IL-QORTI EWROPEA TAL-AWDITURI

12, rue Alcide De Gasperi

1615 Luxembourg

LUXEMBOURG

Tel. +352 4398-1

E-mail: eca-info@eca.europa.eu

Internet: http://eca.europa.eu

Twitter: @EUAuditorsECA

YouTube: EUAuditorsECA

Ħafna informazzjoni addizzjonali dwar l-Unjoni Ewropea hija disponibbli fuq l-Internet. Jista’ jsir aċċess għaliha permezz tas-server Europa (http://europa.eu).

Il-Lussemburgu: L-Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet tal-Unjoni Ewropea, 2016

Print | ISBN 978-92-872-4386-7 | ISSN 1831-0907 | doi:10.2865/0800 | QJ-AB-16-005-MT-C
PDF | ISBN 978-92-872-4394-2 | ISSN 1977-5741 | doi:10.2865/25458 | QJ-AB-16-005-MT-N
EPUB | ISBN 978-92-872-4390-4 | ISSN 1977-5741 | doi:10.2865/972033 | QJ-AB-16-005-MT-E

© L-Unjoni Ewropea, 2016

Ir-riproduzzjoni hija awtorizzata kemm-il darba jissemma s-sors oriġinali.

KIF GĦANDEK TAGĦMEL BIEX TIKSEB
IL-PUBBLIKAZZJONIJIET TAL-UE

Pubblikazzjonijiet bla ħlas:

•kopja waħda:
permezz tal-EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu);

•iżjed minn kopja waħda jew posters/mapep:
mir-rappreżentanzi tal-Unjoni Ewropea (http://ec.europa.eu/represent_mt.htm),
mid-delegazzjonijiet f’pajjiżi li mhumiex fl-UE (http://eeas.europa.eu/delegations/index_mt.htm),
billi tikkuntatja s-servizz Europe Direct (http://europa.eu/europedirect/index_mt.htm)
jew ċempel 00 800 6 7 8 9 10 11 (numru tat-telefown bla ħlas minn kullimkien fl-UE) (*).

(*)L-informazzjoni mogħtija hija b’xejn, kif ukoll it-telefonati ġeneralment huma b’xejn (għalkemm xi operaturi, kabini tat-telefown jew lukandi jistgħu jitolbu ħlas).

Pubblikazzjonijiet bi ħlas:

•permezz tal-EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu).

MT | 2016 | Nru 03

Rapport Speċjali

Il-ġlieda kontra
l-ewtrofikazzjoni fil-Baħar
Baltiku: tinħtieġ azzjoni
ulterjuri u aktar effettiva

(skont l-Artikolu 287(4), it-tieni subparagrafu, TFUE)

Tim tal-awditjar

Ir-rapporti speċjali tal-QEA jagħtu r-riżultati tal-awditi tal-prestazzjoni u tal-konformità tagħha, ta’ oqsma baġitarji jew suġġetti ta’ ġestjoni speċifiċi. Il-QEA tagħżel u tfassal dawn il-kompiti tal-awditjar biex ikollhom impatt massimu billi tqis ir-riskji għall-prestazzjoni jew għall-konformità, il-livell ta’ introjtu jew ta’ nfiq involut, l-iżviluppi li jkunu għad iridu jseħħu u l-interess politiku u pubbliku.

Dan l-awditu tal-prestazzjoni ġie prodott mill-Awla II tal-Awditjar — immexxija mill-Membru tal-QEA Henri Grethen — li tispeċjalizza fl-oqsma ta’ nfiq ta’ politiki strutturali, trasport u enerġija. L-awditu tmexxa mill-Membru tal-QEA Ville Itälä, b’appoġġ mill-Kap tal-kabinett tiegħu, Turo Hentilä u Outi Grönlund, Attaché; Alain Vansilliette, Maniġer Prinċipali; Maria del Carmen Jimenez, Kap tal-Kompitu; Krzysztof Zalega, Nils Odins, Zuzana Gullova, Tomasz Plebanowicz, Jean-François Hynderick u Vivi Niemenmaa, awdituri.

Mix-xellug għal-lemin: T. Hentilä, V. Niemenmaa, A. Vansilliette, V. Itälä, M. d. C. Jimenez, T. Plebanowicz, K. Zalega, J.-F. Hynderick.

Werrej

Glossarju u abbrevjazzjonijiet

Sommarju eżekuttiv

Introduzzjoni

Il-Baħar Baltiku u l-ewtrofikazzjoni

L-istrumenti legali tal-UE li jindirizzaw it-tniġġis tal-ilmijiet minn nutrijenti

L-istrumenti baġitarji tal-UE disponibbli għall-indirizzar tat-tniġġis tal-ilma minn nutrijenti

Ambitu u approċċ tal-awditjar

Osservazzjonijiet

Implimentazzjoni mill-Istati Membri tat-tnaqqis tal-iskariki ta’ nutrijenti fil-Baħar Baltiku

Progress limitat fit-tnaqqis tal-iskariki ta’ nutrijenti fil-Baħar Baltiku

Il-pjanijiet tal-Istati Membri għat-tnaqqis ta’ nutrijenti ma għandhomx ambizzjoni u indikaturi xierqa

L-Istati Membri miżjura jqisu parzjalment biss ir-rakkomandazzjonijiet tal-HELCOM fil-pjanijiet jew fil-qafas legali tagħhom

L-affidabbiltà tad-data ta’ monitoraġġ dwar l-iskariki ta’ nutrijenti fil-Baħar Baltiku mhijiex aċċertata

Effettività tal-azzjonijiet għat-tnaqqis tat-tniġġis minn nutrijenti li jinsabu f’ilma urban mormi

Il-biċċa l-kbira mill-Istati Membri għadhom mhumiex konformi mad-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi

L-impjanti tat-trattament tal-ilma mormi kofinanzjati mill-UE huma effettivi, iżda s-sostenibbiltà mhijiex dejjem garantita

Is-segwitu, mill-Kummissjoni, tal-implimentazzjoni tad-Direttiva mill-Istati Membri ma jsirx f’waqtu

L-appoġġ mill-UE għar-Russja u l-Belarussja huwa potenzjalment kosteffiċjenti, iżda għandu ambitu limitat ħafna meta mqabbel ma’ dak li hu meħtieġ u l-implimentazzjoni ta’ proġetti tieħu fit-tul

Effettività tal-azzjonijiet għat-tnaqqis tat-tniġġis tal-ilma minn nutrijenti agrikoli

Id-Direttiva dwar in-Nitrati mhijiex implimentata b’mod effettiv, minkejja s-segwitu relattivament b’suċċess min-naħa tal-Kummissjoni

Il-mekkaniżmu ta’ kundizzjonalità jgħin biex id-Direttiva dwar in-Nitrati u rekwiżiti oħra tal-fertilizzazzjoni jiġu infurzati, iżda mhuwiex effettiv għalkollox

Il-miżuri ta’ żvilupp rurali kofinanzjati mill-UE fil-perjodu 2007-2013 ftit kellhom effett fuq it-tnaqqis tat-tniġġis minn nutrijenti fil-korpi tal-ilma fl-Istati Membri miżjura

Il-valur miżjud tal-EUSBSR fir-rigward tat-tnaqqis tal-iskariki ta’ nutrijenti fil-Baħar Baltiku

Netwerk kumplessiv ta’ governanza u valur miżjud li huwa diffiċli li jiġi vvalutat

Proġetti emblematiċi jgħinu fid-disseminazzjoni ta’ prattiki tajbin, iżda l-impatt tagħhom fuq it-tnaqqis ta’ nutrijenti ma ġiex dimostrat

Jeħtieġ li l-programmi operazzjonali jqisu aħjar l-EUSBSR

Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

Anness I | — | Miri għat-tnaqqis tal-iskariki ta’ nutrijenti
Anness II | — | Xejra fl-iskariki tan-nitroġenu u tal-fosforu fil-Baħar Baltiku, skont il-pajjiż
Anness III | — | Kisba tal-limiti massimi tal-iskariki, skont is-sottobaċin
Anness IV | — | Konċentrazzjoni tan-nutrijenti fl-effluwent tal-impjanti tat-trattament tal-ilma mormi fil-bliet ewlenin tal-Istati Membri tal-UE madwar il-Baħar Baltiku (2013)
Anness V | — | Proġetti emblematiċi u proġetti oħra li huma sinifikanti għall-implimentazzjoni tal-EUSBSR

Ir-risposta tal-Kummissjoni

Glossarju u abbrevjazzjonijiet

Baċin tax-xmara: Iż-żona ta’ art li minnha l-ilma kollu tax-xeba’ jgħaddi minn ġewwa sekwenza ta’ nixxigħat, xmajjar u, possibilment, lagi għal ġol-baħar f’bokka unika tax-xmara, estwarju jew delta. Id-distrett huwa l-parti tal-baċin tax-xmara fi Stat Membru speċifiku.

BSAP: Pjan ta’ Azzjoni għall-Baħar Baltiku (ara l-paragrafu 8).

EUSBSR: Strateġija tal-UE għar-Reġjun tal-Baħar Baltiku (ara l-paragrafu 11).

HELCOM: Kummissjoni ta’ Helsinki (ara l-paragrafu 8).

Korp tal-ilma: Element diskret u sinfikanti tal-ilma tal-wiċċ. Dan jinkludi lagi, ġibjuni, nixxigħat, xmajjar, kanali, korpi transizzjonali tal-ilma u meded ta’ ilma kostali.

Prinċipju ta’ min iniġġes iħallas: Prinċipju stipulat fit-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (l-Artikolu 191.2). Fir-rigward tal-ilma mormi, dan il-prinċipju jiddetta li dawk li jiskarikaw l-ilma mormi għandhom iħallsu għat-tniġġis ikkawżat (pereżempju, l-unitajiet domestiċi għandhom iħallsu għas-servizzi ta’ trattament tal-ilma mormi bil-prezz tal-ilma mormi; l-impjanti tat-trattament tal-ilma mormi jħallsu imposta għat-tniġġis).

Programm ta’ miżuri: Il-parti tal-pjan ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara li tindika l-miżuri li huma meħtieġa biex il-korpi tal-ilma jiġu restawrati għal status tajjeb, filwaqt li jitqiesu l-karatteristiki tad-distrett tal-baċin tax-xmara. Jeħtieġ li jitħejjew programmi simili ta’ miżuri biex tiġi restawrata l-kwalità tal-ilmijiet marini.

Sorsi ta’ tniġġis: Hemm żewġ tipi prinċipali ta’ sors ta’ tniġġis li jinġarr mill-ilma:

Sorsi diffużi, li għalihom ma hemm l-ebda punt speċifiku ta’ skariku; l-akbar kontributuri huma attivitajiet agrikoli u tal-forestrija u abitazzjonijiet mhux konnessi man-netwerk tad-drenaġġ.

Sorsi puntiformi, li għalihom hemm punt speċifiku ta’ skariku; dawn huma skariki minn impjanti tat-trattament tal-ilma urban mormi u minn industriji u farms tal-ħut.

Status tal-ilma: Hija l-espressjoni ġenerali tal-istatus ta’ korp tal-ilma tal-wiċċ intern, kif determinata mill-istatus ekoloġiku u kimiku tiegħu. Għall-ilma marin, l-istatus tal-ilma jikkorrispondi għall-istatus ambjentali, li huwa bbażat fuq kriterji oħra għajr l-istatus tal-ilma tal-wiċċ intern.

Sommarju eżekuttiv

I

Hemm tmien Stati Membri tal-UE (id-Danimarka, l-Estonja, il-Finlandja, il-Ġermanja, il-Latvja, il-Litwanja, il-Polonja u l-Iżvezja) u r-Russja li għandhom il-fruntiera tagħhom fuq il-Baħar Baltiku. Il-Baħar Baltiku huwa wieħed mill-ibħra l-aktar imniġġsa tad-dinja. Il-ġlieda kontra l-ewtrofikazzjoni titqies bħala sfida sinifikanti. Id-Direttiva Kwadru tal-2008 dwar l-Istrateġija Marina għandha l-għan li tikseb status ambjentali tajjeb tal-ilmijiet marini tal-UE sal-2020. Skont dik id-Direttiva, jeħtieġ li l-Istati Membri jikkooperaw fil-livell ta’ reġjun u ta’ subreġjun biex jilħqu l-objettivi tad-Direttiva, bl-użu pereżempju, fejn ikun prattiku u xieraq, tal-istrutturi diġa stabbiliti skont il-Konvenzjonijiet dwar Ibħra Reġjonali. Għall-Baħar Baltiku, il-konvenzjoni rilevanti hija l-Konvenzjoni ta’ Helsinki (irregolata mill-Kummissjoni ta’ Helsinki (HELCOM)) u l-Pjan ta’ Azzjoni tagħha għall-Baħar Baltiku, li tirrikjedi t-tnaqqis tal-kargi ta’ nutrijenti mill-pajjiżi firmatarji.

II

Fl-2009, il-Kunsill Ewropew adotta strateġija makroreġjonali, jiġifieri l-Istrateġija tal-Unjoni Ewropea għar-Reġjun tal-Baħar Baltiku, bl-għan, b’mod partikolari, li jrawwen il-protezzjoni ambjentali, inkluż it-tnaqqis tal-kargi ta’ nutrijenti, billi jippromwovi żieda fil-kooperazzjoni bejn il-pajjiżi ġirien u soluzzjonijiet innovattivi.

III

Is-sorsi prinċipali tal-kargi ta’ nutrijenti li jikkawżaw l-ewtrofikazzjoni huma l-agrikoltura u l-ilma urban mormi. Fil-perjodu 2007-2013, il-kontribuzzjoni mill-UE għall-proġetti ta’ ġbir u trattament tal-ilma mormi fil-ħames Stati Membri li għandhom il-fruntiera tagħhom fuq il-Baħar Baltiku, u li bbenefikaw minn appoġġ mill-UE f’dan il-qasam kienet ta’ EUR 4.6 biljun. Il-miżuri ta’ żvilupp rurali, inkluża l-protezzjoni tal-ilma, għat-tmien Stati Membri kostali kollha tal-Baħar Baltiku ammontaw għal EUR 9.9 biljun.

IV

L-awditu tal-Qorti jwieġeb għall-mistoqsija dwar jekk l-azzjonijiet tal-UE kinux effettivi biex jgħinu lill-Istati Membri jnaqqsu l-kargi ta’ nutrijenti fil-Baħar Baltiku. Il-konklużjoni kumplessiva hija li dawn l-azzjonijiet wasslu għal progress limitat lejn it-tnaqqis ta’ nutrijenti fil-Baħar Baltiku.

V

Il-pjanijiet tal-Istati Membri, biex jintlaħqu l-miri tal-HELCOM, għat-tnaqqis ta’ nutrijenti huma bbażati fuq il-pjanijiet tagħhom ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara, imħejjija abbażi tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma. Dawn il-pjanijiet ma għandhomx ambizzjoni peress li jiffokaw fuq “miżuri bażiċi” għall-implimentazzjoni tad-Direttivi tal-UE, relatati mal-attivitajiet speċifiċi li jikkawżaw it-tniġġis minn nutrijenti, prinċipalment l-ilma urban mormi u l-agrikoltura. Hemm inqas fokus fuq miżuri għall-kontroll ta’ sorsi diffużi tan-nutrijenti u fuq “miżuri supplimentari” kif stipulat fid-Direttiva Qafas dwar l-Ilma. Il-miżuri huma stabbiliti abbażi ta’ informazzjoni insuffiċjenti. Huma għandhom ukoll nuqqas ta’ miri u ta’ indikaturi xierqa għall-valutazzjoni tal-kisbiet li saru fit-tnaqqis tal-kargi ta’ nutrijenti fl-ilmijiet.

VI

Azzjonijiet għat-tnaqqis tal-kargi ta’ nutrijenti minn agglomerazzjonijiet urbani wasslu għal tnaqqis ta’ nutrijenti. Bosta agglomerazzjonijiet japplikaw standards ogħla minn dawk stabbiliti fid-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi meta jittrattaw l-ilma urban mormi. Madankollu, minkejja finanzjament sinifikanti mill-UE, l-Istati Membri li ngħaqdu mal-UE fl-2004 qed idumu biex jimplimentaw id-Direttiva. Barra minn hekk, mhux l-Istati Membri kollha tal-Baħar Baltiku li kienu meħtieġa jikkonformaw mad-Direttiva sal-2012 jagħmlu dan. Is-segwitu, mill-Kummissjoni, tal-implimentazzjoni tad-Direttiva mill-Istati Membri ma kienx f’waqtu. Fir-Russja u fil-Belarussja, l-azzjonijiet tal-UE fir-rigward tal-ilma urban mormi huma potenzjalment kosteffiċjenti, iżda għandhom ambitu limitat ħafna meta mqabbel ma’ dak li hu meħtieġ u l-implimentazzjoni ta’ proġetti tieħu fit-tul.

VII

L-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar in-Nitrati mill-Isttai Membri tal-Baħar Baltiku mhijiex effettiva għalkollox. Żoni rilevanti mhumiex iddefiniti b’mod xieraq u r-rekwiżiti ssettjati mill-Istati Membri fil-programmi tagħhom ta’ azzjoni mhumiex stretti biżżejjed. Fir-rigward tar-rekwiżiti tal-fertilizzazzjoni bin-nutrijenti, l-effett ta’ deterrent tal-mekkaniżmu ta’ kundizzjonalità mhuwiex biżżejjed, minħabba li l-livell ta’ nonkonformità jibqa’ għoli. Għalkemm il-pjanijiet kollha ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara jinkludu miżuri supplimentari intenzjonati li jindirizzaw il-kargi ta’ nutrijenti mill-agrikoltura, huma ma ġewx immirati biżżejjed lejn żoni identifikati bħala li jeħtiġuhom. Barra minn hekk, l-ebda Stat Membru ma uża l-possibbiltà skont ir-regolamenti tal-UE li jagħmel xi wħud minn dawk il-miżuri obbligatorji għall-azjendi agrikoli li jinsabu f’dawn iż-żoni.

VIII

L-Istrateġija tal-Unjoni Ewropea għar-Reġjun tal-Baħar Baltiku qed iżżid l-importanza politika tal-istatus ambjentali tal-Baħar Baltiku u tal-kooperazzjoni reġjonali, iżda, sa issa, huwa diffiċli li l-valur miżjud tagħha fuq it-tnaqqis tal-iskariki ta’ nutrijenti jiġi vvalutat.

IX

Aħna nagħmlu għadd ta’ rakkomandazzjonijiet għat-titjib tal-effettività tal-azzjonijiet fil-ġlieda kontra l-ewtrofikazzjoni fil-Baħar Baltiku.

Introduzzjoni

Il-Baħar Baltiku u l-ewtrofikazzjoni

01

Il-Baħar Baltiku huwa wieħed mill-ibħra l-aktar imniġġsa tad-dinja u l-ewtrofikazzjoni titqies bħala l-akbar sfida tiegħu¹. Hemm disa’ pajjiżi li għandhom il-fruntiera tagħhom fuq il-Baħar Baltiku: tmien Stati Membri tal-UE (id-Danimarka, il-Ġermanja, l-Estonja, il-Latvja, il-Litwanja, il-Polonja, il-Finlandja u l-Iżvezja) u r-Russja. Il-Belarussja hija pajjiż kbir ieħor fiż-żona tal-iskular tal-Baħar Baltiku.

02

L-ewtrofikazzjoni hija proċess li jseħħ meta eċċess ta’ nutrijenti ġġenerati fil-biċċa l-kbira permezz ta’ attività umana, prinċipalment in-nitroġenu u l-fosforu, jidħlu f’korp tal-ilma. Konċentrazzjonijiet għoljin ta’ nutrijenti jwasslu għal proliferazzjoni intensa u potenzjalment tossika tal-algi (ara l-Istampa 1).

Stampa 1 — Ilma marin ewtrofiku

Sors: Il-HELCOM, ritratt minn SamuliKorpinen.

03

L-ewtrofikazzjoni tista’ tnaqqas b’mod sinifikanti l-utilità tal-baħar billi tnaqqas il-bijodiversità, tħassar id-dehra tal-kosta u tnaqqas l-istokkijiet tal-ħut. Is-sottobaċini tal-baħar l-aktar affettwati huma l-Golf tal-Finlandja, il-Golf ta’ Riga u ż-żona ċentrali l-aktar fonda tal-Baħar Baltiku, imsejħa l-Baħar Baltiku Ċentrali (ara l-Figura 1).

Figura 1

Ewtrofikazzjoni fil-Baħar Baltiku

Sors: Il-HELCOM. “What was the eutrophication status of the Baltic Sea in 2003-2007?” (X’kien l-istatus tal-ewtrofikazzjoni tal-Baħar Baltiku fl-2003-2007?) Pyhälä Minna, Frias Vega Manuel, Laamanen Maria, Fleming-Lehtinen Vivi, Nausch Günther u Norkko Alt (2010).

04

Is-sorsi prinċipali tan-nutrijenti fil-baħar huma kargi ta’ nutrijenti li jinġarru mill-ilma u li jkunu ġejjin mill-ilmijiet interni permezz ta’ xmajjar u skariki diretti mill-kosta. Il-kargi ta’ nutrijenti li jinġarru mill-ilma jirrappreżentaw 78 % tan-nitroġenu kollu u 95 % tal-fosforu kollu li jidħlu fil-Baħar Baltiku². Iż-żewġ sorsi l-aktar sinifikanti tal-kargi ta’ nutrijenti li jinġarru mill-ilma huma: sorsi diffużi, prinċipalment l-agrikoltura (45 % tan-nitroġenu kollu u 45 % tal-fosforu kollu), u sorsi puntiformi, prinċipalment ilma urban mormi (12 % tan-nitroġenu kollu u 20 % tal-fosforu kollu)³.

05

It-tibdil fil-klima jżid żewġ sfidi oħra. L-ewwel nett huwa previst li xtiewi iqsar u b’aktar xita se jwasslu għal inqas kisi bil-borra u s-silġ u għaldaqstant għal aktar skol miż-żoni tal-iskular tax-xmajjar. Dan se jirriżulta f’kargi dejjem akbar ta’ nutrijenti li jidħlu fil-baħar, li se jaggravaw l-ewtrofikazzjoni⁴. It-tieni nett, iż-żieda fit-temperaturi tal-baħar tipprovdi kundizzjonijiet aħjar għall-iżvilupp ta’ proliferazzjonijiet tal-algi, u twassal għal perjodu mtawwal ta’ żvilupp.

L-istrumenti legali tal-UE li jindirizzaw it-tniġġis tal-ilmijiet minn nutrijenti

06

Il-kwalità tal-ilmijiet marini tal-UE hija rregolata mid-Direttiva Kwadru tal-2008 dwar l-Istrateġija Marina⁵, li l-objettiv tagħha huwa li jiġi żgurat li l-ilmijiet marini tal-UE jilħqu status ambjentali tajjeb sal-2020. Id-Direttiva għadha fi stadju bikri tal-implimentazzjoni tagħha: sa Ottubru 2012, l-Istati Membri kellhom jirrappurtaw lill-Kummissjoni dwar id-determinazzjoni tagħhom ta’ status ambjentali tajjeb għall-ilmijiet marini, ibbażat fuq id-deskritturi proposti mid-Direttiva (li wieħed minnhom huwa l-ewtrofikazzjoni), valutazzjoni inizjali tal-istatus tal-ilmijiet marini tagħhom u l-miri ambjentali u l-indikaturi assoċjati tagħhom.

07

L-implimentazzjoni tad-Direttiva hija responsabbiltà tal-Istati Membri. Sa tmiem l-2015, huma kellhom iħejju programm ta’ miżuri biex jiksbu l-istatus ambjentali tajjeb. Dawn il-programmi jridu jintbagħtu lill-Kummissjoni sa Marzu 2016. Bħala prinċipju ġenerali, l-Istati Membri għandhom, sakemm ikun possibbli, jibnu fuq l-objettivi u l-attivitajiet tal-Konvenzjonijiet dwar Ibħra Reġjonali eżistenti.

08

Għall-Baħar Baltiku, ġiet iffirmata Konvenzjoni Reġjonali fl-1974: il-Konvenzjoni ta’ Helsinki dwar il-Protezzjoni tal-Ambjent Marin taż-Żona tal-Baħar Baltiku. Il-firmatarji attwali huma d-Danimarka, l-Estonja, l-Unjoni Ewropea, il-Finlandja, il-Ġermanja, il-Latvja, il-Litwanja, il-Polonja, ir-Russja u l-Iżvezja. Fl-2007, il-Kummissjoni ta’ Helsinki (HELCOM) li tirregola din il-Konvenzjoni pproponiet il-Pjan ta’ Azzjoni għall-Baħar Baltiku (BSAP) biex il-Baħar Baltiku jiġi restawrat għal status ambjentali tajjeb sal-2021. Dan il-pjan ġie adottat mill-firmatarji.

