu identifika żewġ każijiet fejn in-nuqqas ta’ komplementarjetà ma’ fondi nazzjonali u lokali pperikola l-effiċjenza u l-effettività tal-proġetti taħt il-FAEŻR (ara l-Kaxxa 6).

Kaxxa 6

Eżempji ta’ nuqqas ta’ komplementarjetà bejn il-fondi

Ir-Rumanija

F’komun li kien irċieva appoġġ taħt il-PŻR għall-bini ta’ netwerk tat-toroq, it-triq prinċipali li twassal għal dawn it-toroq iffinanzjati kienet f’kundizzjoni ħażina ħafna. It-triq prinċipali suppost kellha tittejjeb permezz ta’ fondi lokali, iżda qatt ma rċeviet il-finanzjament approvat.

Sors: www.geoportal.gov.ro

Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri.

L-Italja (Sqallija)

Wieħed mill-proġetti awditjati kien jinvolvu l-bini ta’ triq ġdida bħala alternattiva għal triq komunali eżistenti li ma setgħetx tintuża aktar minħabba nuqqas ta’ manutenzjoni. It-triq kienet waqgħet fi stat ħażin għaliex it-toroq komunali ma kinux eliġibbli għal appoġġ taħt il-PŻR, u l-baġit proprju tar-Reġjun għall-manutenzjoni tat-toroq kien ġie kkanċellat (ara l-Kaxxa 2 preċedenti). Il-bini ta’ triq ġdida aktar minflok il-mautenzjoni regolari ta’ waħda eżistenti huwa b’mod ċar ineffiċjenti¹³, u jiżvela nuqqas fil-fondi, li ma jikkomplementawx lil xulxin.

Il-Kummissjoni ffukat fuq it-titjib tal-koordinazzjoni fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2014–2020 sabiex tindirizza d-dgħufijiet tal-passat

37

Ir-responsabbiltà għall-iġġustifikar tal-ħtieġa għall-intervent tal-PŻR u għall-iżgurar ta’ koordinazzjoni tajba bejn il-fondi tinsab prinċipalment f’idejn l-Istati Membri. Madankollu, il-Kummissjoni għandha s-setgħa li tinfluwenza dawn il-proċessi fl-istadju ta’ approvazzjoni tal-prgrammi,meta hija teżamina l-analiżi tal-ħtiġijiet u l-prinċipji ta’ demarkazzjoni u ta’ komplementarjetà stipulati mill-Istati Membri. Il-Kummissjoni tista’ tintervieni wkoll indirettament matul l-implimentazzjoni tal-programmi, billi toħroġ gwida, billi tippromwovi prattika tajba u billi tipparteċipa fil-laqgħat tal-Kumitati ta’ Monitoraġġ, fejn hija għandha rwol konsultattiv¹⁴.

38

Fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2007–2013, il-Kummissjoni approvat il-PŻR ippreżentati mill-Istati Membri, minkejja li ma kellhomx ġustifikazzjoni u kwantifikazzjoni ċari tal-ħtieġa għall-użu tal-FAEŻR għall-investimenti fl-infrastruttura. Il-Kummissjoni ġeneralment insistiet li l-miżuri awditjati kellhom jiġu mmirati aħjar, li jiġu ssettjati kriterji ta’ demarkazzjoni, li jitwettqu kontrolli reċiproċi biex jiġi evitat finanzjament doppju, u li jiġu stabbiliti korpi ta’ koordinazzjoni. Madankollu, hija aċċettat it-trikkib ta’ fondi għall-istess tipi ta’ intervent (ara l-paragrafi 31 u 32) u ma ħarġet l-ebda gwida lill-Istati Membri dwar kif għandha tinkiseb lomplementarjetà aħjar.

39

Fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2014–2020, it-titjib fil-koordinazzjoni u fl-iżgurar ta’ implimentazzjoni konsistenti tad-diversi fondi kienu fost l-għanijiet prinċipali għall-abbozzar ta’ sett uniku ta’ regoli li jkopru l-ħames Fondi Strutturali u ta’ Investiment tal-UE. Dawn ir-regoli jenfasizzaw l-importanza ta’ konsistenza akbar bejn il-fondi tal-UE. L-approċċ il-ġdid jiffoka inqas fuq id-demarkazzjoni u jiffoka aktar fuq il-komplementarjetà. Element pożittiv għall-infrastruttura rurali huwa l-fatt li l-miżura “Servizzi bażiċi u tiġdid tal-irħula” issa tista’ toffri wkoll appoġġ għall-pjanijiet ta’ żvilupp għall-muniċipalitajiet u l-irħula, u għaldaqstant tħeġġiġhom biex iwettqu investimenti b’mod koerenti.

40

Il-Qorti eżaminat il-lista ta’ kontroll użata mill-Kummissjoni biex tiżgura l-konsistenza tal-PŻR 2014–2020. Il-lista ta’ kontroll kienet tinkludi punti li jirreferu għall-komplementarjetà tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment tal-UE fl-oqsma tat-toroq lokali, it-tisqija u t-trattament tal-ilma; madankollu, hija ma kienet tinkludi l-ebda kontroll dwar ir-riskju tas-sostituzzjoni tal-fondi.

41

Bħalma ġie enfasizzat fir-Rapport Annwali 2014 tal-Qorti¹⁵, il-Ftehimiet ta’ Sħubija, bħala l-mekkaniżmu ewlieni għall-koordinazzjoni tal-fondi tal-UE, ipprovdew ftit li xejn evidenza li l-għanijiet ta’ komplementarjetà u ta’ sinerġija qed jiġu pprattikati mill-Istati Membri. Barra minn hekk, minkejja l-kontrolli mill-Kummissjoni, il-PŻR 2014–2020 għall-Ġermanja (is-Sassonja), għall-Polonja u għar-Rumanija¹⁶ għadhom ma jipprovdux deskrizzjoni tal-mekkaniżmi li għandhom jintużaw għall-promozzjoni tal-komplementarjetà u s-sinerġiji bejn is-sorsi differenti ta’ finanzjament. Il-fokus tal-programmi jibqa’ fuq id-demarkazzjoni u l-evitar ta’ finanzjament doppju.

Parti II – Valur limitat għall-flus fl-implimentazzjoni tal-miżuri awditjati

42

Sabiex jiksbu valur għall-flus¹⁷, l-Istati Membri għandhom:

—japplikaw metodi tal-għażla li jipprijoritizzaw il-proġetti li jkunu l-aktar kosteffettivi, jiġifieri l-proġetti bil-potenzjal li jagħtu l-akbar kontribut lejn l-objettivi tal-PŻR għal kull unità ta’ spiża;

—jiżguraw li l-ispejjeż ikunu raġonevoli qabel ma japprovaw l-applikazzjonijiet għall-għotjiet u l-klejms għall-pagamenti;

—jiżguraw, qabel qabel majapprovaw l-applikazzjonijiet għall-għotjiet, li l-applikanti setgħu juru li l-proġetti tagħhom x’aktarx li jkunu sostenibbli;

—jiżguraw li l-proċeduri amministrattivi jippermettu li l-proġetti jiġu implimentati f’perjodu ta’ żmien raġonevoli.

Permezz tal-gwida u l-attivitajiet tal-awditjar tagħha, il-Kummissjoni għandha tiżgura li l-Istati Membri josservaw il-prinċipji ta’ ġestjoni finanzjarja tajba (ekonomija, effiċjenza u effettività).

Il-proċeduri tal-għażla mhux dejjem immiraw il-finanzjament lejn il-proġetti li kienu l-aktar kosteffettivi

43

Biex jiżguraw li l-finanzjament jiġi mmirat lejn l-objettivi tal-PŻR, l-Istati Membri jridu jistipulaw il-kundizzjonijiet għall-eliġibbiltà — li jidentifikaw, pereżempju, it-tipi ta’ investimenti appoġġati, il-kategoriji ta’ benefiċjarji li jistgħu japplikaw għal għotja u n-natura tal-appoġġ. Il-Qorti sabet li l-kriterji ta’ eliġibbiltà ssettjati mill-Istati Membri awditjati kienu ġeneralment ċari u oġġettivi. Madankollu, każ speċifiku ġie identifikat fl-Italja (Sqallija) fejn kriterju ta’ eliġibbiltà applikabbli għal proġetti tat-toroq rurali li kienu appoġġati taħt il-Miżura 125 ma kienx konformi mal-ħtiġijiet deskritti fil-PŻR (ara l-Kaxxa 7).

Kaxxa 7

Kriterju ta’ eliġibbiltà inkonsistenti mal-objettivi tal-PŻR u mal-ħtiġijiet ta’ żoni rurali

L-Italja (Sqallija)

Għalkemm il-PŻR jindika li l-proġetti appoġġati taħt il-Miżura 125 għandhom jiffavorixxu r-riabilitazzjoni ta’ toroq eżistenti ta’ azjendi agrikoli, il-kriterji ta’ eliġibbiltà ssettjati fis-sejħa għal proposti kienu jirrikjedu li massimu ta’ 40 % tal-ispejjeż eliġibbli tal-proġetti jintnefqu fuq ir-riabilitazzjoni, filwaqt li s-60 % li jifdal kellhom jintnefqu fuq il-bini ta’ toroq ġodda. Dan ir-rekwiżit irriżulta fil-finanzjament ta’ xi proġetti li ma kinux jaqblu mal-ħtiġijiet taż-żoni rurali kif identifikat fil-PŻR.

Pereżempju, f’wieħed mill-proġetti awditjati, it-taqsima inizjali tat-triq eżistenti ta’ aċċess kienet f’kundizzjoni ħażina u, kieku, kienet tiċċertifika riabilitazzjoni; madankollu ma ġietx inkluża fil-proġett, biex l-ispejjeż għar-riabilitazzjoni jinżammu taħt l-40 % tal-ispejjeż eliġibbli tal-proġett. Min-naħa l-oħra, madwar terz tat-tul tat-triq li kienet inbniet ftit ilu serva biss 2 mill-31 azjenda agrikola inkluża fl-assoċjazzjoni li implimentat il-proġett, jiġifieri 5.5 % biss tal-art agrikola totali li kienet proprjetà tal-assoċjazzjoni.

44

Filwaqt li l-kriterji ta’ eliġibbiltà għandhom jeskludu proġetti li ma jindirizzawx l-objettivi tal-PŻR, il-kriterji tal-għażla għandhom jippermettu li l-merti relattivi tal-proposti tal-proġetti jiġu evalwati fuq bażi oġġettiva u trasparenti, biex b’hekk l-Istati Membri jonfqu l-baġit disponibbli fuq dawk il-proġetti li jikkontribwixxu l-aktar għall-objettivi. Pereżempju, jekk kollox jibqa’ l-istess, jekk proġett wieħed ta’ infrastruttura tal-ilma jkun jgħaqqad aktar utenti minn proġett ieħor, jew ikun jiġġenera ffrankar ogħla tal-ilma, dan għandu jiġi prijoritizzat, jekk ikun konformi mal-istrateġija tal-Istat Membru għall-iżvilupp tal-infrastruttura. L-applikazzjoni effettiva ta’ kriterji tal-għażla hija rekwiżit tal-leġiżlazzjoni rilevanti tal-UE¹⁸. Għalhekk, anke f’każijiet meta l-baġit ikun suffiċjenti biex japprova l-proġetti kollha eliġibbli fi żmien partikolari, l-Istati Membri għandhom jissettjaw valutazzjoni minima (soll) li l-proġetti jkollhom jilħqu sabiex jintgħażlu.

Figura 4

Immirar tal-għajnuna permezz ta’ proċess effettiv tal-għażla

Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri.

45

L-Istati Membri awditjati jew ma ssettjawx il-kriterji tal-għażla jew inkella, jekk għamlu dan, il-kriterji ssettjati mhux dejjem wasslu għal prijoritizzazzjoni reali tal-proġetti fir-rigward tal-objettivi tal-PŻR. Dan ġara f’każijiet fejn il-baġit ipprogrammat għall-miżuri kien suffiċjenti biex jappoġġa l-applikazzjonijiet kollha eliġibbli għall-proġetti u fejn il-kriterji tal-għażla ma kinux rilevanti għall-objettivi tal-PŻR.

46

Fil-Ġermanja (is-Sassonja) u fi Spanja (Extremadura) il-proċess tal-għażla ta’ proġetti ma kienx iddokumentat suffiċjentement, ma kienx ibbażat fuq kriterji speċifiċi tal-għażla u ma pproduċiex klassifikazzjoni tal-proġetti (ara l-Kaxxa 8).

Kaxxa 8

Eżempji ta’ proċeduri mhux trasparenti u mhux verifikabbli tal-għażla ta’ proġetti li jxekklu l-għażla tal-proġetti li jkunu l-aktar kosteffettivi

Spanja (Extremadura)

Il-proġetti li jirrappreżentaw 73 % (jiġifieri EUR 49 miljun minn EUR 67 miljun) tal-fondi li ntnefqu taħt il-Miżuri ta’ infrastruttura 125 u 323 ġew immaniġġjati direttament mill-amministrazzjoni reġjonali. L-Awtorità Maniġerjali ġabret proposti tal-proġetti (imħejjija fuq l-inizjattiva proprja tagħha jew wara t-talbiet informali tal-muniċipalitajiet) u sussegwentement approvat il-proġetti b’mod mhux trasparenti u mhux verifikabbli. Il-proċedura tal-għażla ma kinitx ibbażata fuq kriterji speċifiċi tal-għażla u ma rriżultatx fi klassifikazzjoni tal-proġetti.

Il-Ġermanja (is-Sassonja)

L-għażla ta’ proġetti taħt il-Miżuri 321 u 322 ġeneralment¹⁹ twettqet f’żewġ livelli sussegwenti: l-ewwel fil-livell lokali minn “gruppi ta’ koordinazzjoni”, u mbagħad fil-livell ċentrali mill-Awtorità Maniġerjali. Lill-gruppi ta’ koordinazzjoni, l-Awtorità Maniġerjali pprovditilhom il-baġit dedikat proprju tagħhom li taħtu huma setgħu jiffinanzjaw il-proġetti. L-applikazzjonijiet għall-proġetti setgħu jingħaddu għal-livell ċentrali biss jekk ikunu rċevew vot pożittiv mill-grupp ta’ koordinazzjoni. Il-proċess ta’ deċiżjoni tal-gruppi ta’ koordinazzjoni ma kienx iddokumentat suffiċjentement u ma kienx jirriżulta fi klassifikazzjoni ta’ applikazzjonijiet għall-proġetti. L-Awtorità Maniġerjali approvat il-proġetti kollha eliġibbli b’vot pożittiv mill-gruppi ta’ koordinazzjoni, peress li fondi suffiċjenti kienu disponibbli taħt dawn il-miżuri.

47

Il-Polonja ma ssettjatx kriterji tal-għażla taħt il-Miżura 125, li tiffinanzja l-infrastruttura tal-ilma għall-protezzjoni tal-art agrikola mill-għargħar. Il-proġetti kollha eliġibbli ġew approvati abbażi tal-prinċipju ta’ “min jiġi l-ewwel, jinqeda l-ewwel”. F’dan il-kuntest, l-Awtorità Maniġerjali ma pprijoritizzatx il-proġetti li kienu l-aktar kosteffettivi; pereżempju, żewġ proġetti ġew approvati t-tnejn li huma, għalkemm il-proporzjon tal-kosteffettività tagħhom kien ferm differenti (EUR 150 meta mqabbel ma’ kważi EUR 10 000 ta’ appoġġ pubbliku għal kull ettaru protett).

48

Ġew identifikati eżempji fejn ġew stabbiliti kriterji tal-għażla (fl-Italja (Sqallija), fil-Polonja u fir-Rumanija). Madankollu, fl-Italja (Sqallija), il-kriterji tal-għażla ġew applikati b’mod effettiv taħt is-Submiżura 125-A biss, peress li l-proġetti eliġibbli kollha ġew approvati taħt il-miżuri l-oħra awditjati. Fil-Polonja u fir-Rumanija, il-kriterji tal-għażla kienu ġeneralment konformi mal-objettivi tal-PŻR u ntuża soll minimu biex tiġi żgurata l-kwalità tal-proġetti magħżula. Madankollu, il-kriterji tal-għażla ma kinux dejjem relatati mal-kontribut tal-proġetti għall-objettivi tal-PŻR (ara l-Kaxxa 9).

Kaxxa 9

Eżempji ta’ kriterji tal-għażla li ma pprijoritizzawx il-proġetti abbażi tal-kontribut tagħhom għall-objettivi tal-PŻR

Il-Polonja

Tfassal kriterju tal-għażla użat taħt il-Miżuri 322/323 biex l-ewwel jippromwovi proġetti akbar u mbagħad (aktar tard fil-perjodu ta’ programmazzjoni) proġetti iżgħar, bl-għan li jiġi żgurat aċċess ibbilanċjat għall-fondi tal-UE. Dan ma kienx iddikjarat fil-PŻR.

L-Italja (Sqallija)

Taħt-is-Submiżura 125-B, li tiffinanzja s-sistemi ta’ tisqija, il-kriterji tal-għażla ma kinux kwantifikabbli u ma pprijoritizzawx proġetti mmirati lejn l-iffrankar tal-ilma f’żoni fejn kien hemm ħtieġa akbar li jitnaqqas it-telf tal-ilma. Dan wassal għall-klassifikazzjoni għolja tal-proġetti f’żoni mhux affettwati minn nuqqasijiet ta’ ilma u għall-klassifikazzjoni għolja tal-proġetti f’żoni affettwati minn nuqqas serju ta’ ilma.

Ir-Rumanija

Kriterju tal-għażla taħt il-Miżura 322 ipprijoritizza applikanti li preċedentement ma kinux irċevew l-appoġġ mill-UE għal investiment simili, għalkemm dan il-kriterju ma rriflettiex il-punt sa fejn il-proġett laħaq l-objettivi tal-PŻR.

49

Kriterji tal-kosteffettività li jipprijoritizzaw proġetti li joffru l-ogħla valur għall-flus ġew identifikati biss fil-Ġermanja (is-Sassonja) (ara l-Kaxxa 10), għalkemm dawn ma ġewx applikati fil-prattika.

Kaxxa 10

Eżempju fejn il-kriterju tal-kosteffettività ġie ssettjat, iżda ma ġiex applikat fil-prattika

Il-Ġermanja (is-Sassonja)

Taħt il-Miżura 125, l-awtoritajiet Ġermaniżi ssettjaw erba’ kriterji tal-għażla, li kellhom jiġu applikati għall-popolazzjoni ta’ proġetti eliġibbli fil-każ ta’ baġit insuffiċjenti. Wieħed minnhom kien proporzjon sempliċi tal-kosteffettività li pprijoritizza proġetti li kienu jiswew inqas għal kull metru lineari ta’ triq forestali mibnija. Madankollu, ladarba kienet għaddiet id-data ta’ skadenza biex jiġu riċevuti applikazzjonijiet għall-proġetti (lejn tmiem il-perjodu ta’ programmazzjoni 2007–2013), il-fondi addizzjonali ġew ittrasferiti għall-Miżura 125. Peress li kien hemm riżorsi baġitarji suffiċjenti li kienu disponibbli, l-applikazzjonijiet kollha ngħataw finanzjament, u għalhekk il-klassifikazzjoni prodotta bl-użu ta’ dan il-kriterju tal-għażla qatt ma ntużat.