09

Biex jinkiseb l-istatus ambjentali tajjeb tal-ilmijiet marini huwa essenzjali li l-ilma minn xmajjar li jintefgħu fl-ibħra jkun ta’ kwalità tajba. Id-Direttiva Qafas tal-2000 dwar l-Ilma⁶ tipprovdi qafas għall-protezzjoni tal-ilma intern, l-ilma transizzjonali u l-ilma kostali. L-għan tagħha hu li tiżgura l-istatus tajjeb tal-ilma tal-wiċċ tal-ilma ta’ taħt l-art sal-2015 jew, f’ċerti każijiet eċċezzjonali, sal-2021 jew l-2027. L-Istati Membri l-ewwel kienu meħtieġa jfasslu pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara sa Diċembru 2009, billi jidentifikaw korpi tal-ilma f’riskju li ma jilħqux dak l-objettiv sal-2015, u jispeċifikaw il-pressjonijiet l-aktar sinifikanti li jaffettwawhom. B’mod simili bħal fid-Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija Marina, dawn il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara jinkludu programm ta’ miżuri biex jikkontribwixxu għall-ilħuq tal-objettivi tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma.

10

Dawn il-programmi jridu mill-inqas jinkludu l-miżuri meħtieġa għal implimentazzjoni sħiħa tad-direttivi diġà eżistenti li huma mmirati lejn il-preservazzjoni tal-kwalità tal-ilma u miżuri oħra li saru obbligatorji bid-Direttiva Qafas dwar l-Ilma (u b’mod partikolari miżuri għall-kontroll ta’ sorsi diffużi ta’ tniġġis)⁷. Id-direttivi diġà eżistenti jinkludu notevolment:

-id-Direttiva tal-1991 dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi⁸ fir-rigward tal-ġbir u t-trattament tal-ilma mormi minn agglomerazzjonijiet;

-id-Direttiva tal-1991 dwar in-Nitrati⁹ li tikkonċerna l-adozzjoni ta’ miżuri biex jiġi żgurat li l-bdiewa f’żoni agrikoli li jikkawżaw jew li huma f’riskju li jikkawżaw it-tniġġis fl-ilma min-nitrati (imsejħa “żoni vulnerabbli għan-nitrati”) jirrispettaw ir-rekwiżiti minimi li jikkonċernaw l-użu ta’ fertilizzanti tan-nitroġenu.

11

Fl-aħħar nett, l-Istrateġija tal-UE għar-Reġjun tal-Baħar Baltiku (EUSBSR) ġiet adottata mill-Kunsill Ewropew fl-2009. Din l-istrateġija tindirizza diversi objettivi taħt tliet temi: “Insalvaw il-Baħar”, “Nikkollegaw ir-Reġjun” u “Inżidu l-Prosperità”. Wieħed mis-subobjettivi tat-tema “Insalvaw il-Baħar”, imsejjaħ “Ilma Ċar fil-Baħar Baltiku”, adotta l-miri stipulati fil-BSAP fir-rigward tat-tnaqqis tal-iskariki ta’ nutrijenti. L-azzjoni tal-UE hija mfassla biex tippromwovi kooperazzjoni fost il-pajjiżi ġirien, kemm l-Istati Membri tal-UE kif ukoll il-pajjiżi mhux tal-UE.

L-istrumenti baġitarji tal-UE disponibbli għall-indirizzar tat-tniġġis tal-ilma minn nutrijenti

12

Il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali u l-Fond ta’ Koeżjoni taħt il-Politika ta’ Koeżjoni¹⁰ jistgħu jintużaw għall-kofinanzjament ta’ proġetti ta’ infrastruttura fil-qasam tal-ilma mormi bħala parti mill-programmi operazzjonali tal-Istati Membri. Il-kontribuzzjoni totali mill-UE għal proġetti ta’ ġbir u trattament tal-ilma mormi fl-Istati Membri li għandhom il-fruntiera tagħhom fuq il-Baħar Baltiku¹¹ kienet ta’ EUR 4.6 biljun fil-perjodu 2007-2013: il-Polonja, EUR 3.4 biljun; il-Latvja, EUR 0.6 biljun; il-Litwanja, EUR 0.4 biljun; l-Estonja, EUR 0.2 biljun u l-Ġermanja, EUR 0.04 biljun.

13

Il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali¹² jista’ jintuża biex jiffinanzja għadd ta’ miżuri tal-programmi ta’ żvilupp rurali li jista’ jkollhom impatt dirett jew inkella indirett fuq il-kwalità tal-ilma (prinċipalment miżuri relatati mat-“titjib fl-ambjent u l-pajżaġġ”¹³). Għal dak it-tip ta’ miżura, ġie allokat ammont ta’ EUR 9.9 biljun għat-tmien Stati Membri kostali kollha tal-Baħar Baltiku fil-perjodu 2007-2013¹⁴. L-ammont li ġie ddedikat speċifikament għall-indirizzar tal-protezzjoni tal-ilma mhuwiex disponibbli.

14

Fir-rigward tal-pajjiżi mhux tal-UE, il-Politika Ewropea tal-Viċinat toffri lir-Russja u lill-Belarussja għadd ta’ opportunitajiet biex jikkooperaw fil-qasam tal-ambjent. Dawn jinkludu s-settur mhux nukleari tas-Sħubija Ambjentali tad-Dimensjoni tat-Tramuntana, li għaliha l-UE sa issa kkontribwiet EUR 44 miljun, l-assistenza bilaterali/regionali u l-kooperazzjoni transkonfinali, li għalihom l-UE kkontribwiet EUR 14.5 miljun u EUR 3.5 miljun rispettivament matul il-perjodu 2003-2013¹⁵.

1 L-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent, “Nutrients in transitional, coastal and marine water (CSI 021)” (Nutrijenti f’ilmijiet transizzjonali, ilmijiet kostali u ilmijiet marini (CSI 021)). Evalwazzjoni ppubblikata f’Marzu 2013.

2 Il-HELCOM, Fifth Baltic Sea Pollution Load Compilation (Il-Ħames Kompilazzjoni tal-Kargi tat-Tniġġis fil-Baħar Baltiku) (PLC-5.5) aġġornata – 2015 (data tal-2010).

3 Il-HELCOM, Fifth Baltic Sea Pollution Load Compilation (Il-Ħames Kompilazzjoni tal-Kargi tat-Tniġġis fil-Baħar Baltiku) (PLC-5) – 2011 (data tal-2006).

4 Second Assessment of Climate Change for the Baltic Sea Basin (It-Tieni Evalwazzjoni tat-Tibdil fil-Klima għall-Baċin tal-Baħar Baltiku), BACC II Author Team, Regional Climate Studies, Springer International Publishing, 2015.

5 Id-Direttiva 2008/56/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Ġunju 2008 li tistabbilixxi Qafas għal Azzjoni Komunitarja fil-qasam tal-Politika tal-Ambjent Marin (ĠU L 164, 25.6.2008, p. 19).

6 Id-Direttiva 2000/60/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta’ Ottubru 2000 li tistabilixxi qafas għal azzjoni Komunitarja fil-qasam tal-politika tal-ilma (ĠU L 327, 22.12.2000, p. 1).

7 L-Artikolu 11.3(h) tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma.

8 Id-Direttiva tal-Kunsill 91/271/KEE tal-21 ta’ Mejju 1991 dwar it-trattament tal-ilma urban mormi (ĠU L 135, 30.5.1991, p. 40).

9 Id-Direttiva tal-Kunsill 91/676/KEE tat-12 ta’ Diċembru 1991 dwar il-protezzjoni tal-ilma kontra t-tniġġis ikkawżat min-nitrati minn sorsi agrikoli (ĠU L 375, 31.12.1991, p. 1).

10 Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 tal-11 ta’ Lulju 2006 li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew u l-Fond ta’ Koeżjoni u li jħassar ir-Regolament (KE) Nru 1260/1999 (ĠU L 210, 31.7.2006, p. 25); u r-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

11 Għall-erba’ Stati Membri li ngħaqdu mal-UE fl-2004 u l-Länder Ġermaniżi fiż-żona tal-iskular tal-Baħar Baltiku. It-tliet Stati Membri kostali l-oħra tal-Baħar Baltiku (id-Danimarka, il-Finlandja u l-Iżvezja) ma rċevewx fondi tal-UE għal proġetti relatati mal-ilma mormi.

12 Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1698/2005 tal-20 ta’ Settembru 2005 dwar appoġġ għall-iżvilupp rurali mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) (ĠU L 277, 21.10.2005, p. 1) u r-Regolament (UE) Nru 1305/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 dwar appoġġ għall-iżvilupp rurali mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1698/2005 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 487).

13 L-Assi 2 tal-programmi ta’ żvilupp rurali 2007-2013. Taħt dan l-assi, l-aspetti prinċipali li jridu jitqiesu jinkludu l-bijodiversità, l-immaniġġjar tas-siti ta’ NATURA 2000, l-azzjonijiet marbuta mad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma, il-protezzjoni tal-ilma u l-ħamrija u l-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima.

14 Il-Polonja (EUR 4.4 biljun), il-Finlandja (EUR 1.5 biljun), l-Iżvezja (EUR 1.3 biljun), il-Ġermanja (EUR 1.1 biljun), il-Litwanja (EUR 0.6 biljun), il-Latvja (EUR 0.4 biljun), id-Danimarka (EUR 0.3 biljun) u l-Estonja (EUR 0.3 biljun).

15 Sors: Il-QEA. Ammonti ta’ fondi tal-UE allokati għar-Russja u l-Belarussja permezz tat-TACIS u l-ENPI sa tmiem l-2013.

Ambitu u approċċ tal-awditjar

15

F’dan l-awditu, il-Qorti eżaminat il-punt sa fejn tnaqqsu l-kargi ta’ nutrijenti fil-Baħar Baltiku, u vvalutat l-effettività tal-azzjonijiet tal-UE li ġew implimentati mill-Istati Membri biex jinkiseb it-tnaqqis ta’ nutrijenti. Aħna indirizzajna l-mistoqsijiet tal-awditjar li ġejjin:

a)B’mod kumplessiv, l-Istati Membri rnexxielhom inaqqsu l-iskariki ta’ nutrijenti fil-Baħar Baltiku?

b)L-azzjonijiet tal-UE fir-rigward tal-ilma urban mormi kienu effettivi fit-tnaqqis tat-tniġġis minn nutrijenti fil-Baħar Baltiku?

c)L-azzjonijiet tal-UE fir-rigward tal-agrikoltura kienu effettivi fit-tnaqqis tat-tniġġis minn nutrijenti fil-Baħar Baltiku?

d)L-EUSBSR ipprovdiet valur miżjud fir-rigward ta’ azzjonijiet eżistenti għat-tnaqqis tal-iskariki ta’ nutrijenti fil-Baħar Baltiku?

16

Il-mistoqsijiet tagħna twieġbu abbażi ta’ evidenza miġbura permezz tal-mezzi elenkati hawn taħt:

-L-azzjonijiet tal-UE għat-tnaqqis tat-tniġġis mill-agrikoltura ġew eżaminati fil-Finlandja, fil-Latvja u fil-Polonja, filwaqt li l-azzjonijiet tal-UE għat-tnaqqis tat-tniġġis mill-ilma urban mormi ġew eżaminati biss fil-Latvja u fil-Polonja (b’mod partikolari, tliet impjanti tat-trattament fil-Latvja u sebgħa fil-Polonja), peress li l-Finlandja ma rċevietx fondi tal-UE għal dan l-iskop (ara n-nota 11 f’qiegħ il-paġna). L-appoġġ mill-UE għal proġetti, fir-Russja u fil-Belarussja, relatati mal-ilma mormi ġew eżaminati abbażi ta’ dokumenti li kellha l-Kummissjoni.

-Analiżijiet tad-data tal-prestazzjoni li tikkonċerna 18-il impjant addizzjonali tat-trattament tal-ilma urban mormi fil-bliet prinċipali taż-żona tal-iskular tal-Baħar Baltiku.

-Kwestjonarji mibgħuta lill-ħames Stati Membri tal-Baħar Baltiku li ma ġewx miżjura (id-Danimarka, il-Ġermanja, l-Estonja, il-Litwanja u l-Iżvezja), li jittrattaw il-pjanijiet tagħhom għall-infurzar tal-miri tal-HELCOM għat-tnaqqis ta’ nutrijenti.

-Analiżi ta’ dokumenti u intervisti mal-persunal tal-Kummissjoni, is-Segretarjat tal-HELCOM u esperti mill-Baltic Nest Institute¹⁶.

-Intervisti ma’ rappreżentanti mill-Uffiċċju tal-Awditjar Estonjan, li wettaq awditu simili fl-Estonja.

17

Il-kriterji li użajna biex inwieġbu l-mistoqsijiet ġew żviluppati minn leġiżlazzjoni, linji gwida tal-Kummissjoni u l-ftehimiet tal-HELCOM, kif ukoll mill-awditi preċedenti tagħna fil-qasam tal-protezzjoni tal-ilma¹⁷. Dawn jiġu spjegati aktar fid-diversi taqsimiet ta’ dan ir-rapport.

16 Il-Baltic Nest Institute huwa alleanza ta’ riċerka internazzjonali bejn iċ-Ċentru tal-Baħar Baltiku tal-Università ta’ Stokkolma, l-Aġenzija Żvediża għall-Immaniġġjar tal-Ilma u Marin, l-Università ta’ Aarhus u l-Istitut Finlandiż tal-Ambjent. Huwa jikkombina kompetenzi fid-dixxiplini rilevanti kollha għall-immaniġġjar tal-ekosistema marina. Il-prodotti tiegħu jiġu żviluppati b’mod partikolari f’kollaborazzjoni mal-HELCOM.

17 Notevolment: Ir-Rapport Speċjali Nru 3/2009 dwar l-effettività tal-infiq tal-Miżuri Strutturali fuq it-trattament tal-ilma mormi għall-perijodi ta’ programm 1994-1999 u 2000-2006; ir-Rapport Speċjali Nru 4/2014, “Integrazzjoni tal-objettivi tal-politika tal-UE dwar l-ilma fi ħdan il-PAK: suċċess parzjali”, ir-Rapport Speċjali Nru 2/2015, “Finanzjament mill-UE ta’ impjanti tat-Trattament tal-Ilma Urban Mormi fil-baċin tax-Xmara Danubju: aktar sforzi huma meħtieġa biex l-Istati Membri jingħataw għajnuna sabiex jilħqu l-objettivi tal-UE għall-politika tal-ilma mormi”; u r-Rapport Speċjali Nru 23/2015, “Il-kwalità tal-ilma fil-baċin tax-xmara Danubju: sar progress fl-implimentazzjoni tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma iżda għad fadal xi jsir” (http://eca.europa.eu).

Osservazzjonijiet

Implimentazzjoni mill-Istati Membri tat-tnaqqis tal-iskariki ta’ nutrijenti fil-Baħar Baltiku

18

Skont id-Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija Marina, jeħtieġ li l-Istati Membri jfasslu programm ta’ miżuri sa Diċembru 2015. Il-valutazzjoni mill-Kummissjoni tar-rappurtar li sar mill-Istati Membri kostali tal-Baħar Baltiku¹⁸ tikkonkludi li wieħed minnhom biss (il-Finlandja) stabbilixxa miri kwantifikati fir-rigward tal-kargi ta’ nutrijenti, li huma l-kawża prinċipali tal-ewtrofikazzjoni (ara l-paragrafu 6). Fin-nuqqas ta’ miri bħal dawn, il-Kummissjoni tqis li l-użu tal-miri tal-BSAP tal-HELCOM huwa prattika tajba (ara l-paragrafi 7 u 8). Aħna eżaminajna l-istadju attwali tal-implimentazzjoni ta’ din il-konvenzjoni, peress li din tista’ tintuża bħala bażi għall-programmi futuri ta’ miżuri.

19

Fl-2007, il-pajjiżi firmatarji tal-HELCOM qablu dwar żewġ strumenti prinċipali għall-ġlieda kontra l-ewtrofikazzjoni:

-Il-BSAP, li jinkludi skema ta’ tnaqqis ta’ nutrijenti li talloka miri għat-tnaqqis ta’ nutrijenti għal kull pajjiż, iddefiniti fil-livell tas-sottobaċin fir-rigward tal-iskariki medji tagħhom fil-perjodu ta’ referenza 1997-2003. Kull pajjiż kien meħtieġ Ifassal il-pjan tiegħu stess għat-tnaqqis ta’ nutrijenti sa tmiem l-2009 sabiex jilħaq il-miri tiegħu sal-2021. Ċifri, li tqiesu bħala proviżorji, ġew stabbiliti abbażi ta’ mudell xjentifiku¹⁹.

-L-implimentazzjoni ta’ prattiki rakkomandati mill-HELCOM għall-protezzjoni tal-ilmijiet kontra t-tniġġis minn diversi attivitajiet, inklużi l-ġbir u t-trattament tal-ilma mormi, l-użu ta’ fosfati fid-deterġenti, u l-użu ta’ fertilizzanti fl-agrikoltura.

20

Fl-2013, l-iskema ta’ tnaqqis ta’ nutrijenti tal-BSAP ġiet riveduta abbażi ta’ sett ġdid u aktar komplet tad-data kif ukoll approċċ imtejjeb ta’ mudellar²⁰. Il-pajjiżi firmatarji qablu li jnaqqsu l-iskariku annwali tan-nitroġenu fil-baħar bi 13 % (118 134 tunnellata/sena) u l-iskariku tal-fosforu b’41 % (15 178 tunnellata/sena) meta mqabbla mal-iskariki fil-perjodu ta’ referenza (910 344 tunnellata/sena u 36 894 tunnellata/sena rispettivament). Il-pajjiżi firmatarji qablu li jikkontribwixxu għal din il-mira billi jnaqqsu l-iskariki annwali proprji tagħhom tan-nitroġenu u tal-fosforu b’89 260 tunnellata/sena u b’14 374 tunnellata/sena rispettivament ripartiti skont is-sottobaċin, filwaqt li t-tnaqqis meħtieġ li jifdal isir prinċipalment mit-trasport marittimu u mill-pajjiżi mhux firmatarji²¹.

21

Il-livell tal-isforz meħtieġ mid-diversi pajjiżi jiddependi ħafna fuq il-lok tagħhom (jekk għandhomx il-fruntiera tagħhom fuq is-sottobaċini tal-Baħar Baltiku li huma ftit jew wisq affettwati mill-ewtrofikazzjoni) u fuq it-tnaqqis li sar fil-passat²². Dan ifisser li t-tnaqqis meħtieġ mid-Danimarka, mill-Finlandja u mill-Iżvezja kien limitat u kkonċentrat ħafna fis-sottobaċini bl-akbar ħtieġa għal tnaqqis, filwaqt li tnaqqis sinifikanti kien meħtieġ mil-Litwanja, mill-Polonja u mir-Russja (ara l-Anness I).

22

Aħna eżaminajna jekk l-Istati Membri kinux:

-għamlu progress lejn it-tnaqqis tal-iskariki tagħhom ta’ nutrijenti fil-Baħar Baltiku;

-adottaw pjanijiet xierqa għat-tnaqqis ta’ nutrijenti b’indikaturi korrispondenti għall-monitoraġġ tal-kisba tagħhom;

-applikaw rakkomandazzjonijiet tal-HELCOM għat-tnaqqis ta’ nutrijenti;

-ħejjew data affidabbli ta’ monitoraġġ.

Progress limitat fit-tnaqqis tal-iskariki ta’ nutrijenti fil-Baħar Baltiku

23

Data reċenti dwar l-iskariki annwali totali fil-Baħar Baltiku matul il-perjodu 1995-2012²³ turi xejra ’l isfel fl-iskariki tan-nitroġenu (9 %) u tal-fosforu (14 %). Il-Figuri 2 u 3 juru tqabbil bejn l-iskariki tan-nitroġenu u tal-fosforu fl-2012 u l-iskariki fil-perjodu ta’ referenza għal kull pajjiż. Tliet pajjiżi juru xejra ’l isfel għaż-żewġ nutrijenti (id-Danimarka, il-Polonja u l-Iżvezja), filwaqt li żewġ pajjiżi żiedu l-iskariki tagħhom għaż-żewġ nutrijenti (il-Latvja u r-Russja). Għall-pajjiżi l-oħra, ġiet osservata xejra ’l isfel għal wieħed biss min-nutrijenti. Data dettaljata hija ppreżentata fl-Anness II.

Figura 2

Tqabbil bejn l-iskariki tan-nitroġenu fil-perjodu ta’ referenza u fl-2012

Figura 3

Tqabbil bejn l-iskariki tal-fosforu fil-perjodu ta’ referenza u fl-2012

Sors: Il-QEA abbażi tad-data ppreżentata fit-48 Laqgħa tal-Kapijiet tad-Delegazzjoni tal-HELCOM 10.6.2015-11.6.2015, Tallinn.

24

Madankollu, id-data tal-HELCOM għall-2012 turi li sa issa l-ebda wieħed mill-pajjiżi firmatarji ma wettaq it-tnaqqis meħtieġ fis-sottobaċini kollha tal-baħar li huma partikolarment affettwati mill-ewtrofikazzjoni (il-Baħar Baltiku Ċentrali, il-Golf tal-Finlandja u l-Golf ta’ Riga), filwaqt li parti mit-tnaqqis tagħhom tal-iskariki ta’ nutrijenti tikkonċerna s-sottobaċini li għalihom ma kienx meħtieġ tnaqqis (l-Istretti tad-Danimarka u l-Baħar tal-Botnja) (ara l-Anness III).

25

Skont l-analiżi l-aktar reċenti tal-HELCOM, ġiet osservata xejra ’l isfel fil-kargi tan-nitroġenu u tal-fosforu minn sorsi ta’ tniġġis puntiformi filwaqt li l-iskariki tan-nitroġenu u tal-fosforu minn attivitajiet agrikoli baqgħu stabbli jew inkella żdiedu mill-1994 sal-2008²⁴. Informazzjoni aktar reċenti ppreżentata lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill fl-aħħar rapport dwar l-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar in-Nitrati (il-perjodu 2008-2011)²⁵ turi tnaqqis fin-nutrijenti fl-art agrikola u tnaqqis żgħir fil-konċentrazzjoni tan-nitrati fl-ilmijiet tal-wiċċ²⁶. Madankollu, dan it-titjib jidher li għadu ma influwenzax l-ewtrofikazzjoni tal-ilmijiet kostali u għadu ma rriżultax fi tnaqqis tal-iskariki ta’ nutrijenti fil-Baħar Baltiku. Għandu jiġi nnutat li applikazzjoni mnaqqsa ta’ nutrijenti fuq l-art tista’ tieħu bosta snin biex tirriżulta fi skariku imnaqqas ta’ nutrijenti fil-baħar.

Il-pjanijiet tal-Istati Membri għat-tnaqqis ta’ nutrijenti ma għandhomx ambizzjoni u indikaturi xierqa

26

Fit-tliet Stati Membri kollha miżjura, il-pjan għat-tnaqqis ta’ nutrijenti kien dokument ta’ politika ta’ livell għoli li ma ssettjax miri kwantifikati għat-tnaqqis ta’ nutrijenti ripartiti skont it-tip ta’ sors ta’ tniġġis, skont l-attività u skont iż-żona ġeografika. Il-ħames Stati Membri l-oħra adottaw pjanijiet simili għat-tnaqqis ta’ nutrijenti. Il-Polonja esprimiet riżervi dwar il-miri tagħha għat-tnaqqis ta’ nutrijenti fil-ivell tal-pajjiż u uffiċjalment għadha ma adottat l-ebda pjan speċifiku²⁷.

27

L-Istati Membri kollha tal-Baħar Baltiku jserrħu fuq il-programm ta’ miżuri inkluż fil-pjanijiet tagħhom ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara, li huma meħtieġa bid-Direttiva Qafas dwar l-Ilma bħala l-istrument prinċipali ta’ ppjanar biex jintlaħqu l-miri tal-HELCOM għat-tnaqqis ta’ nutrijenti. Tabilħaqq, biex jinkiseb status tajjeb tal-ilma fl-ilmijiet interni, f’konformità mad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma, jeħtieġ li jkun hemm tnaqqis sinifikanti ta’ kargi ta’ nutrijenti fix-xmajjar li jintefgħu fil-Baħar Baltiku, biex b’hekk dan jikkontribwixxi għall-ilħuq tal-miri tal-HELCOM għat-tnaqqis ta’ nutrijenti.