Il-kontrolli dwar ir-raġonevolezza tal-ispejjeż u l-proċeduri tal-akkwist pubbliku ma llimitawx b’mod effettiv ir-riskju ta’ spejjeż eċċessivi tal-proġetti

50

Rati għoljin tal-għajnuna, li huma komuni fil-miżuri ta’ infrastruttura, jirriżultaw fi ftit li xejn riskju jew ma jirriżultaw fl-ebda riskju għall-promoturi tal-proġetti. Dan inaqqas l-inċentiv tagħhom biex jillimitaw l-ispejjeż tal-proġetti. Għalhekk huwa partikolarment importanti li l-Istati Membri jistabbilixxu rekwiżiti u kontrolli proporzjonati biex jiżguraw ir-raġonevolezza tal-ispejjeż. Ġeneralment, l-Istati Membri awditjati serrħu fuq l-użu ta’ prezzijiet ta’ referenza u proċeduri tal-akkwist pubbliku biex jiżguraw ir-raġonevolezza tal-ispejjeż tal-investiment²⁰. Madankollu, dawn l-għodod ma ġewx applikati b’mod adegwat, kif il-Qorti diġà nnotat fir-rapporti preċedenti tagħha²¹. Id-dettalji tad-dgħufijiet prinċipali identifikati minn dan l-awditu huma pprovduti hawn taħt.

51

Għalkemm jintużaw ħafna, is-sistemi bbażati fuq prezzijiet ta’ referenza kellhom limitazzjonijiet serji, prinċipalment għaliex il-prezzijiet ta’ referenza ġew ipprovduti minn kumpaniji tal-kostruzzjoni u għaldaqstant kellhom il-probabbiltà li jiddikjaraw b’mod eċċessiv il-prezzijiet veri tas-suq wara negozjati jew offerti kompetittivi. Fi Spanja (Extremadura), fl-Italja (Sqallija) u fil-Polonja, l-awditu identifika li normalment kien jinkiseb iffrankar medju ta’ 30 % sa 40 % wara proċedura ta’ ħruġ tal-offerti, meta mqabbel mal-prezzijiet ta’ referenza.

52

Fir-Rumanija biss ġew stabbiliti prezzijiet ta’ referenza abbażi ta’ tranżazzjonijiet reali bejn il-Gvern u l-kumpaniji tal-kostruzzjoni. Madankollu, il-prezzijiet kienu disponibbli biss għal firxa limitata ta’ xogħlijiet pubbliċi u ma kinux ġew aġġornati mill-2009 ’l hawn. L-Awtorità Maniġerjali tal-Ġermanja (is-Sassonja) awtomatikament aċċettat devjazzjonijiet li kienu jitilgħu sa 50 % meta mqabbla mal-prezzijiet ta’ referenza, mingħajr ma wettqet inkjesti ulterjuri.

53

Filwaqt li r-riskju tal-użu ta’ prezzijiet ta’ referenza miżjuda b’mod artifiċjali jista’ jiġi mitigat meta jiġu stabbiliti l-ispejjeż finali fuq il-bażi ta’ offerta ġusta u kompetittiva, ma hemm l-ebda slavagwardja għal proġetti li mhumiex suġġetti għal offerta kompetittiva (bħalma huwa l-każ għal ċerti miżuri u benefiċjarji fi Spanja (Extremadura) u fl-Italja (Sqallija)) u f’każijiet fejn il-proċeduri tal-akkwist pubbliku huma affettwati minn dgħufijiet serji.

54

L-awditu identifika bosta dgħufijiet bħal dawn li xekklu l-kompetizzjoni ġusta u r-raġonevolezza tal-ispejjeż (ara l-Kaxxa 11).

Kaxxa 11

Eżempji ta’ proċeduri tal-akkwist pubbliku li xekklu t-trasparenza, il-kompetizzjoni ġusta u r-raġonevolezza tal-ispejjeż.

Spanja (Extremadura)

L-Awtorità Maniġerjali ddeċidiet b’mod arbitrarju li tagħti lil kumpanija tal-kostruzzjoni, li hija proprjetà tal-Istat, kuntratti għal 18 % (jiġifieri xi EUR 14-il miljun) tal-allokazzjoni għall-Miżura 125. L-Awtorità Maniġerjali ġġustifikat dan fuq il-bażi tal-”urġenza” tax-xogħlijiet, l-”ispeċifiċità/tip ta’ xogħlijiet” u l-”kunfidenzjalità”. Madankollu, l-awtoritajiet ma setgħu jipprovdu l-ebda evidenza għall-appoġġ ta’ ġustifikazzjonijiet bħal dawn. L-ispejjeż tal-proġetti ġew rimborżati fuq il-bażi ta’ lista ta’ prezzijiet maqbula bejn il-kumpanija u l-awtoritajiet nazzjonali. Filwaqt li din il-proċedura tista’ tkun aktar rapida mill-organizzar ta’ offerta, hija ma tiżgurax li l-prezzijiet miksuba jkunu konformi mal-prezzijiet tas-suq.

Anke meta ġew organizzati offerti formali, f’xi każijiet il-kriterji tal-għoti ma ġewx iddefiniti suffiċjentement u għalhekk ma kinux verifikabbli. Dan kien il-każ ta’ proġett awditjat, li kellu spiża stmata ta’ EUR 11-il miljun, u li għalih ingħataw 48 minn 100 punt ta’ valutazzjoni fuq il-bażi ta’ kriterji vagi, bħal “l-għarfien tal-proġett, iż-żona u l-kwalità tal-proposta”, “l-osservazzjoni tar-regoli ta’ sikurezza”, “il-miżuri ambjentali” u “titjib ieħor propost”.

Ir-Rumanija

L-awditu identifika kriterji tal-għoti li kienu ddefiniti ħażin. Pereżempju, l-”iqsar durata tax-xogħlijiet” intużat bħala kriterju tal-għoti f’9 mill-11-il proġett eżaminat, mingħajr ma ġew indikati perjodi ta’ żmien aċċettabbli u mingħajr ma ġie ċċekkjat jekk id-durati proposti kinux realistiċi. Fil-prattika,id-durata indikata fl-offerti rebbieħa u fil-kuntratti sussegwenti nqabżet sew, u x-xogħlijiet damu sa tmien darbiet aktar mit-terminu kuntrattwali (24 xahar minflok 3 xhur). Kundizzjonijiet ħżiena tat-temp kien responsabbli parzjalment biss għal dewmien bħal dan.

L-Italja (Sqallija)

Il-kuntratti għax-xogħlijiet pubbliċi ngħataw permezz ta’ offerti kompetittivi bl-użu ta’ metodoloġija rriżultat fl-esklużjoni awtomatika tal-offerti l-aktar baxxi²², li ġew injorati għaliex kienu “anormali” mingħajr ma saret analiżi ulterjuri. Din il-proċedura ma ppermettietx li ssir għażla tal-offerta l-aktar ekonomika u, inġenerali, ma tipprovdix inċentiv biex l-offerenti joffru l-inqas prezz tagħhom.

Ir-rekwiżiti relatati mas-sostenibbiltà ma ħadux inkunsiderazzjoni l-ħajja utli tal-investimenti

55

Is-sostenibbiltà tal-investimenti ffinanzjati hija fattur ewlieni fl-ilħuq tal-objettivi tal-proġetti u tal-objettivi usa’ tal-PŻR. Is-sostenibbiltà hija tħassib partikolari fir-rigward ta’ investimenti fl-infrastruttura minħabba li l-ħajja utli mistennija tagħhom hija twila²³, minħabba l-għadd kbir ta’ utenti, minħabba l-ħtieġa li jiġi żgurat aċċess kontinwu għas-servizzi pubbliċi, u minħabba l-ispejjeż għoljin assoċjati kemm mal-investiment inizjali kif ukoll mal-manutenzjoni sussegwenti. Diversi studji wrew li l-ispejjeż tar-restawr ta’ infrastruttura li tkun waqgħet fi stat ħażin huma ħafna ogħla mill-ispejjeż taż-żamma ta’ livelli inizjali tal-kwalità²⁴. Il-benefiċċji ta’ ppjanar adegwat għall-manutenzjoni jestendu lil hinn mill-kunsiderazzjonijiet finanzjarji, peress li huma għandhom ukoll impatt fuq il-kwalità tal-istandards ta’ ħajja u ta’ sikurezza. Il-fatt li jkun jeżisti pjan adegwat ta’ manutenzjoni u baġit iddedikat huwa għalhekk essenzjali għall-effettività ta’ dawn l-investimenti.

56

L-ebda wieħed mill-Istati Membri ma kien talab lill-benefiċjarji jippreżentaw pjan dettaljat ta’ manutenzjoni li kien jistipula r-rekwiżiti u l-ispejjeż regolari u straordinarji tal-manutenzjoni. Il-benefiċjarji ma kinux meħtieġa jassenjaw fondi għall-manutenzjoni jew jindikaw is-sorsi ta’ finanzjament li se jintużaw.

57

Fir-Rumanija, l-uffiċċju nazzjonali tal-awditjar ġibed l-attenzjoni għan-nuqqas potenzjali ta’ sostenibbiltà tal-investimenti ffinanzjati taħt il-PŻR fl-infrastruttura soċjali u kulturali peress li, ladarba l-proġett ikun komplet, il-benefiċjarji jista’ jkollhom diffikultajiet fil-finanzjament tal-attivitajiet relatati mill-baġit lokali. Dan ir-riskju ġie kkonfermat sussegwentement, peress li l-benefiċjarji ta’ aktar minn nofs il-191 proġett li ġew iċċekkjati mill-Aġenzija tal-Pagamenti fl-2014 ma setgħux juru li l-attivitajiet ippjanti fil-fatt twettqu wara l-ikkompletar tal-proġett.

58

Ir-riskju li l-outputs u r-riżultati tal-proġetti jistgħu ma jkunux sostenibbli nstab ukoll fil-każ ta’ toroq rurali fl-Italja (Sqallija), fejn l-Awtorità Maniġerjali kien biħsiebha tuża l-PŻR 2014–2020 biex tappoġġa l-ispejjeż tar-riabilitazzjoni għat-toroq li kienu nbnew jew ġew riabilitati bl-użu ta’ fondi tal-UE madwar biss 20 sena qabel²⁵. Dan jissuġġerixxi li t-toroq setgħu ddeterjoraw b’mod sostanzjali f’perjodu ta’ żmien relattivament qasir minħabba nuqqas ta’ manutenzjoni adegwata.

59

Biex tiġi żgurata d-durabbiltà tal-investimenti, ir-Regolament Nru 1698/2005 dwar l-iżvilupp rurali jirrikjedi li l-Istati Membri jirkupraw il-kontribuzzjoni mill-FAEŻR jekk proġett ta’ investiment jgħaddi minn modifika sostanzjali li “taffettwa n-natura jew il-kundizzjonijiet ta’ implimentazzjoni tiegħu” fi żmien ħames snin (magħrufa bħala perjodu ta’ impenn) mid-deċiżjoni ta’ finanzjament tal-Awtorità ta’ Ġestjoni (Awtorità Maniġerjali)²⁶. Madankollu, dan ir-rekwiżit ma jiġix iddifferenzjat skont it-tip ta’ investiment. Il-Ġermanja (is-Sassonja), l-Italja (Sqallija) u r-Rumanija biss speċifikaw perjodi itwal ta’ impenn għal ċerti tipi ta’ investiment, għalkemm il-perjodu ta’ żmien limitat ta’ kontrolli ex post dgħajjef l-inċentiv għall-benefiċjarji biex jirrispettaw l-impenji tagħhom (ara l-Kaxxa 12).

Kaxxa 12

Prattiki tajbin implimentati mill-Istati Membri biex jiżguraw is-sostenibbiltà tal-investimenti fl-infrastruttura u l-limitazzjonijiet tagħhom

Il-Ġermanja (is-Sassonja)

Fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2007–2013, kien hemm perjodi ddifferenzjati ta’ impenn²⁷ li kienu jvarjaw bejn 5 u 20 sena wara l-ikkompletar tal-proġett, skont it-tip ta’ proġett kif ukoll skont l-ispejjeż eliġibbli totali. Dawn il-perjodi ta’ impenn ittieħdu inkunsiderazzjoni fil-valutazzjoni tar-riskju li twassal għall-ikkampjunar ta’ proġetti għall-kontrolli ex post, u b’hekk il-proġetti aktar antiki jkunu jistgħu jiġu kkampjunati.

Element ieħor li jiffavorixxi l-investimenti sostenibbli fl-iskejjel kien ir-rekwiżit li l-applikanti (il-komuni) jippreżentaw mal-applikazzjoni tagħhom konferma bil-miktub mill-Ministru tal-Kultura u l-Isport li l-iskola kkonċernata mill-proġett ta’ modernizzazzjoni hija mistennija tibqa’ operazzjonali għal 5 snin jew 10 snin.

Ir-Rumanija

Bħala parti mill-kundizzjonijiet ta’ eliġibbiltà għall-Miżura 125 (li tappoġġa t-toroq tal-azjendi agrikoli u forestali u l-infrastruttura ta’ tisqija), il-benefiċjarji kienu meħtieġa jagħmlu impenn għall-manutenzjoni u t-tiswija tal-infrastruttura ffinanzjata matul il-ħajja utli tagħha kollha kemm hi. Madankollu, il-kontrolli ex post li matulhom dan l-impenn seta’ jiġi ċċekkjat jitwettqu biss għal massimu ta’ ħames snin wara d-data tal-ftehim ta’ għotja.

60

L-Istati Membri awditjati ġeneralment applikaw ir-rekwiżit ta’ ħames snin u użaw il-kontrolli ex post²⁸ biex jivverifikaw li l-benefiċjarji kienu rrispettaw l-impenji tagħhom. Kull sena l-kontrolli ex post ikopru mill-inqas 1 % tan-nefqa pubblika eliġibbli, għall-operazzjonijiet ta’ investiment li għalihom il-pagament finali kien sar mill-FAEŻR. Madankollu, huwa possibbli li l-1 % jintlaħaq minn kontrolli fuq proġett wieħed biss. Barra minn hekk, peress li fil-Polonja u fir-Rumanija l-perjodu ta’ impenn ta’ ħames snin kien jingħadd mid-data tad-deċiżjoni ta’ finanzjament, fil-prattika dan tnaqqas għal ħafna inqas żmien wara l-ikkompletar tal-proġett. Pereżempju, 7 mill-10 proġetti awditjati f’dawn iż-żewġ Stati Membri ġew ikkompletati aktar minn sentejn wara d-deċiżjoni ta’ finanzjament. Għalhekk, ir-rekwiżit ta’ “ħames snin” u l-kontrolli korrispondenti kellhom inqas rilevanza, fil-prattika, fit-twettiq tal-funzjoni tagħhom biex jiżguraw is-sostenibbiltà tal-proġetti.

Id-dewmien twil fil-proċess amministrattiv kellu impatt fuq l-effiċjenza u l-effettività tal-miżuri

61

Biex jagħmlu l-finanzjament taħt il-FAEŻR attraenti għall-benefiċjarji potenzjali u biex jippermettu li l-proġetti jiġġeneraw benefiċċji f’waqthom għal żoni rurali, il-proċeduri amministrattivi ma għandhomx ikunu eċċessivament twal u ta’ piż.

62

Tliet Stati Membri (l-Italja (Sqallija), ir-Rumanija u l-Polonja) mill-ħamsa li ġew awditjati ssettjaw limiti ta’ żmien għall-ipproċessar tal-applikazzjonijiet għall-proġetti u l-klejms għall-pagamenti finali. Dawn il-limiti kienu ġeneralment bejn xahar u erba’ xhur.

63

Il-limiti ta’ żmien issettjati mill-Isttai Membri għall-ipproċessar ta’ applikazzjonijiet għall-għotjiet inqabżu għall-biċċa l-kbira mill-miżuri awditjati (ara l-Figura 5)²⁹. Fil-Ġermanja (is-Sassonja), fil-Polonja u fir-Rumanija, l-ipproċessar tal-applikazzjonijiet għall-għotjiet dam³⁰ minn 3.5 xhur sa 9 xhur, filwaqt li l-awtoritajiet Taljani (Sqallin) ħtieġu madwar 16-il xahar biex jipproċessaw applikazzjonijiet taħt il-Miżuri 125 u 321, b’każijiet estremi li kienu jdumu aktar minn 3 snin. Dan kien prinċipalment minħabba ż-żmien eċċessiv meħtieġ għat-twettiq tal-kontrolli meħtieġa dwar l-eliġibbiltà tal-benefiċjarji.

64

Ġeneralment, il-klejms għall-pagamenti ġew ipproċessati aktar malajr mill-applikazzjonijiet għall-għotjiet; madankollu, reġa’ ġġar rab dewmien notevoli fl-Italja (Sqallija) ara l-Figura 6).

Figura 5

Ipproċessar tal-applikazzjonijiet għall-għotjiet (valur medjan, f’xhur)

*L-informazzjoni ppreżentata għall-Italja (Sqallija) taħt il-Miżura 321 tapplika biss għas-submiżura awditjata, “Azione 2”; fir-Rumanija, il-Miżura 321 tiġi implimentata b’mod konġunt mal-Miżura 322.

**Fil-Polonja, il-Miżura 322 tiġi implimentata b’mod konġunt mal-Miżura 323.

Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri, ibbażat fuq data pprovduta mill-Istati Membri.

Figura 6

Ipproċessar tal-applikazzjonijiet għall-pagamenti (valur medjan, f’xhur)

*Fl-Italja (Sqallija), kienet biss data rigward l-ipproċessar tat-talbiet għall-pagamenti finali li ntużat għall-kalkolu; anke fl-Italja (Sqallija), l-informazzjoni rigward il-Miżura 321 ma kinitx disponibbli, peress li l-ebda wieħed mill-proġetti approvati ma kien irċieva l-pagament finali tiegħu sa Diċembru 2014.

Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri, ibbażat fuq data pprovduta mill-Istati Membri.

65

L-awditu sab li r-Rumanija kienet fasslet prattika tajba fl-indirizzar tal-kawżi prinċipali tad-dewmien u fil-limitar tal-piż amministrattiv fuq l-applikant. Sabiex tħaffef il-proċess ta’ preżentazzjoni u evalwazzjoni tal-proġetti, fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2014–2020 l-Aġenzija tal-Pagamenti se tippermetti li l-applikazzjonijiet jiġu ppreżentati online bis-sħiħ (inklużi d-dokumenti kollha ta’ sostenn), fuq bażi kontinwa, u r-rapporti tal-għażla jiġu ppubblikati f’perjodi iqsar minn dawk fil-perjodu ta’ programmazzjoni preċedenti.