28

Għal xi Stati Membri, il-fatt li sempliċement jinkiseb l-istatus tajjeb meħtieġ bid-Direttiva Qafas dwar l-Ilma mhuwiex biżżejjed biex jintlaħqu l-miri tal-HELCOM għall-fosforu. Fil-każ tal-Polonja, skont l-esperti u l-awtoritajiet ambjentali Pollakki²⁸, l-ilħuq tal-miri tal-HELCOM jeħtieġ li l-konċentrazzjoni tal-fosforu fl-ilmijiet tax-xmajjar Oder u Vistula titnaqqas għal 0.07-0.08 mg/l, li huwa bejn wieħed u ieħor il-livell naturali, jiġifieri li ma jista’ jiġi skarikat assolutament l-ebda fosforu fix-xmajjar. Skont l-awtoritajiet nazzjonali, din l-analiżi tapplika wkoll għall-Ġermanja u l-Litwanja. Għalhekk, sabiex jiġu ssodisfati l-miri tal-HELCOM se jkun meħtieġ li jsiru sforzi addizzjonali biex jitnaqqsu l-kargi tal-fosforu fil-baħar.

29

Fir-rigward tal-kargi ta’ nutrijenti, il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara għall-2009 u l-programmi korrispondenti ta’ miżuri²⁹ li ġew eżaminati mill-Qorti jinkludu prinċipalment miżuri bażiċi għall-implimentazzjoni ta’ direttivi speċifiċi għall-UE fejn dawn kienu għadhom ma ġewx implimentati għalkollox. Fid-data tal-adozzjoni tal-pjanijiet tagħhom ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara, l-Estonja, il-Latvja u l-Polonja kienu għadhom ma implimentawx għalkollox id-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi (huma bbenefikaw minn perjodu tranżitorju (ara l-paragrafu 44)). Dawn il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara jinkludu wkoll miżuri għall-kontroll ta’ tniġġis diffuż (ara l-paragrafu 10) li madankollu kienu diġà stabbiliti qabel l-adozzjoni tal-pjanijiet. Fl-aħħar nett, huma jinkludu miżuri supplimentari, li fil-biċċa l-kbira jridu jiġu kofinanzjati mill-baġit tal-UE, u li jmorru lil hinn mir-rekwiżiti ta’ dawn id-direttivi, iżda li jikkonċernaw kważi esklussivament l-agrikoltura.

30

Dawn il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara kellhom bosta nuqqasijiet:

-Identifikazzjoni inkompleta ta’ sorsi ta’ tniġġis u klassifikazzjoni tal-istatus tal-ilma; b’mod partikolari, kwantifikazzjoni insuffiċjenti tal-iskariki ta’ nutrijenti fil-livell tal-korpi tal-ilma jew tas-sottobaċini tax-xmara. Dan jimplika li l-pjanijiet huma bażijiet dgħajfa għall-issettjar ta’objettivi u l-immirar ta’ miżuri.

-Nuqqas ta’ definizzjoni sistematika ta’ miżuri rimedjali fil-livell tal-korpi tal-ilma jew tas-sottobaċin, nuqqas ta’ miri speċifiċi tal-output għal diversi miżuri (għadd ta’ ettari li fihom għandha tiġi applikata l-miżura), u l-ebda ripartizzjoni ta’ spejjeż kumplessivi stmati fil-livell tal-miżuri individwali. Din id-data hija meħtieġa biex tiġi żgurata l-kosteffettività tal-miżuri fit-tnaqqis tal-iskariki ta’ nutrijenti fil-Baħar Baltiku u fl-immaniġġjar ta’ riżorsi finanzjarji, b’mod partikolari l-finanzjament mill-UE.

-Nuqqas ta’ miri u indikaturi fir-rigward tat-tnaqqis mistenni ta’ nutrijenti mid-diversi miżuri, ripartiti skont it-tip ta’ sors ta’ tniġġis, is-settur tal-attività u ż-żona ġeografika, jiġifieri baċini, sottobaċini u korpi tal-ilma³⁰.

Il-Kummissjoni³¹ u l-Qorti³² diġà ġibdu l-attenzjoni għal dgħufijiet simili fi pjanijiet oħra ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara.

31

Aħna nnutajna wkoll li, filwaqt li l-Istati Membri huma meħtieġa jivvalutaw il-progress tagħhom lejn l-issodisfar tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma abbażi tal-perċentwal tal-korpi tal-ilma bi status tajjeb f’kull baċin tax-xmara, huma mhumiex meħtieġa jissettjaw miri ta’ bażi, bħat-tnaqqis tal-kargi ta’ nutrijenti (jew oħrajn li mhumiex rilevanti għal dan l-awditu, bħat-tnaqqis ta’ kargi inkwintanti speċifiċi). Għalhekk, il-kontribut tal-miżuri fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara għat-tnaqqis tan-nutrijenti fil-Baħar Baltiku ma jistax jiġi vvalutat.

L-Istati Membri miżjura jqisu parzjalment biss ir-rakkomandazzjonijiet tal-HELCOM fil-pjanijiet jew fil-qafas legali tagħhom

32

Fir-rigward tat-trattament tal-ilma urban mormi, il-HELCOM għamlet rakkomandazzjonijiet lill-pajjiżi firmatarji tagħha li jmorru lil hinn mir-rekwiżiti tad-direttivi tal-UE. Dawk l-aktar sinifikanti huma ppreżentati fil-Kaxxa 1.

Kaxxa 1

Ir-rakkomandazzjonijiet tal-HELCOM fil-qasam tat-trattament tal-ilma mormi li jmorru lil hinn mir-rekwiżiti tad-direttivi tal-UE

Ir-Rakkomandazzjoni 28E/5 (tal-2007) tipproponi prattiki tajbin għal:

οl-iżvilupp u l-manutenzjoni ta’ sistemi tad-drenaġġ; u

οit-trattament tal-fosforu fl-ilma urban mormi skont id-daqs tal-impjant, pereżempju, li jirrakkomanda massimu ta’ 0.5 mg/l fl-effluwent skarikat minn impjanti tat-trattament tal-ilma mormi ta’ aktar minn 10 000 e.p, filwaqt li l-istandard fid-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi huwa ta’ 1 mg/l.

Ir-Rakkomandazzjoni 28E/7 (tal-2007) tipproponi standards għall-użu tal-polifosfati fid-deterġenti, li jridu jiġu introdotti gradwalment mill-pajjiżi firmatarji skont l-iskedi ta’ żmien nazzjonali. Il-pajjiżi firmatarji għandhom:

οjillimitaw il-kontenut tal-fosforu totali fid-deterġenti tal-ħasil tal-ħwejjeġ;

οjinvestigaw il-possibbiltà tas-sostituzzjoni ta’ polifosfati fid-deterġenti tal-magni tal-ħasil tal-platti.

33

L-ebda wieħed mit-tliet Stati Membri miżjura ma kien inkorpora dawn ir-rakkomandazzjonijiet tal-HELCOM fil-qafas legali tiegħu. B’mod partikolari, l-ebda wieħed minnhom ma kien introduċa limiti obbligatorji għall-kontenut tal-fosforu fid-deterġenti tal-ħasil tal-ħwejjeġ qabel id-data applikabbli għall-Istati Membri kollha (it-30 ta’ Ġunju 2013)³³. L-ebda wieħed minnhom għadu ma applika limiti għal deterġenti tal-magni tal-ħasil tal-platti (ir-Rakkomandazzjoni 28E/7).

34

Fil-Finlandja, il-limiti għall-fosforu fl-impjanti tat-trattament tal-ilma mormi jiġu applikati fil-parti l-kbira permezz ta’ sistema ta’ permessi ambjentali. Skont il-kundizzjoni ekoloġika tal-korp tal-ilma riċevitur, dawn il-permessi jistgħu jkunu aktar stretti milli d-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi tirrikjedi fir-rigward tal-konċentrazzjonijiet kemm tan-nitroġenu kif ukoll tal-fosforu fl-effluwent minn impjanti tat-trattament tal-ilma mormi, u saħansitra jistgħu jmorru anke lil hinn mir-rakkomandazzjoni tal-HELCOM³⁴. Fil-Latvja u fil-Polonja, ir-rakkomandazzjoni tal-HELCOM ma tiġix inkluża fil-permessi ambjentali għall-operaturi tal-impjanti tat-trattament. Madankollu, fiż-żewġ pajjiżi, matul l-awditu nstabu impjanti li japplikaw ir-rakkomandazzjonijiet tal-HELCOM (wieħed minn tlieta fil-Latvja u erbgħa minn sebgħa fil-Polonja).

35

Fir-rigward tal-agrikoltura, il-HELCOM irrakkomandat li limitu ta’ 25 kg/ha/sena ta’ fosforu mid-demel għandu jiġi applikat għall-art agrikola (ir-Rakkomandazzjoni 28E/4 tal-2007 tal-HELCOM). Madankollu, fl-Istati Membri kollha miżjura, la l-leġiżlazzjoni, la r-rekwiżiti minimi għall-fertilizzanti u l-pestiċidi³⁵ f’ċerti miżuri ta’ żvilupp rurali, u lanqas il-miżuri għall-kontroll ta’ tniġġis diffuż fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara ma jimponu limitu bħal dan fuq l-użu tal-fosforu fil-fertilizzanti (ara l-paragrafu 29). Fost l-Istati Membri l-oħra madwar il-Baħar Baltiku, huma biss l-Estonja, l-Iżvezja u l-Ġermanja li introduċew liġijiet li jillimitaw l-użu tal-fosforu fil-fertilizzanti, iżda dawn mhumiex stretti daqskemm huwa rrakkomandat mill-HELCOM³⁶.

36

It-tliet Stati Membri miżjura jiġġustifikaw in-nuqqas ta’ applikazzjoni ta’ dik ir-rakkomandazzjoni bl-argument li l-ħamrija għandha kontenut baxx ta’ fosforu, jew inkella li l-applikazzjoni medja tal-fosforu fuq l-art agrikola hija pjuttost baxxa. Minkejja dan, aħna sibna li d-data dwar l-użu tal-fosforu turi li l-kwantitajiet applikati jistgħu, f’xi postijiet, jaqbżu l-ammont irrakkomandat mill-HELCOM, li xi ħamrija rikka fil-fosforu, u li l-iskol tal-fosforu huwa għoli³⁷. Ir-Rakkomandazzjoni 28E/4 tal-HELCOM tirreferi wkoll għal permessi ambjentali għal azjendi agrikoli b’aktar minn 40 000 unità ta’ tjur, 2 000 ħanżir, 750 ħanżira jew 400 baqra. L-Istati Membri kollha madwar il-Baħar Baltiku jeħtieġu permess ambjentali biex joperaw azjendi agrikoli tal-ħnieżer u tat-tjur, peress li dan huwa wkoll rekwiżit tad-Direttiva tal-UE dwar il-Prevenzjoni u l-Kontroll Integrati tat-Tniġġiż³⁸, għalkemm il-Polonja ma teħtieġx dan għall-azjendi agrikoli tal-baqar b’aktar minn 400 unità ta’ bhejjem. Madankollu, fil-Finlandja u fil-Latvja, permess bħal dan jinħtieġ għall-azjendi agrikoli kollha tal-bhejjem b’għadd ta’ annimali ferm inqas mis-sollijiet irrakkomandati mill-HELCOM.

L-affidabbiltà tad-data ta’ monitoraġġ dwar l-iskariki ta’ nutrijenti fil-Baħar Baltiku mhijiex aċċertata

37

Il-kargi ta’ nutrijenti skarikati fil-Baħar Baltiku minn xmajjar, nixxigħat u skariki diretti jiġu mmonitorjati u kkomunikati kull sena lill-HELCOM mill-awtoritajiet nazzjonali ta’ kull pajjiż firmatarju. Il-kejl jittieħed fil-bokok tax-xmajjar li jintefgħu fil-Baħar Baltiku skont metodoloġija standard imfassla mill-HELCOM. Din id-data annwali turi t-tniġġis totali tal-ilma fil-baħar, irrispettivament mit-tip ta’ sors ta’ tniġġis u l-pajjiż minn fejn ikunu oriġinaw il-kargi. L-iskariki transkonfinali tan-nitrat u tal-fosforu li joriġinaw minn kull pajjiż jiġu rrappurtati kull sitt snin.

38

L-iskariki ta’ nutrijenti skont it-tip ta’ sors ta’ tniġġis u s-settur tal-attività jiġu wkoll irrappurtati kull sitt snin³⁹. Din id-data hija partikolarment utli għall-valutazzjoni tax-xejriet fl-iskariku tan-nutrijenti ġġenerat mis-setturi differenti tal-attività, u hija essenzjali fl-istipular ta’ miżuri kosteffettivi li jridu jiġu applikati f’kull settur.

39

L-awditu wera li, għall-iskop tal-miri tal-HELCOM, isiru stimi ta’ tniġġis diffuż abbażi ta’ metodoloġija komuni fil-livell tal-pajjiż, iżda mhux f’livelli aktar baxxi, bħal dak ta’ baċin tax-xmara, sottobaċin jew korp tal-ilma. Aħna sibna wkoll li ċ-ċifri tal-HELCOM mhumiex konsistenti ma’ stimi li saru minn kull Stat Membru meta jkunu qed jistabbilixxu l-pjanijiet tagħhom ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara skont id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma bl-użu ta’ metodoloġiji differenti.

40

Pereżempju, ċifri li jikkonċernaw tniġġis diffuż fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-Latvja kienu aktar baxxi miċ-ċifri korrispondenti fid-database tal-HELCOM imsemmija fl-istess sena. Din l-inkonsistenza taffettwa wkoll iċ-ċifri tat-tniġġis transkonfinali. Barra minn hekk, id-data għall-monitoraġġ tal-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara turi titjib fir-rigward tal-konċentrazzjoni tan-nutrijenti fl-ilma tal-wiċċ fil-perjodu 2006-2013, filwaqt li d-data tal-HELCOM turi xejra ’l fuq fil-pkargi ta’ nutrijenti minn dak il-pajjiż għall-Baħar Baltiku. Fil-każ tal-Polonja, il-valutazzjoni għall-iskop tal-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tal-xmara tal-istatus tal-ilmijiet kostali u l-ilmijiet transizzjonali fil-perjodu 2010-2013 ma turi l-ebda titjib fir-rigward tal-konċentrazzjonijiet tan-nutrijenti, filwaqt li data ppreżentata lill-HELCOM turi tnaqqis kontinwu fil-karga ta’ nutrijenti.

41

Dawn l-inkonsistenzi apparenti jqajmu mistoqsijiet dwar l-affidabbiltà tad-data ta’ monitoraġġ, b’mod partikolari fir-rigward taċ-ċifri dwar it-tniġġis transkonfinali u t-tniġġis diffuż. Dan ġie osservat ukoll minn grupp ta’ esperti tal-HELCOM, li ħeġġeġ lill-Istati Membri jipprovdu informazzjoni dwar it-tnaqqis mistenni tal-kargi ta’ nutrijenti kkawżat mill-implimentazzjoni tagħhom tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma⁴⁰.

Effettività tal-azzjonijiet għat-tnaqqis tat-tniġġis minn nutrijenti li jinsabu f’ilma urban mormi

42

L-ilma urban mormi jammonta għal madwar 90 % tas-sorsi puntiformi kollha ta’ tniġġis. Parti minn dan it-tniġġis joriġina mir-Russja u mill-Belarussja, li mhumiex suġġetti għal-liġi tal-UE.

43

Fl-Istati Membri, id-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi tistipula li l-agglomerazzjonijiet kollha⁴¹ ’l fuq minn 2 000 e.p⁴² irid ikollhom sistemi ta’ ġbir stabbiliti jew, fejn dan mhuwiex iġġustifikat, sistemi individwali jew sistemi oħra xierqa li joffru l-istess livell ta’ protezzjoni ambjentali (l-Artikolu 3). Qabel ma jiġi skarikat f’korp tal-ilma, l-ilma mormi jrid jgħaddi minn trattament sekondarju li jnaqqas il-konċentrazzjoni tat-tniġġis organiku⁴³ taħt ċertu limitu (l-Artikolu 4). Barra minn hekk, f’żoni sensittivi, l-ilma mormi jrid jgħaddi minn trattament aktar strett. Fejn in-natura sensittiva taż-żona tkun dovuta għall-ewtrofikazzjoni jew għar-riskju ta’ ewtrofikazzjoni, l-Istati Membri għandhom għażla bejn żewġ possibbiltajiet: l-ewwel nett, li jilħqu konċentrazzjonijiet li jkunu inqas mil-limiti stipulati fid-Direttiva għan-nitroġenu u/jew għall-fosforu fl-effluwent skarikat minn impjanti tat-trattament f’agglomerazzjonijiet ta’ aktar minn 10 000 e.p. (l-Artikolu 5(2) u (3)) jew, it-tieni nett, li jnaqqsu, b’perċentwal speċifikat, il-kwantità tan-nitroġenu u/jew tal-fosforu tal-karga kumplessiva li tidħol fl-impjanti kollha tat-trattament tal-ilma urban mormi, fiż-żona sensittiva (l-Artikolu 5(4)).

44

L-Istati Membri madwar il-Baħar Baltiku li ngħaqdu mal-UE fl-2004 (l-Estonja, il-Latvja, il-Litwanja u l-Polonja) ngħataw perjodu tranżitorju għall-konformità mad-Direttiva. Sa tmiem l-2012 (jiġifieri s-sena tad-data l-aktar reċenti rrappurtata dwar il-konformità), il-perjodu tranżitorju kien diġà ntemm għal-Litwanja u l-Estonja, filwaqt li l-Latvja u l-Polonja kienu għadhom mhumiex meħtieġa jikkonformaw kompletament mad-Direttiva, peress li l-perjodu tranżitorju tagħhom jintemm fil-31 ta’ Diċembru 2015.

45

Aħna eżaminajna jekk:

-l-Istati Membri jikkonformawx mad-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi;

-l-impjanti tat-trattament tal-ilma mormi kofinanzjati mill-UE humiex effettivi u sostenibbli;

-il-Kummissjoni ħaditx azzjoni xierqa biex tiżgura li l-Istati Membri jikkonformaw mad-Direttiva;

-l-appoġġ mill-UE ddedikat lir-Russja u lill-Belarussja rriżultax fi tnaqqis sinifikanti ta’ nutrijenti mill-ilma mormi.

Il-biċċa l-kbira mill-Istati Membri għadhom mhumiex konformi mad-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi

L-Istati Membri li kienu meħtieġa jikkonformaw mad-Direttiva qabel l-2012

46

It-Tabella 1 tippreżenta l-livell ta’ konformità, sa tmiem l-2012, tal-Istati Membri li kienu laħqu l-iskadenza finali ssettjata għall-issodisfar tar-rekwiżiti ta’ trattament sekondarju u ta’ trattament aktar strett. Il-Ġermanja u l-Finlandja kienu ferm qrib għal komformità sħiħa mal-Artikoli 4 u 5 tad-Direttiva li jistipulaw rekwiżiti ta’ trattament sekondarju u ta’ trattament aktar strett.

Tabella 1

Data prinċipali dwar il-konformità mad-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi fir-rigward tat-trattament tal-ilma mormi

| DK | DE | EE | LT | FI | SE
Total tal-karga fl-Istat Membru (e.p.) | 11 607 945 | 112 878 422 | 1 642 766 | 2 757 900 | 5 239 700 | 12 672 633
Trattament sekondarju¹
Total tal-karga li għaliha dan it-trattament irid ikun konformi (e.p.) | 11 232 613 | 112 672 240 | 1 579 138 | 2 757 900 | 5 070 800 | 12 404 389
Total tal-karga li għaliha it-trattament huwa konformi (e.p.) | 11 153 597 | 112 561 974 | 1 510 498 | 2 757 900 | 5 054 100 | 12 095 484
% tat-total tal-karga li għaliha t-trattament huwa konformi | 99.3 % | 99.9 % | 95.7 % | 100.0 % | 99.7 % | 97.5 %
Trattament aktar strett²
Total tal-karga li għaliha dan it-trattament irid ikun konformi (e.p.) | 10 358 176 | Konformi skont l-Artikolu 5(4)³ | 1 466 475 | 2 582 700 | 4 583 900 | 11 657 155
Total tal-karga li għaliha t-trattament huwa konformi (e.p.) | 10 235 632 | 1 310 525 | 2 497 700 | 4 567 200 | 10 366 880
% tat-total tal-karga li għaliha t-trattament huwa konformi | 98.8 % | 89.4 % | 96.7 % | 99.6 % | 88.9 %

1 Trattament sekondarju mhuwiex applikabbli għal agglomerazzjonijiet < 10 000 e.p. li jiskarikaw direttament fil-kosta.

2 L-Istati Membri kollha ħlief il-Ġermanja japplikaw trattament aktar strett fil-livell tal-agglomerazzjonijiet skont l-Artikolu 5(2). F’dak il-każ, trattament aktar strett mhuwiex applikabbli għal agglomerazzjonijiet < 10 000 e.p. jew għal agglomerazzjonijiet li huma ’l barra miż-żoni sensittivi.

3 Il-Ġermanja tapplika trattament aktar strett skont l-Artikolu 5(4), jiġifieri li l-karga kumplessiva tal-pajjiż li tidħol f’impjanti tat-trattament tal-ilma mormi jrid ikollha tnaqqis ta’ nutrijenti b’75 %. Sal-2012, il-Ġermanja kisbet tnaqqis ta’ 82 % tal-karga kumplessiva tan-nitroġenu u 90 % tal-karga kumplessiva tal-fosforu li jidħlu fl-impjanti tagħha tat-trattament tal-ilma mormi.

Sors: Data tal-Kummissjoni f’Diċembru 2012.

47

Fir-rigward tar-rekwiżit ta’ ġbir tal-ilma mormi, il-Kummissjoni tqis li l-Istati Membri kollha huma konformi irrispettivament mis-sehem tal-ilma mormi trattat minn sistemi individwali jew sistemi oħra xierqa. Dak is-sehem huwa l-ogħla fil-Litwanja u fl-Estonja, fil-livell ta’ 10.2 % u 3.6 % rispettivament tal-karga tal-ilma mormi minn agglomerazzjonijiet aktar minn 2 000 e.p.

48

Il-kundizzjonijiet imposti fuq sistemi bħal dawn mid-Direttiva huma vagi: huma għandhom jiksbu l-istess livell ta’ protezzjoni ambjentali bħal sistemi ċentralizzati ta’ ġbir. Kien biss reċentement li l-Kummissjoni talbet lill-Istati Membri jispjegaw is-sistemi individwali tagħhom. Din il-kwistjoni ġiet indikata wkoll preċedentement mill-Qorti⁴⁴.

49

Il-Kummissjoni tqis li l-konformità mar-rekwiżit ta’ ġbir tinkiseb meta 98 % tal-karga ta’ kull agglomerazzjoni tinġabar minn netwerks ċentralizzati tad-drenaġġ jew tiġi ttrattata minn sistemi individwali jew sistemi xierqa oħra, u t-2 % li jifdal tkun inqas minn 2 000 e.p. Fil-prattika, fil-qafas tal-approvazzjoni tal-programmi operazzjonali 2014-2020, il-Kummissjoni ħeġġet l-ilħuq ta’ dan il-perċentwal permezz tal-investiment f’sistemi ċentralizzati ta’ ġbir.

L-Istati Membri li jridu jikkompletaw l-implimentazzjoni tad-Direttiva sa tmiem l-2015

50

Iż-żewġ Stati Membri miżjura, li kienu għadhom fil-perjodu tranżitorju għall-konformità, jew ma kinux ikkonformaw mal-miri intermedji tagħhom (il-Latvja) jew inkella kienu għadhom ma kkomunikawx data kompleta u affidabbli (il-Polonja).

51

Fil-każ tal-Polonja, il-konformità mad-Direttiva mhijiex se tinkiseb fl-2015. Trattament aktar strett kien ippjanat biss f’impjanti tat-trattament tal-ilma mormi b’kapaċità ta’ aktar minn 15 000 e.p., peress li l-Istat Membru kien iddeċieda li japplika t-tieni possibbiltà skont id-Direttiva, li tikkonsisti fil-kisba ta’ tnaqqis medju ta’ 75 % tan-nitroġenu u l-fosforu fil-karga kumplessiva li tidħol fl-impjanti kollha tat-trattament tal-ilma urban mormi fiż-żona sensittiva (ara l-paragrafu 43). Madankollu, din id-deċiżjoni ma kinitx xierqa minħabba li t-Trattat tal-Adeżjoni tal-Polonja jagħti perjodu tranżitorju biex tinkiseb il-konformità mal-ewwel possbbiltà biss (tnaqqis tan-nutrijenti għal-livelli standard fl-agglomerazzjonijiet kollha ta’ aktar minn 10 000 e.p.), mhux mat-tieni waħda. Kien biss fl-2010 li l-Kummissjoni rreaġixxiet għal din il-kwistjoni (ara l-paragrafi 59 u 60).