Il-Kummissjoni bdiet sistematikament twettaq segwitu tad-dgħufijiet u l-pjanijiet ta’ azzjoni relatati tal-Istati Membri tard fil-perjodu ta’ programmazzjoni

66

Fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2007–2013, il-Kummissjoni ċċekkjat, prinċipalment permezz tal-awditi tagħha tal-konformità, jekk l-Istati Membri kinux qed jikkonformaw mar-rekwiżiti legali tal-applikazzjoni ta’ kriterji tal-għażla, kinux qed jivveriifkaw ir-raġonevolezza tal-ispejjeż u kinux qed isegwu r-regoli tal-akkwist pubbliku. L-ambitu tal-awditi tal-Kummissjoni ma kinux jinkludu eżaminar tal-aspetti ta’ prestazzjoni.

67

Konsegwentement, l-awditi tal-Kummissjoni identifikaw biss ftit mid-dgħufijiet ta’ hawn fuq: prinċipalment dawk fir-rigward tal-applikazzjoni ta’ regoli tal-akkwist pubbliku fir-Rumanija, li fl-2014 irriżultaw f’korrezzjoni finanzjarja³¹. Kien biss fl-2013 li l-Kummissjoni bdiet sistematikament twettaq segwitu tal-azzjonijiet li ttieħdu mill-Istati Membri biex jiġu indirizzati l-kawżi fundamentali tal-iżbalji fil-miżuri ta’ żvilupp rurali, inklużi żbalji relatati mas-sistema tal-għażla tal-proġetti, kontrolli dwar ir-raġonevolezza tal-ispejjeż u l-akkwist pubbliku. B’riżultat ta’ dan l-eżerċizzju, mill-Istati Membri awditjati, l-Italja (Sqallija) u r-Rumanija biss introduċew jew jinsabu il-proċess ta’ żvilupp ta’ proċeduri ġodda li għandhom l-intenzjoni li jittrattaw uħud mid-dgħufijiet identifikati. Madankollu, dawn il-bidliet waslu tard wisq biex ikollhom influwenza fuq il-biċċa l-kbira min-nefqa mġarrba fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2007–2013.

68

Waqt li tirrikonoxxi l-problemi fil-passat, il-Kummissjoni għamlet bidliet għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014–2020, li huma intenzjonati li jtejbu s-sitwazzjoni.

69

Mal-għażla tal-proġetti, huwa rekwiżit espliċitu għall-PŻR 2014–2020 li jinkludu l-prinċipji li jiggwidaw l-istabbiliment ta’ kriterji tal-għażla. F’Marzu 2014, il-Kummissjoni ħarġet gwida li ħeġġet lill-Istati Membri jiżguraw li l-kriterji ta’ eliġibbiltà u tal-għażla jiġu applikati b’mod trasparenti u konsistenti matul il-perjodu ta’ programmazzjoni, li l-kriterji tal-għażla jiġu applikati anke f’każijiet fejn il-baġit disponibbli jkun suffiċjenti biex jiffinanzja l-proġetti kollha eliġibbli, u li l-proġetti b’valutazzjoni totali li tkun taħt ċertu soll jiġu esklużi mill-appoġġ.

70

Dwar l-akkwist pubbliku, fi tmiem l-2014, il-Kummissjoni żviluppat linji gwida dwar kif għandhom jiġu evitati żbalji komuni fil-proġetti kofinanzjati mill-UE³². F’dan id-dokument, il-Kummissjoni tikkritika l-użu tal-metodu ta’ “pprezzar medju”, fejn l-offerti qrib il-medja għall-offerti kollha jirċievu aktar punti minn offerti li jiddevjaw mill-medja, peress li din il-metodoloġija ma tirrappreżentax trattament indaqs tal-offerenti, partikolarment dawk b’offerti baxxi li jkunu validi. Tingħata gwida ulterjuri dwar suġġetti bħall-għażla tal-proċedura xierqa ta’ akkwist pubbliku, il-limiti ta’ żmien, u l-kriterji tal-għażla u tal-għoti. Minkejja dan, fiż-żmien tal-awditu, il-kundizzjonalità ex ante³³ relatata mal-akkwist pubbliku ma kinitx ġiet issodisfata mir-Rumanija u kienet ġiet biss parzjalment issodifata mill-Italja (Sqallija) u mill-Polonja. Sa tmiem l-2016, in-nuqqas ta’ ssodisfar ta’ din il-kundizzjonalità ex ante jista’ jwassal għal sospensjoni tal-pagamenti lilll-Istati Membri, kif il-Qorti rrakkomandat reċentement³⁴.

71

Il-Kummissjoni organizzat sensiela ta’ sessjonijiet ta’ ħidma dwar is-suġġett tar-raġonevolezza tal-ispejjeż u l-opzjonijiet ta’ spejjeż simplifikati fil-perjodu 2014–2015. Madankollu, il-kwistjoni tal-issettjar u l-użu ta’ prezzijiet ta’ referenza (ara l-paragrafu 51) ma ġietx indirizzata fid-dokumenti ta’ gwida diskussi matul dawn is-sessjonijiet ta’ ħidma.

72

Il-Kummissjoni ma ħadet l-ebda azzjoni speċifika fir-rigward tar-rekwiżiti u l-kontrolli tas-sostenibbiltà tal-proġetti tal-Istati Membri.

Parti III – Is-sistema ta’ monitoraġġ u evalwazzjoni ma pproduċietx informazzjoni adegwata dwar ir-riżultati tal-proġetti

73

L-informazzjoni dwar il-prestazzjoni fir-rigward tal-effettività u l-effiċjenza tal-infiq għall-iżvilupp rurali hija meħtieġa biex turi xi nkiseb bil-baġit tal-UE u biex turi li dan intnefaq tajjeb (obbligu ta’ rendikont). Barra minn hekk, hija tintuża biex tittejjeb l-effiċjenza u l-effettività tal-baġit tal-UE bl-iggwidar ta’ ġestjoni kontinwa tal-miżuri, bl-indikazzjoni ta’ titjib possibbli u bl-għajnuna għall-iffurmar ta’ politika futura, pereżempju bl-iżvelar tat-tipi ta’ investiment li kellhom prestazzjoni tajba.

74

Sabiex juru xi nkiseb bil-baġit tal-UE li ntnefaq fuq miżuri ta’ infrastruttura rurali, l-Istati Membri għandhom jiġbru data dwar l-outputs u r-riżultati miksuba mill-proġetti. Taħt il-Qafas Komuni ta’ Monitoraġġ u Evalwazzjoni (CMEF), l-Istati Membri jridu jiġbru informazzjoni għal mill-inqas l-”indikaturi tal-outputs u tar-riżultati, li ġejjin” (ara t-Tabella).

Tabella

Ħarsa ġenerali lejn l-indikaturi obbligatorji tal-outputs u tar-riżultati taħt is-CMEF għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2007–2013¹

Kodiċi
Miżura
Indikaturi tal-output
Indikaturi tar-riżultati

125
Infrastruttura relatata mal-iżvilupp u l-adattament tal-agrikoltura u l-forestrija

-Għadd ta’ operazzjonijiet appoġġati

-Total tal-volum ta’ investimenti

Żieda fil-valur miżjud gross (VMG) fl-azjendi/intrapriżi appoġġati

321
Servizzi bażiċi għall-ekonomija u l-popolazzjoni rurali

-Għadd ta’ azzjonijiet appoġġati

-Total tal-volum ta’ investimenti

Popolazzjoni f’żoni rurali li tibbenefika mit-titjib ta’ servizzi

322
Tiġdid u żvilupp ta’ rħula

-Għadda ta’ rħula fejn seħħew l-azzjonijiet

-Total tal-volum ta’ investimenti

323
Konservazzjoni u titjib tal-wirt rurali

-Għadd ta’ azzjonijiet appoġġati ta’ wirt kulturali

-Total tal-volum ta’ investimenti

1Fir-rigward tal-politika ta’ żvilupp rurali, is-CMEF se jiġi sostitwit fil-perjodu 2014–2020 bis-”Sistema Komuni ta’ Monitoraġġ u Evalwazzjoni (CMES)”. Dettalji dwar is-sistema l-ġdida jingħataw mill-paragrafu 85 ’il quddiem.

75

Minħabba l-element ta’ kofinanzjament, u rrispettivament mix-xogħol ta’ monitoraġġ u evalwazzjoni meħtieġ mis-CMEF, l-Istati Membri għandhom interess qawwi fil-monitoraġġ tal-proġetti, peress li huwa għodda importanti biex iżommu rekord tal-progress tal-proġetti u biex ikunu infurmati dwar jekk humiex qed jiksbu r-riżultati mistennija u humiex qed jilħqu l-objettivi tal-PŻR. Il-monitoraġġ jista’ jitwettaq bl-użu tal-informazzjoni amministrattiva u ta’ kontroll disponibbli u bil-ġbir perjodiku ta’ informazzjoni rilevanti mill-benefiċjarji³⁵. L-Istati Membri jistgħu jissettjaw indikaturi addizzjonali li jkunu speċifiċi għall-programm (fi ħdan jew barra mis-sistema CMEF).

76

Il-Qorti eżaminat is-sistemi ta’ ġbir u ta’ monitoraġġ tad-data fl-Istati Membri awditjati u sabet, bħal f’rapporti preċedenti³⁶, li kien hemm nuqqas ta’ informazzjoni rilevanti u affidabbli biex tinsilet konklużjoni dwar l-effettività ta’ dawn il-miżuri. Għalhekk, l-awdituri kejlu r-riżultati tal-proġetti u, fejn applikabbli, l-ilħuq tal-objettivi speċifiċi tal-proġetti, abbażi tal-evidenza miksuba miż-żjarat tal-proġetti. Aktar informazzjoni dwar il-proġetti awditjati tista’ tinstab fl-Anness II.

Il-proġetti awditjati wasslu l-outputs fiżiċi mistennija, iżda spiss ma kienx hemm informazzjoni affidabbli disponibbli dwar ir-riżultati tal-proġetti

77

It-32 proġett awditjat wasslu l-outputs fiżiċi mistennija (eż. il-modernizzazzjoni ta’ triq, il-kostruzzjoni ta’ sistema tad-drenaġġ) u 20 minnhom irrispetttaw id-dati ta’ skadenza indikati fil-ftehim ta’ għotja u/jew fil-kuntratt għax-xogħlijiet. Id-dewmien li seħħ f’ċerti każijiet kien parzjalment iġġustifikat minn kundizzjonijiet ħżiena tat-temp jew ċirkostanzi oħra lil hinn mill-kontroll tal-benefiċjarji.

78

Bil-kisba tal-outputs mistennija, uħud mill-proġetti laħqu wkoll l-objettivi tagħhom awtomatikament f’termini ta’ riżultati, pereżempju bit-titjib tal-protezzjoni mill-għargħar, ta’ ċerta żona (ara l-Kaxxa 13).

Kaxxa 13

Eżempju ta’ proġett li ġġenera l-output u r-riżultat mistennija

Il-Polonja

Il-proġett awditjat li kien jinvolvi l-estensjoni u l-modernizzazzjoni ta’ stazzjon tal-ippumpjar, bi spiża stmata ta’ EUR 700 000, ġie kkompletat f’konformità ma’ speċifikazzjonijiet tekniċi, b’bejn wieħed u ieħor EUR 100 000 fi ffrankar meta mqabbla mal-baġit approvat (miksub permezz ta’ offerti kompetittivi), u b’dewmien ta’ ħames xhur minħabba t-twassil tardiv ta’ dokument amministrattiv. L-istazzjon il-ġdid tal-ippumpjar, li kien aktar b’saħħtu kien meħtieġ wara l-għargħar estensiv ta’ kważi 800 ettaru fir-reġjun fl-2011, u dan tejjeb il-protezzjoni ta’ 320 ettaru ta’ art agrikola kontra l-għargħar staġunali.

Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri.

79

Madankollu, dan mhuwiex dejjem il-każ. Jista’ jkun li l-proġetti ma jirnexxilhomx jiksbu r-riżultati intenzjonati, minkejja t-twassil tal-outputs fiżiċi maqbula. L-awditu sab li l-Istati Membri ma ġabrux informazzjoni affidabbli rigward is-suċċess fuq terminu qasir sa medju tal-proġetti f’termini tal-ilħuq tal-objettivi tal-PŻR u tal-miri speċifiċi għall-proġett. Dan kien prinċipalment minħabba l-falliment fl-istabbiliment ta’ indikaturi rilevanti u nuqqas ta’ objettivi u miri speċifiċi fid-deċiżjoni tal-applikazzjonijiet u tal-għotjiet. Pereżempju, għalkemm il-PŻR għall-Italja (Sqallija) ssettja l-objettiv għall-ksib ta’ ffrankar tal-ilma permezz ta’ investimenti fl-infrastruttura tal-ilma, l-awtoritajiet ma kinux stabbilew indikatur li jkun jippermettilhom jivvalutaw l-ilħuq ta’ dan l-objettiv; il-proġetti awditjati wkoll ma kellhomx miri kwantifikabbli relatati.

80

Fid-data tal-awditu, tlieta mill-ħames Stati Membri awditjati (Spanja (Extremadura), l-Italja (Sqallija) u l-Polonja) ma kinux ippreżentaw l-informazzjoni obbligatorja ta’ monitoraġġ meħtieġa mis-CMEF rigward l-indikatur tar-riżultati tal-Miżura 125, “żieda fil-valur miżjud gross fl-azjendi appoġġati”. Iż-żewġ Stati Membri li jifdal (il-Ġermanja (is-Sassonja) u r-Rumanija) rrappurtaw valur għal dan l-indikatur, li madankollu kien ibbażat fuq informazzjoni inaffidabbli (ara l-Kaxxa 14).

Kaxxa 14

Metodu ta’ ġbir inaffidabbli tad-data: data finanzjarja minn azjendi agrikoli ma ttiħditx inkunsiderazzjoni fil-kejl tal-kompetittività tagħhom

Ir-Rumanija

L-indikatur “żieda fil-valur miżjud gross fl-azjendi appoġġati” għandu l-għan li jikkwantifika l-impatt tal-Miżura 125 fuq il-kompetittività tal-azjendi agrikoli u tal-forestrija appoġġati. Madankollu, fir-Rumanija l-indikatur ġie kkalkolat fil-livell tal-komun kollu fejn il-proġett ġie implimentat (fuq il-bażi tal-kontijiet finanzjarji tal-komun) u mhux għall-azjendi agrikoli li jibbenefikaw mit-toroq il-ġodda.

81

Fir-rigward tal-indikatur tar-riżultati għall-Miżuri 321, 322 u 323, “popolazzjoni f’żoni rurali li tibbenefika mit-titjib ta’ servizzi”, l-Istati Membri rrappurtaw il-popolazzjoni kollha kemm hi tal-komun fejn ġie implimentat il-proġett, irrispettivament mill-għadd ta’ utenti reali tal-infrastruttura ffinanzjata (ara l-Kaxxa 15). Dan il-metodu ta’ rappurtar iwassal għal ċifri miżjuda b’mod artifiċjali, speċjalment peress li meta jiġu implimentati bosta proġetti f’komun wieħed, il-popolazzjoni kollha kemm hi tal-komun tiġi rrappurtata għal kull wieħed minn dawn il-proġetti, u għaldaqstant tingħadd bosta drabi meta ċ-ċifri jiġu aggregati.

Kaxxa 15

Eżempju ta’ proġett li għalih il-popolazzjoni totali ta’ komun tqieset bħala li kienet qed tibbenefika minn investiment ġdid, għalkemm il-proġett kien jikkonċerna biss għadd limitat ta’ abitanti

Il-Ġermanja (is-Sassonja)

Għal proġett li kien jikkonċerna r-rinnovament ta’ medda ta’ 200 metru ta’ triq tar-raħal, l-awtoritajiet Ġermaniżi rrappurtati taħt l-indikatur tar-riżultati għall-Miżura 322, il-”popolazzjoni f’żoni rurali li tibbenefika mit-titjib ta’ servizzi”, li dawk l-40 631 persuna kienu qed jibbenefikaw minn dan l-investiment. Dan huwa l-għadd totali ta’ persuni li jgħixu fil-komun; madankollu, proporzjon żgħir biss minnhom fil-fatt jużaw it-triq, peress li madwar 300 persuna jgħixu fir-raħal fejn ġie implimentat il-proġett.

Fir-Rapport Annwali ta’ Progress tagħha għall-2014, is-Sassonja rrappurtat taħt l-indikatur tar-riżultati tal-Miżura 322 li 2.9 miljun persuna kienu qed jibbenefikaw minn servizzi mtejba f’żoni rurali. Dan huwa aktar mill-popolazzjoni rurali totali tal-Istat ta’ madwar 2 miljun persuna.

82

Anke meta l-Istati Membri awditjati tabilħaqq stipulaw indikaturi addizzjonali li huma speċifiċi għall-programm, dawn ma setgħux ikejlu s-suċċess tal-interventi. Dan kien minħabba żewġ kwistjonijiet prinċipali. L-ewwel nett, l-Istati Membri ma ssettjawx miri. It-tieni nett, l-indikaturi addizzjonali kejlu outputs bħall-għadd ta’ kilometri ta’ triq imsewwija, aktar milli r-riżultati relatati mal-objettivi tal-PŻR, bħall-ksib tal-iffrankar tal-ilma, li jippermetti lill-bdiewa jnaqqsu l-ispejjeż tat-trasport u jipprovdu ċerti servizzi lill-popolazzjoni rurali.

83

Mit-32 proġett awditjat, 20 ma kellhomx miri li jistgħu jitkejlu, għar-riżultati. Madankollu, l-awdituri setgħu jakkwistaw xi data dwar ir-riżultati reali miksuba (ara l-eżempji fil-Kaxxa 16 u informazzjoni dettaljata fl-Anness II). Filwaqt li ġew osservati ċerti riżultati pożittivi fi 13-il każ, f’10 minn dawn l-informazzjoni ma kinitx suffiċjenti biex tippermetti li l-awdituri jikkonkludu dwar l-effettività tal-proġetti fl-indirizzar tal-objettivi tal-PŻR. F’erba’ każijiet, l-indikaturi rilevanti wrew li l-miri ma kinux intlaħqu. Fi tliet każijiet ulterjuri, l-informazzjoni miksuba ma kinitx affidabbli. Aktar informazzjoni dwar il-proġetti awditjati tista’ tinstab fl-Anness II.