52

Sa tmiem l-2015, skont id-data pprovduta mill-awtoritajiet Pollakki, il-Polonja tkun qabżet il-baġit tagħha għall-ġbir tal-ilma mormi b’95 % u l-baġit tagħha għall-impjanti tat-trattament tal-ilma mormi b’79 %, li huma prinċipalment kofinanzjati mill-UE. Madankollu, minkejja investiment sinifikanti, il-pajjiż għadu lura ħafna milli jikseb il-konformità. Awtoritajiet nazzjonali Pollakki jipprevedu li 1 029 minn 1 559 agglomerazzjoni, li jirrappreżentaw 63 % tal-karga tat-tniġġis tal-ilma mormi tal-pajjiż, mhumiex se jkunu konformi għalkollox sa tmiem l-2015. Implimentazzjoni skorretta tat-Trattat tal-Adeżjoni u d-definizzjoni impreċiża u li qed tinbidel ta’ agglomerazzjonijiet⁴⁵ huma fost ir-raġunijiet għad-dewmien sinifikanti.

53

Fil-każ tal-Latvja, il-konformità tista’ tinkiseb sa tmiem l-2015. Madankollu, skont l-aspettattivi tal-awtoritajiet għall-2020, ħames snin wara l-estensjoni tan-netwerk, 93 % tal-popolazzjoni hija ppjanata li tkun koperta iżda 85 % biss tkun konnessa. Fl-2014, il-Gvern Latvjan ippropona liġi li tkun tippromwovi l-konnessjoni tal-unitajiet domestiċi man-netwerk tad-drenaġġ billi tippermetti lill-muniċipalitajiet jagħtu għotjiet lil persuni li jridu jiġu konnessi.

54

Fl-aħħar nett, fi ftit bliet kbar fil-Polonja u fil-Latvja, l-investimenti kofinanzjati mill-UE saru f’teknoloġiji tat-trattament tal-ilma mormi li jmorru lil hinn mir-rekwiżiti tad-direttiva fir-rigward tat-tneħħija tal-fosforu (ara l-paragrafu 34). Investimenti ta’ dan it-tip ġew ukoll proposti fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-Latvja għal bliet iżgħar⁴⁶, f’żoni fejn il-korpi tal-ilma ma jkunux qed jilħqu livell ta’ status tajjeb tal-ilma, għalkemm dawn ma kinux ġew implimentati fiż-żmien tal-awditu. L-ebda investiment bħal dan ma ġie inkluż fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-Polonja.

L-impjanti tat-trattament tal-ilma mormi kofinanzjati mill-UE huma effettivi, iżda s-sostenibbiltà mhijiex dejjem garantita

55

Fi tmiem l-2013, l-10 impjanti tat-trattament tal-ilma mormi eżaminati (3 fil-Latvja u 7 fil-Polonja) kollha ssodisfaw l-istandards tal-UE għall-effluwent tagħhom, ħlief wieħed fil-Latvja li kien intenzjonat li jikkonforma qabel id-data ta’ skadenza finali tal-Istat Membru li kienet Diċembru 2015. Impjant wieħed fil-Latvja u erbgħa fil-Polonja wkoll issodisfaw ir-rakkomandazzjonijiet aktar strinġenti tal-HELCOM għall-fosforu (ara r-Rakkomandazzjoni 28E/5 fil-Kaxxa 1).

56

Fir-rigward tal-kapaċità tat-trattament tal-impjanti miżjura, impjant wieħed fil-Latvja (Ogre) nstab li kien kbir wisq, peress li t-trattament tal-kargi organiċi kien jammonta għal 29 % biss tal-kapaċità tiegħu. Aħna nnutajna wkoll li l-kapaċità meħtieġa tal-erba’ impjanti Pollakki (Varsavja, Łódź, Szczecin u Gdynia) setgħet kienet aktar baxxa, għaliex l-ilma nadif minn infiltrazzjonijiet tal-ilma ta’ taħt l-art li kien jirrappreżenta bejn 21 u 26 % tal-volum kumplessiv ġie ttrattat ukoll. Kwistjonijiet simili ġew innutati fir-Rapport Speċjali reċenti tagħna dwar il-baċin tax-Xmara Danubju⁴⁷.

57

Tariffi għal servizzi tal-ilma fl-agglomerazzjonijiet ikkonċernati huma stabbiliti mill-muniċipalitajiet, skont regoli nazzjonali, u suġġetti għal approvazzjoni mir-regolatur nazzjonali. Awditu wieħed sab li t-tariffi ma jkoprux parti mill-ispiża ta’ deprezzament tal-assi fil-Latvja; l-istess nuqqas instab għal wieħed mis-seba’ impjanti tat-trattament miżjura fil-Polonja; għalhekk, f’dawk il-każijiet, id-dħul iġġenerat mhuwiex biżżejjed biex jiġu sostitwiti l-assi fi tmiem il-ħajja tagħhom. Dan in-nuqqas jista’ jkun ukoll dovut għall-utilizzazzjoni insuffiċjenti tal-impjanti tat-trattament. Fl-agglomerazzjonijiet kollha eżaminati, il-prezz tas-servizzi tal-ilma huwa taħt il-livell ta’ affordabbiltà ġeneralment aċċettat għall-unitajiet domestiċi (4 % tal-introjtu tal-unitajiet domestiċi, kif imsemmi mill-Kummissjoni fil-linji gwida tagħha⁴⁸). Osservazzjonijiet simili saru preċedentement mill-Qorti⁴⁹.

Is-segwitu, mill-Kummissjoni, tal-implimentazzjoni tad-Direttiva mill-Istati Membri ma jsirx f’waqtu

58

L-ewwel pass ta’ segwitu għall-Kummissjoni huwa li tiċċekkja li d-dispożizzjonijiet tad-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi ġew inkorporati b’mod korrett fl-oqfsa legali rispettivi tal-Istati Membri; dan isir abbażi tal-istudji ta’ konformità. Dawn il-kontrolli bdew immedjatament wara l-adozzjoni tad-Direttiva u taw bidu għal kawża kontra d-Danimarka, il-Ġermanja u l-Iżvezja. Għall-Istati Membri tal-Baħar Baltiku li ngħaqdu mal-Unjoni fl-2004, dawn ma rriżultawx f’kawżi.

59

Fil-każ tal-Polonja, l-istudju ta’ konformità tal-2005 ma qajjem l-ebda kwistjoni legali, iżda ddikjara b’mod ċar li l-Polonja applikat il-proċedura tat-trattament alternattiv mill-Artikolu 5(4) tad-Direttiva 91/271. Għalhekk, id-dispożizzjonijiet tranżitorji mit-Trattat tal-Adeżjoni japplikaw għar-rekwiżit tat-tnaqqis ta’ 75 % tan-nitroġenu totali u tal-fosforu totali. Madankollu, kif spjegat fil-paragrafu 51, it-Trattat tal-Adeżjoni jagħti biss lill-Polonja perjodu tranżitorju għall-implimentazzjoni tal-Artikolu 5(2)(3) (l-ewwel possibbiltà ta’ trattament aktar strett), iżda mhux l-Artikolu 5(4) (it-tieni possibbiltà).

60

Kien biss fl-2010 li l-Kummissjoni rreaġixxiet għal din il-kwistjoni, meta hija kellha tapprova applikazzjonijiet tal-proġetti għal infrastruttura tal-ilma urban mormi li ma kinux konsistenti mat-Trattat tal-Adeżjoni tal-pajjiż. Aħna nqisu li l-azzjoni tal-Kummissjoni ma saritx f’waqtha.

61

F’Jannar 2012, bħala kundizzjoni għall-kofinanzjament mill-UE, il-Kummissjoni talbet lill-Istat Membru biex juri li l-proġetti kollha li kienu jikkonċernaw l-agglomerazzjonijiet ta’ aktar minn 10 000 e.p. kienu jikkonformaw mar-rekwiżiti tal-Artikolu 5(2)(3) tad-Direttiva. Konsegwentement, il-Polonja trid timmodifika l-pjan tagħha ta’ implimentazzjoni tal-ilma urban mormi biex tinkudi investimenti addizzjonali sabiex tkun konformi, għalkemm hija se taqbeż id-data ta’ skadenza aċċettata fit-Trattat tal-Adeżjoni.

62

It-tieni pass għall-Kummissjoni huwa li timmonitorja kontinwament il-progress tal-pjanijiet nazzjonali ta’ implimentazzjoni għad-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi abbażi ta’ informazzjoni pprovduta mill-Istati Membri kull sentejn (l-Artikolu 17). Skont il-Kummissjoni, l-informazzjoni miġbura ma kinitx biżżejjed biex tkun tista’ twettaq segwitu effettiv. Huwa għalhekk li fl-2014 il-Kummissjoni introduċiet format ġdid ta’ rappurtar⁵⁰. Madankollu, l-azzjonijiet tal-Kummissjoni f’dan ir-rigward huma insuffiċjenti sabiex tegħleb dgħufijiet attwali, bħal ma titlobx informazzjoni dwar l-outputs u r-riżultati mistennija minn investimenti proposti f’termini ta’ kilometri ta’ kanali tad-drenaġġ, jew il-perċentwal tal-karga tad-drenaġġ ta’ agglomerazzjoni li trid tinġabar.

63

Il-Kummissjoni titlob ukoll informazzjoni minn Stati Membri dwar il-konformità tagħhom fir-rigward tal-ġbir u t-trattament tal-ilma mormi (l-Artikolu 15(4)), li tista’ twassal għal komunikazzjonijiet “EU Pilot”⁵¹ u għal azzjoni legali li tiġi segwita aktar tard jekk jiġi kkonfermat ksur. Madankollu, l-azzjoni tal-Kummissjoni f’dan ir-rigward ma saritx f’waqtha. Hija bdiet biss komunikazzjonijiet EU Pilot mal-Istati Membri tal-Baħar Baltiku ħafna wara li ġew stabbiliti d-dati ta’ skadenza fit-trattati tal-adeżjoni (fil-każ tal-Litwanja, tmiem l-2014 għal agglomerazzjonijiet li d-data ta’ skadenza tagħhom kienet l-2008; fil-każ tal-Latvja, tmiem l-2014 għal agglomerazzjonijiet li l-iskadenza tagħhom kienet l-2010). Hija nediet ukoll proċeduri ta’ ksur kontra l-Iżvezja u l-Finlandja fl-2002, għaliex dawn il-pajjiżi għażlu li jnaqqsu biss il-fosforu (mhux in-nitroġenu) f’ċerti żoni kostali u interni. Il-Qorti Ewropea tal-Ġustizzja ddeċidiet favur il-Finlandja, iżda l-Iżvezja kienet meħtieġa tnaqqas in-nitroġenu fl-ilma mormi skarikat minn 36 agglomerazzjoni⁵². Skont informazzjoni disponibbli fil-Kummissjoni, tmienja minnhom kienu għadhom mhumiex konformi sal-2015.

64

Fl-aħħar nett, aħna nnutajna li l-għażla li jifdal għall-implimentazzjoni tat-trattament aktar strett twassal għal sitwazzjoni fejn l-Istati Membri jistgħu jikkonformaw mad-Direttiva filwaqt li jippermettu lill-agglomerazzjonijiet livelli differenti ta’ tnaqqis ta’ nutrijenti. Aħna sibna li l-konċentrazzjoni tan-nutrijenti fl-effluwent skarikat minn 28 impjant eżaminat tat-trattament tal-ilma mormi madwar il-Baħar Baltiku varjat b’mod sinifikanti (ara l-Anness IV). Jekk inqisu l-impjanti tat-trattament tal-ilma mormi li kkonformaw mad-Direttiva fl-2013, il-konċentrazzjoni tan-nitroġenu tvarja minn 16.4 mg/l f’Espoo għal 3.7 mg/l f’Helsinki; il-konċentrazzjoni tal-fosforu tvarja minn 0.9 mg/l f’Riga għal 0.1 mg/l fi Stokkolma.

L-appoġġ mill-UE għar-Russja u l-Belarussja huwa potenzjalment kosteffiċjenti, iżda għandu ambitu limitat ħafna meta mqabbel ma’ dak li hu meħtieġ u l-implimentazzjoni ta’ proġetti tieħu fit-tul

65

Il-finanzjament mill-UE għal proġetti tal-ilma mormi, fir-Russja u fil-Belarussja, huwa limitat ħafna. Fil-perjodu 2001-2014, il-Fond ta’ Appoġġ għas-Sħubija Ambjentali tad-Dimensjoni tat-Tramuntana, inizjattiva internazzjonali għall-indirizzar ta’ problemi ambjentali b’impatt transkonfinali fuq it-Tramuntana tal-Ewropa, alloka EUR 177 miljun għal proġetti ambjentali fir-Russja u fil-Belarussja permezz tas-settur mhux nukleari tiegħu. Il-kontribuzzjoni mill-UE kienet ta’ EUR 44 miljun. Fiż-żmien tal-awditu, is-Sħubija kienet approvat 18-il proġett li jittrattaw il-ġbir tal-ilma mormi, it-trattament u l-forniment tal-ilma, 15 fir-Russja u 3 fil-Belarussja, li jammontaw għal 71 % tal-għotjiet tas-Sħubija Ambjentali tad-Dimensjoni tat-Tramuntana (NDEP).

66

Evalwazzjoni ppreżentata lill-Assemblea tal-Kontibuturi f’Diċembru 2013 mill-Bank Ewropew għar-Rikostruzzjoni u l-Iżvilupp (BERŻ) -il-maniġer tal-Fondi tas-Sħubija -tistma li proġetti approvati mis-Sħubija jistgħu jwasslu tnaqqis fin-nitroġenu ta’ aktar minn 7 600 t/sena u fil-fosforu ta’ 2 300 t/sena. Dan jirrappreżenta madwar 7 % u 27 % tal-iskariki Russi u 9 % u 21 % tal-iskariki Belarussi, u għaldaqstant dawn jagħtu kontribut notevoli għat-tnaqqis meħtieġ tan-nutrijenti fil-Baħar Baltiku. Madankollu, l-ebda data ta’ monitoraġġ dwar it-tnaqqis miksub ma ġiet ippreżentata lill-Assemblea.

67

Peress li l-kontribuzzjoni mill-UE għall-Fond hija relattivament żgħira u s-sehem kofinanzjat mill-awtoritajiet tal-pajjiżi riċevituri huwa sinifikanti, l-effett ta’ lieva tal-finanzjament mill-UE huwa għoli: għall kull EUR 2 f’kontribuzzjonijiet mill-UE, EUR 98 jinġabru minn sorsi oħra. L-evalwazzjoni tal-BERŻ tirrapporta spiża ta’ EUR 462 000 għat-tnaqqis ta’ tunnellata ta’ karga tal-fosforu, permezz tal-Proġetti ta’ sħubija għat-trattament tal-ilma mormi, fir-Russja u fil-Belarussja, li hija madwar wieħed minn ħamsa tal-ispiża fil-Finlandja, fl-Iżvezja jew fil-Ġermanja.

68

It-tnaqqis ta’ nutrijenti mir-Russja nkiseb prinċipalment bl-estensjoni u l-aġġornar tas-sistema ta’ ġbir u trattament tal-ilma mormi ta’ San Pietruburgu. Data reċenti mill-operatur tas-sistema turi li l-konċentrazzjoni tal-fosforu tissodisfa l-istandard tal-HELECOM (ara l-Kaxxa 1) fi 11 mit-12-il impjant tat-trattament u l-istandards tal-HELCOM għan-nitroġenu fi 8 mill-impjanti.

69

Madankollu, jieħu fit-tul biex jiġu implimentati l-proġetti. Negozjati fit-tul dwar is-selfiet, bidliet fil-leġiżlazzjoni ambjentali u l-perjodi ta’ żmien għall-ikkuntrattar tax-xogħol ifissru li l-proġetti jiġu kkompletati bosta snin wara li proġett ikun ġie approvat. Sal-31 ta’ Ottubru 2014, 4 biss mit-18-il proġett tal-infrastruttura tal-ilma mormi kienu ġew ikkompletati, u dan jammonta għal nofs ir-riżultati mistennija fir-Russja. Dewmien sinifikanti affettwa l-“Municipal Environment Investment Programme in the Leningrad Oblast” (Programm ta’ Investiment fl-Ambjent Muniċipali fil-Leningrad Oblast), approvat fl-2002, u l-“Kaliningrad Water and Environmental Services” (Servizzi Ambjentali u tal-Ilma ta’ Kaliningrad), approvat fl-2005, li għadhom ma ġewx ikkompletati. Dan il-proġett tal-aħħar huwa ta’ importanza kbira għall-Baħar Baltiku għaliex il-karga mill-belt ta’ Kaliningrad hija t-tieni l-akbar wara San Pietruburgu. L-ebda proġett ma ġie kkompletat fil-Belarussja. Għalhekk, għad fadal ħafna xi jsir sabiex jinkiseb it-tnaqqis meħtieġ ta’ nutrijenti minn dawn il-pajjiżi.

Effettività tal-azzjonijiet għat-tnaqqis tat-tniġġis tal-ilma minn nutrijenti agrikoli

70

L-agrikoltura hija s-sors prinċipali ta’ tniġġis diffuż tal-ilma min-nutrijenti (ara l-paragrafu 4) u anke, bħalissa, tat-tniġġis kumplessiv minn nutrijenti, b’mod speċjali f’pajjiżi fejn it-tniġġis mill-ilma mormi muniċipali diġà tnaqqas b’mod sinifikanti. Pereżempju, l-agrikoltura tammonta għal madwar żewġ terzi tal-karga tan-nitroġenu li tinġarr mill-ilma fil-Finlandja, iżda għal terz ta’ dik fil-Polonja.

71

Fl-1991, l-UE adottat id-Direttiva dwar in-Nitrati bl-għan li tipproteġi l-ilma kontra t-tniġġis ikkawżat min-nitrati mill-agrikoltura f’żoni li jiskulaw f’ilmijiet diġà mniġġsa jew f’riskju ta’ tniġġis, l-hekk imsejħa “żoni vulnerabbli għan-nitrati” li fihom iridu jiġu implimentati programmi ta’ azzjoni għan-nitrati. Stat Membru jista’ japplika wkoll ir-rekwiżiti tad-Direttiva fit-territorju tiegħu kollu kemm hu jekk jiddeċiedi li jagħmel dan.

72

Fl-2005 ġie introdott mekkaniżmu ta’ kundizzjonalità li jorbot il-pagamenti riċevuti mill-bdiewa mal-konformità tagħhom permezz tar-rekwiżiti ambjentali, fost affarijiet oħra. Dawn ir-rekwiżiti ta’ kundizzjonalità jridu jiġu ċċekkjati b’mod sistematiku kif stabbilit fir-regolamenti tal-UE.

73

Skont id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma, fejn il-miżuri bażiċi (l-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar in-Nitrati u l-miżuri l-oħra għall-kontroll ta’ tniġġis diffuż (ara l-paragrafu 29)) -ikunu insuffiċjenti biex jinkiseb status tajjeb tal-ilma, bħalma huwa l-każ fir-reġjun tal-Baħar Baltiku, għandhom jiġu implimentati miżuri supplimentari fiż-żoni tal-iskular tal-korpi tal-ilma li ma jkunux qed jiksbu status tajjeb tal-ilma. Dawn il-miżuri supplimentari jridu jiġu inklużi fil-pjan ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara. Għall-Istati Membri miżjura, dawn il-miżuri fil-biċċa l-kbira jikkorrispondu għall-miżuri fil-programmi ta’ żvilupp rurali kofinanzjati mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali.

74

Aħna eżaminajna jekk:

-l-implimentazzjoni mill-Istati Membri tar-rekwiżiti tad-Direttiva dwar in-Nitrati hijiex effettiva u jekk is-segwitu mill-Kummissjoni huwiex xieraq;

-il-mekkaniżmu ta’ kundizzjonalità huwiex effettiv fir-rigward tal-protezzjoni tal-ilma;

-il-miżuri ta’ żvilupp rurali kofinanzjati mill-UE mmirati lejn il-protezzjoni tal-ilma humiex effettivi fir-rigward tat-tnaqqis ta’ nutrijenti.

Id-Direttiva dwar in-Nitrati mhijiex implimentata b’mod effettiv, minkejja s-segwitu relattivament b’suċċess min-naħa tal-Kummissjoni

Nuqqasijiet fin-nominazzjoni ta’ żoni vulnerabbli

75

Żoni vulnerabbli għan-nitrati għandhom jinkludu ż-żoni kollha tal-art li jiskulaw f’ilmijiet imniġġsa (jiġifieri: ilmijiet ewtrofiċi, ilmijiet b’konċentrazzjoni tan-nitrati ta’ aktar minn 50 mg/l) jew li huma f’riskju ta’ tniġġis, u li jikkontribwixxu għat-tniġġis min-nitrati. Jeħtieġ, imbagħad, li l-Istati Membri jimplimentaw programm ta’ azzjoni f’dawn iż-żoni. Il-Ġermanja, id-Danimarka, il-Finlandja u l-Litwanja ma nnominawx żoni speċifiċi, peress li għażlu li japplikaw il-programmi ta’ azzjoni fit-territorji kollha tagħhom. L-erba’ Stati Membri l-oħra, b’mod partikolari l-Polonja, minkejja li jiskulaw kważi għalkollox fil-Baħar Baltiku, innominaw parti żgħira biss mit-territorji tagħhom bħala żoni vulnerabbli għan-nitrati (l-Estonja, 7 %; il-Latvja, 13 %; il-Polonja, 4.5 % u l-Iżvezja, 22 %). Il-Kummissjoni esprimiet dubju dwar l-adegwatezza tan-nominazzjoni ta’ żoni vulnerabbli f’dawn il-pajjiżi, u anke ressqet lill-Polonja quddiem il-Qorti Ewropea tal-Ġustizzja (ara l-paragrafu 82).

76

L-applikazzjoni ta’ programm ta’ azzjoni għal territorju sħiħ, kif sar fil-Finlandja, tiffaċilita l-aċċettazzjoni tar-regoli, peress li huma l-istess għall-bdiewa kollha. Madankollu, f’żoni ta’ biedja estensiva b’applikazzjoni baxxa ta’ fertilizzanti, status tajjeb u riskju baxx ta’ tniġġis tal-korpi tal-ilma riċevituri, ċerti rekwiżiti tal-programmi ta’ azzjoni huma superfluwi iżda l-ispejjeż amministrattivi u dawk ta’ spezzjoni jiżdiedu. F’żoni ta’ biedja intensiva u ta’ trobbija tal-annimali, min-naħa l-oħra, ir-rekwiżiti jistgħu jkunu insuffiċjenti biex jinkiseb it-tnaqqis ta’ nutrijenti meħtieġ għall-kisba tal-istatus tajjeb tal-ilmijiet interni u tal-Baħar Balitiku. Pereżempju, wara li ġiet applikata d-Direttiva dwar in-Nitrati għal 20 sena, proporzjon sinifikanti tal-korpi tal-ilma fin-Nofsinhar tal-Finlandja huwa ta’ status fqir. Barra minn hekk, il-Finlandja ma naqqsitx reċentement l-iskariki tagħha tan-nitroġenu fil-Baħar Baltiku (ara l-Figura 2).

77

Għad fadal ħafna xi jsir qabel ma jintlaħqu l-miri għat-tnaqqis tal-iskariki tal-fosforu (ara l-Anness III). Barra minn hekk, id-Direttiva dwar in-Nitrati tiffoka fuq in-nitrati u ma timponix limiti fuq l-applikazzjonijiet tal-fosforu⁵³. Għalhekk, meta l-ewtrofikazzjoni tiġi skattata mill-fosforu, l-applikazzjoni ta’ programm ta’ azzjoni għan-nitrati mhux neċessarjament issolvi l-problema u l-Istati Membri jista’ jkollhom jieħdu miżuri addizzjonali. Ir-rekwiżiti li jillimitaw l-applikazzjoni tal-fosforu fuq l-art ma kinux ġew issettjati fl-Istati Membri miżjura (ara l-paragrafu 35).

Varjazzjonijiet fil-kontenut tal-programmi ta’ azzjoni għan-nitrati

78

Id-Direttiva tinkludi rekwiżiti kemm obbligatorji kif ukoll fakultattivi li jrid ikun hemm konformità magħhom mill-bdiewa. Madankollu, hija tissettja limiti preċiżi għal xi wħud mir-rekwiżiti obbligatorji biss, li għalhekk jiġu applikati b’mod uniformi mill-Istati Membri kollha⁵⁴. Fir-rigward ta’ rekwiżiti obbligatorji oħra, ir-regoli preċiżi huma stabbiliti fl-Istati Membri fil-programmi tagħhom ta’ azzjoni għan-nitrati. Fit-tliet Stati Membri miżjura, dawn ir-regoli varjaw fir-rigorożità tagħhom u kienu inqas stretti minn dawk fi studju mwettaq f’isem il-Kummissjoni, kif jidher fit-Tabella 2.

79

Id-Direttiva timponi limitu preċiż fuq l-applikazzjoni tan-nitroġenu mid-demel, iżda mhux fuq l-applikazzjoni tan-nitroġenu minn fertilizzanti minerali, li żdiedet⁵⁵. Hija tinkludi wkoll rekwiżit ġenerali għall-Istati Membri biex jipprovdu limitazzjonijiet fuq il-kwantità kumplessiva tal-fertilizzanti tan-nitroġenu li jridu jiġu applikati. L-effettività ta’ rekwiżit bħal dan hija żgurata l-aħjar permezz ta’ pjanijiet għall-fertilizzazzjoni mħejjija minn esperti indipendenti u approvati mill-awtoritajiet kompetenti. Madankollu, skont id-Direttiva dwar in-Nitrati, il-pjanijiet u r-rekords tal-fertilizzazzjoni mhumiex obbligatorji għall-bdiewa. Il-programm ta’ azzjoni tal-Finlandja ma jirrikjedix li l-bdiewa japplikaw pjanijiet għall-fertilizzazzjoni u l-Polonja teħtieġ rekords tal-fertilizzazzjoni filwaqt li teħtieġ ukoll pjanijiet għall-fertilizzazzjoni għall-azjendi agrikoli ta’ aktar minn 100 ha, jiġifieri 1 % tal-għadd totali tal-azjendi agrikoli fil-Polonja. F’dawn iż-żewġ pajjiżi, dawn ir-rekwiżiti mhumiex obbligatorji, iżda huma applikati fuq bażi volontarja minn bdiewa bħala kundizzjonijiet għar-riċeviment ta’ pagamenti agroambjentali⁵⁶. Il-Latvja teħtieġ kemm pjanijiet kif ukoll rekords tal-fertilizzazzjoni għal azjendi agrikoli ta’ aktar minn 20 ha (jew 3 ha fil-każ ta’ azjendi ortikulturali), li jirrappreżentaw 85 % tal-art agrikola fiż-żoni vulnerabbli għan-nitrati.

80

Barra minn hekk, l-implimentazzjoni ta’ ċerti rekwiżiti, li hija diffiċli li tiġi ċċekkjata peress li dawn jinvolvu l-fatt li ma ssirx fertilizzazzjoni f’ċerti dati jew fuq ċerti strixxi ta’ art (ara III.1.1, II.A.2 u II.A.4 fit-Tabella 2), tkun żgurata aktar li kieku kien jinħtieġ l-użu ta’ rekords ta’ fertilizzazzjoni. Fin-nuqqas ta’ dawn ir-rekords, il-ksur ftit li xejn ikun jista’ jiġi stabbilit b’ċertezza (u jiġu applikati s-sanzjonijiet) sakemm il-bidwi ma jinqabadx fil-fatt.

Tabella 2

Rekwiżiti tal-programmi ta’ azzjoni għan-nitrati fis-seħħ fi tmiem l-2014

Referenza għal annessi tad-Direttiva dwar in-Nitrati | Rekwiżiti obbligatorji
Fertilizzanti | Demel
III 1.1 Perjodu ta’ projbizzjoni | III 1.3 Limitu tal-applikazzjoni fuq l-art (Kg/ha/sena) | II.A.2 Art b’xaqliba wieqfa ħafna | II.A.4 Distanza għall-kanali tal-ilma | III 1.2 Kapaċità tal-kontenituri għall-ħżin tad-demel
IL-LATVJA (f’żoni vulnerabbli għan-nitrati) | 4.5 xhur għad-demel 5 xhur għall-fertilizzanti minerali | Patata < 150 Bwar minn 50 sa 190 Ċereali tar-rebbiegħa u żrieragħ żejtnija minn 110 sa 200 | Sva gnojiva zabranjena su na strminama > 17,6 % (10°) | 50 m jekk ix-xaqliba tkun > 10° 10 m minn żoni protetti mill-ilma | 6 xhur produzzjoni ta’ demel
IL-POLONJA (f’żoni vulnerabbli għan-nitrati) | Minn 3.5 sa 4.5 xhur demel solidu 6.5 xhur demel likwidu u fertilizzanti minerali | Patata minn 100 sa 200 Bwar u foraġġ insilat minn 260 sa 300 Ċereali tar-rebbiegħa u żrieragħ żejtnija minn 100 sa 240 | Xi fertilizzanti pprojbiti fuq artijiet b’xaqliba > 10 % | Minn 5 sa 20 m | 6 xhur produzzjoni ta’ demel
IL-FINLANDJA (il-pajjiż kollu) | 6 xhur | Patata < 130 Bwar, foraġġ insilat < 250 Ċereali tar-rebbiegħa u żrieragħ żejtnija < 170 | Demel ipprojbit fuq artijiet b’xaqliba > 10 % | 5 m 10 m jekk ix-xaqliba tkun > 2 % | 12-il xahar produzzjoni ta’ demel
Studju mwettaq f’isem il-Kummissjoni | Il-Finlandja: 8 xhur Il-Latvja u l-Polonja: 7 xhur (xahrejn iqsar għal demel solidu fin-nuqqas ta’ kwalunkwe riskju partikolari) | Patata < 130 fil-Finlandja < 90 fil-Latvja u fil-Polonja | Il-fertilizzanti kollha pprojbiti fuq artijiet b’xaqliba > 8 % u tul ta’ 100 m | 25 m tul kanali tal-ilma f’żoni ta’ korpi tal-ilma sensittivi ewtrofiċi 50 m fil-każ ta’ art b’xaqliba 3 sa 10 m tul gandotti u nixxigħat żgħar | Il-Finlandja: 9 xhur produzzjoni ta’ demel Il-Latvja u l-Polonja: 8 xhur

Bwar u qamħirrum insilat < 90 u < 210 fil-Finlandja
< 100 u < 250 fil-Latvja u fil-Polonja

Ċereali tar-rebbiegħa u żrieragħ żejtnija < 70 fil-Finlandja
< 60-80 fil-Latvja u fil-Polonja

| Daqs l-istandard fl-istudju jew aktar strett minnu
| Viċin l-istandard fl-istudju
| Ferm inqas mill-istandard fl-istudju
| Sinifikattivament inqas mill-istandard fl-istudju

Sors: Il-QEA.

Studju mwettaq f’isem il-Kummissjoni, “Recommendations for establishing Actions Programmes under Directive 91/676/EEC concerning the protection of waters against pollution caused by nitrates from agriculture sources” (Rakkomandazzjonijiet għall-istabbiliment ta’ Programmi ta’ Azzjoni skont id-Direttiva 91/676/KEE dwar il-protezzjoni tal-ilma kontra t-tniġġis ikkawżat min-nitrati minn sorsi agrikoli) (DLO-Alterra Wageningen UR, DLO-Plant research International Wageningen UR, NEIKER Tecnalia, Derio, Spanja, Institute of Technology and Life Sciences (ITP), Varsavja, il-Polonja, Swedish Institute of Agricultural and Environmental Engineering (JTI), Uppsala), Diċembru 2011.

Is-segwitu mill-Kummissjoni kien relattivament b’suċċess iżda ħa ħafna żmien

81

Il-Kummissjoni għandha tiżgura li d-Direttiva dwar in-Nitrati tiġi implimentata korrettement mill-Istati Membri⁵⁷. Madankollu, huwa f’idejn l-Istati Membri li japprovaw in-nominazzjoni ta’ żoni vulnerabbli għan-nitrati jew il-programmi ta’ azzjoni għan-nitrati. Kull erba’ snin, l-Istati Membri jridu jippreżentaw rapport (ir-“rapport tal-Artikolu 10”) lill-Kummissjoni li jinkludi ġustifikazzjoni taż-żoni vulnerabbli għan-nitrati li jkunu nnominaw, ir-riżultati tal-monitoraġġ tagħhom tat-tniġġis tal-ilma min-nitrati u sommarju tal-programmi tagħhom ta’ azzjoni. Fejn il-Kummissjoni temmen li d-Direttiva ma tkunx ġiet implimentata b’mod korrett l-għodda koerċittiva unika għad-dispożizzjoni tagħha hija azzjoni legali.

82

Mill-2010 ’l hawn, il-Kummissjoni żammet djalogu mal-Istati Membri kollha tal-Baħar Baltiku, li għen biex iġib miegħu bidliet għal-liġijiet dwar il-fertilizzazzjoni b’mod ġenerali. Il-programmi ta’ azzjoni l-ġodda l-aktar reċenti, li jagħmlu xi rekwiżiti aktar stretti, ġew introdotti fil-Finlandja u fil-Latvja fi tmiem l-2014. Fl-2008, il-Kummissjoni talbet lill-Polonja testendi ż-żoni tagħha li huma vulnerabbli għan-nitrati u ttejjeb il-programmi ta’ azzjoni tagħha. Fl-aħħar nett, wara deċiżjoni mill-Qorti Ewropea tal-Ġustizzja (C-356/13) fl-2014, il-Polonja ssettjat proċeduri leġiżlattivi biex terġa’ tinnomina ż-żoni tagħha li huma vulnerabbli għan-nitrati u biex tibdel il-liġijiet tagħha dwar il-fertilizzazzjoni u l-programmi tagħha ta’ azzjoni għall-2016.

83

Il-proċedura ta’ segwitu mill-Kummissjoni tieħu ħafna żmien, u dan huwa spjegat parzjalment mill-fatt li r-rekwiżiti tad-Direttiva jiġu formulati b’mod ġenerali u jeħtieġu regoli dettaljati ta’ implimentazzjoni fl-Istati Membri. Il-Kummissjoni teħtieġ ukoll kompetenzi xjentifiċi biex tivvaluta jekk ir-regoli tal-Istati Membri humiex stretti biżżejjed biex jiżguraw il-livell ta’ protezzjoni tal-ilma intenzjonat mid-Direttiva. Wara l-istudju msemmi fit-Tabella 2, u evidenza xjentifika addizzjonali, il-Kummissjoni intensifikat l-azzjonijiet tagħha, iżdaxi drabi, ir-rakkomandazzjonijiet ta’ dan l-istudju jiġu kkontestati mill-Istati Membri. Fiż-żmien tal-awditu, kienu qed isiru diskussjonijiet mal-Estonja u mal-Iżvezja u nfetħet kawża ta’ ksur fir-rigward tal-Estonja. Il-Kummissjoni qablet li, minflok ma testendi ż-żoni vulnerabbli għan-nitrati, il-Latvja timponi xi regoli fir-rigward tal-użu tan-nitrati ’l barra minn dawk iż-żoni. Iżda dawn iż-żewġ possibbiltajiet jistgħu ma jkunux effettivi bl-istess mod: filwaqt li r-rekwiżiti applikabbli fiż-żoni vulnerabbli għan-nitrati jiġu infurzati permezz ta’ mekkaniżu tal-UE, mhux ir-rekwiżiti kollha ’l barra minn dawk iż-żoni jiġu koperti minn kontrolli simili (ara l-paragrafu 85).

Il-mekkaniżmu ta’ kundizzjonalità jgħin biex id-Direttiva dwar in-Nitrati u rekwiżiti oħra tal-fertilizzazzjoni jiġu infurzati, iżda mhuwiex effettiv għalkollox

Mhux ir-rekwiżiti kollha fir-rigward tal-użu tal-fertilizzanti jaqgħu fi ħdan l-ambitu tal-kundizzjonalità

84

Id-Direttiva dwar in-Nitrati ma kienet tinkludi l-ebda dispożizzjoni speċifika fir-rigward tal-infurzar tar-rekwiżiti tagħha. Mill-introduzzjoni tas-sistema ta’ kundizzjonalità ’l hawn, ir-rekwiżiti applikabbli għal żoni vulnerabbli għan-nitrati jridu jiġu ċċekkjati fir-rigward tal-kundizzjonalità. Dan ifisser li jekk ma jkunx hemm konformità mar-rekwiżiti, il-bidwi jista’ jiġi penalizzat. Madankollu, filwaqt li l-leġiżlazzjoni settorjali u l-mekkaniżmi ta’ infurzar tagħha japplikaw għall-bdiewa kollha, huma biss ir-riċevituri tal-pagamenti taħt il-PAK li jistgħu jiġu sanzjonati fir-rigward tal-kundizzjonalità.

85

Barra minn hekk, jeħtieġ li l-Istati Membri jissettjaw standards, magħrufa bħala standards tal-KAAT, għal kwistjonijiet iddefiniti mil-leġiżlazzjoni tal-UE sabiex l-art tinżamm f’kundizzjoni agrikola u ambjentali tajba. Il-KAAT rilevanti għall-kwalità tal-ilma, fejn jeħtieġ li r-rekwiżiti tal-fertilizzazzjoni jiġu speċifikati, hija l-KAAT “l-istabbiliment ta’ strixxi ta’ art ta’ lqugħ tul il-kanali tal-ilma”⁵⁸.

86

Madankollu, mhux ir-rekwiżiti nazzjonali kollha li jikkonċernaw l-użu tal-fertilizzanti li huma ’l barra minn żoni vulnerabbli għan-nitrati jaqgħu taħt il-KAAT u għalhekk, mhux kollha huma fi ħdan l-ambitu tal-kundizzjonalità⁵⁹. Ir-rekwiżiti li huma barra l-ambitu tal-kundizzjonalità jiġu ċċekkjati minn awtoritajiet nazzjonali ta’ protezzjoni ambjentali u jistgħu jwasslu għal sanzjonijiet skont il-liġi nazzjonali. Madankollu, dawn il-kontrolli kienu affettwati minn dgħufijiet fil-proċeduri għad-determinazzjoni tal-kampjun ta’ kontroll (il-Polonja), u mill-fatt li mhux ir-rekwiżiti kollha applikabbli ġew iċċekkjati (il-Latvja). F’dan il-pajjiż tal-aħħar, kontrolli addizzjonali koprew biss rekwiżiti fir-rigward tal-ħżin u l-immaniġġjar tad-demel.

87

Barra minn hekk, l-awditu tagħna sab li l-KAAT dwar l-istrixxi ta’ art ta’ lqugħ ma tantx kienet eżiġenti (ara l-Kaxxa 2).

Kaxxa 2

Eżempji ta’ rekwiżiti taħt il-KAAT li tistabbilixxu l-istrixxi ta’ art ta’ lqugħ tul il-kanali tal-ilma

Il-KAAT, applikabbli għall-bdiewa kollha mill-2013 ’il hawn, kellha tikkorrispondi għal mill-inqas ir-rekwiżiti applikabbli għall-bdiewa fiż-żoni vulnerabbli għan-nitrati. It-Tabella 2 (ir-rekwiżit II.A.4) diġà turi l-varjetà kbira fid-definizzjoni tar-rekwiżiti.

Fil-Finlandja, il-KAAT speċifikat ukoll li mhuwiex permess li ssir kultivazzjoni fuq l-istrixxa ta’ art li kienet f’wisa’ sa 0.60 m mil-limiti tal-kanal tal-ilma. Il-Latvja u l-Polonja ma użawx l-opportunità tal-KAAT biex jirrikjedu strixxa ta’ art mhux ikkultivata.

Kontrolli ta’ kundizzjonalità juru rata sinifikanti ta’ nonkonformità ma’ rekwiżiti għall-protezzjoni tal-ilma kontra n-nutrijenti

88

Fit-tliet Stati Membri kollha miżjura, ir-riskji speċifiċi relatati mal-kargi ta’ nutrijenti ma tqisux fl-għażla tal-kampjuni (ara t-Tabella 3).

Tabella 3

Fatturi relatati mal-kargi ta’ nutrijenti li tqiesu fl-għażla tal-kampjun għal kontrolli ta’ kundizzjonalità

Azjendi agrikoli li jippreżentaw riskju ogħla fir-rigward tat-tniġġis tal-ilma minn nutrijenti | LV | PL | FI
Jinsabu ħdejn kanali tal-ilma | LE | IVA | LE
Jinsabu fuq art b’xaqliba | LE | IVA | LE
Għandhom densità għolja ta’ bhejjem > 1.7 Unitajiet ta’ Bhejjem / ha | LE | LE | LE

Sors: Il-QEA.

89

L-istruzzjonijiet ta’ spezzjoni fl-Istati Membri mhumiex dejjem dettaljati biżżejjed biex jiġi evitat li xi kontrolli ewlenin jitwettqu b’mod skorrett. Pereżempju, l-awditu sab li l-istruzzjonijiet ma kinux jeħtieġu li l-affidabbiltà tar-rekords dwar il-fertilizzanti tiġi kkonfermata permezz ta’ rikonċiljazzjoni ma’ fatturi (il-Polonja) u stokkijiet tal-fertilizzanti (il-Polonja u l-Latvja). It-twaqqit tal-ispezzjonijiet (prinċipalment minn Lulju sa Ottubru) mhuwiex xieraq għall-kontroll tar-rekwiżiti li jikkonċernaw ix-xhur tax-xitwa. Din il-problema diġà ġiet indikata mill-Qorti⁶⁰.

90

Hemm rata għolja ta’ nonkonformità fit-tliet pajjiżi miżjura fir-rigward tal-applikazzjoni tagħhom tar-rekwiżiti fiż-żoni vulnerabbli għan-nitrati, li jvarjaw minn 17 % sa 32 % tal-bdiewa ċċekkjati fl-2013. Il-biċċa l-kbira mill-każijiet ta’ nonkonformità kienu jikkonċernaw faċilitajiet ta’ ħżin tad-demel li kienu neqsin jew ma kinux xierqa jew mhux adatti, u problemi bl-analiżi tal-kontenut tan-nitroġenu fid-demel (il-Finlandja), nonkonformità mal-limitu għall-applikazzjoni tan-nitroġenu fid-demel (il-Polonja), pjanijiet inadegwati għall-fertilizzazzjoni u nuqqas ta’ rekords dwar il-fertilizzanti (il-Latvja). Dan jindika li s-sistema ta’ kontroll għandha effett limitat ta’ deterrent, bħalma diġà indikat fir-Rapporti tal-Qorti preċedenti⁶¹.

Il-miżuri ta’ żvilupp rurali kofinanzjati mill-UE fil-perjodu 2007-2013 ftit kellhom effett fuq it-tnaqqis tat-tniġġis minn nutrijenti fil-korpi tal-ilma fl-Istati Membri miżjura

91

Il-miżuri supplimentari fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2009 kienu mmirati lejn it-tnaqqis tat-tniġġis minn nutrijenti mill-agrikoltura u kienu, fil-biċċa l-kbira, tal-istess natura bħall-miżuri ssettjati fil-programmi ta’ żvilupp rurali 2007-2013, jiġifieri investimenti f’azjendi agrikoli relatati mal-ħżin tad-demel u miżuri għat-titjib tal-ambjent u tal-pajsaġġ⁶². Madankollu, fil-programmi ta’ żvilupp rurali, dawn il-miżuri huma mmirati lejn l-ilħuq ta’ ħafna objettivi ambjentali u, b’mod ġenerali, il-bdiewa kollha jistgħu japplikawhom fuq bażi volontarja irrispettivament mil-lok tal-azjenda agrikola, filwaqt li fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara, huma ppreżentati bħala għodda maġġuri għat-titjib tal-istatus tal-ilma u għandhom jiġu applikati f’żoni speċifiċi.

92

Barra minn hekk, meta ġew adottati pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara⁶³, sehem sinifikanti tal-fondi tal-iżvilupp rurali kienu diġà ġew impenjati, b’mod partikolari għal skemi agroambjentali, iżda mhux neċessarjament fiż-żoni speċifikati fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara. Sabiex jiġu implimentati dawn l-iskemi fiż-żoni speċifikati, kienu jkunu meħtieġa koordinazzjoni aħjar bejn l-aworitajiet tal-iżvilupp rurali u dawk tal-ilma u/jew fondi addizzjonali. Dan kien rarament il-każ⁶⁴.

Investimenti kofinanzjati minn fondi tal-UE għenu lill-bdiewa jimmaniġġjaw aħjar id-demel, iżda indirizzaw parzjalment biss l-azjendi agrikoli li jniġġsu l-aktar

93

In-nuqqas ta’ faċilitajiet xierqa ta’ ħżin tad-demel ġie rikonoxxut bħala problema maġġuri li tikkonċerna kważi l-azjendi agrikoli kollha f’żoni vulnerabbli għan-nitrati fil-Polonja. Dan ktqies ukoll bħala sinifikanti fil-Latvja. Din il-kwistjoni ġiet indirizzata b’diversi livelli ta’ suċċess mill-ewwel programmi ta’ żvilupp rurali (2004-2006) Pollakki u Latvjani⁶⁵. Barra minn hekk, il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2009 tfasslu abbażi tal-fatt li t-titjib fil-faċilitajiet ta’ ħżin tad-demel f’żoni vulnerabbli għan-nitrati u f’ċerti żoni tal-iskular ta’ ċerti korpi tal-ilma kien għadu meħtieġ. Il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara fil-Finlandja jinkludu wkoll din il-miżura.

94

Minkejja dan, meta kienu qed jimplimentaw il-programmi tagħhom ta’ żvilupp rurali 2007-2013, l-ebda wieħed mit-tliet Stati Membri miżjura ma pprijoritizza għotjiet għat-titjib tal-faċilitajiet tal-ħżin tad-demel fuq azjendi agrikoli li jinsabu f’żoni vulnerabbli għan-nitrati jew li jirrappreżentaw riskji ogħla għall-protezzjoni tal-ilma, bħal dawk b’densità għolja ta’ bhejjem u dawk li jinsabu fil-baċini tal-korpi tal-ilma bi status fqir tal-ilma.

Bosta fatturi llimitaw l-effettività tal-miżuri ta’ żvilupp rurali mmirati lejn il-protezzjoni tal-ilma

95

F’termini ta’ tnaqqis tat-tniġġis minn nutrijenti, l-iskemi agroambjentali l-aktar rilevanti ma kinux immirati ġeografikament lejn iż-żoni problematiċi identifikati fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara. Dawn huma ħafna drabi żoni ta’ biedja intensiva u/jew żoni vulnerabbli għan-nitrati, kif ukoll żoni suġġetti għall-erożjoni u għalhekk bi skol sinifikanti tan-nutrijenti fl-ilma. Anke jekk ftit skemi agroambjentali u miżuri ta’ afforestazzjoni ġew immirati tajjeb, huma ftit li xejn attiraw domanda mill-bdiewa. Pereżempju, fil-Finlandja, l-iskemi “stabbiliment ta’ strixxi ta’ art ta’ lqugħ (żoni riparji)” u skemi ta’ “tnaqqis effiċjenti fil-karga ta’ nutrijenti (fosforu)” kisbu 57 % u 15 % tal-miri rispettivi tagħhom (għadd ta’ ettari). Fil-Latvja, l-iskema “raba’ qasbija fil-perjodu tax-xitwa” kisbet kważi 59 % u fil-Polonja, il-miżura ta’ “afforestazzjoni” kisbet 50 %. Skont l-awtoritajiet nazzjonali, iċ-ċifri baxxi kienu minħabba l-kumplessità ta’ miżuri u ammonti baxxi ta’ sussidju, speċjalment għal azjendi agrikoli intensivi li, b’mod ġenerali, jinsabu f’dawn iż-żoni.

96

B’konsegwenza ta’ dan, fl-Istati Membri awditjati, l-iskemi agroambjentali l-aktar rilevanti ma jiġux applikati b’mod suffiċjenti f’żoni f’riskju ta’ tniġġis min-nutrijenti. Pereżempju, fil-Latvja u fil-Polonja, il-biċċa l-kbira mill-wiċċ tal-art ikkonċernata minn “biedja organika”, “protezzjoni tal-ħamrija u tal-ilma” u “żoni ta’ lqugħ magħmulin mill-ħaxix” hija art agrikola li tinsab ’il barra miż-żoni vulnerabbli għan-nitrati (ara t-Tabella 4).

Tabella 4

Implimentazzjoni ta’ skemi agroambjentali rilevanti għall-protezzjoni tal-ilma f’żoni vulnerabbli għan-nitrati

| % taż-żona appoġġata li tinsab f’żoni vulnerabbli għan-nitrati
Skemi agroambjentali rilevanti għall-protezzjoni tal-ilma | LV | PL
Biedja organika | 5.2 | 1.6
Biedja integrata/sostenibbli | 28.8 | 11.6
Protezzjoni tal-ħamrija u l-ilma | 10.9 | 7.5
Żoni ta’ lqugħ magħmulin mill-ħaxix | 0.0 | 2.4

Nota: Il-Finlandja mhijiex inkluża fit-tabella peress li l-pajjiż kollu huwa ddefinit bħala żona vulnerabbli għan-nitrati.