Kaxxa 16

Evidenza limitata ta’ riżultati pożittivi u data inaffidabbli

Fl-Italja (Sqallija) u fi Spanja (Extremadura), l-awtoritajiet ma ġabrux data dwar ir-riżultati tal-proġetti individwali. Fuq it-talbet l-awdituri, tlieta biss mit-tmienja u rispettivament tnejn mis-seba’ benefiċjarji awditjati f’dawn iż-żewġ reġjuni setgħu jipprovdu xi data kkwantifikata dwar ir-riżultati. B’mod ġenerali, id-data kienet turi li l-investimenti kellhom effett pożittiv. Madankollu, proġett wieħed għat-tqegħid mill-ġdid tal-asfalt fi triq rurali f’żona turistika ta’ Spanja (Extremadura) ma kellux impatt pożittiv fuq l-għadd ta’ turisti. L-għadd medju ta’ viżitaturi kien fil-fatt naqas fis-snin wara l-ikkompletar tal-proġett, meta mqabbel mal-għadd medju ta’ viżitaturi qabel il-proġett. Ma kien hemm l-ebda informazzjoni rigward l-effetti tal-investiment fuq l-azjendi agrikoli.

Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri.

Fir-Rumanija, il-benefiċjarji pprovdew lill-awdituri b’data kkwantifikata dwar il-miri u r-riżultati għal erba’ mill-ħames proġetti awditjati, li rċevew għotjiet li kienu jvarjaw bejn EUR 1 miljun u EUR 2.4 miljun.

Proġett wieħed biss kien laħaq il-mira tiegħu li jagħmel konnessjoni ta’ 575 utent mas-sistema l-ġdida tal-ilma u tad-drenaġġ. Tliet proġetti oħra kien għad fadlilhom ħafna biex jilħqu l-miri tagħhom kważi tliet snin wara l-ikkompletar tal-proġett: inqas minn nofs l-għadd immirat ta’ utenti kien ġie konness man-netwerk tad-drenaġġ għal żewġ proġetti tal-ilma u l-ebda impjieg ġdid ma kien inħoloq għall-proġett li jifdal, għalkemm il-ħolqien tal-impjiegi kien wieħed mill-objettivi tiegħu.

Fil-Ġermanja (is-Sassonja), id-data rrappurtata għat-tliet indikaturi prinċipali tar-riżultati stabbiliti għall-miżuri kienet ibbażata fuq is-suppożizzjonijiet tal-awtoritajiet dwar ir-riżultat probabbli li jidderiva minn investiment. Id-data dwar il-miri u dwar ir-riżultati reali ma knitx disponibbli għal dawn l-indikaturi. L-informazzjoni li setgħet tinkiseb mill-awdituri għall-proġetti awditjati kienet għalhekk limitata għal indikaturi bażiċi bħall-għadd ta’ unitajiet domestiċi li jinqdew bit-toroq iffinanzjati.

Fil-Polonja, għal erbgħa mill-ħames proġetti awditjati, il-benefiċjarji rrappurtaw data lill-Awtorità Maniġerjali dwar ir-riżultati tal-proġetti, li kienet turi żieda fl-għadd ta’ utenti u ilħuq ġenerali tal-objettivi tal-proġetti. Madankollu, fi tliet każijiet, ma ġiet ipprovduta l-ebda evidenza ta’ sostenn biex tippermetti lill-Qorti tivverifika ċ-ċifri rrappurtati.

Il-Kummissjoni ħeġġet lill-Istati Membri biex itejbu l-monitoraġġ u l-evalwazzjoni, iżda xi dgħufijiet x’aktarx li jippersistu fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2014–2020

84

Għalkemm l-Istati Membri huma primarjament responsabbli³⁷ għall-ġbir tad-data biex idaħħluha fl-indikaturi tal-outputs u tar-riżultati, il-Kummissjoni hija responsabbli għall-monitoraġġ u s-superviżjoni tal-implimentazzjoni tal-PŻR u tippubblika l-informazzjoni miġbura mill-Istati Membri permezz tas-CMEF.

85

Fir-rigward tal-indikatur tar-riżultati tal-Miżura 125 “żieda fil-valur miżjud gross fl-azjendi/intrapriżi appoġġati”, il-Kummissjoni rrikonoxxiet li, minkejja l-gwida pprovduta fl-2010 dwar il-metodoloġija għall-kejl taż-żieda fil-VMG, il-biċċa l-kbira mill-Istati Membri kellhom diffikultà biex jivvalutaw dan l-indikatur b’mod affidabbli. Għaldaqstant, huwa ġie sostitwit fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2014–2020 bl-indikatur “Bidla fil-prestazzjoni (output) agrikola fil-farms (azjendi agrikoli) appoġġati/Unità tax-Xogħol Annwali”. Il-Kummissjoni indikat li l-indikatur il-ġdid se jiġi vvalutat biss minn evalwaturi esterni, peress li l-Istati Membri ma għandhomx il-kompetenzi meħtieġa fl-amministrazzjonijiet tagħhom. Indikatur addizzjonali tar-riżultati li huwa obbligatorju ġie introdott fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2014–2020 għall-Miżura 125 ekwivalenti, jiġifieri “perċentwal ta’ raba’ saqwi fi tranżizzjoni lejn sistema ta’ irrigazzjoni (tisqija) aktar effiċjenti”.

86

Fir-rigward ta’ indikatur tar-riżultati użat għall-Miżuri 321, 322 u 323, “popolazzjoni f’żoni rurali li tibbenefika mit-titjib ta’ servizzi”, il-Kummissjoni aċċettat iċ-ċifri rrappurtati, minkejja r-riskju ta’ stima eċċessiva tal-għadd ta’ utenti. Għall-perjodu 2014–2020, indikatur simili tar-riżultati se jintuża għal dawn il-miżuri (“Perċentwal tal-popolazzjoni rurali li tibbenefika minn servizzi/infrastrutturi mtejbin”). Il-Kummissjoni mhijiex se taċċetta li l-istess popolazzjoni tiġi rrappurtata bosta drabi (għal kull proġett implimentat fiż-żona) għall-indikatur tar-riżultati l-ġdid; madankollu, metodu ta’ rappurtar bħal dan huwa espliċitament permess għall-indikatur tal-output il-ġdid, “Popolazzjoni li tibbenefika minn servizzi/infrastrutturi mtejbin”.

87

Fiż-żmien meta sar l-awditu, il-Qorti ma setgħetx tivvaluta sa liema punt l-indikaturi l-ġodda se jirrimedjaw id-dgħufijiet ta’ dawk preċedenti. Madankollu, l-ivvalutar tal-effettività tal-miżuri abbażi biss tal-bidla fl-output agrikolu, il-perċentwal tal-art li taqleb għal sistema ta’ tisqija aktar effiċjenti u l-popolazzjoni li tibbenefika mill-infrastruttura l-ġdida mhumiex se jipprovdu stampa kompleta dwar is-suċċess tal-fondi allokati għall-miżuri, jew in-nuqqas ta’ dan is-suċċess, minħabba d-diversità kbira tal-proġetti ffinanzjati.

88

Fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2007–2013, minħabba d-dewmien sinifikanti fl-implimentazzjoni tal-miżuri ta’ infrastruttura, kien hemm spariġġ bejn iċ-ċiklu ta’ nfiq u t-twaqqit tar-rekwiżiti tar-rappurtar. Dan wassal għal nuqqas ta’ data pertinenti għall-evalwazzjonijiet ta’ nofs it-terminu u, x’aktarx, anke l-evalwazzjonijiet ex post se jiġu kmieni wisq biex tkun tista’ tintuża data affidabbli. Jekk l-informazzjoni dwar il-monitoraġġ u l-evalwazzjoni ma tkunx disponibbli f’mumenti ewlenin ta’ rappurtar, l-Istati Membri u l-Kummissjoni ma jkunux jistgħu jużawha biex itejbu l-implimentazzjoni tal-miżuri.

89

Din is-sitwazzjoni x’aktarx li tippersisti fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2014–2020, peress li l-Istati Membri huma meħtieġa jħejju l-ewwel “Rapport Annwali ta’ Implmentazzjoni mtejjeb” li jinkludi: sejbiet mill-evalwazzzjoni, fl-2017, anke jekk l-infiq beda pjuttost tard minħabba tidwim fil-proċess ta’ approvazzjoni tal-PŻR³⁸. In-nuqqas ta’ informazzjoni f’waqtha, affidabbli u pertinenti dwar ir-riżultati tal-użu tal-fondi pubbliċi investiti fl-infrastruttura, jagħmilha diffiċli li tinkiseb il-ġestjoni ta’ fondi futuri bbażata fuq ir-riżultati.

11L-Artikolu 5.1 tar-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 1974/2006 tal-15 ta’ Diċembru 2006 li jistabbilixxi regoli ddettaljati għall-applikazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1698/2005 dwar l-appoġġ għall-iżvilupp rurali mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) (ĠU L 368, 23.12.2006, p. 15).

12Għal sejbiet simili, ara r-Rapport Speċjali Nru 9/2010 “L-infiq tal-Miżuri Strutturali tal-UE fuq il-provvista tal-ilma għall-konsum domestiku qed jintużaw bl-aqwa mod?”, b’mod partikolari l-paragrafi 64 sa 67, li jipprovdi li “Stati Membri għandhom it-tendenza li jimmassimizzaw l-assistenza finanzjarja tal-UE billi jżommu l-livelli tat-tariffi baxxi”.

13Studji u rapporti reċenti dwar dan is-suġġett jinkludu dan li ġej: Smart Growth America u Taxpayers for Common Sense, “Repair Priorities: Transportation spending strategies to save taxpayer dollars and improve roads” (Prijoritajiet ta’ Tiswija: Strateġiji ta’ nfiq fit-trasport għall-iffrankar ta’ dollari tal-kontribwenti u għat-titjib tat-toroq), 2011; McKinsey Global Institute, “Infrastructure productivity: how to save $1 trillion a year” (Produttività fl-infrastruttura: kif niffrankaw USD 1 triljun fis-sena), 2013; il-Parlament Ewropew, id-Direttorat Ġeneral għall-Politiki Interni tal-Unjoni, “EU Road Surfaces: Economic and Safety Impact of the Lack of Regular Road Maintenance” (Uċuħ tat-Toroq tal-UE: Impatt Ekonomiku u fuq is-Sikurezza minħabba n-Nuqqas ta’ Manutenzjoni Regolari tat-Toroq), 2014.

14L-Artikolu 77(2) u l-Artikolu 78 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1698/2005 jiddikjaraw li “Fuq l-inizjattiva tagħhom stess, ir-rappreżentanti tal-Kummissjoni jistgħu jieħdu sehem fil-ħidma tal-Kumitat ta’ Monitoraġġ f’kapaċità konsultattiva”, u li “Il-Kumitat ta’ Monitoraġġ għandu jaċċerta l-effettività tal-implimentazzjoni tal-programm għall-iżvilupp rurali”. Dan isir billi jitqiesu u jiġu riveduti l-kriterji tal-għażla, jiġi mmonitorajt il-progress lejn l-objettivi, l-ilħuq tal-miri, eċċ.

15Is-sejbiet ippreżentati fir-rapport annwali huma bbażati fuq kampjun ta’ ħames ftehimiet ta’ sħubija: dawk tal-Ġermanja, Franza, il-Latvja, il-Polonja u l-Portugall.

16Il-PŻR 2014-2020 għaż-żewġ reġjuni awditjati li jifdal (Spanja (Extremadura) u l-Italja (Sqallija)) ma ġewx eżaminati għaliex huma ma kinux ġew approvati sad-data tal-awditu.

17Skont il-prinċipji tal-ekonomija, l-effiċjenza u l-effikaċja (effettività) stipulati fl-Artikolu 30(2) tar-Regolament (UE, Euratom) Nru 966/2012.

18L-Artikolu 71(2) tar-Regolament (KE) Nru 1698/2005 jiddikjara li: “Nefqa għandha tkun eliġibbli għal kontribut tal-FAEŻR unikament meta magħmula għal operazzjonijiet deċiżi mill-Awtorità ta’ Ġestjoni (Awtorità Maniġerjali) tal-programm inkwistjoni jew taħt ir-responsabbiltà tagħha, f’konformità mal-kriterji ta’ selezzjoni stabbiliti mill-korp kompetenti.”

19Kien f’każijiet eċċezzjonali biss (eż. finanzjament dirett temporanju għall-proġetti tal-iskola), li l-għażla tal-proġetti twettqet direttament fil-livell ċentrali mill-Awtorità Maniġerjali.

20L-Artikolu 24(2)(d) tar-Regolament tal-Kummissjoni (UE) Nru 65/2011 tas-27 ta’ Jannar 2011 li jistabbilixxi regoli dettaljati għall-implimentazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1698/2005, dwar l-implimentazzjoni ta’ proċeduri ta’ kontroll kif ukoll kundizzjonalità fir-rigward ta’ miżuri ta’ appoġġ għall-iżvilupp rurali (ĠU L 25, 28.1.2011, p. 8) jispeċifika li l-Istati Membri għandhom jivverifikaw ir-raġonevolezza tal-ispejjeż tal-proġetti ppreżentati bħala parti mill-kontrolli amministrattivi dwar l-applikazzjonijiet għall-appoġġ. Din l-evalwazzjoni trid titwettaq bl-użu ta’ sistema adatta, bħal spejjeż ta’ referenza, it-tqabbil ta’ għadd ta’ offerti jew kumitat tal-evalwazzjoni. Barra minn hekk, l-Artikolu 24(2)(c) tal-istess Regolament jispeċifika li l-Istati Membri għandhom jiċċekkjaw il-konformità tal-operazzjoni li għaliha qed jintalab appoġġ mar-regoli nazzjonali u tal-Unjoni applikabbli dwar, b’mod partikolari, u fejn rilevanti, l-akkwisti pubbliċi, l-għajnuna mill-Istat u standards oħrajn obbligatorji xierqa stabbiliti bil-leġiżlazzjoni nazzjonali jew stabbiliti fil-programm għall-iżvilupp rurali.

21Ir-rapporti annwali tal-QEA, ir-Rapport Speċjali Nru 6/2013 “L-Istati Membri u l-Kummissjoni kisbu l-aħjar kwalità meta mqabbla mal-prezz bil-miżuri għad-diversifikazzjoni tal-ekonomija rurali?”, ir-Rapport Speċjali Nru 22/2014 u r-Rapport Speċjali Nru 23/2014 “Żbalji fin-nefqa għall-iżvilupp rurali: x’jikkawżahom, u kif qed jiġu indirizzati?” (http://eca.europa.eu).

22F’konformità mal-Artikolu 86.1 tal-liġi Taljana Nru 163/2006 dwar l-akkwist pubbliku, din il-proċedura tikkonsisti f’erba’ passi: 1) l-esklużjoni tal-ogħla u l-irħas 10 % mill-offerti riċevuti; 2) il-kalkolu tal-medja tar-”roħs” (jiġifieri skontijiet meta mqabbla mal-valur stmat tal-kuntratt) tal-offerti li jifdal; 3) iż-żieda ma’ din il-medja, tal-varjanza tar-roħs li jkun aktar mill-medja; 4) l-għoti jsir lill-offerta li tkun ipproponiet roħs kemxejn inqas mill-valur tar-roħs li jkun ġie kkalkolat wara t-tielet pass.

23Fil-gwida tagħha għall-analiżi kostijiet-benefiċċji tal-proġetti ta’ investiment (ippubblikata f’Lulju 2008), il-Kummissjoni indikat li għall-maġġoranza tal-infrastrutturi, il-medda ta’ żmien li matulha għandhom isiru previżjonijiet finanzjarji, u li ma għandhiex taqbeż il-ħajja utli ekonomika tal-proġett, hija mill-inqas 20 sena. Pereżempju, il-gwida tissettja l-medda ta’ żmien irrakkomandata għall-proġetti tat-toroq f’ammont ta’ 25 sena, u għall-infrastruttura tal-ilma f’ammont ta’ 30 sena.

24Eżempji ta’ studji bħal dawn jingħataw fin-nota 13 f’qiegħ il-paġna.

25Din il-possibbiltà kienet inkluża fl-abbozz ta’ PŻR għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020, li ntbagħat lill-Kummissjoni f’Lulju 2014 (it-taqsima M04 – Investments in physical assets (Investimenti f’assi fiżiċi) (l-Artikolu 17), il-paġna 221).

26L-Artikolu 72 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1698/2005.

27Dawn il-perjodi ta’ impenn ġew riveduti minn fuq għal isfel fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2014–2020 għall-perjodu standard ta’ ħames snin iddikjarat fl-Artikolu 71 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

28Imwettqa skont l-Artikolu 30 tar-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 1975/2006 tas-7 ta’ Diċembru 2006 li jistabbilixxi regoli dettaljati għall-implimentazzjoni tar-Regolament (tal-Kunsill) (KE) Nru 1698/2005, dwar l-implimentazzjoni tal-proċeduri ta’ kontroll kif ukoll il-konformità reċiproka rigward il-miżuri ta’ sostenn għall-iżvilupp rurali (ĠU L 368, 23.12.2006, p. 74).

29Għal Spanja (Extremadura), ma kienx possibbli li tiġi kkalkolata statistika bħal din peress li ma kienx hemm data disponibbli li tagħti ħarsa ġenerali lejn il-proġetti approvati kollha taħt il-miżuri awditjati.

30Valur medjan; valur f’sett ordnat ta’ valuri, li taħtu u ’l fuq minnu hemm għadd ugwali ta’ valuri (jew li huwa l-medja aritmetika taż-żewġ valuri nofsanija jekk ma jkunx hemm numru nofsani).

31Wara s-sejbiet tal-awditjar tagħha, il-Kummissjoni tista’ tniedi proċeduri li permezz tagħhom il-finanzjament mill-UE għall-Istat Membru kkonċernat jitnaqqas biex jikkumpensa għan-nuqqasijiet identifikati. Dawn il-proċeduri jissejħu “korrezzjonijiet finanzjarji”.

32“Public Procurement Guidance for Practitioners on the avoidance of common errors in ESI Funded projects” (Gwida dwar l-Akkwist Pubbliku għall-Prattikanti dwar l-evitar ta’ żbalji komuni fil-proġetti Ffinanzjati mill-Fondi SIE).

33Kundizzjonalitajiet ex ante ġew introdotti bl-Artikoli 2 u 19 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 bħala prerekwiżiti għall-ilħuq effettiv u effiċjenti ta’ objettivi speċifiċi għall-prijoritajiet tal-Unjoni. Il-kundizzjonalità ex ante dwar l-akkwist pubbliku tirreferi għall-”eżistenza ta’ arranġamenti għall-applikazzjoni effettiva tal-liġi tal-Unjoni dwar l-akkwist pubbliku fil-qasam tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej”.

34Ir-Rapport Speċjali Nru 10/2015 tal-QEA “L-isforzi biex jiġu indirizzati l-problemi relatati mal-akkwist pubbliku fin-nefqa tal-UE għall-Koeżjoni għandhom jiġu intensifikati”, ir-Rakkomandazzjoni Nru 2 (http://eca.europa.eu).

35Mill-inqas sal-iskadenza tal-perjodu ta’ ħames snin għaż-żamma tal-assi determinata bl-Artikolu 72 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1698/2005.

36Ir-Rapporti Speċjali Nru 8/2012, Nru 1/2013, Nru 6/2013 u Nru 12/2013 (http://eca.europa.eu).

37L-Artikolu 79 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1698/2005.

38Mill-118-il PŻR, 79 biss kienu ġew approvati mill-Kummissjoni sa Settembru 2015.

Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

90

Fil-perjodu 2007–2013, l-UE pprovdiet EUR 13-il biljun għall-proġetti ta’ infrastruttura rurali mmirati lejn l-għoti ta’ spinta lill-kompetittività tal-azjendi agrikoli u tal-forestrija u lejn it-titjib tal-kwalità tal-ħajja fil-pajżaġġi. Flimkien mal-kofinanzjament mill-Istati Membri, l-appoġġ totali mwassal permezz ta’ erba’ miżuri ta’ żvilupp rurali laħaq l-EUR 19-il biljun.

91

Il-miżuri ta’ infrastruttura ġew implimentati taħt ġestjoni kondiviża, li permezz tagħha l-Kummissjoni approvat il-Programmi tal-Iżvilupp Rurali (PŻR) ippreżentati mill-Istati Membri, li mbagħad għażlu l-proġetti li għandhom jiġu ffinanzjati.

92

L-awditu tal-Qorti fittex li jwieġeb il-mistoqsija li ġejja:

L-Istati Membri u l-Kummissjoni kisbu valur għall-flus bl-appoġġ għall-investimenti fl-infrastruttura rurali?

93

Għalkemm il-proġetti awditjati individwali wasslu l-outputs fiżiċi mistennija tagħhom u, f’xi każijiet, għamlu kontribut pożittiv u ċar għaż-żoni rurali, il-Qorti sabet li l-Istati Membri u l-Kummissjoni, li aġixxew permezz ta’ ġestjoni kondiviża, kienu kisbu biss valur limitat għall-flus, peress li l-għajnuna ma ġietx sistematikament immirata lejn il-proġetti li kienu l-aktar kosteffettivi li kienu jindirizzaw l-objettivi ssettjati fil-PŻR, u kien hemm informazzjoni insuffiċjenti biex turi s-suċċess tal-miżuri, jew in-nuqqas ta’ dan is-suċċess.

94

Il-Kummissjoni u l-Istati Membri jikkondividu r-responsabbiltà għall-implimentazzjoni ta’ għadd kbir ta’ proġetti ta’ infrastruttura, mhux biss relatati mal-iżvilupp rurali iżda madwar l-ispetru tal-fondi strutturali. Minkejja dan, kien hemm ftit li xejn evidenza ta’ koordinazzjoni effettiva jew tal-kondiviżjoni tal-aħjar prattika sabiex tittejjeb il-ġestjoni tal-fondi u jinkiseb valur akbar għall-flus permezz ta’, pereżempju, proċeduri tal-għażla ta’ proġetti, kontrolli dwar ir-raġonevolezza tal-ispejjeż u kotrolli relatati mas-sostenibbiltà. Għad hemm ambitu għal kooperazzjoni akbar, li tkun tippermetti li jinkiseb ħafna aktar bil-livell eżistenti ta’ finanzjament.

95

Id-dgħufijiet identifikati u r-rakkomandazzjonijiet relatati tal-Qorti jiġu żviluppati aktar hawn taħt.

96

L-awditu sab li l-Istati Membri ma kellhomx approċċ ikkoordinat għall-kwantifikazzjoni tal-ħtiġijiet tal-infrastruttura rurali (eż. l-għadd ta’ toroq li kienu jeħtieġu tiswijiet u l-baġit korrispondenti meħtieġ) u għall-identifikazzjoni ta’ sorsi ta’ finanzjament. L-ebda wieħed mill-PŻR awditjati ma qies il-fondi pubbliċi jew privati nazzjonali, reġjonali u lokali eżistenti li setgħu jindirizzaw – jew kienu diġà jindirizzaw – l-istess ħtiġijiet bħall-PŻR. Għalhekk, ma kien hemm l-ebda tentattiv biex jiġi kkwantifikat in-nuqqas li jifdal fil-finanzjament — li jkun jiġġustifika l-intervent mill-FAEŻR — għal investimenti bħal dawn (ara l-paragrafi 20 sa 22).

97

Fin-nuqqas ta’ approċċ ikkoordinat li jinkludi l-possibbiltajiet kollha ta’ finanzjament, tista’ sseħħ sostituzzjoni ta’ fondi, li tkun twassal għal użu insuffiċjenti ta’ riżorsi skarsi. Fi tnejn mill-Istati Membri awditjati, kien hemm indikazzjonijiet li kienet seħħet sostituzzjoni, peress li l-fondi nazzjonali jew reġjonali disponibbli għat-toroq rurali ġew ikkanċellati jew imnaqqsa preċiżament meta proġetti simili bdew jiġu appoġġati taħt il-PŻR (ara l-paragrafi 23 sa 24).

98

Għalkemm ġew identifikati xi prattiki tajbin, l-Istati Membri ma wasslux il-finanzjament taħt il-PŻR b’mod sistematiku għal proġetti li għalihom kien hemm ħtieġa dimostrabbli għal appoġġ pubbliiku. B’konsegwenza ta’ dan, hemm riskju ta’ deadweight u r-riżultati miksuba mill-proġetti ma jistgħux jiġu neċessarjament attribwiti għall-għotja (ara l-paragrafi 25 sa 30).

99

F’xi każijiet, in-nuqqas ta’ linji ċari ta’ demarkazzjoni wassal għall-użu alternat ta’ fondi differenti għall-istess tipi ta’ infrastruttura, bir-riskju inerenti ta’ strutturi ta’ ġestjoni li qegħdin inutilment jirduppjaw (ara l-paragrafi 31 sa 32).

100

Filwaqt li erbgħa mill-ħames Stati Membri awditjati kienu stabbilew strutturi ta’ koordinazzjoni, huma ma ppromwovewx b’mod attiv il-komplementarjetà bejn il-fondi. Kien hemm każijiet fejn in-nuqqas ta’ komplementarjetà ma’ fondi nazzjonali u lokali pperikola l-effiċjenza u l-effettività tal-proġetti (ara l-paragrafi 33 sa 36).

101

Il-Kummissjoni ħadet passi biex ittejjeb il-koordinazzjoni bejn il-fondi tal-UE fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2014–2020, madankollu d-dokumenti ta’ programmazzjoni tal-Istati Membri għadhom ma jipprovdux aċċertament suffiċjenti li l-approċċi l-ġodda se jwasslu għal koordinazzjoni aħjar (ara l-paragrafi 37 sa 41).

Rakomandazzjoni 1
Analiżi tal-ħtiġijiet u l-koordinazzjoni bejn is-sorsi ta’ finanzjament

(a)L-Istati Membri għandu jkollhom approċċ ikkoordinat għall-appoġġ għall-infrastruttura rurali, li jikkwantifika ħtiġijiet u nuqqasijiet fil-finanzjament, u jiġġustifika l-użu tal-miżuri taħt il-PŻR. Dan l-approċċ għandu jqis il-fondi pubbliċi tal-UE u dawk nazzjonali, reġjonali u lokali kif ukoll il-fondi privati li setgħu jindirizzaw – jew diġà qed jindirizzaw – l-istess ħtiġijiet bħall-PŻR. L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-fondi taħt il-PŻR mhux sempliċiment jissostitwixxu fondi pubbliċi oħra ddedikati għall-istess qasam ta’ politika u jagħżlu proġetti li għalihom hemm ħtieġa dimostrabbli għal appoġġ pubbliku u li jwasslu valur miżjud.

(b)Fil-qadi tar-rwol tagħha fil-ġestjoni kondiviża, il-Kummissjoni għandha tippromwovi l-adozzjoni tal-aħjar prattiki fil-mitigazzjoni tar-riskju ta’ deadweight u tħeġġeġ lill-Istati Membri biex jevitaw li sempliċiment jissostitwixxu fondi oħra bir-riżorsi tal-PŻR, biex b’hekk jiksbu valur miżjud akbar għall-fondi tal-UE li jintużaw.

(c)L-Istati Membri għandhom jagħmlu użu aħjar mill-istrutturi eżistenti ta’ koordinazzjoni bħal korpi ta’ koordinazzjoni u arranġamenti ta’ ġestjoni konġunta, kontroll u monitoraġġ biex jimplimentaw mekkaniżmi effettivi mmirati lejn l-imminimizzar tan-nuqqasijiet u t-trikkib fil-finanzjament, f’konformità mal-prinċipji gwida tal-Qafas Strateġiku Komuni. Pereżempju, l-Istati Membri jistgħu jipprijoritizzaw proġetti li jkunu l-aktar li jaqblu mal-pjanijiet nazzjonali, reġjonali jew lokali għall-iżvilupp integrat tal-infrastruttura.

(d)Il-Kummissjoni għandha tibni fuq l-ewwel passi meħuda biex tiżgura koordinazzjoni effettiva bejn il-fondi differenti tal-UE u twettaq valutazzjoni bir-reqqa tal-komplementarjetà bejn il-fondi differenti tal-UE li għandhom jintużaw mill-Istati Membri fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2014–2020. Il-Kummissjoni għandha tkun proattiva meta tħeġġeġ lill-Istati Membri jagħmlu użu mill-esperjenza miksuba permezz ta’ fondi oħra li jappoġġaw l-infrastruttura (bħall-FEŻR u l-Fond ta’ Koeżjoni) biex tittejjeb l-effiċjenza tal-ġestjoni tal-miżuri. Għandha tieħu l-opportunità pprovduta mir-rapport annwali ta’ implimentazzjoni mtejjeb li l-Istati Membri għandhom jippreżentaw fl-2019 biex tivvaluta l-effettività tal-mekkaniżmi ta’ koordinazzjoni u tissuġġerixxi titjib fejn meħtieġ.

102

Il-leġiżlazzjoni tal-UE tirrikjedi li l-Istati Membri jistabbilixxu kriterji tal-għażla; dawn għandhom jippermettu li l-proġetti eliġibbli l-aktar effettivi u effiċjenti jiġu prijoritizzati, u jipprovdu bażi għar-rifjut ta’ dawk li ma jirrappreżentawx valur għall-flus. Fl-Istati Membri awditjati, il-kriterji tal-għażla jew ma kinux stipulati jew inkella mhux dejjem wasslu għal prijoritizzazzjoni reali tal-proġetti li kienu l-aktar kosteffettivi fir-rigward tal-objettivi tal-PŻR (ara l-paragrafi 43 sa 49).

103

Fis-sistemi stabbiliti mill-Istati Membri, il-Qorti identifikat dgħufijiet fil-valutazzjoni tar-raġonevolezza tal-ispejjeż tal-proġetti. Dawn id-dgħufijiet iżidu r-riskju li l-fondi pubbliċi ma jintnefqux bil-mod l-aktar ekonomiku. L-Istati Membri awditjati kienu prinċipalment serrħu fuq l-użu ta’ prezzijiet ta’ referenza u proċeduri tal-akkwist pubbliku biex jiżguraw ir-raġonevolezza tal-ispejjeż. Madankollu, dawn l-għodod ma ġewx applikati b’mod adegwat biex tiġi żgurata r-raġonevolezza tal-ispejjeż, kif il-Qorti nnotat fir-rapporti preċedenti tagħha. Għalkemm jintużaw ħafna, is-sistemi bbażati fuq listi ta’ prezzijiet ta’ referenza wrew limitazzjonijiet serji, peress li spiss il-prezzijiet ta’ referenza ġew issettjati ’l fuq mill-prezzijiet veri tas-suq li bihom iseħħu tranżazzjonijiet (pereżempju meta jiġu organizzati offerti kompetittivi). F’bosta każijiet, il-proċessi tal-akkwist pubbliku xekklu l-kompetizzjoni ġusta u r-raġonevolezza tal-ispejjeż (ara l-paragrafi 50 sa 54).

104

Biex jiżguraw is-sostenibbiltà tal-investimenti, l-Istati Membri awditjati ġeneralment applikaw ir-rekwiżit standard tal-perjodu ta’ impenn ta’ ħames snin – li fil-prattika tnaqqas għal ħafna inqas għall-biċċa l-kbira mill-proġetti. Għal ċerti proġetti, tlieta mill-Istati Membri awditjati applikaw perjodi itwal ta’ impenn, li kienu aktar f’konformità mal-ħajja utli tal-investimenti. Madankollu, l-ebda wieħed mill-Istati Membri awditjati ma talab lill-benefiċjarji jipprovdu pjan dettaljat ta’ manutenzjoni, u jwarrbu parti mill-baġit għall-manutenzjoni (ara l-paragrafi 55 sa 60).

105

Biex jagħmlu l-finanzjament taħt il-FAEŻR attraenti għall-benefiċjarji potenzjali u biex jippermettu li l-proġetti jiġġeneraw benefiċċji f’waqthom għal żoni rurali, il-proċeduri amministrattivi ma għandhomx ikunu eċċessivament twal u ta’ piż. Tnejn mill-Istati Membri/reġjuni awditjati ma ssettjawx dati ta’ skadenza għall-ipproċessar ta’ applikazzjonijiet għall-għotjiet u għall-pagamenti, filwaqt li t-tlieta l-oħra qabżu sew id-dati ta’ skadenza li kienu ssettjaw, speċjalment għall-applikazzjonijiet għall-għotjiet (ara l-paragrafi 61 sa 65).

106

Fl-ewwel parti tal-perjodu ta’ programmazzjoni 2007–2013, il-Kummissjoni ma ħeġġitx suffiċjentement lill-Istati Membri biex isegwu l-prinċipji ta’ valur għall-flus (ekonomija, effiċjenza u effettività), pereżempju billi jissettjaw kriterji tal-għażla li jipprijoritizzaw il-proġetti li jkunu l-aktar kosteffettivi, japplikaw prezzijiet tajba ta’ referenza u jiżguraw proċeduri ġusti u kompetittivi tal-akkwist pubbliku. Madankollu, il-Kummissjoni pproponiet xi titjib għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014–2020 (ara l-paragrafi 66 sa 72).

Rakkomandazzjoni 2
Ġestjoni tal-miżuri

(a)L-Istati Membri għandhom jistabbilixxu u japplikaw kriterji b’mod konsistenti biex jiżguraw l-għażla tal-proġetti li jkunu l-aktar kosteffettivi — il-proġetti bil-potenzjal li jagħtu l-akbar kontribut għall-objettivi tal-PŻR għal kull unità ta’ spiża (bħal proġetti li jwasslu l-ogħla żieda fil-produttività tal-azjendi agrikoli jew l-ogħla ffrankar tal-ilma għal kull unità ta’ spiża fiż-żoni li huma affettwati bl-aktar mod serju minn nuqqasijiet ta’ ilma). Dawn is-sistemi tal-għażla għandhom jissettjaw b’mod sistematiku soll minimu filwaqt li tittieħed inkunsiderazzjoni l-kwalità tal-proġetti.

(b)Fir-rigward tal-kontrolli effettivi tar-raġonevolezza tal-ispejjeż, il-Kummissjoni u l-Istati Membri għandhom jimplimentaw ir-rakkomandazzjonijiet fir-Rapport Speċjali tal-Qorti dwar dan is-suġġett³⁹. B’mod partikolari għall-proġetti ta’ infrastruttura, l-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-istimi tal-ispejjeż tal-proġetti jkunu bbażati fuq informazzjoni aġġornata dwar il-prezzijiet li tirrifletti l-prezzijiet reali tas-suq, u li l-proċeduri tal-akkwist pubbliku jkunu ġusti u trasparenti u jippromwovu kompetizzjoni ġenwina.

(c)L-Istati Membri għandhom jieħdu inkunsiderazzjoni l-ħajja utli tal-investimenti appoġġati meta jkunu qed jistabbilixxu r-rekwiżiti u l-kontrolli relatati mas-sostenibbiltà.

(d)L-Istati Membri għandhom jissettjaw perjodu ta’ żmien raġonevoli għall-ipproċessar ta’ applikazzjonijiet għall-għotjiet u għall-pagamenti u jirrispettawh.

107

B’mod ġenerali, it-32 proġett awditjat wasslu l-outputs fiżiċi mistennija, bħal toroq ġodda jew riabilitati, sistemi tal-provvista tal-ilma, u tad-drenaġġ, jew faċilitajiet imtejba tal-iskejjel. Madankollu, il-Qorti sabet, bħal f’rapporti preċedenti⁴⁰, li l-informazzjoni dwar ir-riżultati tal-proġetti kienet jew nieqsa jew inkella mhux affidabbli suffiċjentement biex tinsilet konklużjoni dwar l-effettività ta’ dawn il-miżuri. Data sinifikattiva dwar ir-riżultati jew ma tinġabarax jew inkella meta tinġabar tkun ibbażata fuq dikjarazzjonijiet jew stimi tal-benefiċjarji, li ma jkunux marbuta direttament mal-proġetti ffinanzjati.

108

Mit-32 proġett awditjat, 20 ma kellhomx objettivi u miri li jistgħu jitkejlu. Fejn l-objettivi li jistgħu jitkejlu setgħu jiġu identifikati, kien hemm ftit li xejn aċċertament jew ma kien hemm l-ebda aċċertament li kien jikkonċerna l-affidabbiltà tad-data rrappurtata, u kien hemm evidenza limitata ta’ riżultati pożittivi għall-ftit proġetti li għalihom kienet disponibbli data dwar ir-riżultati. Pereżempju, bosta proġetti li għandhom l-għan li jtejbu l-kwalità tal-ħajja tal-popolazzjonijiet rurali rrappurtaw l-għadd totali ta’ persuni li jgħixu f’komun bħala il-”popolazzjoni f’żoni rurali li tibbenefika mit-titjib ta’ servizzi”; madankollu, il-faċilitajiet il-ġodda mibnija, bħal toroq f’żoni mbiegħda, kellhom biss għadd limitat ta’ utenti (ara l-paragrafi 77 sa 83).

109

Il-Kummissjoni pproponiet bidliet għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014–2020. Madankollu, dgħufijiet fil-kwalità tal-indikaturi u l-bidu tardiv tal-implimentazzjoni tal-miżuri x’aktarx li jaffettwaw il-proċess ta’ monitoraġġ u evalwazzjoni (ara l-paragrafi 84 sa 89). Fin-nuqqas ta’ informazzjoni f’waqtha, rilevanti u affidabbli dwar ir-riżultati, id-deċiżjonijiet dwar id-direzzjoni tal-politika futura, u dwar kif l-aħjar li jintlaħqu l-objettivi ssettjati għall-investimenti fl-infrastruttura f’żoni rurali, huma mfixkla u l-ambizzjoni tal-Kummissjoni li timmaniġġja l-baġit skont ir-riżultati filwaqt li tiżgura li kull euro jintnefaq bil-għaqal issir aktar diffiċli li tinkiseb.

Rakkomandazzjoni 3
Monitoraġġ, evalwazzjoni u feedback

(a)Għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014–2020, il-Kummissjoni u l-Istati Membri għandhom jiġbru data f’waqtha, rilevanti u affidabbli li tkun tipprovdi informazzjoni utli dwar il-kisbiet tal-proġetti u l-miżuri ffinanzjati. Din l-informazzjoni għandha tippermetti li jinsiltu konklużjonijiet dwar l-effiċjenza u l-effettività tal-fondi minfuqa, tidentifika l-miżuri u t-tipi ta’ proġetti ta’ infrastruttura li jwasslu l-akbar kontribut għall-objettivi tal-UE u tipprovdi bażi tajba għat-titjib tal-ġestjoni tal-miżuri.