Sors: Il-QEA.

97

Barra minn hekk, xi rekwiżiti tal-iskemi agroambjentali ma kinux eżiġenti biżżejjed, u xi kultant kienu kemxejn aktar stretti mir-rekwiżiti bażi, jiġifieri rekwiżiti ta’ kundizzjonalità u r-rekwiżiti minimi għall-fertilizzanti u l-pestiċidi⁶⁶. Pereżempju, fil-Polonja, l-iskema agroambjentali għall-istabbiliment ta’ strixxa ta’ art mhux ikkultivata li fiha ħaxix u arbuxelli indiġeni tul il-kanali tal-ilma teħtieġ strixxa ta’ art f’wisa’ ta’ 5 m, filwaqt li l-wisa’ minima meħtieġa hija ħafna akbar fi Stati Membri oħra, eż. 15 m. Fil-Finlandja, ir-rekwiżiti li jikkonċernaw il-pjanijiet għall-fertilizzazzjoni u li jkopru l-ħamrija b’veġetazzjoni fix-xitwa setgħu ġew inklużi fir-rekwiżiti bażi. Dan sar fil-Latvja (ara l-paragrafu 79) għaż-żewġ rekwiżiti, u fil-Polonja għar-rekwiżit tal-aħħar (ara l-paragrafu 86 u n-nota 59 f’qiegħ il-paġna).

98

L-awditu wera wkoll li l-ebda wieħed mill-Istati Membri li għandhom il-fruntiera tagħhom fuq il-Baħar Baltiku ma inkluda l-miżura “pagamenti marbuta mad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma” fil-programmi tagħha ta’ żvilupp rurali 2007-2013 u 2014-2020 (ħlief id-Danimarka fl-2007-2013). Dan ġie spjegat mill-fatt li din il-miżura tista’ tappoġġa biss azzjonijiet li jmorru lil hinn mir-rekwiżiti bażi u huma obbligatorji għal bdiewa f’żoni identifikati fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara. Miżuri bħal dawn ma ġewx inklużi fl-ewwel pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċini fil-biċċa l-kbira mill-Istati Membri tal-Baħar Baltiku.

99

Min-naħa l-waħda, l-azjendi agrikoli li jniġġsu l-aktar ma japplikawx biżżejjed l-iskemi agroambjentali minħabba li l-iskemi joffru pagamenti limitati ta’ kumpens u, min-naħa l-oħra, l-Istati Membri ma jimponux fuq dawn l-azjendi agrikoli l-penali meħtieġa għall-iskop tal-protezzjoni tal-ilma. Ir-Rapport Speċjali Nru 23/2015 (il-paragrafi 154 sa 161) jelabora dwar id-diffikultà li l-prinċipju ta’ “min iniġġes iħallas” jiġi applikat fil-prattika għall-agrikoltura.

Fil-perjodu tal-programmazzjoni 2014-2020, għodod huma disponibbli biex tittejjeb l-effettività tal-miżuri ta’ żvilupp rurali fuq il-protezzjoni tal-ilma iżda dawn għadhom ma ntużawx għalkollox

100

Ir-Regolament Nru 1305/2013⁶⁷ jipprevedi prijorità tal-protezzjoni tal-ilma ddedikata fi programmi ta’ żvilupp rurali u jistabbilixxi kundizzjonalitajiet ex ante li jridu jitwettqu fir-rigward tal-implimentazzjoni tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma u l-leġiżlazzjoni ambjentali applikabbli għall-agrikoltura.

101

Meta kienet qed tivvaluta l-programmi ta’ żvilupp rurali 2014-2020 qabel ma approvathom, il-Kummissjoni insistiet li l-Istati Membri jimmiraw miżuri b’mod xieraq lejn iż-żoni l-aktar fil-bżonn. Hija talbet ukoll konsistenza akbar bejn il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara (abbozzi lesti għal approvazzjoni sa tmiem l-2015) u programmi ta’ żvilupp rurali, partikolarment fir-rigward tal-immirar ġeografiku⁶⁸. Fl-aħħar nett, hija talbet rekwiżiti bażi aktar stretti, kif ukoll rekwiżiti aktar eżiġenti li huma speċifiċi għall-iskemi agroambjentali, u li għandu jiġi evitat kwalunkwe trikkib bejn miżuri ta’ żvilupp rurali u prattiki ta’ ekoloġizzazzjoni li għadhom kemm ġew introdotti⁶⁹. Fil-prattika, id-diskussjoni mal-Kummissjoni wasslet għal xi titjib fil-miżuri tal-programmi ta’ żvilupp rurali mmirati lejn il-protezzjoni tal-kwalità tal-ilma⁷⁰.

102

Madankollu, b’riżultat ta’ dan, xi programmi ta’ żvilupp rurali 2014-2020 ġew approvati parzjalment jew kundizzjonalment għaliex fiż-żmien tal-approvazzjoni tagħhom, l-Istati Membri kienu għadhom fil-proċess li jabbozzaw il-pjanijiet tagħhom ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara tal-2015, li kienu jemendaw il-leġiżlazzjoni dwar ir-rekwiżiti bażi tagħhom jew jistabbilixxu prattiki ta’ ekoloġizzazzjoni. Dan ifisser dewmien fl-implimentazzjoni ta’ ċerti miżuri.

Il-valur miżjud tal-EUSBSR fir-rigward tat-tnaqqis tal-iskariki ta’ nutrijenti fil-Baħar Baltiku

103

L-Istrateġija tal-UE għar-Reġjun tal-Baħar Baltiku tnediet fl-2009 bħala eżerċizzju pijunier biex jiġi stabbilit l-approċċ makroreġjonali⁷¹ għall-iżvilupp reġjonali u jinħolqu, fost oħrajn, rabtiet bejn l-awtoritajiet ambjentali u dawk agrikoli. Is-subobjettiv tal-EUSBSR, imsejjaħ “Ilma Ċar fil-Baħar Baltiku” adotta l-miri tal-BSAP tal-HELCOM għat-tnaqqis tal-iskariki ta’ nutrijenti. Għalhekk, il-valur miżjud tiegħu f’dan il-qasam għandu jkun li jappoġġa u jħaffef l-implimentazzjoni tal-BSAP tal-HELCOM permezz ta’ governanza ġdida, li jġib flimkien diversi politiki u riżorsi tas-settur, li jinvolvi firxa wiesgħa ta’ partijiet interessati (pubbliċi, privati, soċjetà ċivili) u li jsaħħaħ il-kooperazzjoni internazzjonali⁷².

104

Aħna eżaminajna jekk:

-l-EUSBSR kellhiex impatt notevoli fil-qasam tat-tnaqqis tal-kargi ta’ nutrijenti;

-ġewx żviluppati proġetti innovattivi u xxerdux l-aħjar prattiki riżultanti;

-il-Kummissjoni aġixxietx biex tiżgura li l-programmi operazzjonali u l-programmi ta’ żvilupp rurali ġewx allinjati mal-objettivi għat-tnaqqis ta’ nutrijenti tal-EUSBSR.

Netwerk kumplessiv ta’ governanza u valur miżjud li huwa diffiċli li jiġi vvalutat

105

Il-EUSBSR hija mibnija fuq il-prinċipju tat-tliet “le”: l-ebda leġiżlazzjoni ġdida, l-ebda finanzjament ġdid u l-ebda istituzzjoni ġdida. Anke jekk l-intenzjoni ma kinitx li jinħolqu istituzzjonijiet ġodda, fil-prattika l-EUSBSR tikkonsisti f’netwerk kbir ta’ gruppi u atturi. Dawn żdiedu mal-atturi numerużi li diġà jaħdmu fir-Reġjun tal-Baħar Baltiku. Madankollu, f’termini prattiċi, huwa diffiċli li jiġi vvalutat il-valur miżjud tal-EUSBSR għall-azzjonijiet tal-Istati Membri biex jitnaqqsu l-iskariki ta’ nutrijenti peress li ma hemm l-ebda qafas ta’ monitoraġġ stabbilit biex jiddistingwi r-riżultati tal-istrateġija minn dawk tal-azzjonijiet diġà eżistenti.

Proġetti emblematiċi jgħinu fid-disseminazzjoni ta’ prattiki tajbin, iżda l-impatt tagħhom fuq it-tnaqqis ta’ nutrijenti ma ġiex dimostrat

106

Kien mistenni li l-partijiet interessati, bħal awtoritajiet tal-Istati Membri, sħab kummerċjali, universitajiet, NGOs, jgħinu biex jiżviluppaw proġetti innovattivi bl-użu u l-iżvilupp ulterjuri tal-aħjar prattiki. Il-proġetti emblematiċi l-aktar sinifikanti tal-EUSBSR, l-objettivi, l-ispejjeż u s-sorsi ta’ finanzjament tagħhom huma ppreżentati fl-Anness V.

107

Il-proġetti emblematiċi Baltic Manure u Baltic Deal għenu fid-disseminazzjoni ta’ prattiki tajbin fil-qasam tal-agrikoltura. Madankollu, xi proġetti emblematiċi jirrappreżentaw ftit li xejn investiment dirett fit-tnaqqis tal-kargi ta’ nutrijenti. Proġetti oħra li ma kisbux rikonoxximent bħala proġetti emblematiċi huma importanti bl-istess mod fil-qasam tat-tnaqqis ta’ nutrijenti, bħall-proġetti Baltic Compass u Baltic Compact, li jindirizzaw it-tniġġis agrikolu, u PURE, li jindirizza t-trattament tal-fosforu tal-ilma urban mormi.

108

Il-kontribut tal-Proġetti emblematiċi u ta’ proġetti oħra ffinanzjati mill-programm Reġjun tal-Baħar Baltiku għat-tnaqqis ta’ nutrijenti huwa diffiċli li jiġi identifikat. Il-biċċ l-kbira mill-proġetti emblematiċi ma jipproduċux immedjatament riżultati tanġibbli waħidhom peress li huma spiss iservu bħala eżempju pilota għal azzjoni usa’ mixtieqa f’qasam partikolari. F’xi każijiet, dawn huma parzjalment żejda, u r-riżultati li jinkisbu permezz ta’ proġetti oħra ta’ riċerka ffinanzjati mill-UE u valutazzjonijiet li diġà saru mill-Kummissjoni.

Jeħtieġ li l-programmi operazzjonali jqisu aħjar l-EUSBSR

109

Wieħed mit-tliet prinċipji tal-EUSBSR huwa li ma jsir l-ebda finanzjament ġdid. Pjuttosta, kemm il-finanzjament ta’ koeżjoni kif ukoll il-finanzjament nazzjonali mill-UE huma mistennija jiġu mmirati aħjar biex jappoġġaw l-objettivi makroreġjonali u jintużaw b’mod aktar effiċjenti. Minħabba li l-EUSBSR inħolqot fl-2009, f’nofs il-perjodu tal-programmazzjoni 2007-2013, l-ambitu għall-istrateġija makroreġjonali biex tiġi influwenzata l-allokazzjoni tal-fondi bejn il-prijoritajiet ta’ programmi operazzjonali kien limitat sa mill-bidu nett.

110

Fil-perjodu tal-programmazzjoni 2014-2020, l-ambitu għall-EUSBSR biex tinfluwenza l-politika ta’ koeżjoni u t-tfassil tal-iżvilupp rurali żdied⁷³. L-awditu wera li d-dokumenti ta’ programmazzjoni 2014-2020 (ftehimiet ta’ sħubija u programmi operazzjonali) ġew ivvalutati b’mod strutturat u standard mill-Kummissjoni, li tat attenzjoni mill-qrib għar-rabtiet bejn l-EUSBSR u l-prijoritajiet fil-programmi, u għall-mekkaniżmi ta’ koordinazzjoni bejn l-istrutturi għall-immaniġġjar tal-fondi tal-UE u l-EUSBSR.

111

Madankollu, aħna sibna wkoll, fir-rigward tas-subobjettiv “Ilma ċar fil-Baħar Baltiku”, li l-EUSBSR ftit kellha influwenza fuq il-prijoritajiet tal-Istati Membri⁷⁴. Pereżempju, il-programmi operazzjonali Żvediżi u Finlandiżi ftit li xejn jagħmlu referenza għal dak is-subobjettiv partikolari tal-EUSBSR, u l-miżuri Latvjani u Pollakki korrispondenti jikkonċernaw infrastrutturi tal-ilma mormi li huma meħtieġa sabiex xorta waħda jkun hemm konformità mad-Direttivi tal-UE, irrispettivament mill-eżistenza tal-EUSBSR. Ftit li xejn hemm lok biex l-Istati Membri jżidu l-allokazzjoni tal-fondi tal-UE għall-protezzjoni tal-ilma fil-perjodu tal-programmazzjoni 2014-2020 għaliex 50 % tal-fondi tal-FEŻR f’reġjuni ta’ konverġenza u 80 % f’reġjuni oħra huma allokati għal tliet objettivi tematiċi biss. Il-protezzjoni ambjentali mhijiex waħda minn dawn it-tlieta.

112

Wara r-rakkomandazzjonijiet tal-Kummissjoni, tlieta mill-erba’ programmi operazzjonali nazzjonali eżaminati taw prijorità partikolari lil proġetti relatati mal-EUSBSR⁷⁵. Madankollu, l-ebda wieħed minn dawn il-proġetti ma ppropona miri jew indikaturi għat-tnaqqis tal-iskariki ta’ nutrijenti, u għalhekk kien diffiċli li jiġi vvalutat il-kontribut tagħhom għas-subobjettiv tal-EUSBSR dwar l-ilma ċar. L-erba’ programmi operazzjonali kollha integraw l-istrutturi nazzjonali tal-EUSBSR fil-kumitati tagħhom ta’ monitoraġġ.

18 SWD(2014) 49 final tal-20 ta’ Frar 2014 li jakkumpanja r-Rapport tal-Kummissjoni lill-Kunsill u lill-Parlament Ewropew intitolat “L-ewwel fażi ta’ implimentazzjoni tad-Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija Marina (2008/56/KE) – Il-valutazzjoni u l-gwida tal-Kummissjoni Ewropea”.

19 Il-mudell SANBALT żviluppat mill-Programm ta’ riċerka MARE fl-Iżvezja (il-Professur Wulff et al tal-Baltic Nest Institute, 2007).

20 HELCOM Ministerial Meeting Declaration (Dikjarazzjoni tal-Laqgħa Ministerjali tal-HELCOM), Copenhagen, Ottubru 2013.

21 Il-pajjiżi mhux firmatarji li jikkontribwixxu b’mod sinifikanti għall-iskariki ta’ nutrijenti fil-Baħar Baltiku huma: il-Belarussja, ir-Repubblika Ċeka u l-Ukrajna. It-tnaqqis mistenni minn dawn il-pajjiżi jirriżulta mill-Protokoll ta’ Gothenburg.

22 Dikjarazzjoni tal-Laqgħa Ministerjali tal-HELCOM tal-2013, “Summary report on the development of revised Maximum Allowable Inputs and updated Country Allocated Reduction Targets of BSAP” (Rapport fil-qosor dwar l-iżvilupp tal-Iskariki Massimi Permissibbli, riveduti, u l-Miri għat-Tnaqqis Allokati għall-Pajjiżi, aġġornati, tal-BSAP).

23 Data ppreżentata fit-48 Laqgħa tal-Kapijiet tad-Delegazzjoni tal-HELCOM 10.6.2015 -11.6.2015, Tallinn. Il-Maniġer tad-data jqis li d-data dwar l-iskariki ta’ nutrijenti fl-2012 hija affettwata minn inċertezza (valur tat-test).

24 Il-HELCOM, Fifth Baltic Sea Pollution Load Compilation (Il-Ħames Kompilazzjoni tal-Kargi tat-Tniġġis fil-Baħar Baltiku) (PLC-5) -2011.

25 COM(2013) 683 final tal-4 ta’ Ottubru 2013 “Rapport tal-Kummissjoni lill-Kunsill u lill-Parlament Ewropew dwar l-implimentazzjoni tad-Direttiva tal-Kunsill 91/676/KEE dwar il-protezzjoni tal-ilma kontra t-tniġġis ikkawżat min-nitrati minn sorsi agrikoli u bbażat fuq rapporti tal-Istati Membri għall-perjodu 2008-2011”.

26 Il-kontenut tan-nutrijenti tal-art agrikola naqas fl-Istati Membri kollha tal-Baħar Baltiku minbarra l-Ġermanja u l-Polonja. Il-konċentrazzjoni tan-nitrati fl-ilma tal-wiċċ naqset jew hija stabbli fl-Istati Membri kollha tal-Baħar Baltiku, minbarra l-Latvja, għalkemm data aktar reċenti tindika tnaqqis f’dan l-Istat Membru wkoll.

27 Il-Programm Nazzjonali ta’ Implimentazzjoni għall-Pjan ta’ Azzjoni għall-Baħar Baltiku (NIP BSAP) tħejja mill-Kap Spettorat għall-Protezzjoni Ambjentali fl-2010 u ġie aġġornat fl-2013, iżda għadu ma ġiex adottat mill-Gvern Pollakk.

28 L-Oder u l-Vistula huma parti miż-żona tal-iskular tal-Baħar Baltiku u jirrappreżentaw madwar 93 % tat-territorju Pollakk. L-opinjoni esperta hija riżultat ta’ studju li tfassal fl-2012 fuq it-talba tal-Kap Spettorat għall-Protezzjoni Ambjentali, “Verification of thresholds for assessing the ecological condition of rivers and lakes as regards physical-chemical elements taking into account characteristic conditions for particular types of water” (Verifikazzjoni tas-sollijiet għall-valutazzjoni tal-kundizzjoni ekoloġika tax-xmajjar u l-lagi fir-rigward tal-elementi fiżikokimiċi b’kont meħud tal-kundizzjonijiet li huma karatteristiċi għal tipi partikolari ta’ ilma), p. 180 (Garcia et al, 2012).

29 Kymijoki-Suomenlahti, RBD tal-Punent (il-Finlandja), Daugava, Lielupe, Venta u Gauja (il-Latvja) u Vistula u Oder (il-Polonja) li jintefgħu fis-sottobaċini tal-baħar tal-Golf tal-Finlandja, il-Golf ta’ Riga u l-Baħar Baltiku Ċentrali.

30 Miri u indikaturi għat-tnaqqis ta’ nutrijenti ġew iddefiniti fid-Danimarka, f’wieħed mil-Länder tal-Baħar Baltiku fil-Ġermanja u fi pjan wieħed ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara fil-Finlandja. Fil-Latvja, il-pjanijiet kollha ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara jindikaw it-tnaqqis mistenni ta’ nutrijenti mill-ilma urban mormi.

31 SWD (2012) 379 final tal-14 ta’ Novembru 2012 li jakkumpanja r-Rapport tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill dwar l-Implimentazzjoni tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma (2000/60/KE) Pjanijiet ta’ Mmaniġġjar tal-Baċin tax-Xmara.

32 Ir-Rapport Speċjali tal-Qorti Nru 4/2014 u r-Rapport Speċjali Nru 23/2015.

33 Ir-Regolament (KE) Nru 648/2004, kif modifikat bir-Regolament (UE) Nru 259/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-14 ta’ Marzu 2012 li jemenda r-Regolament (KE) Nru 648/2004 fir-rigward ta’ użu ta’ fosfati u komposti ta’ fosforu ieħor fid-deterġenti tal-ħasil tal-ħwejjeġ għall-konsumatur u fid-deterġenti tal-magni tal-ħasil tal-platti awtomatiċi għall-konsumatur (ĠU L 94, 30.3.2012, p. 16).

34 Il-permessi ambjentali kollha tal-impjanti tat-trattament għal agglomerazzjonijiet bejn 160 u 16 900 e.p. fin-Nofsinhar u l-Lbiċ tal-Finlandja maħruġa fl-2014 jissettjaw limiti għall-fosforu li mill-inqas kienu stretti daqs dawk tar-Rakkomandazzjoni 28E/5 tal-HELCOM.

35 Ir-rekwiżiti identifikati fil-programmi ta’ żvilupp rurali li jridu jiġu rispettati (barra mill-istandards obbligatorji ta’ kundizzjonalità) mill-bdiewa li jibbenefikaw minn pagamenti agroambjentali.

36 F. Amery (ILVO) u O.F. Schoumans (Alterra Wageningen UR) “Agricultural Phosphorus legislation in Europe” (Leġiżlazzjoni dwar il-Fosforu Agrikolu fl-Ewropa), April 2014.

37 Fil-Finlandja, il-kwantità medja tal-fosforu applikata hija madwar 10 Kg/ha/sena, għalkemm f’ċerti żoni taqbeż il-25 Kg/ha/sena (Sors: “Report on the implementation of HELCOM Recommendations within the competence of HELCOM LAND adopted since HELCOM BSAP (2007)” (Rapport dwar l-implimentazzjoni tar-Rakkomandazzjonijiet tal-HELCOM fi ħdan il-kompetenza tal-HELCOM LAND adottat mill-BSAP tal-HELCOM ’il hawn (2007)), il-paġna 10). Fil-Polonja, l-użu ta’ fertilizzanti tal-fosforu minerali segwa xejra ’l fuq, u stabbilizza ruħu għal madwar 25 kg/ha/sena (Sors: “Report on the state of the environment in Poland in 2008” (Rapport dwar l-istat tal-ambjent fil-Polonja fl-2008), GIOS 2010). Mill-inqas 20 % tal-art agrikola utilizzata kellha ħamrija b’kontenut medju tal-fosforu li kien għoli sa għoli ħafna (sors: “Monitoring of the chemistry of Polish arable soils” (Monitoraġġ tal-kimika tal-ħamrija li tinħadem fil-Polonja), Stazzjon Reġjonali Agrokimiku ta’ Lublin, 2005).

38 Id-Direttiva 2008/1/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-15 ta’ Jannar 2008 dwar il-prevenzjoni u l-kontroll integrati tat-tniġġiż (ĠU L 24, 29.1.2008, p. 8), sostitwita mid-Direttiva 2010/75/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-24 ta’ Novembru 2010 dwar l-emissjonijiet industrijali (il-prevenzjoni u l-kontroll integrati tat-tniġġis) (ĠU L 334, 17.12.2010, p. 17).

39 Din il-valutazzjoni dettaljata tas-sorsi differenti ta’ tniġġis hija magħrufa bħala “approċċ għat-tqassim tas-sors” (Comprehensive Waterborne Pollution Load Compilations-PLC) (Kompilazzjonijiet Komprensivi tal-Kargi tat-Tniġġis li Jinġarr mill-Ilma-PLC), li jikkwantifika skariki li jinġarru mill-ilma minn sorsi puntiformi (agglomerazzjonijiet, industriji u farms tal-ħut) u minn sorsi ta’ tniġġis diffuż (agrikoltura, forestrija mmaniġġjata, depożizzjoni atmosferika, abitazzjonijiet imxerrda u ilma tax-xita) kif ukoll telf fl-isfond naturali fl-ilmijiet tal-wiċċ interni.

40 LOAD 7-2014, 3-2. Minuti tal-laqgħa tal-grupp ta’ esperti dwar is-segwitu tal-progress naturali lejn l-ilħuq tal-miri tal-BSAP għat-tnaqqis ta’ nutrijenti (Riga, il-Latvja, 12-14 ta’ Marzu 2014). Il-laqgħa rrikonoxxiet l-importanza ta’ informazzjoni dwar it-tnaqqis mistenni ta’ nutrijenti mhux biss għas-segwitu tal-BSAP iżda anke għall-iżgurar ta’ sinerġiji mtejba bejn id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma (WFD) u d-Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija Marina (MSFD).

41 Żona fejn il-popolazzjoni u/jew l-attivitajiet ekonomiċi huma kkonċentrati biżżejjed biex l-ilma urban mormi jinġabar u jittieħed f’impjant tat-trattament tal-ilma urban mormi jew f’punt ta’ skarikar finali.

42 Ekwivalenti ta’ popolazzjoni: espressjoni kwantitattiva tal-karga tat-tniġġis tal-ilma mormi f’termini tal-għadd ta’ persuni “ekwivalenti” li jkunu jipproduċu skart tal-istess qawwa. E.p. wieħed jikkorrispondi għall-karga tat-tniġġis tad-drenaġġ iġġenerata minn abitant wieħed.