(b)L-Istati Membri għandhom jiżguraw li jiġu ssettjati objettivi ċari u speċifiċi għall-proġetti li għalihom jiġu impenjati l-fondi. L-objettivi għandhom jiġu kkwantifikati fejn possibbli biex jiffaċilitaw it-twettiq u l-monitoraġġ tal-proġetti u biex jipprovdu feedback utli lill-Awtoritajiet Maniġerjali.

Dan ir-Rapport ġie adottat mill-Awla I, immexxija mis-Sur Augustyn KUBIK, Membru tal-Qorti tal-Awdituri, fil-Lussemburgu fil-laqgħa tagħha tas-16 ta’ Diċembru 2015.

Għall-Qorti tal-Awdituri

Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
President

39Ara r-Rapport Speċjali Nru 22/2014.

40Ara r-Rapporti Speċjali Nru 8/2012, Nru 1/2013, Nru 6/2013 u Nru 12/2013.

Annessi

Anness I

Fondi tal-UE għall-Miżuri 125, 321, 322 u 323 ta’ infrastruttura — ipprogrammati u minfuqa fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2007–2013

Sors: Il-kompilazzjoni tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri abbażi ta’ data pprovduta fuq is-sit web tan-Netwerk Ewropew għall-Iżvilupp Rurali: Indikaturi finanzjarji u fiżiċi (http://enrd.ec.europa.eu/enrd-static/policy-in-action/rural-development-policy-in-figures/rdp-monitoring-indicator-tables/financial-and-physical-indicators/en/financial-and-physical-indicators_en.html).

Anness II

Ħarsa ġenerali lejn il-proġetti awditjati

Stat Membru | Miżura | Deskrizzjoni tal-proġett | Spejjeż eliġibbli (arrotondati, EUR) | Għajnuna taħt il-PŻR bħala % tal-ispejjeż eliġibbli | Dewmien (xhur) | Data tal-finanzjament | Data tat-tmien tax-xogħlijiet | Miri li jistgħu jitkejlu għar-riżultati tal-proġetti? | Riżultati tal-proġetti fid-data taż-żjara tal-awditjar (Ottubru 2014 – Frar 2015)
Il-Ġermanja (is-Sassonja) | 125 | Tiswija ta’ 1.4 km ta’ triq forestali | 100 000 | 80 % | - | 15.5.2009 | 10.10.2009 | 1 000 m³ ta’ ħsad tal-injam f’ħames snin | 3 936 m³ ta’ ħsad tal-injam f’erba’ snin
321 | Skali għall-ħruġ ta’ emerġenza u estensjoni ta’ skola primarja | 35 000 | 100 % | - | 8.5.2012 | 5.9.2012 | Le | 75 student u 6 għalliema li jibbenefikaw minn sikurezza mtejba
321 | Estensjoni ta’ ċentru ta’ kura matul il-ġurnata | 145 000 | 100 % | 6 | 30.9.2011 | 24.10.2012 | Biex jitnaqqas il-konsum tal-enerġija | Ġew implimentati miżuri ta’ ffrankar tal-enerġija
321 | Tiswija ta’ 1.6 km ta’ triq | 130 000 | 85 % | - | 11.3.2011 | 22.7.2011 | Benefiċjarji diretti: 12-il unità domestika, 3 ditti, 2 azjendi | Benefiċjarji diretti: 12-il unità domestika, 3 ditti, 2 azjendi
321 | Tiswija ta’ 1 km ta’ triq | 110 000 | 85 % | - | 4.4.2011 | 2./9.2011 | Le | Mhux ikkwantifikati
322 | Tiswija ta’ 0.175 km ta’ triq; u 0.252 km ta’ mogħdija pedonali | 115 000 | 89 % | - | 26.3.2009 | 17.11.2009 | Benefiċjarji diretti: 12-il unità domestika, 3 binjiet pubbliċi | Benefiċjarji diretti: 12-il unità domestika, 3 binjiet pubbliċi
322 | Tiswija ta’ 1.6 km ta’ triq | 760 000 | 85 % | - | 17.8.2010 | 15.8.2011 | Benefiċjarji diretti: 170 unità domestika, 6 ditti u 2 binjiet pubbliċi | Benefiċjarji diretti: 170 unità domestika, 6 ditti u 2 binjiet pubbliċi
L-Italja (Sqallija) | 125 | Bini ta’ 2.7 km ta’ triq u tiswija ta’ 2.6 km ta’ triq | 1 330 000 | 80 % | 4 | 25.2.2010 | 16.1.2013 | Le | Mhux ikkwantifikati
125 | Bini ta’ 3.3 km ta’ triq | 1 060 000 | 80 % | 6 | 30.12.2010 | 21.3.2013 | Le | Mhux ikkwantifikati
125 | Bini ta’ 3.3 km ta’ triq u tiswija ta’ 2.2 km ta’ triq | 1 350 000 | 80 % | 4 | 31.8.2010 | 23.8.2012 | Le | Żieda fl-għadd ta’ annimali: +26 % fil-perjodu 2010–2014
125 | Bini ta’ 2.8 km ta’ triq u tiswija ta’ 1 km ta’ triq | 960 000 | 80 % | 2 | 21.12.2010 | 19.10.2012 | Le | Żieda fl-għadd ta’ turisti: +28 %; żieda fl-għadd ta’ annimali: +38 % fil-perjodu 2011–2013
125 | Sostituzzjoni ta’ 4 km ta’ pajpijiet li jaqdu 390 bidwi | 1 760 000 | 100 % | - | 10.11.2011 | 8.1.2014 | Le | Mhux ikkwantifikati
321 | Tiġdid ta’ netwerk tal-akkwedott u ta’ tank tal-ilma | 130 000 | 100 % | - | 30.3.2012 | 13.1.2014 | Le | Tnaqqis ta’ 10-15% fit-telf tal-ilma
322 | Tiġdid ta’ funtana tal-ilma f’raħal | 160 000 | 100 % | - | 3.7.2012 | 19.6.2013 | Le | Mhux ikkwantifikati
322 | Tiġdid tal-pjazza prinċipali ta’ raħal (bini + funtana tal-ilma) | 810 000 | 100 % | 3 | 22.11.2011 | 15.2.2014 | Le | Mhux ikkwantifikati
Il-Polonja | 125 | Titjib ta’ stazzjon tal-ippumpjar għall-protezzjoni mill-għargħar | 800 000 | 75 % | 5 | 17.11.2010 | 25.6.2012 | Biex tittejjeb il-protezzjoni mill-għargħar għal żona ta’ 320 ettaru | Protezzjoni aħjar mill-għargħar għal 320 ha
321 | Rikostruzzjoni u estensjoni ta’ impjant tat-trattament tad-drenaġġ | 2 500 000 | 40 % | - | 16.12.2009 | 28.8.2012 | Biex jintlaħqu l-istandards legali ta’ kwalità tal-ilma | 172 utent ġdid irrappurtat, madankollu ma ġiet ipprovduta l-ebda evidenza ta’ sostenn; tnaqqis fir-rata ta’ utilizzazzjoni minn 81 % fl-2012 għal 71 % fl-2014; intlaħqu l-istandards legali ta’ kwalità tal-ilma
321 | Bini ta’ 4.5 km ta’ netwerk tal-provvista tal-ilma u ta’ 2.8 km ta’ netwerk tad-drenaġġ | 300 000 | 75 % | - | 11.8.2011 | 9.8.2012 | Le | 16 utent (provvista tal-ilma) u 150 utent (drenaġġ) irrappurtat, madankollu ma ġiet ipprovduta l-ebda evidenza ta’ sostenn
321 | Bini ta’ 8.9 km ta’ netwerk tad-drenaġġ u tiswija ta’ 1.7 km ta’ netwerk tal-provvista tal-ilma | 800 000 | 50 % | 2 | 16.12.2009 | 31.12.2012 | Le | 48 utent ġdid irrapurtat, madankollu, ma ġiet ipprovduta l-ebda evidenza ta’ sostenn
322/323 | Rinnovar ta’ ċentru kulturali, żona ta’ parkeġġ, tagħmir għal grawnd tal-futbol | 95 000 | 75 % | - | 14.8.2009 | 31.12.2011 | Le | Mhux ikkwantifikati
Ir-Rumanija | 125 | Tiswija ta’ 7.4 km ta’ triq | 800 000 | 100 % | 2 | 1.12.2010 | 22.10.2012 | Le | Riżultati diretti mhux ikkwantifikati; l-għadd ta’ azjendi agrikoli ssussidjati fiż-żona żdied minn 58 fl-2010 għal 72 fl-2014
322 | Tiswija ta’ 18.5 km ta’ triq u bini ta’ faċilità għal wara l-ħin tal-iskola għal 10 itfal | 2 400 000 | 100 % | 8 | 17.6.2010 | 13.12.2012 | 7 impjiegi ġodda; 10 itfal se jattendu l-faċilità għal wara l-ħin tal-iskola | Ebda impjieg ġdid; 16-il tifel u tifla li jattendu l-faċilità għal wara l-ħin tal-iskola
322 | Bini ta’ 15-il km ta’ netwerk tal-provvista tal-ilma u ta’ 14.5 km ta’ sistema tad-drenaġġ u impjanti tat-trattament tal-ilma mormi | 2 190 000 | 100 % | 10 | 28.8.2008 | 23.6.2011 | 575 konnessjoni ġdida tad-drenaġġ | 628 konnessjoni ġdida tad-drenaġġ; kwalità tal-ilma imtejba
322 | Bini ta’ 0.93 km ta’ triq u ta’ 21 km ta’ netwerk tas-sistema tad-drenaġġ | 1 270 000 | 100 % | - | 25.9.2008 | 16.5.2011 | 1 725 konnessjoni ġdida tad-drenaġġ | 802 konnessjonijiet ġodda tad-drenaġġ
322 | Tiswija ta’ 4 km ta’ triq, bini ta’ 14-il km ta’ sistema tad-drenaġġ, rinnovar ta’ muniċipju u ta’ ċentru ta’ kura tat-tfal matul il-ġurnata | 1 770 000 | 100 % | 16 | 22.7.2009 | 28.5.2012 | 871 konnessjoni ġdida tad-drenaġġ, 8 impjiegi ġodda, 12-il tifel u tifla fiċ-ċentru ta’ kura tat-tfal matul il-ġurnata | 327 konnessjoni ġdida tad-drenaġġ, l-ebda impjieg ġdid, 12-il tifel u tifla fiċ-ċentru tal-kura matul il-ġurnata
Spanja (Extremadura) | 125 | Tiswija ta’ 1.3 km ta’ kanal ta’ tisqija tal-ilma u sostituzzjoni ta’ 7 pompi/filtri | 800 000 | 90 % | - | 29.8.2013 | 29.8.2014 | Le | Mhux ikkwantifikati
125 | Bini ta’ 144.6 km ta’ toroq mhux pavimentati li jaqdu 1 629 bidwi | 7 910 000 | 100 % | - | 23.2.2009 | 21.1.2011 | Le | Mhux ikkwantifikati
125 | Tiswija ta’ żewġ toroq ta’ 6.4 km + 14.8 km | 1 420 000 | 100 % | - | 25.9.2012 | 22.1.2013 | Le | Tnaqqis ta’ 22 % fl-għadd ta’ turisti fis-sentejn ta’ wara x-xogħlijiet (2013–2014), imqabbla mal-għadd medju ta’ turisti fil-perjodu 2007–2012
125 | Tiswija ta’ 18.2 km ta’ triq | 630 000 | 100 % | - | 11.2.2013 | 2.2.2014 | Le | Mhux ikkwantifikati
323 | Senjalar ta’ mogħdijiet rurali | 120 000 | 100 % | - | 2.7.2013 | 30.5.2014 | Le | Mhux ikkwantifikati
323 | Tiġdid ta’ mogħdija rurali/tar-roti | 120 000 | 100 % | - | 29.5.2013 | 8.5.2014 | Le | Mhux ikkwantifikati
413 | Xiri ta’ għamara u tagħmir f’residenza għall-anzjani | 175 000 | 100 % | - | 1.8.2011 | 23.3.2012 | Għandhom jiġu ospitati 30 persuna oħra | Jistgħu jiġu ospitati 30 persuna oħra

Risposta tal-Kummissjoni

Sommarju eżekuttiv

III

L-Istati Membri ġew imħeġġa li fil-Pjanijiet ta’ Żvilupp Rurali (PŻR) tagħhom jinkludu l-iktar żoni rurali importanti biex jiġu żviluppati. Il-PŻR kellhom jidentifikaw iż-żoni li fihom l-użu tas-sostenn tal-UE għall-iżvilupp rurali jżid l-iktar valur. L-Istati Membri kellhom jagħżlu l-iktar operazzjonijiet relevanti biex jiġu ffinanzjati. Il-FAEŻR ippermetta l-finanzjament ta’ investimenti li jista’ jkun li ma kinux jiġu ffinanzjati mod ieħor.

III L-ewwel inċiż

Fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2007–2013, l-Istati Membri ġew mitluba jiġġustifikaw il-prijoritajiet tal-investiment tagħhom abbażi ta’ analiżi tal-bżonnijiet SWOT. Fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2014–2020 ġew imsaħħa provvedimenti rigward il-programmazzjoni strateġika u koordinazzjoni effettiva fl-użu ta’ fondi differenti. Ir-riskju ta’ piż mejjet għandu jiġi kkunsidrat każ każ, skont it-tip ta’ investimenti kkonċernati u l-kundizzjonijiet lokali tal-investiment.

III It-tieni inċiż

Il-kriterji tal-għażla u l-proċedura tal-għażla jiġu ddefiniti mill-Istati Membri. Waqt il-perjodu ta’ programmazzjoni 2007–2013, il-Kummissjoni f’bosta okkażjonijiet fakkret lill-Istati Membri dwar l-obbligu li jiġu stabbiliti kriterji tal-għażla ġenwini u li japplikaw il-proċeduri tal-għażla b’mod korrett. Sabiex tgħin lill-Istati Membri jevitaw li jkollhom dgħufijiet fl-applikazzjoni tal-kriterji tal-għażla, il-Kummissjoni tat gwida dwar l-eliġibbiltà u l-għażla applikabbli għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014–2020.

III It-tielet inċiż

L-informazzjoni disponibbli permezz tas-sistema ta’ monitoraġġ u evalwazzjoni (eż. evalwazzjonijiet ta’ nofs it-terminu), għalkemm inkompluta u possibbilment mhux dejjem affidabbli, fil-fatt tat ħarsa ġenerali tajba lejn l-implimentazzjoni tal-Pjanijiet ta’ Żvilupp Rurali (PŻR). Madankollu, għal programmi multiannwali, xi riżultati, bħalma huma l-Valur Miżjud Gross u l-impatti jistgħu jiġu vvalutati sew biss wara li jkun għadda naqra żmien sew mill-perjodu ta’ programmazzjoni u wara li jkun spiċċa. Dawn l-effetti jistgħu jitkejlu biss wara li jkun għadda biżżejjed żmien mill-implimentazzjoni. Għall-biċċa l-kbira tal-interventi, dan kien għadu mhux il-każ fil-waqt tal-evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu. Konsegwentement, ċerti r-riżultati u impatti tal-programmi kienu għadhom ma jistgħux jiġu mkejla, għall-kuntrarju tan-nefqa jew l-eżiti.

IV

Il-Kummissjoni ħarġet gwida bażika għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2007–2013 biex tgħin lill-Istati Membri jħejju l-PŻR tagħhom.

Fejn għandu x’jaqsam il-perjodu ta’ programmazzjoni 2014–2020, il-Kummissjoni ħarġet gwida iktar estensiva li tagħti informazzjoni dwar il-kundizzjonijiet ta’ eliġġibbiltà, il-kriterji tal-għażla u l-investimenti.

V (a)

Din ir-rakkomandazzjoni hi għall-Istati Membri.

V (b)

Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni u bdiet timplimentaha.

Meta kienet qiegħda tistabbilixxi l-qafas legali għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014–2020, il-Kummissjoni ħadet il-passi meħtieġa biex ittejjeb il-koordinazzjoni bejn il-fondi differenti fir-rigward tas-sostenn għal infrastrutturi rurali. Il-koordinazzjoni u l-komplementarjetà tal-Fondi tal-UE fil-livell tal-istrateġiji nazzjonali/reġjonali hija indirizzata mis-servizzi differenti tal-Kummissjoni. Madankollu, huwa f’idejn l-awtoritajiet nazzjonali/reġjonali li jinfurzaw tali koordinazzjoni/komplementarjetà fil-livelli tal-miżura/proġett meta jkunu qegħdin jiġu implimentati l-programmi.

Il-Kummissjoni se timmonitorja u tivvaluta regolarment l-implimentazzjoni fl-Istati Membri fil-qafas stabbilit għall-monitoraġġ u r-rapportar tal-prestazzjoni.

V (c)

Din ir-rakkomandazzjoni hi għall-Istati Membri.

V (d)

Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni, madankollu, minħabba l-valur limitat li l-miżuri jiġu vvalutati waħedhom, il-Kummissjoni hija tal-fehma li l-evalwazzjoni għandha ssir fil-livell tal-oqsma ta’ prijorità, li jirriflettu l-objettivi tal-politika. Barra minn dan, il-Kummissjoni tisħaq dwar l-importanza li għandha l-evalwazzjoni biex tiġi interpretata u analizzata d-dejta miġbura sabiex ikunu jistgħu jsiru konklużjonijiet dwar l-effettività jew l-effiċjenza.

V (e)

Din ir-rakkomandazzjoni hi għall-Istati Membri.

Osservazzjonijiet

Tweġiba Komuni tal-Kummissjoni għall-paragrafi minn 20 sa 22

Fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2007–2013, l-Istati Membri ġew mitluba jiġġustifikaw il-prijoritajiet tal-investiment tagħhom abbażi ta’ analiżi tal-bżonnijiet SWOT. Fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2014–2020 ġew imsaħħa provvedimenti rigward il-programmazzjoni strateġika u koordinazzjoni effettiva fl-użu ta’ fondi differenti.

Il-koordinazzjoni kellha tiġi żgurata fil-livell nazzjonali u/jew reġjonali. L-Istati Membri u/jew ir-reġjuni qegħin jikkunsidraw flimkien il-bżonn għal komplementarjetajiet fuq il-bażi tad-demarkazzjoni. Spiss, approċċi integrati fil-livell reġjonali u lokali ġew segwiti, bil-mira li jiġi ottimizzat il-kofinanzjament tal-UE.

23

Abbażi ta’ tagħlimiet meħuda waqt il-perjodu ta’ programmazzjoni 2007–2013, il-qafas legali għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014–2020 isaħħaħ approċċ strateġiku lejn il-programmazzjoni u jtejjeb il-komplementarjetà bejn il-fondi tal-UE u dawk nazzjonali.

24

L-interventi li saru taħt il-PŻR huma kofinanzjati mill-Kummissjoni u l-Istati Membri. Fil-kuntest tal-iskarsezza tar-riżorsi finanzjarji nazzjonali, il-FAEŻR għamilha possibbli li l-Istati Membri u r-reġjuni jiffinanzjaw interventi f’żoni rurali, li jista’ jkun li ma kinux jiġu ffinanzjati mod ieħor, u b’hekk gawdew il-popolazzjonijiet lokali.

Kaxxa 2 – L-Italja (Sqallija)

Skont l-awtoritajiet Sqallin, ir-reġjun esperjenza n-nuqqas ta’ riżorsi nazzjonali jew reġjonali biex jiġu ffinanzjati investimenti strutturali. F’dan il-kuntest, il-FAEŻR ippermetta lir-reġjun jiffinanzja interventi f’żoni rurali, li jista’ jkun li ma kinux jiġu ffinanzjati mod ieħor.

Kaxxa 2 – Il-Ġermanja (is-Sassonja)

Is-sostituzzjoni ta’ fondi pubbliċi kif juri l-każ tas-Sassonja huwa konsegwenza tan-natura annwali tal-infiq tal-baġit fil-Ġermanja, waqt li l-PŻR huwa programm multiannwali (seba’ snin), li għall-implimentazzjoni tiegħu tapplika r-regola “n+2”.

25

Is-sostituzzjoni tal-fondi pubbliċi mill-FAEŻR fil-livell ta’ proġett mhux neċessarjament iġġib magħha n-nuqqas ta’ effetti addizzjonali fuq l-eżitu. Ma ġiex muri, abbażi tal-proġetti awditjati, li l-miżuri FAEŻR ma tawx sostenn lil investimenti li għalihom ir-redditi finanzjarji ma kinux biżżejjed biex jiġġustifikaw il-kosti sħaħ tal-investiment.

26

Li r-rati tal-għajnuna jkunu megħjuna bl-analiżi ekonomika mhuwiex previst fil-leġiżlazzjoni. Madankollu, bosta Stati Membri ġġustifikaw il-bżonn għal intervent PŻR u wettqu analiżi makroekonomiċi, eż:

—Il-PŻR ta’ Sqallija inkluda analiżi tal-agrikoltura, il-forestrija u ż-żoni rurali, u pprovda għal identifikazzjoni tal-bżonnijiet relevanti;

—Il-PŻR tar-Rumanija inkluda deskrizzjoni tal-bżonn ta’ investimenti infrastrutturali, inkluża xi kwantifikazzjoni tal-bżonnijiet. Ir-rati ta’ kofinanzjament kienu stabbiliti fil-livell ta’ assi, u ttieħed kont tal-kriterji makroekonomiċi.

Ara wkoll it-tweġiba komuni tal-Kummissjoni fir-rigward tal-paragrafi 20 sa 22.

29

Il-proġetti jistgħu jiġu ffinanzjati permezz tas-sostenn tal-FAEŻR u/jew riżorsi nazzjonali. Dan ma jfissirx li l-proġetti kienu se jiġu implimentati anki fin-nuqqas ta’ fondi PŻR. Il-Kummissjoni hija tal-fehma li kriterji tal-għażla xierqa huma mezz essenzjali biex ikun żgurat li s-sostenn ikun immirat b’mod effettiv. L-iċċekkjar tal-kapaċità ta’ finanzjament ta’ applikanti individwali m’għandhiex twassal għal piż amministrattiv sproporzjonat għall-Awtoritajiet Maniġerjali.

Kaxxa 4

Fil-każ ta’ Sqallija, l-awtoritajiet Taljani identifikaw finanzjament doppju u għalhekk il-proġetti kkonċernati ġew esklużi mill-għajnuna mogħtija taħt il-PŻR.

31

It-twaqqif ta’ kriterji ta’ demarkazzjoni huwa mod possibbli li bih il-finanzjament doppju jista’ jiġi evitat. Madankollu, jistgħu jseħħu koinċidenzi ta’ fondi pubbliċi basta jiġi evitat il-finanzjament doppju tal-istess affarijiet, għax dan mhux neċessarjament ifisser li jkun hemm nuqqas ta’ valur miżjud mill-interventi differenti.

31 L-ewwel punt

Skont l-Artikolu 56 tar-Regolament (KE) Nru 1698/2005, il-FAEŻR jiffinanzja biss “infrastruttura żgħira” fil-miżura “servizzi bażiċi”. Għal din ir-raġuni l-PŻR Sassonja waqqaf limitu massimu għal dawn it-tipi ta’ proġetti. Dan ma jwaqqafx lill-FEŻR milli tagħti sostenn lil proġetti integrati.

31 It-tieni punt

Il-kriterji ta’ demarkazzjoni stabbiliti minn Sqallija fil-PŻR huma ċari, u ma jħallux li jsiru koinċidenzi ta’ fondi pubbliċi. L-Awtorità Maniġerjali hija responsabbli għall-implimentazzjoni ta’ kontrolli xierqa biex ikun żgurat li d-demarkazzjoni tiġi rrispettata.

31 It-tielet punt

Il-PŻR Pollakk 2007-13 għandu regoli ta’ demarkazzjoni rigward:

a)it-tip ta’ proġett: pereżempju infrastruttura skeletru tal-broadband għall FEŻR; “l-aħħar mil” għall-FAEŻR;

b)lokalizzazzjoni: pereżempju l-broadband f’żoni rurali “bojod” (jiġifieri mingħajr aċċess għall-broadband).

Dan ifisser li proġett wieħed jista’ biss jiġi ffinanzjat minn sors wieħed fi kwalunkwe żmien.

32

L-Artikolu 60 tar-Regolament 1698/2005 jirreferi għall-obbligu li jiġu stabbiliti kriterji ta’ demarkazzjoni biss b’rabta ma’ strument ta’ sostenn tal-UE. Il-ġestjoni ta’ fondi nazzjonali u t-twaqqif ta’ strutturi ta’ koordinazzjoni nazzjonali/reġjonali huma fir-responsabbiltà tal-Istati Membri. Il-koinċidenza bejn fondi tal-UE u nazzjonali f’żona partikolari ma tippreġudikax il-komplementarjetà ladarba l-finanzjament doppju tal-istess operazzjoni jiġi evitat.

33

Bosta Stati Membri ħadu azzjonijiet biex jiżguraw il-komplementarjetà bejn il-fondi, eż:

—Ir-Rumanija waqqfet mekkaniżmu mmirat biex iġib ’il quddiem il-komplementarjetà.

—L-Italja waqqfet qafas li fi ħdanu l-programmi reġjonali b’sostenn mill-UE kollha jistgħu jaħdmu f’sinerġija biex jiksbu għanijeit komuni.

35

Il-koordinazzjoni kellha tiġi żgurata fil-livell nazzjonali u/jew reġjonali. L-Istati Membri u/jew ir-reġjuni qegħin jikkunsidraw flimkien il-bżonn għal komplementarjetajiet fuq il-bażi tad-demarkazzjoni. Spiss, approċċi integrati fil-livell reġjonali u lokali ġew segwiti, bil-mira li jiġi ottimizzat il-kofinanzjament tal-UE.

36

Fir-rigward tar-Rumanija, dan l-eżempju waħdu ma jfissirx li ma hemm l-ebda komplementarjetà bejn il-fondi.

Fir-rigward ta’ Sqallija, il-Kummissjoni talbet lir-reġjun jikklarfika fl-abbozz tal-PŻR tal-2014–20 li ma jista’ jingħata l-ebda sostenn għar-ristrutturar ta’ toroq li qegħdin f’kundizzjoni ħażina minħabba n-nuqqas ta’ manutenzjoni regolari jew għal toroq ġodda f’żoni li huma moqdija minn toroq li qegħdin f’kundizzjoni ħażina minħabba n-nuqqas ta’ manutenzjoni.

38

Bejn l-2007 u l-2013, il-programmi setgħu biss jiġu approvati fil-preżenza ta’ analiżi tal-bżonnijiet li jappoġġjaw b’mod sodisfaċenti l-għażliet strateġiċi tal-Istati Membri. Jistgħu jiġu aċċettati biss koinċidenzi bejn fondi għall-istess tip ta’ operazzjonijiet, basta dawn ma jwasslux għal finanzjament doppju tal-istess azzjonijiet.

Bejn l-2007 u l-2013, il-komplementarjetà bejn l-istrumenti ta’ sostenn Komunitarji ġiet imfittxa permezz tal-istabbiliment ta’ kriterji ta’ demarkazzjoni.

Ara wkoll it-tweġiba komuni tal-Kummissjoni fir-rigward tal-paragrafi 20 sa 22.

40

Is-sostituzzjoni mhux neċessarjament iġġib magħha n-nuqqas ta’ valur miżjud mill-fondi differenti. Is-sostituzzjoni kienet meħtieġa f’xi każi minħabba sitwazzjoni diffiċli tal-finanzi pubbliċi ta’ bosta Stati Membri u Reġjuni.

41

Il-komplementarjetà fl-intervent minn bosta fondi hija meqjusa fil-Ftehimiet ta’ Sħubija u fil-livell tal-programmi operazzjonali u ta’ żvilupp rurali.

Il-Ftehim ta’ Sħubija Rumen fih tagħrif dwar sinerġiji bejn fondi differenti u dettalji dwar mekkaniżmi ta’ koordinazzjoni. Barra minn hekk, fil-livell ta’ fiches ta’ miżuri individwali, ir-Rumanija indikat li jista’ jkun hemm komplementarjetà u koordinazzjoni ma’ fondi oħra.

Il-kwistjoni tal-komplementarjetà ġiet diskussa b’mod estensiv mal-Istati Membri waqt in-negozjati dwar il-PŻR tal-2014–2020. Il-Kummissjoni tat gwida xierqa lill-Istati Membri dwar dawn il-kwistjonijiet.

L-abbozz tal-PŻR 2014–2020 għal Sqallija, li l-approvazzjoni tiegħu għadha għaddejja fil-waqt li sar l-awditu, fil-fatt jagħti deskrizzjoni tal-mekkaniżmi biex iġibu ’l quddiem il-komplementarjetà bejn il-fondi tal-UE differenti.

Kaxxa 7 – L-Italja (Sqallija)

Il-kundizzjonijiet ta’ eliġibbiltà u l-kriterji tal-għażla huma biss dawk definiti fil-PŻR ta’ Sqallija, kif approvat mill-Kummissjoni. Is-sejħa għall-proposti m’għandhiex tistipola kundizzjonijiet ta’ eliġibbiltà b’żieda jew minflok dawk definiti fil-PŻR. Lanqas m’għandu r-reġjun jimplimenta miżuri PŻR skont kriterji li mhumiex previsti mill-fiche ta’ miżura relevanti kif deskritt fil-PŻR. Hija r-responsabbiltà tal-Awtorità Maniġerjali li tiżgura l-implimentazzjoni korretta tal-Programm.

45

Id-dgħufijiet identifikati huma mistennija li jiġu indirizzati fil-PŻR tal-2014–2020. L-Artikolu 49 tar-Regolament (UE) Nru 1305/2013 jirrikjedi li l-kriterji tal-għażla jiġu applikati skont proċedura trasparenti u evidenzjata sew. Barra minn hekk, il-gwida tal-Kummissjoni dwar il-kriterji tal-eliġibbiltà u tal-għażla għall-PŻR tal-2014 sal-2020 issemmi b’mod speċifiku li l-kriterji tal-għażla għandhom jiġu applikkati saħansitra meta l-Awtorità Maniġerjali tkun l-uniku benefiċjarju.

47

Fil-Polonja, il-benefiċjarji ta’ din il-miżura kienu korpi reġjonali responsabbli għall-infrastruttura tal-ilma, li huma, fost l-oħrajn, responsabbli għall-għażla kif suppost tal-proġetti.

48

Hija r-responsabbiltà tal-Istati Membri u r-Reġjuni li jiżguraw li l-kriterji tal-għażla jiġu applikati korrettement biex jiżguraw li huma biss il-proġetti tal-aħjar kwalità li jirċievu sostenn mill-FAEŻR. Il-Kummissjoni pprovdiet gwida lill-Istati Membri fir-rigward tal-applikazzjoni tal-kriterji tal-għażla xierqa.

Kaxxa 9 – L-Italja (Sqallija)

Fil-laqgħa tal-Kumitat ta’ Monitoraġġ f’Ġunju 2013, l-Awtorità Maniġerjali infurmat lill-Kummissjoni dwar l-applikazzjoni korretta tal-kriterji tal-għażla kollha previsti mill-PŻR. Barra minn hekk, kull sejħa għall-proposti ġdida wara Ġunju 2013 għal miżuri taħt l-Assi 1 u 3 inkludiet livell limitu minimu ta’ punti biex iktar tiġi żgurata l-kwalità tal-proġetti magħżula.

50

Il-Kummissjoni ħarġet gwida dwar ir-raġonevolezza tal-kosti li tindirizza l-bżonn li jsiru verifiki abbażi tar-riskju skont l-ammonti u l-intensitajiet tal-għajnuna involuti.

51

Fil-gwida tagħha dwar il-kontrolli u l-penali tal-Iżvilupp Rurali, il-Kummissjoni tħeġġeġ lill-Istati Membri jkollhom bażijiet ta’ dejta affidabbli u, jekk possibbli, jikkomplementaw din is-sistema bi tqabbil ta’ offerti u opinjonijiet esperti.

Kaxxa 11 – Spanja (Extremadura)

Waqt il-proċess tal-approvazzjoni tal-PŻR 2014–2020 ta’ Extremadura, il-Kummissjoni indirizzat il-kwistjoni tal-għoti dirett tal-għajnuna lil kumpaniji tal-istat, b’mod partikolari fir-rigward tal-ġustifikazzjoni tal-prezzijiet. Din id-dgħufija hija mistennija li tiġi indirizzata fil-PŻR 2014–2020.

56

Minkejja li r-rekwiżit li jkun hemm sottomissjoni ta’ pjan ta’ manutenzjoni jista’ jitqies bħala prattika tajba għal ċerti investimenti, ma hemm l-ebda obbligu legali li din issir.

57

Il-Kummissjoni wkoll identifikat dan ir-riskju, u b’segwitu tas-sejbiet speċifiċi tal-Qorti dwar din il-Kwistjoni, ġie inkluż fil-Pjan ta’ Azzjoni dwar ir-Rata ta’ Erruri Rumen.

58

Il-PŻR 2014–2020 ta’ Sqallija kien għadu ma ġiex approvat meta sar l-awditu. Wara n-negozjati mal-awtoritajiet reġjonali, ġie deċiż li l-kosti ta’ dawn il-proġetti mhux se jiġu appoġġjati taħt il-PŻR tal-2014–2020.

60

Skont l-Artikolu 71 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013, fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2014–2020, il-perjodu ta’ ħames snin ma jistax jibda fil-waqt li ssir l-approvazzjoni tal-applikazzjoni, iżda se jibda meta jsir l-aħħar pagament lill-benefiċjarju.

61

Waqt in-negozjati tal-perjodu ta’ programmazzjoni 2014–2020, il-Kummissjoni ħeġġet lill-Istati Membri jħaffu l-proċessi amministrattivi sabiex il-benefiċjarji jkunu jistgħu jimplimentaw l-operazzjonijiet mill-bidu tal-perjodu ta’ programmazzjoni.

62

Filwaqt li l-istipulazzjoni ta’ skadenzi amministrattivi tista’ titqies bħala prattika tajba, ma hemmx provvedimenti legali li jagħtu s-setgħa lill-Kummissjoni biex iġġiegħel lill-Istati Membri jistipulaw dawn l-iskadenzi.

63

Waqt il-laqgħat annwali ta’ rieżami u l-laqgħat tal-Kumitati ta’ Monitoraġġ, l-Istati Membri ġew imfakkra dwar l-importanza li l-implimentazzjoni issir fil-ħin sabiex ikun żgurat li l-Programmi jsiru b’suċċess u li l-fondi tal-UE jintużaw b’mod effiċjenti.

67

L-awditi tal-Kummissjoni sabu dgħufijiet li jixbhu lil dawk li identifikat il-Qorti, bħal nuqqas ta’ konformità fir-rigward tal-għażla tal-proġetti, u r-raġonevolezza tal-kosti jew in-nonkonformitajiet mal-provvedimenti tal-akkwist pubbliku. Abbażi tas-sejbiet ta’ dawn l-awditi, l-Istati Membri li ġew awditjati impenjaw ruħhom li jieħdu miżuri rimedjali sabiex itejbu l-prestazzjoni tal-oqsma hawn fuq imsemmija.

70

L-unika modifika pendenti fil-liġi (nazzjonali) tal-akkwist pubbliku fil-Polonja daħlet fis-seħħ fid-19 ta’ Ottubru 2014. Il-valutazzjoni min-naħa tal-Kummissjoni għadha għaddejja.

Fl-2015, ir-Rumanija fil-fatt żviluppat, flimkien mas-servizzi tal-Kummissjoni, Pjan ta’ Azzjoni msaħħaħ għal din il-kundizzjonalità ex ante. Dan ġie adottat mill-awtoritajiet Rumeni fid-9 ta’ Lulju 2015, u issa qiegħed jiġi implimentat għall-programmi FSIE kollha.

71

Il-valutazzjoni tar-raġonevolezza tal-kosti ġiet fil-biċċa l-kbira tagħha koperta fil-gwida dwar il-kontrolli u l-penali għall-iżvilupp rurali, li tinkludi wkoll informazzjoni dwar l-użu tal-prezzijiet ta’ referenza.

72

Il-proġetti infrastrutturali jridu jiżguraw li matul il-ħames snin wara l-aħħar pagament, ma jkunx hemm tibdil sostanzjali fil-proġett li jaffettwalhom in-natura, l-objettivi jew il-kundizzjonijiet tal-implimentazzjoni b’tali mod li jimminaw l-objettivi oriġinali tagħhom. Dan għandu jiġi vverifikat permezz ta’ kontrolli ex post fuq bażi ta’ kampjuni, kif jiddisponi l-Artikolu 52 tar-Regolament (UE) Nru 809/2014.

It-tweġiba komuni tal-Kummissjoni għall-paragrafi 79 u 81

Fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2007–2013, il-qafas komuni ta’ monitoraġġ u evalwazzjoni (CMEF) kien karatteristika ġdida. Xi Stati Membri kellhom x’jitgħallmu dwar il-metodoloġija tal-ġbir u l-ipproċessar ta’ dejta, u l-użu tar-riżultati ta’ evalwazzjoni.