43 Domanda bijokimika ta’ ossiġenu (DBO₅), domanda kimika ta’ ossiġenu (DKO) u solidi totali sospiżi (TSS).

44 Ir-Rapport Speċjali Nru 2/2015 tal-Qorti.

452002: 1 378 agglomerazzjoni u 41 miljun e.p. 2006: l-għadd ta’ agglomerazzjonijiet u l-karga żdiedu b’26 % u 12 % rispettivament. 2013: iċ-ċifri naqsu b’10 % u 16 % rispettivament meta mqabbla mal-2006.

46 Investiment fit-trattament tal-ilma mormi fi 15-il belt b’aktar minn 10 000 abitant (baċini tax-xmara Daugava u Gauja) u f’bosta agglomerazzjonijiet b’inqas minn 2 000.

47 Ara r-Rapport Speċjali Nru 2/2015, il-paragrafi 65 sa 67.

48 Il-perjodu ġdid tal-ipprogrammar 2007-13: Gwida dwar il-metodoloġija għall-analiżi tal-spejjeż u l-benefiċċji, dokument ta’ ħidma Nru 4, 8/2006.

49 Ir-Rapport Speċjali Nru 2/2015 tal-Qorti.

50 Id-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni 2014/431/UE tas-26 ta’Ġunju 2014 dwar formati għar-rappurtar dwar il-programmi nazzjonali għall-implimentazzjoni tad-Direttiva tal-Kunsill 91/271/KEE (ĠU L 197, 4.7.2014, p. 77).

51“EU Pilot” huwa l-ewwel pass biex tipprova ssolvi l-problemi, biex b’hekk jekk possibbli, jiġu evitati proċeduri ta’ ksur formali.

52 Il-Kawża C-438/07 — l-Annessi 2 u 3 għad-dokumenti ta’ difiża Żvediżi ppreżentati lill-Qorti Ewropea tal-Ġustizzja.

53 Din il-problema hija indirizzata indirettament biss mid-Direttiva taħt ir-rekwiżit “il-limitazzjoni għall-applikazzjoni tal-fertilizzanti fir-raba’” minħabba li, b’mod ġenerali, in-nitrati u l-fosforu huma preżenti flimkien (ma’ nutrijenti oħra) fil-fertilizzanti. Madankollu, dak ir-rekwiżit ma jiggarantixxix il-limitazzjoni tal-applikazzjoni tal-fosforu, minħabba li l-proporzjon ta’ nutrijenti differenti jvarja f’fertilizzanti kummerċjali.

54 L-Anness III.2, limitu ta’ 170 kg/ha/sena fuq l-applikazzjoni tan-nitroġenu mid-demel u l-Anness II.A.3, projbizzjoni fuq l-applikazzjoni tal-fertilizzanti fuq l-art saturata bl-ilma, mgħarrqa, iffriżata jew miksija bil-borra.

55 Skont il-Eurostat, mill-2004 sal-2012, l-applikazzjoni kumplessiva tan-nitroġenu minn fertilizzanti minerali żdiedet b’medja annwali ta’ aktar minn 4 % fl-Estonja, fil-Latvja u fil-Litwanja u inqas fil-Polonja u fl-Iżvezja. Din naqset b’medja annwali ta’ 1 % fil-Ġermanja, fil-Finlandja u fid-Danimarka.

56 Fil-Finlandja, dan jirrappreżenta madwar 90 % tal-bdiewa Finlandiżi, u jammonta għal 97 % tal-art li tinħadem. Fil-Polonja, iridu jinżammu wkoll rekords minn bdiewa li jirċievu pagamenti agroambjentali, iżda pjanijiet għall-fertilizzazzjoni huma meħtieġa biss minn bdiewa li jirċievu pagamenti taħt skemi agroambjentali ta’ “biedja organika” u “biedja sostenibbli”, li jammontaw għal 12 % tal-art li tinħadem.

57 L-Artikolu 258 tat-Trattat ta’ Lisbona jirrikjedi li l-Kummissjoni għandha tiżgura li d-dispożizzjonijiet tat-Trattat u l-miżuri meħuda mill-istituzzjonijiet skontu jiġu applikati.

58 Il-kultivazzjoni u r-rigħi huma permessi iżda b’restrizzjonijiet bħal limitazzjonijiet fir-rigward tal-fertilizzazzjoni.

59 Eżempji ta’ rekwiżiti nazzjonali dwar l-użu tal-fertilizzanti ’l barra miż-żoni vulnerabbli għan-nitrati huma perjodu ta’ projbizzjoni fuq l-applikazzjoni tal-fertilizzanti (il-Polonja), il-limitu ta’ 170 kg ta’ nitroġenu mid-demel għal kull ettaru, il-projbizzjoni tal-applikazzjoni tal-fertilizzanti lill-art saturata bl-ilma, mgħarrqa, iffriżata u miksija bil-borra u tal-applikazzjoni tal-fertilizzanti għall-artijiet b’xaqliba wieqfa ħafna (il-Polonja u l-Latvja).

60 Il-paragrafu 69 tar-Rapport Speċjali Nru 8/2008 “Il-cross-compliance hija politika effettiva?”, u r-Rapport Speċjali Nru 23/2015, il-paragrafu 136.

61 Ir-Rapporti Speċjali Nri 8/2008, 4/2014 u 23/2015.

62 L-Artikolu 36 tar-Regolament (KE) Nru 1698/2005.

63 Il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara adottati fl-2009 jkopru l-perjodu 2010-2015 filwaqt li l-programmi ta’ żvilupp rurali adottati fl-2006 jkopru l-perjodu 2007-2013.

64 Il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara fil-Latvja jipproponu żewġ miżuri li jridu jiġu ffinanzjati b’fondi nazzjonali, “żoni ta’ lqugħ li huma bwar” u “preparazzjoni tal-pjanijiet għall-fertilizzazzjoni”, iżda dawn kellhom ambitu limitat jew ma ġewx implimentati.

65 Fil-Latvja, l-investimenti fil-faċilitajiet ta’ ħżin tad-demel laħqu 50 % tal-azjendi agrikoli bi 80 % tal-unitajiet tal-bhejjem f’żoni vulnerabbli għan-nitrati. L-appoġġ għall-faċilitajiet ta’ ħżin tad-demel ftit kellu suċċess fil-Polonja.

66 Jeħtieġ li rekwiżiti minimi li jikkonċernaw il-fertilizzanti u l-pestiċidi jiġu ddefiniti mill-Istati Membri u jkunu applikabbli għal ċerti miżuri taħt il-programmi ta’ żvilupp rurali. Fit-tliet Stati Membri miżjura, huma ma jmorrux lil hinn mir-rekwiżiti ta’ kundizzjonalità fir-rigward tal-fertilizzanti u ma jinkludux limiti fuq l-applikazzjoni tal-fosforu, ħlief fil-Finlandja, fejn il-limitu huwa madankollu pjuttost liberali.

67 Ir-Regolament (UE) Nru 1305/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 dwar appoġġ għall-iżvilupp rurali mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1698/2005.

68 Pereżempju, fil-programm ta’ żvilupp rurali Latvjan, il-Kummissjoni talbet li jiġu imposti miżuri ta’ mitigazzjoni għal kwalunkwe investiment kofinanzjat fir-rigward tal-iskular tal-art agrikola u tal-forestrija kif issettjat fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara.

69 Bdiewa intitolati għal pagament ibbażat fuq żona jinħtieġu jużaw sett ta’ prattiki ta’ “ekoloġizzazzjoni” li huma ta’ benefiċċju għall-ambjent u l-azzjoni klimatika fuq l-azjendi agrikoli tagħhom. Dawn il-prattiki jieħdu l-forma ta’ diversifikazzjoni tal-għelejjel, iż-żamma tal-bwar permanenti u d-dedikazzjoni ta’ ħamsa fil-mija ta’ art li tinħadem għal elementi ekoloġikament ta’ benefiċċju. Ir-Regolament (UE) Nru 1307/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi regoli għal pagamenti diretti lill-bdiewa taħt skemi ta’ appoġġ fil-qafas tal-politika agrikola komuni u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 637/2008 u r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 73/2009 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 608).

70 Fil-programm ta’ żvilupp rurali Finlandiż, l-immirar ġeografiku ttejjeb permezz ta’ diversi mekkaniżmi. Fil-programm ta’ żvilupp rurali Pollakk, ir-rekwiżit tal-pjan ta’ fertilizzazzjoni ġie estiż għal bosta skemi agroambjentali. Fil-programm ta’ żvilupp rurali Latvjan, ir-rekwiżiti tal-iskemi “raba’ qasbija” u “ortikultura integrata” saru aktar stretti milli fil-programm preċedenti.

71“Strateġija makroreġjonali” hija qafas integrat, approvat mill-Kunsill Ewropew, biex jiġu indirizzati sfidi komuni ffaċċjati minn żona ġeografika ddefinita, li hija relatata ma’ Stati Membri u pajjiżi terzi li jinsabu fl-istess żona ġeografika, li b’hekk jibbenefikaw minn kooperazzjoni msaħħa, u għaldaqstant jgħinu biex iġibu l-koeżjoni ekonomika, soċjali u territorjali (Sors: InfoRegio).

72 SWD(2013) 233 final tas-27 ta’ Ġunju 2013 li jakkumpanja r-rapport mill-Kummissjoni dwar il-valur miżjud tal-istrateġiji makroreġjonali. Aara wkoll COM(2014) 284 final tal-20 ta’ Ġunju 2014 “Rapport tal-Kummissjoni dwar il-governanza tal-istrateġiji makroreġjonali”.

73 Ara r-Regolament (UE) Nru 1303/2013, l-Artikolu 15 (kontenut tal-ftehim ta’ sħubija), l-Artikolu 96(3)(d) (rekwiżit li l-programmi operazzjonali jispeċifikaw l-arranġamenti għal azzjonijiet interreġjonali u transnazzjonali) u l-Artikolu 70(2) (permess ta’ kofinanzjament ta’ operazzjonijiet li jinsabu ’l barra mill-qasam tal-programm).

74 Ġew eżaminati ftehimiet ta’ sħubija u programmi operazzjonali fl-Iżvezja, fil-Finlandja, fil-Latvja u fil-Polonja.

75 Dan huwa stabbilit b’mod ċar fil-programm operazzjonali nazzjonali Pollakk “Infrastrutturi u Ambjent” u fil-programmi operazzjonali Żvediżi, u huwa ddikjarat f’termini ġenerali tal-programm operazzjonali nazzjonali Finlandiż.

Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

113

L-implimentazzjoni ta’ azzjonijiet tal-UE mill-Istati Membri wasslet għal progress limitat lejn it-tnaqqis tal-iskariki ta’ nutrijenti fil-Baħar Baltiku. L-investimenti fl-infrastruttura tal-ilma mormi kienu biss parzjalment effettivi, il-miżuri agrikoli mhumiex proporzjonati mal-iskala tal-pressjoni u mhumiex immirati biżżejjed, u huwa diffiċli li l-valur miżjud tal-Istrateġija tal-UE għall-Baħar Baltiku jiġi vvalutat.

Il-pjanijiet tal-Istati Membri ma għandhomx ambizzjoni u indikaturi xierqa, u sar progress limitat fir-rigward tat-tnaqqis ta’ nutrijenti

114

Sa tmiem l-2012, kien sar progress limitat fit-tnaqqis tal-iskariki ta’ nutrijenti sabiex tiġi miġġielda l-ewtrofikazzjoni fil-Baħar Baltiku. Il-karga ta’ nutrijenti minn agglomerazzjonijiet urbani naqset filwaqt li dik mill-agrikoltura baqgħet stabbli jew anke żdiedet (ara l-paragrafu 25).

115

Il-pjanijiet tal-Istati Membri għat-tnaqqis ta’ nutrijenti, biex jintlaħqu l-miri tal-HELCOM, kienu limitati għall-implimentazzjoni tal-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara stabbiliti skont id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma. Dan mhux dejjem se jkun biżżejjed biex jinkiseb it-tnaqqis meħtieġ ta’ nutrijenti għall-Baħar Baltiku. Barra minn hekk, il-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara huma insuffiċjenti peress li l-biċċa l-kbira mill-miżuri tagħhom jinvolvu prinċipalment l-implimentazzjoni ta’ Direttivi speċifiċi tal-UE (ara l-paragrafi 26 sa 30).

116

L-objettivi tal-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara skont id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma huma espressi permezz ta’ indikatur tal-impatt, il-perċentwal tal-ilmijiet fi status tajjeb. Iżda dan ma ġie kkonkretizzat fl-ebda mira ta’ bażi, bħal kwantità ta’ karga annwali ta’ nutrijenti. L-istess problema ġiet innutata fid-dokumenti ta’ tħejjija għall-programmi tal-miżuri skont id-Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija Marina. Ir-rakkomandazzjonijiet tal-HELCOM, li jmorru lil hinn mill-istandards stabbiliti fid-Direttivi tal-UE għal attivitajiet speċifiċi, huma applikati parzjalment biss (ara l-paragrafi 31 sa 36).

117

L-affidabbiltà tad-data ta’ monitoraġġ dwar l-iskariki ta’ nutrijenti fil-Baħar Baltiku mhijiex aċċertata. Dan huwa partikolarment veru fil-każ ta’ data dwar tniġġis transkonfinali u diffuż, li hija kruċjali għal allokazzjoni ġusta ta’ miri għat-tnaqqis skont il-pajjiż u għall-istabbiliment ta’ miżuri xierqa (ara l-paragrafi 37 sa 41).

Rakkomandazzjoni 1

Il-Kummissjoni għandha:

a)tirrikjedi li l-Istati Membri jiddefinixxu programmi ta’ miżuri li jippermettu li jintlaħqu miri li jistgħu jitkejlu għat-tnaqqis tal-kargi ta’ nutrijenti, sabiex jintlaħqu l-objettivi tad-Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija Marina u d-Direttiva Qafas dwar l-Ilma;

b)tirrikjedi li l-Istati Membri jivvalutaw u jimmonitorjaw b’mod affidabbli u konsistenti l-kargi ta’ nutrijenti fil-baċini tax-xmajjar tagħhom u l-iskariki ta’ nutrijenti fil-Baħar Baltiku.

L-Istati Membri għandhom:

c)jiġbru informazzjoni dwar il-kosteffettività tal-miżuri ta’ tnaqqis tal-kargi ta’ nutrijenti sabiex ikollhom analiżi robusta għall-istabbiliment ta’ programmi futuri ta’ miżuri.

Azzjonijiet għat-tnaqqis tat-tniġġis minn nutrijenti li jinsabu f’ilma urban mormi huma parzjalment effettivi

118

Mhux l-Istati Membri kollha tal-Baħar Baltiku li kienu meħtieġa jikkonformaw mad-Direttiva sal-2012 jagħmlu dan. Il-Ġermanja u l-Finlandja biss kienu ferm qrib għal komformità sħiħa mal-Artikoli 4 u 5 tad-Direttiva li jistipulaw rekwiżiti ta’ trattament sekondarju u ta’ trattament aktar strett. Fir-rigward tal-Istati Membri li jridu jikkompletaw l-implimentazzjoni tad-Direttiva sa tmiem l-2015, minkejja l-investimenti sinfikanti kofinanzjati mill-UE, mhijiex se tinkiseb konformità mad-Direttiva fil-Polonja u r-rata ta’ nuqqas ta’ konnessjoni ma’ sistemi ta’ ġbir għadha għolja (ara l-paragrafi 46 sa 54).

119

L-impjanti tat-trattament tal-ilma mormi miżjura huma effettivi u konformi mad-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Mormi. Iżda xi wħud minnhom biss jissodisfaw ir-rakkomandazzjoni aktar stretta li saret mill-HELCOM fir-rigward tal-fosforu. Is-sostenibbiltà finanzjarja tagħhom mhijiex dejjem garantita (ara l-paragrafi 55 sa 57).

120

Is-segwitu, mill-Kummissjoni, tal-konformità tal-Istati Membri mad-dispożizzjonijiet tat-Trattati tal-Adeżjoni ma sarx f’waqtu. Il-Kummissjoni ma ssegwix mill-qrib biżżejjed l-implimentazzjoni ta’ dawn il-pjanijiet għaliex il-ħidma tagħha hija bbażata fuq data inadegwata. Il-Kummissjoni damet biex tieħu azzjoni biex taqbad ksur u tieħu passi kontra każijiet ta’ nonkonformità fl-Istati Membri (ara l-paragrafi 58 sa 64).

121

L-appoġġ mill-UE għal infrastrutturi ta’ ġbir u trattament tal-ilma mormi, fir-Russja u fil-Belarussja, jirriżulta potenzjalment fi tnaqqis kosteffiċjenti ta’ nutrijenti minn skariki ta’ ilma mormi. Iżda l-implimentazzjoni tieħu fit-tul u għandha ambitu limitat ħafna meta mqabbel ma’ dak li hu meħtieġ. Hemm problema speċifika bit-tniġġis miż-żona ta’ Kaliningrad fir-Russja (ara l-paragrafi 65 sa 69).

Rakkomandazzjoni 2

Il-Kummissjoni għandha:

a)tħeġġeġ lill-Istati Membri jistabbilixxu u jinfurzaw obbligi legali biex l-unitajiet domestiċi jiġu konnessi ma’ netwerks eżistenti tad-drenaġġ;

b)tirrikjedi li l-Istati Membri jimplimentaw politika tariffarja sostenibbli tal-ilma mormi sabiex tkun tista’ ssir manutenzjoni korretta u tiġdid korrett tal-assi. Din il-politika għandha tqis il-prinċipju ta’ min iniġġes iħallas u l-affordabbiltà tas-servizzi tal-ilma;

c)tnaqqas il-ħin meħtieġ għall-valutazzjoni tal-konformità mad-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi;

d)tkompli tippromwovi proġetti mmirati lejn it-tnaqqis tal-kargi ta’ nutrijenti fil-Baħar Baltiku mir-Russja u mill-Belarussja billi tiffoka aktar mill-qrib fuq il-partijiet ewlenin li jniġġsu identifikati mill-HELCOM (bħaż-żona ta’ Kaliningrad).

L-Istati Membri għandhom:

e)jippjanaw u jibnu l-infrastruttura tal-ilma mormi tagħhom b’mod kemm jista’ jkun effiċjenti u, jekk meħtieġ, iqisu l-għoti ta’ appoġġ finanzjarju lil unitajiet domestiċi li inkella ma jkunux jistgħu jaffordjaw il-konnessjoni man-netwerk tad-drenaġġ;

f)jissettjaw standards tan-nutrijenti għal effluwenti, li jkunu aktar stretti minn dawk stabbiliti fid-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi, għal żoni li jiskulaw f’ilmijiet li ma jissodisfawx il-kundizzjonijiet għal nutrijenti konsistenti mal-istatus tajjeb skont id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma u d-Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija Marina.

Riluttanza tal-Istati Membri li jagħmlu użu sħiħ mill-azzjonijiet possibbli fil-qasam tal-agrikoltura u nuqqas ta’ mmirar lejn iż-żoni fil-bżonn

122

Miżuri obbligatorji skont id-Direttiva dwar in-Nitrati jiġu applikati għal żona insuffiċjenti f’xi Stati Membri. Il-programmi ta’ azzjoni jvarjaw fir-rigorożità tagħhom u mhumiex dejjem stretti daqskemm huwa rakkomandat mill-Kummissjoni. Id-Direttiva ma tirrikjedix espliċitament li l-azjendi agrikoli jabbozzaw pjanijiet għall-fertilizzazzjoni, u lanqas li jżommu rekords tal-fertilizzanti użati. Iż-żewġ għodod jgħinu biex jiġu implimentati u kkontrollati bosta rekwiżiti tad-Direttiva dwar in-Nitrati. Il-Kummissjoni pprovdiet gwida lill-Istati Membri u wettqet segwitu kontinwu tal-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar in-Nitrati. Dan wassal għal titjib fin-nominazzjoni ta’ żoni vulnerabbli għan-nitrati u programmi ta’ azzjoni, iżda l-proċess jieħu ħafna żmien (ara l-paragrafi 75 sa 83).

123

Il-mekkaniżmu ta’ kundizzjonalità jgħin biex ir-rekwiżiti fir-rigward tan-nitrati u rekwiżiti oħra tal-fertilizzazzjoni jiġu infurzati, iżda mhuwiex effettiv għalkollox minħabba li xi rekwiżiti mhumiex eżiġenti ħafna. Is-sistema ta’ kundizzjonalità ta’ kontrolli u sanzjonijiet hija affettwata minn dgħufijiet fl-għażla tal-kampjuni u fl-istruzzjonijiet. Hemm rata għolja ta’ kundizzjonalità fir-rigward tal-applikazzjoni tar-rekwiżiti fiż-żoni vulnerabbli għan-nitrati, li tindika li s-sistemi ta’ kontroll attwalment għandhom effett limitat ta’ deterrent. Hemm dgħufijiet fil-kontrolli nazzjonali fuq rekwiżiti ’l barra mill-ambitu tal-kundizzjonalità (ara l-paragrafi 84 sa 90).

124

Il-miżuri ta’ żvilupp rurali kofinanzjati mill-UE ftit kellhom impatt fuq it-tnaqqis tat-tniġġis minn nutrijenti fil-korpi tal-ilma. L-investimenti mmirati biex jgħinu lill-bdiewa jtejbu l-ħżin u l-immaniġġjar tad-demel indirizzaw parzjalment biss l-azjendi agrikoli rilevanti. L-iskemi agroambjentali ma ġewx immirati ġeografikament lejn żoni fejn il-korpi tal-ilma ma jkunux qed jiksbu status tajjeb. Il-miżura speċifika fir-rigward tal-implimentazzjoni ta’ azzjonijiet marbuta mad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma rarament ġiet implimentata. Il-prinċipju ta’ min iniġġes iħallas ma ġiex applikat biżżejjed għall-attività agrikola (ara l-paragrafi 91 sa 99).

125

Il-Kummissjoni ħadet l-opportunità pprovduta minn għodod ġodda applikabbli għall-perjodu tal-programmazzjoni 2014-2020 biex tirrikjedi rekwiżiti bażi aktar stretti u miżuri agroambjentali aktar eżiġenti. Hija talbet ukoll immirar ġeografiku aħjar tal-miżuri ta’ żvilupp rurali u konsistenza mtejba bejn programmi ta’ żvilupp rurali u pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara. Diskussjonijiet mal-Istati Membri wasslu għal titjib. Madankollu, bosta miżuri xorta waħda se jkollhom jiġu ddefiniti mill-ġdid, ladarba l-biċċiet korrispondenti kollha tal-leġiżlazzjoni u l-ippjanar nazzjonali jiġu adottati. Għaldaqstant dan idewwem l-implimentazzjoni ta’ ċerti miżuri u jżid mal-piż amministrattiv tal-programmi (ara l-paragrafi 100 sa 102).

Rakkomandazzjoni 3

Il-Kummissjoni għandha:

a)tirrikjedi li l-Istati Membri jinnominaw żoni vulnerabbli għan-nitrati, li jkunu xierqa. Filwaqt li jagħmlu dan, l-Istati Membri għandhom iqisu informazzjoni dwar il-pressjonijiet tat-tniġġis minn nutrijenti agrikoli, miġbura fil-Pjanijiet ta’ Mmaniġġjar tal-Baċin tax-Xmara tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma.

L-Istati Membri għandhom:

b)jissettjaw limiti xierqa għall-użu tal-fosforu fl-agrikoltura fejn dan iqiegħed l-istatus tajjeb tal-ilma f’riskju;

c)jistabbilixxu r-regoli tagħhom tal-programmi ta’ azzjoni għan-nitrati bbażati fuq l-evidenza xjentifika l-aktar reċenti;

d)jistabbilixxu azzjonijiet obbligatorji li jmorru lil hinn mir-rekwiżiti eżistenti għal azjendi agrikoli li jniġġsu f’żoni tal-ilmijiet li jiskulaw f’ilmijiet ewtrofiċi;

e)japplikaw l-iskemi agroambjentali l-aktar rilevanti fir-rigward tat-tnaqqis tat-tniġġis tal-ilma minn nutrijenti u jimmiraw dawn l-iskemi u l-miżuri ta’ afforestazzjoni lejn iż-żoni fejn l-impatt tagħhom fuq it-tnaqqis fil-kargi ta’ nutrijenti huwa l-ogħla.

Huwa diffiċli li l-valur miżjud tal-Istrateġija makroreġjonali tal-UE għar-Reġjun tal-Baħar Baltiku fuq it-tnaqqis tan-nutrijenti jiġi vvalutat

126

L-istruttura ta’ governanza tal-EUSBSR hija kumplessa u żżid saffi ġodda mal-istituzzjonijiet eżistenti ta’ governanza reġjonali. Huwa diffiċli li l-impatt tal-EUSBSR fuq l-azzjonijiet tal-Istati Membri għat-tnaqqis tal-iskariki ta’ nutrijenti fil-Baħar Baltiku jiġi vvalutat (ara l-paragrafu 105).