L-informazzjoni disponibbli permezz tas-sistema ta’ monitoraġġ u evalwazzjoni, għalkemm mhux kompluta u mhux bilfors dejjem affidabbli, kienet l-aħjar waħda disponibbli f’dan l-istadju, meta wieħed iqis il-limitazzjonijiet finanzjarji u prattiċi. Il-Kummissjoni pproponiet soluzzjonijiet għal numru ta’ problemi relatati mas-sistema ta’ Monitoraġġ u Evalwazzjoni għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014–2020, madankollu, dejjem se jkun hemm il-ħtieġa li jinsab bilanċ bejn il-benefiċċji tal-monitoraġġ u l-evalwazzjoni u l-kostijiet u l-piż amministrattiv relatati miegħu.

80

Fl-ittri ta’ osservazzjoni tagħha indirizzati lill-Istati Membri rigward ir-Rapporti dwar il-Progress Annwali, il-Kummissjoni stiednet lill-Awtoritajiet iħaffu l-proċess tal-kwantifikazzjoni tal-indikaturi.

Kaxxa 15

Il-fatt li jgħixu biss ftit mijiet f’villaġġ li fih tinbena triq ma jagħtix informazzjoni dwar kemm nies fil-fatt jużawha jew jistgħu jużawha. Mhumiex biss il-popolazzjonijiet rurali li jgawdu minn servizzi mtejba f’żoni rurali.

L-għadd doppju tal-popolazzjoni rurali għall-għanijiet tal-M322 (tiġdid tal-villaġġi) kien intiż u huwa riżultat tal-metodoloġija li ġiet adottata.

83

Ma hemmx rekwiżit legali biex jiġu stipulati miri kwantifikati għal kull proġett individwali. Is-CMEF jipprevedi li l-Awtorità Maniġerjali tistipula l-miri fil-livell tal-PŻR.

Kif muri fl-Anness II tar-rapport, erbgħa minn ħames proġetti Pollakki kellhom riżultati kwantifikabbli, bl-unika eċċezzjoni marbuta mal-infrastruttura kulturali/sportiva.

85

Għas-Sistema Komuni ta’ Monitoraġġ u Evalwazzjoni (CMES) 2014–2020, l-indikatur tar-riżultati l-ġdid “Bidla fir-rendiment agrikolu f’ażjendi agrikoli appoġġjati/unità annwali ta’ xogħol” se jiġi valutat minn evalwaturi esterni fl-2017, l-2019 u fl-evalwazzjonijiet ex post. Il-Kummissjoni tqis li din il-frekwenza hija xierqa meta wieħed jieħu kont tal-proporzjon bejn il-kosti u l-benefiċċji ta’ tali evalwazzjonijiet.

86

Iż-żewġ indikaturi 2014–2020 tas-CMES (l-indikaturi tal-output u r-riżultati “popolazzjoni rurali li tibbenefika minn servizzi/infrastrutturi mtejbin”) se jikkomplementaw lil xulxin. Dawn se jkejlu rispettivament l-għadd gross u nett tal-popolazzjoni li qiegħed jibbenefika għall-operazzjonijiet.

87

L-evalwazzjoni tal-effetti tal-miżuri se ssir abbażi tal-għanijiet tal-programmi li jikkontribwixxu għalihom. L-għanijiet huma definiti fil-livell ta’ oqsma ta’ prijorità li għalihom jiġu stabbiliti miri ex ante. Il-progress tal-programmi abbażi ta’ dawn il-miri huwa mmonitorat b’mod regolari. Dan l-approċċ jirrifletti orjentazzjoni lejn ir-riżultati tal-politika u jippermetti li jiġu indirizzati aħjar l-effetti kombinati tal-miżuri abbażi tal-għanijiet rilevanti.

L-Istati Membri jistgħu jiddefinixxu indikaturi speċifiċi għall-programm addizzjonali b’rabta ma’ sett ta’ miżuri ewlenin. Madankollu, dan m’għandux jintalab sistematikament għall-miżuri kollha sabiex il-kosti tal-monitoraġġ u l-evalwazzjoni jkunu jistgħu jinżammu raġonevoli. L-evalwaturi ex post se jkomplu jinvestigaw il-prestazzjoni ta’ kull miżura/submiżura.

Barra minn hekk, l-indikaturi kif definit fil-leġiżlazzjoni jew mill-Istati Membri huma biss il-punt tat-tluq għal evalwazzjoni. L-evalwaturi jistgħu jiġbru iktar tagħrif, pereżempju permezz ta’ studji ta’ każijiet.

88

L-evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu tat ħarsa ġenerali tajba tal-implimentazzjoni tal-PŻR. Madankollu, għal programmi multiannwali bħall-PŻR, ċerti riżultati (pereżempju l-Valur Gross Miżjud) u l-impatti jistgħu jiġu vvalutati u mkejla b’mod xieraq biss wara li jkun għadda biżżejjed żmien mill-implimentazzjoni.

89

Is-Sistema ta’ Monitoraġġ u Evalwazzjoni 2014–2020 tinkorpora għadd ta’ titjib meta mqabbel mas-CMEF 2007–2013:

—Rapporti Annwali ta’ Implimentazzjoni (AIR) imtejbin, li jinkorporaw sejbiet mill-evalwazzjonijiet se jieħdu post l-evalwazzjonijiet ta’ nofs it-terminu. L-ewwel AIR fl-2017 se jikkonċentra fuq elementi relatati mat-tmexxija tal-programmi, filwaqt li t-tieni AIR fl-2019 se jagħti valutazzjoni inizjali tal-impatt tal-PŻR.

—L-Istati Membri se jkunu meħtieġa jwettqu attivitajiet ta’ evalwazzjoni matul il-perjodu ta’ programmazzjoni b’konformità mal-Pjan ta’ Evalwazzjoni inkluż fil-PŻR.

—Il-valutazzjoni u r-rapportar tar-riżultati u l-impatti tal-politika se jkunu marbuta b’mod li iktar jixraq mal-istadju ta’ implimentazzjoni tal-PŻR.

Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

93

L-Istati Membri ġew imħeġġa li fil-PŻR tagħhom jinkludu l-iktar żoni rurali importanti biex jiġu żviluppati. Il-PŻR kellhom jidentifikaw iż-żoni li fihom l-użu tas-sostenn tal-UE għall-iżvilupp rurali jżid l-iktar valur. L-Istati Membri kellhom jagħżlu l-iktar operazzjonijiet relevanti biex jiġu ffinanzjati. Il-FAEŻR ippermetta l-finanzjament ta’ investimenti li jista’ jkun li ma kinux jiġu ffinanzjati mod ieħor.

94

Il-kondiviżjoni tal-aħjar prattiki tista’ ssir ex post, minħabba li l-investimenti infrastrutturali huma ta’ natura ta’ durata itwal, u l-benefiċċji tagħhom joħorġu fi stadju iktar tard. Madankollu, it-tagħlimiet meħuda mill-perjodu ta’ programmazzjoni preċedenti huma riflessi fil-qafas leġiżlattiv 2014–2020. In-Netwerk Ewropew għall-Iżvilupp Rurali jippromwovi l-qsim tal-prattiki tajbin fost l-Istati Membri u r-Reġjuni.

96

Il-koordinazzjoni kellha tiġi żgurata fil-livell nazzjonali u/jew reġjonali. L-Istati Membri u/jew ir-reġjuni qegħin jikkunsidraw flimkien il-bżonn għal komplementarjetajiet fuq il-bażi tad-demarkazzjoni. Spiss, approċċi integrati fil-livell reġjonali u lokali ġew segwiti, bil-mira li jiġi ottimizzat il-kofinanzjament tal-UE.

97

L-interventi li saru taħt il-PŻR huma kofinanzjati mill-Kummissjoni u l-Istati Membri. Fil-kuntest tal-iskarsezza tar-riżorsi finanzjarji nazzjonali, il-FAEŻR għamilha possibbli li l-Istati Membri u r-reġjuni jiffinanzjaw interventi f’żoni rurali, li jista’ jkun li ma kinux jiġu ffinanzjati mod ieħor, u b’hekk gawdew il-popolazzjonijiet lokali.

98

Fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2007–2013, l-Istati Membri ġew mitluba jiġġustifikaw il-prijoritajiet tal-investiment tagħhom abbażi ta’ analiżi tal-bżonnijiet SWOT. Fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2014–2020 ġew imsaħħa provvedimenti rigward il-programmazzjoni strateġika u koordinazzjoni effettiva fl-użu ta’ fondi differenti. Ir-riskju ta’ piż mejjet għandu jiġi kkunsidrat każ każ, skont it-tip ta’ investimenti kkonċernati u l-kundizzjonijiet lokali tal-investiment.

It-tweġiba komuni tal-Kummissjoni għall-paragrafi 99 u 100

Id-demarkazzjoni u l-komplementarjetajiet ġew dettaljati fid-dokumenti ta’ programmazzjoni tal-2007–2013. Filwaqt li s-sostenn minn fondi differenti għall-istess tip ta’ interventi mhux neċessarjament jikkomprometti l-valur miżjud tal-kontribuzzjonijiet, il-finanzjament doppju tal-istess investiment ġie eskluż grazzi għat-twaqqif ta’ linji ta’ demarkazzjoni. Is-sinerġiji ġew inkoraġġiti billi tħallew li jsiru interventi konġunti minn fondi differenti f’ċerti żoni, filwaqt li d-demarkazzjoni ġiet żgurata permezz tal-użu ta’ kriterji bħall-livelli massimi finanzjarji jew parametri fiżiċi.

Għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014–2020, il-kwistjoni tal-komplementarjetà u d-demarkazzjoni tqajmet fil-PŻR. Barra minn hekk, l-hekk imsejħa “Dokumenti ta’ Pożizzjoni tas-servizzi tal-Kummissjoni”, imħejjija għal kull Stat Membru kienu ta’ gwida dwar l-interventi koordinati tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (FSIE). L-Istati Membri għandhom jiżguraw il-komplementarjetà, il-konsistenza u l-konformità ma’ strumenti oħrajn tal-UE.

Rakomandazzjoni 1 (a)

Din ir-rakkomandazzjoni hi għall-Istati Membri.

Rakomandazzjoni 1 (b)

Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni u bdiet timplimentaha.

Ir-riskju ta’ piż mejjet għandu jiġi kkunsidrat każ każ, skont it-tip ta’ investimenti kkonċernati u l-kundizzjonijiet lokali tal-investiment. L-iskambju tal-aħjar prattiki fir-rigward tal-mitigazzjoni tar-riskju ta’ piż mejjet se jiġi promoss permezz tal-attivitajiet tan-Netwerk Ewropew għall-Iżvilupp Rurali.

Fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2014–2020 ġew rinfurzati mekkaniżmi biex jiġu żgurati komplementarjetajiet u koordinazzjoni aħjar bejn il-fondi permezz tal-Ftehimiet ta’ Sħubija, fejn l-Istati Membri jridu jiddeskrivu l-użu tal-FSIE sabiex jiżguraw il-komplementarjetà u s-sinerġiji tal-attivitajiet. Il-kwistjoni tal-komplementarjetà u d-demarkazzjoni tqajmet u koll fil-PŻR.

Filwaqt li l-prinċipju tal-addizzjonalità tar-riżorsi tal-PŻR għal fondi nazzjonali huwa indirizzat fil-livell tal-programm bl-applikazzjoni tar-rati ta’ kofinanzjament relevanti, il-Kummissjoni se tkompli tippromwovi l-effiċjenza fl-infiq fuq l-iżvilupp rurali.

Rakomandazzjoni 1 (c)

Din ir-rakkomandazzjoni hi għall-Istati Membri.

Rakomandazzjoni 1 (d)

Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni u bdiet timplimentaha.

Meta kienet qiegħda tistabbilixxi l-qafas legali għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014–2020, il-Kummissjoni ħadet il-passi meħtieġa biex ittejjeb il-koordinazzjoni bejn il-fondi differenti fir-rigward tas-sostenn għal infrastrutturi rurali.

Il-koordinazzjoni u l-komplementarjetà tal-Fondi tal-UE fil-livell tal-istrateġiji nazzjonali/reġjonali hija indirizzata mis-servizzi differenti tal-Kummissjoni. Madankollu, huwa f’idejn l-awtoritajiet nazzjonali/reġjonali li jinfurzaw tali koordinazzjoni/komplementarjetà fil-livelli tal-miżura/proġett meta jkunu qegħdin jiġu implimentati l-programmi.

Il-Kummissjoni se timmonitorja u tivvaluta regolarment l-implimentazzjoni fl-Istati Membri fil-qafas stabbilit għall-monitoraġġ u r-rapportar.

103

L-awditi tal-Kummissjoni identifikaw ukoll dgħufijiet fis-sistemi li twaqqfu fl-Istati Membri biex tiġi vvalutata r-raġonevolezza tal-kosti. F’xi każijiet, ġew imposti korrezzjonijiet finanzjarji.

It-titjib tal-kontrolli fuq ir-raġonevolezza tal-kosti u l-akkwist pubbliku huwa prijorità għall-Kummissjoni. Ingħata taħriġ lill-Awtoritajiet Maniġerjali u ’l-Aġenziji tal-Pagamenti dwar dawn il-kwistjonijiet, u nħarġet gwida speċifika. Fir-rigward tal-akkwist pubbliku, qegħdin jitħejjew: pjan ta’ azzjoni għall-Fondi SIE kollha, gwida speċifika għall-prattikanti, taħriġ u siti web apposta.

L-akkwist pubbliku huwa kundizzjonalità ex ante għall-Fondi SIE kollha, u fejn ma jkunx hemm biżżejjed aċċertament li l-proċeduri u l-istituzzjonijiet li hemm jistgħu jiġġestixxu l-fondi tal-UE b’mod effettiv u effiċjenti, b’rispett lejn il-legalità tat-tranżazzjonijiet, il-pagamenti lill-Istati Membri jistgħu jiġu sospiżi.

104

Minkejja li r-rekwiżit li jkun hemm sottomissjoni ta’ pjan ta’ manutenzjoni jista’ jitqies bħala prattika tajba għal ċerti investimenti, ma hemm l-ebda obbligu legali li din issir.

105

Filwaqt li l-istipulazzjoni ta’ skadenzi amministrattivi tista’ titqies bħala prattika tajba, ma hemmx provvedimenti legali li jagħtu s-setgħa lill-Kummissjoni biex iġġiegħel lill-Istati Membri jistipulaw dawn l-iskadenzi.

Rakkomandazzjoni 2 (a)

Din ir-rakkomandazzjoni hi għall-Istati Membri.

Rakkomandazzjoni 2 (b)

Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni.

Il-Kummissjoni qed timplimenta r-rakkomandazzjonijiet magħmula fir-rapport speċjali 22/2014 billi toffri taħriġ speċifiku għall-Awtoritajiet Amministrattivi u l-Aġenziji ta’ Pagament, valutazzjonijiet imsaħħa dwar il-verifikabbiltà u l-kontrollabbiltà tal-miżuri u l-promozzjoni tal-użu ta’ għażliet simplifikati tal-kostijiet. Barra minn hekk, is-sistemi fis-seħħ biex jiġi żgurat li l-kostijiet tal-proġetti jkunu raġonevoli ser ikunu evalwati fil-qafas tal-verifiki ta’ konformità. Se jiġu applikati korrezzjonijiet finanzjarji f’każijiet ta’ nuqqas ta’ konformità.

Rakkomandazzjoni 2 (c)

Din ir-rakkomandazzjoni hi għall-Istati Membri.

Rakkomandazzjoni 2 (d)

Din ir-rakkomandazzjoni hi għall-Istati Membri.

It-tweġiba komuni tal-Kummissjoni għall-paragrafi 107 u 108

L-informazzjoni disponibbli permezz tas-sistema ta’ monitoraġġ u evalwazzjoni kienet l-aħjar waħda disponibbli f’dan l-istadju, meta wieħed iqis il-limitazzjonijiet finanzjarji u prattiċi. Il-Kummissjoni pproponiet għadd ta’ titjib fis-sistema ta’ Monitoraġġ u Evalwazzjoni għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014–2020 filwaqt li qieset il-bżonn li jinstab bilanċ bejn il-benefiċċji tal-monitoraġġ u l-evalwazzjoni, u l-ispejjeż u l-piż amministrattiv marbutin magħhom.

109

Is-Sistema ta’ Monitoraġġ u Evalwazzjoni 2014–2020 tinkorpora għadd ta’ titjib.

Rapporti Annwali ta’ Implimentazzjoni mtejbin (AIR) se jinħarġu fl-2017 u l-2019, u dawn se jinkorporaw is-sejbiet tal-evalwazzjonijiet. L-ewwel rapport se jikkonċentra fuq it-tmexxija tal-programmi, u t-tieni wieħed dwar il-valutazzjoni tal-impatt tal-PŻR. L-Istati Membri se jkunu meħtieġa jwettqu attivitajiet ta’ evalwazzjoni matul il-perjodu ta’ programmazzjoni b’konformità mal-Pjan ta’ Evalwazzjoni inkluż fil-PŻR. Il-valutazzjoni u r-rapportar tar-riżultati u l-impatti tal-politika se jkunu marbuta b’mod li iktar jixraq mal-istadju ta’ implimentazzjoni.

Sabiex l-orjentazzjoni lejn ir-riżultati tal-politika jiġi mirfud iktar, il-valutazzjoni tagħha fir-rigward tal-objettivi tal-politika relevanti se jissaħħu.

Rakkomandazzjoni 3 (a)

Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni, madankollu, minħabba l-valur limitat li hemm meta l-miżuri jiġu vvalutati waħedhom, il-Kummissjoni hija tal-fehma li l-evalwazzjoni għandha ssir fil-livell tal-oqsma ta’ prijorità, li jirriflettu l-objettivi tal-politika. Barra minn dan, il-Kummissjoni tisħaq dwar l-importanza li għandha l-evalwazzjoni biex tiġi interpretata u analizzata d-dejta miġbura sabiex ikunu jistgħu jsiru konklużjonijiet dwar l-effettività jew l-effiċjenza.

Rakkomandazzjoni 3 (b)

Din ir-rakkomandazzjoni hi għall-Istati Membri.

QJ-AB-15-025-MT-E    ISSN 1977-5741

L-UE tikkofinanzja investimenti fl-infrastruttura rurali bl-għan li ttejjeb il-kompetittività tas-setturi agrikoli u tal-forestrija u li żżid il-kwalità tal-ħajja f’żoni rurali. Dan l-awditu eżamina jekk l-Istati Membri u l-Kummissjoni Ewropea kisbux valur għall-flus bil-fondi allokati. L-awditu sab li l-ħtieġa għal finanzjament mill-UE għall-iżvilupp rurali ma kinitx dejjem iġġustifikata b’mod ċar, il-koordinazzjoni ma’ fondi oħra kienet dgħajfa u l-proċeduri tal-għażla ma mmirawx il-finanzjament b’mod sistematiku lejn il-proġetti li kienu l-aktar kosteffettivi. Il-Kummissjoni u l-Istati Membri ma ġabrux informazzjoni adegwata dwar l-effettività jew l-effiċjenza tal-miżuri ffinanzjati, li jagħmilha diffiċli biex il-politika futura tiġi mmirata u biex il-baġit jiġi mmaniġġjat skont ir-riżultati.