127

Proġetti emblematiċi mwettqa f’kooperazzjoni bejn bosta pajjiżi tal-UE u pajjiżi mhux tal-UE huma mmirati lejn l-iżvilupp tal-aħjar prattiki li jridu jiġu implimentati b’mod wiesa”. Xi kultant, madankollu, ir-riżultati tagħhom ma jmorrux lil hinn minn dak li diġà kien disponibbli u l-impatt tagħhom f’termini prattiċi kien pjuttost baxx (ara l-paragrafi 106 u 108).

128

Barra minn hekk, ir-riżultat mistenni tal-allinjament tal-prijoritajiet tal-programmi kofinanzjati mill-UE mas-subobjettiv “Ilma ċar fil-Baħar Baltiku” kien modest ħafna (ara l-paragrafi 109 sa 112).

Dan ir-Rapport ġie adottat mill-Awla II, immexxija mis-Sur Henri GRETHEN, Membru tal-Qorti tal-Awdituri, fil-Lussemburgu fil-laqgħa tagħha tas-27 ta’ Jannar 2016.

Għall-Qorti tal-Awdituri

Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
President

Annessi

Anness I

Miri għat-tnaqqis tal-iskariki ta’ nutrijenti

Pajjiż | Skariku medju tan-nitroġenu 1997-2003 | Skariku medju tal-fosforu 1997-2003 | Mira għat-tnaqqis tan-Nitroġenu (N) sal-2021 | Mira għat-tnaqqis tal-Fosforu (P) sal-2021 | % tat-tnaqqis tan-Nitroġenu (N) | % tat-tnaqqis tal-Fosforu (P)
| tunnellati/sena | tunnellati/sena | tunnellati/sena | tunnellati/sena |  |
Id-Danimarka | 70 490 | 1 928 | 2 890 | 38 | 4 | 2
L-Estonja | 27 684 | 804 | 1 800 | 320 | 7 | 40
Il-Finlandja | 88 005 | 3 609 | 3 030 | 356 | 3 | 10
Il-Ġermanja | 65 672 | 627 | 7 670 | 170 | 12 | 27
Il-Latvja | 61 164 | 829 | 1 670 | 220 | 3 | 27
Il-Litwanja | 48 689 | 2 463 | 8 970 | 1 470 | 18 | 60
Il-Polonja | 212 412 | 11 787 | 43 610 | 7 480 | 21 | 63
Ir-Russja | 87 122 | 7 142 | 10 380 | 3 790 | 12 | 53
L-Iżvezja | 130 279 | 3 639 | 9 240 | 530 | 7 | 15
Skariku tan-nutrijenti li joriġinaw minn pajjiżi tal-HELCOM | 791 517 | 32 828 | 89 260 | 14 374 | 11 | 44
Skariku tan-nutrijenti li joriġinaw minn pajjiżi mhux firmatarji¹ | 21 421 | 1 979 |  |  |  |
Karga ta’ nutrijenti fil-Baħar Baltiku minn pajjiżi tal-HELCOM | 812 938 | 34 807 |  |  |  |
Nutrijenti minn sorsi oħra² | 97 405 | 2 087 |  |  |  |
Total tal-Baħar Baltiku | 910 343 | 36 894 | 118 134 | 15 178 | 13 | 41

1 Skariki ta’ nutrijenti fix-xmajjar transkonfinali mir-Repubblika Ċeka, mill-Ukrajna u mill-Belarussja.

2 Skariki minn tniġġis mit-trasport marittimu u tniġġis tal-arja li oriġina fil-pajjiżi kollha tal-UE li mhumiex inklużi fiż-żona tal-iskular tal-Baħar Baltiku.

Sors: Il-QEA, ibbażat fuq data mis-“Summary report on the development of revised Maximum Allowable Inputs (MAI) and updated Country Allocated Reduction Targets (CART) of the Baltic Sea Action Plan” (Rapport fil-qosor dwar l-iżvilupp tal-Iskariki Massimi Permissibbli (MAI), riveduti, u l-Miri għat-Tnaqqis Allokati għall-Pajjiżi (CART), aġġornati, tal-Pjan ta’ Azzjoni għall-Baħar Baltiku), il-Laqgħa Ministerjali tal-HELCOM tal-2013.

Anness II

Xejra fl-iskariki tan-nitroġenu u tal-fosforu fil-Baħar Baltiku, skont il-pajjiż

(tunnellati/sena)
| DE | DK | EE | FI | LT | LV | PL | RU | SE
N | Skariki 1997-2003 | 65 672 | 70 490 | 27 684 | 88 005 | 48 689 | 61 164 | 212 412 | 87 122 | 130 279
Skariki 2012, inkluża l-inċertezza (valur tat-test) | 55 963 | 52 535 | 28 378 | 94 688 | 55 502 | 70 388 | 191 602 | 91 757 | 116 723
| DE | DK | EE | FI | LT | LV | PL | RU | SE
P | Skariki 1997-2003 | 627 | 1 928 | 804 | 3 609 | 2 463 | 829 | 11 787 | 7 142 | 3 639
Skariki 2012, inkluża l-inċertezza (valur tat-test) | 630 | 1 663 | 782 | 3 608 | 1 929 | 1 242 | 9 680 | 7 230 | 3 509

Sors: Preliminary assessment for following-up on progress towards the country-wise allocated reduction targets on nutrients (CART) (Valutazzjoni preliminari għas-segwitu tal-progress lejn miri għat-tnaqqis allokati mill-pajjiżi dwar in-nutrijenti (CART)) adottata mid-Dikjarazzjoni Ministerjali HELCOM ta’ Copenhagen tal-2013.

Svendsen, L.M., Gustafsson, B., Pyhälä, M. 2015. Assessment for fulfilment of nutrient reduction targets of the HELCOM Nutrient Reduction Scheme (Valutazzjoni għall-ilħuq tal-miri għat-tnaqqis ta’ nutrijenti, tal-Iskema għat-Tnaqqis ta’ Nutrijenti tal-HELCOM). Verżjoni elettronika. http://helcom.fi/baltic-sea-action-plan/progress-towards-reduction-targets/key-message

Anness III

Kisba tal-limiti massimi tal-iskariki, skont is-sottobaċin

(tunnellati/sena)
| Il-Bajja tal-Botnja | Il-Baħar tal-Botnja | Il-Baħar Baltiku Ċentrali | Il-Golf tal-Finlandja | Il-Golf ta' Riga | L-Istretti tad-Danimarka | Kattegat | Total
Limitu massimu tal-Iskariki tan-Nitroġenu b’kont meħud tal-mira tal-HELCOM għat-tnaqqis | 57 622 | 79 372 | 325 000 | 101 800 | 88 418 | 65 998 | 74 001 | 792 211
Skariki 2012, inkluża l-inċertezza (valur tat-test) | 60 484 | 74 794 | 375 760 | 119 687 | 97 106 | 51 495 | 65 801 | 845 127
Tnaqqis żejjed |  | 4 578 |  |  |  | 14 503 | 8 200 | 27 281
Tnaqqis li jonqos biex jintlaħqu l-miri tal-HELCOM sal-2021 | 2 862 |  | 50 760 | 17 887 | 8 688 |  |  | 80 197
Limitu massimu tal-Iskariki tal-Fosforu b’kont meħud tal-mira tal-HELCOM għat-tnaqqis | 2 675 | 2 773 | 7 360 | 3 600 | 2 020 | 1 601 | 1 687 | 21 716
Skariki 2012, inkluża l-inċertezza (valur tat-test) | 2 787 | 2 490 | 15 145 | 7 536 | 2 775 | 1 418 | 1 591 | 33 742
Tnaqqis żejjed |  | 283 |  |  |  | 183 | 96 | 562
Tnaqqis li jonqos biex jintlaħqu l-miri tal-HELCOM sal-2021 | 112 |  | 7 785 | 3 936 | 755 |  |  | 12 588

Sors: Preliminary assessment for following-up on progress towards the country-wise allocated reduction targets on nutrients (CART) (Valutazzjoni preliminari għas-segwitu tal-progress lejn miri għat-tnaqqis allokati mill-pajjiżi dwar in-nutrijenti (CART)) adottata mid-Dikjarazzjoni Ministerjali HELCOM ta’ Copenhagen tal-2013.

Svendsen, L.M., Gustafsson, B., Pyhälä, M. 2015. Assessment for fulfilment of nutrient reduction targets of the HELCOM Nutrient Reduction Scheme (Valutazzjoni għall-ilħuq tal-miri għat-tnaqqis ta’ nutrijenti, tal-Iskema għat-Tnaqqis ta’ Nutrijenti tal-HELCOM). Verżjoni elettronika. http://helcom.fi/baltic-sea-action-plan/progress-towards-reduction-targets/key-message

Anness IV

Konċentrazzjoni tan-nutrijenti fl-effluwent tal-impjanti tat-trattament tal-ilma mormi fil-bliet ewlenin tal-Istati Membri tal-UE madwar il-Baħar Baltiku (2013)

Sors: Il-QEA, ibbażat fuq data minn tmiem l-2013 ipprovduta mill-Istati Membri. Il-valuri għal Copenhagen u Stokkolma jirriżultaw mill-medji ta’ żewġ impjanti tat-trattament tal-ilma mormi f’kull wieħed minn dawn il-bliet.

Anness V

Proġetti emblematiċi u proġetti oħra li huma sinifikanti għall-implimentazzjoni tal-EUSBSR

(EUR miljun)
Proġetti Emblematiċi tal-EUSBSR li jittrattaw l-ewtrofikazzjoni
Qasam ta’ Prijorità AGRI | Sors u ammont ta’ finanzjament
BALTIC MANURE | Dan il-proġetti għandu l-għan li jiżviluppa kompetenzi fir-rigward ta’ soluzzjonijiet innovattivi ta’ mmaniġġjar tad-demel, bħall-produzzjoni ta’ enerġija rinnovabbli u fertilizzanti organiċi. | PO Reġjun tal-Baħar Baltiku (BSR) Total: 3.7 FEŻR: 2.8

Riċiklaġġ tal-fosforu
Dan il-proġett għandu l-għan li jirkupra l-fosforu mis-sorsi prinċipali fir-reġjun tal-Baħar Baltiku, bħal demel, ħama tad-drenaġġ u karkassi u li jipproduċi fertilizzanti riċiklati. Huwa għandu wkoll l-għan li jiżviluppa strateġiji ta’ fertilizzazzjoni speċifiċi għas-sit sabiex ir-reġjun tal-Baħar Baltiku jsir l-ewwel reġjun awtosuffiċjenti f’termini tal-iskariku ta’ fertilizzanti minerali tal-fosforu.

Qasam ta’ Prijorità NUTRI | Finanzjament

Tneħħija tal-fosfati fid-deterġenti
L-għan ta’ dan il-proġett kien li jappoġġa lill-Istati tal-Baħar Baltiku fl-implimentazzjoni tar-Rakkomandazzjoni 28E/7 tal-HELCOM (jiġifieri azzjoni leġiżlattiva nazzjonali għal-limitazzjoni tal-użu tal-fosfati fid-deterġenti tal-ħasil tal-ħwejjeġ u fid-deterġenti tal-magni awtomatiċi tal-ħasil tal-platti) billi jipproduċi materjal ta’ informazzjoni għal dawk li jfasslu l-politika. Fl-2011 ġiet adottata projbizzjoni madwar l-UE kollha fuq il-fosfati f’deterġenti tal-ħasil tal-ħwejjeġ.
Baġit ta’ proġett żgħir ġie ffinanzjat mill-Aġenzija Żvediża għas-Sustanzi Kimiċi.

PRESTO
Il-proġett għandu l-għan li jnaqqas il-karga ta’ nutrijenti fil-Baħar Baltiku permezz ta’ programmi edukattivi għal persunal operattiv, disinjaturi u ħarrieġa akkademiċi involuti fit-trattament tal-ilma mormi, kif ukoll permezz ta’ studji tekniċi u investimenti f’impjanti tat-trattament tal-ilma mormi Belarussi magħżula (Baranovichi, Grodno, Molodechno u Vitebsk).
PO BSR
Total: 4.6
FEŻR: 1.1
ENPI: 2.8

BALTIC DEAL | Dan il-proġett għandu l-għan li jiġġieled kontra l-iskol u t-tnixxija tan-nutrijenti minn azjendi agrikoli: huwa ġie inizjat minn ħames federazzjonijiet tal-bdiewa fuq bażi volontarja. | PO BSR Total: 3.8 FEŻR: 3.0

Valutazzjoni tal-karga tat-tniġġis minn nutrijenti reġjonali u identifikazzjoni ta’ proġetti ta’ prijorità għat-tnaqqis tal-iskariki ta’ nutrijenti mill-Belarussja fil-Baħar Baltiku
Dan il-proġett għandu l-għan li jidentifika investimenti ta’ prijorità u jibni kapaċità lokali għat-tnaqqis tal-iskariki ta’ nutrijenti fil-Baħar Baltiku fil-kuntest tas-Sħubija Ambjentali tad-Dimensjoni tat-Tramuntana, b’fokus partikolari fuq l-agrikoltura, l-ilma mormi muniċipali u l-industrija, inklużi l-produzzjoni u l-użu tad-deterġenti li fihom il-fosforu.
Iffinanzjat mill-Fond tal-BSAP, immaniġġjat minn mill-NIB/NEFCO, bl-Iżvezja u l-Finlandja bħala investituri: 0.25

Azzjoni orizzontali Pajjiżi ġirien

Żona tal-Lag Peipsi Ekonomikament u Ambjentalment Sostenibbli | Dan il-proġett għandu l-għan li jtejjeb is-sitwazzjoni ambjentali tal-baċin tal-Lag Peipsi billi jirrinnova faċilitajiet eżistenti tat-trattament tal-ilma mormi f’Pskov Oblast u billi jistabbilixxi infrastruttura ġdida f’portijiet żgħar fuq in-naħa Estonjana tal-Lag Peipsi. | PO L-Estjonja-il-Latvja-ir-Russja

Proġetti PO BSR (ħlief dawk Emblematiċi) li jittrattaw l-ewtrofikazzjoni

(EUR miljun)
Proġetti PO BSR (ħlief dawk Emblematiċi) li jittrattaw l-ewtrofikazzjoni | Sors u ammont ta’ finanzjament (PO BSR)
Baltic Compass | Dan il-proġett jinvolvi l-ħidma mas-settur tal-agrikoltura u dak tal-ambjent għall-indirizzar tal-ħtieġa għal approċċ transnazzjonali għat-tnaqqis tal-ewtrofikazzjoni tal-Baħar Baltiku. | Total: 6.6 FEŻR: 4.6 ENPI: 0.5
Baltic Compact | Dan il-proġett jittratta azzjonijiet agroambjentali. | Total: 1.9 FEŻR: 1.5
BERAS (Baltic Ecological Recycling Agriculture and Society) | Dan il-proġett għandu l-għan li jnaqqas l-ewtrofikazzjoni, iwaqqaf l-użu tal-pestiċidi u jnaqqas l-impatt tas-settur tal-ikel fuq it-tisħin globali. | Total: 4.4 FEŻR: 3.4 ENPI: 0.05
Waterpraxis | Dan il-proġett għandu l-għan li jtejjeb l-istatus tal-Baħar Baltiku billi jappoġġa l-implimentazzjoni prattika tal-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara fir-reġjun. | Total: 2.0 FEŻR: 1.5
PURE (Proġett dwar it-tnaqqis urban tal-ewtrofikazzjoni) | Il-proġett għandu l-għan li jħejji u jesegwixxi investimenti f’muniċipalitajiet permezz ta’ kooperazzjoni transnazzjonali. | Total: 3.2 FEŻR: 2.0 ENPI: 0.5

Risposta tal-Kummissjoni

Sommarju eżekuttiv

V

Il-Kummissjoni nnutat dawn il-kwistjonijiet fil-valutazzjoni tal-ewwel RBMPs¹ u fil-valutazzjoni tal-ewwel programmi ta’ miżuri² bħala qasam importanti li għandu jittejjeb u ħeġġet lill-Istati Membri biex jieħdu azzjoni dwar dan fit-tieni RBMPs.

VI

Il-Kummissjoni tqis li l-azzjoni tagħha kienet xierqa. Huwa stipulat b’mod ċar fit-Trattat u f’ġurisprudenza kostanti tal-Qorti tal-Ġustizzja li l-Kummissjoni tiddisponi minn marġni wiesa’ ta’ diskrezzjoni dwar meta tibda u ssegwi proċedimenti ta’ ksur f’konformità mar-rwol tagħha ta’ gwardjan tat-Trattati. F’xi każijiet l-għodod alternattivi jew id-djalogu politiku jistgħu jkunu approċċ aktar effettiv minn proċedimenti ta’ ksur.

Madankollu, il-Kummissjoni għandha rekord ippruvat sostanzjali fil-kisba ta’ konformità mad-Direttiva dwar it-trattament tal-ilma urban mormi bl-użu tal-għodda ta’ ksur.

VII

L-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar in-nitrati mill-Istati Membri ltaqgħet ma’ numru ta’ sfidi f’xi każijiet, filwaqt li kienet effettiva f’oħrajn. Madankollu, ix-xejra kumplessiva tal-medja ta’ konċentrazzjonijiet ta’ nitrati fl-UE u fil-Baltiku kienet qed titjieb.

Il-politika tal-kundizzjonalità mhijiex maħsuba biex isservi bħala miżura biex tinforza l-implimentazzjoni tal-leġiżlazzjoni Ewropea fl-Istati Membri. Kontra l-falliment fl-implimentazzjoni, il-proċedura ta’ ksur hija l-mezz ppruvat.

In-numru tal-każijiet ta’ nuqqas ta’ konformità u sanzjonijiet applikati minħabba l-mekkaniżmu tal-kundizzjonalità huma pjuttost indikazzjoni tal-funzjonament milli l-insuffiċjenza tiegħu. Il-kundizzjonalità tapplika biss għall-bdiewa li jirċievu pagamenti diretti jew li jipparteċipaw f’xi miżuri ta’ żvilupp rurali, pereżempju l-miżuri agroambjentali.

VIII

Il-Kummissjoni tqis li l-EUSBSR ikkontribwiet b’suċċess għall-promozzjoni tal-protezzjoni ambjentali tal-Baħar Baltiku. B’mod ġenerali, l-approċċ makroreġjonali l-ġdid se jkun jista’ jitqies bħala għodda siewja biex ikunu indirizzati problemi reġjonali u tissaħħaħ il-koperazzjoni bejn il-pajjiżi madwar il-Baħar Baltiku.

Introduzzjoni

09

Kemm il-programmi tal-miżuri tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma kif ukoll id-Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija Marina ġew razzjonalizzati għal rappurtar komuni f’Marzu 2016. Il-programmi tal-miżuri tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma u d-Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija Marina irrappurtati mill-Istati Membri, għandhom jikkunsidraw l-obbligi tal-HELCOM u tal-ftehimiet ta’ integrazzjoni.

13

Kemm il-FAEŻR tal-perjodu ta’ programmazzjoni tal-2007-2013 u dak tal-2014-2020 jiddefinixxi l-ġestjoni tal-ilma bħala waħda mill-objettivi prinċipali tal-iżvilupp rurali. Dawn l-objettivi jistgħu jintlaħqu permezz ta’ miżuri varji li jinkludu miżuri mhux ibbażati fuq il-qasam bħall-investiment u t-taħriġ.

Fil-perjodu 2007-2013 l-informazzjoni dwar l-allokazzjoni finanzjarja hija disponibbli fil-livell ta’ assi u miżuri biss. Fil-perjodu 2014-2020, tali informazzjoni hija disponibbli fil-livell ta’ miżuri u oqsma ta’ ffukar (jew prijorità bħalma huwa l-każ tal-prijorità marbuta mal-ġestjoni tal-ilma) li se jippermettu li tkun irċevuta d-dejta marbuta direttament mal-objettivi.

Osservazzjonijiet

18

Il-Kummissjoni tinnota li minkejja li l-miri ta’ tnaqqis tan-nutrijenti tal-HELCOM huma kkunsidrati bħala prattika tajba, l-Istati Membri tal-Baħar Baltiku ma jistgħux legalment ikunu mistennija, fir-rappurtar tagħhom taħt id-Direttiva ta’ Qafas dwar l-Istrateġija Marittima (MSFD) f’Ottubru 2012, li jirrappurtaw il-miri għat-tnaqqis tan-nutrijenti tal-Helcom li ġew adottati f’Ottubru 2013 fil-laqgħa Ministerjali tal-HELCOM. Madankollu, fil-prattika, il-Kummissjoni tapprezza jekk il-programmi ta’ miżuri tal-Istati Membri skont l-MSFD, mistennija f’Marzu 2016, ikkontribwew ukoll għall-kisba tal-impenji HELCOM tagħhom.

28

Id-WFD u l-HELCOM ifittxu li jiksbu l-istess objettiv – Baħar Baltiku li mhux ewtrofikat. Il-kisba ta’ status tajjeb tad-WFD għandha tkun biżżejjed biex tintlaħaq il-mira tal-HELCOM. Huma meħtieġa miżuri addizzjonali mill-Polonja – iżda dawn huma meħtieġa mhux biss biex tikkonforma mal-miri tal-HELCOM iżda wkoll sabiex jintlaħqu l-objettivi tad-WFD.

Il-Polonja għall-ewwel RBMPs ma stabbilixxietx standards stretti biżżejjed konformi mad-WFD għall-fosfat, li jikkorrelataw mal-istatus ekoloġiku tajjeb tad-WFD (huma użaw standards eqdem preeżistenti) u bħala tali jista’ jidher li l-miri tal-HELCOM huma aktar stretti. Din l-anomalija għandha tiġi rettifikata billi l-Polonja tissettja l-istandards tal-fosfati konformi mad-WFD u tużahom biex tiddefinixxi programmi ta’ miżuri fit-tieni RBMPs li jnaqqsu l-fosfat kemm fl-ilmijiet interni kif ukoll wkoll f’dawk marini.

31

Ir-rappurtar tal-Istati Membri għat-tieni ċiklu tal-RBMPs jirrikjedi li ssir analiżi tad-distakk fin-nutrijenti u għalhekk l-intraċċar tal-Kummissjoni tat-tnaqqis tan-nutrijenti miksub mill-Istati Membri matul iż-żewġ perjodi ta’ rappurtar segwenti għandu jitjieb.

Fit-tieni Pjanijiet ta’ Mmaniġġjar tal-Baċin tax-Xmara, l-Istati Membri jridu jirrappurtaw dwar sa liema punt hija biżżejjed l-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar in-Nitrati biex tindirizza t-tniġġis minn nutrijenti agrikoli addizzjonali, u liema miżuri bażiċi u supplimentari tad-WFD se jkunu pprogrammati biex tiġi indirizzata din il-kwistjoni. Dan se jgħin biex l-Istati Membri u l-Kummissjoni jifhmu fejn hija meħtieġa azzjoni ulterjuri.

34

Il-Kummissjoni tistenna li bħala parti mill-miżuri inklużi fl-RBMP, permessi eżistenti tat-Trattament tal-Ilma Urban Mormi jiġu analizzati u riveduti fejn meħtieġ biex ikun żgurat li t-tniġġis urban huwa mnaqqas għal livell li jippermetti li jintlaħqu kundizzjonijiet bi status tajjeb fil-korpi kollha tal-ilma. F’ċerti ilmijiet dan jista’ jkun ta’ 1 mg/l ta’ P jew f’żoni oħra jista’ jeħtieġ li jkun iktar strett pereżempju 0.5 mg/l jew inqas — fejn hemm densità għolja ta’ popolazzjoni, jew dilwizzjoni baxxa.

41

Il-pjanijiet tal-Istati Membri għall-kisba ta’ tnaqqis ta’ nutrijenti li huma bbażati fuq il-Pjanijiet ta’ Mmaniġġjar tal-Baċin tax-Xmara tagħhom huma nieqsa mill-ambizzjoni minħabba li fil-parti l-kbira tagħhom huma jippreżentaw biss “miżuri bażiċi” li huma diġà fis-seħħ biex jiġu implimentati d-Direttivi tal-UE b’rabta ma’ attivitajiet speċifiċi, l-aktar it-tniġġis tal-ilma urban mormi u l-agrikoltura u ma jistabbilixxux kif dawn il-miżuri għandhom jissaħħu sabiex jippermettu kundizzjonijiet tan-nutrijenti konsistenti biex jinkiseb stat tajjeb. Ftit miżuri ġodda skont l-Artikolu 11.3.h tad-WFD li jikkontrollaw sorsi diffużi ta’ tniġġis ġew inklużi (partikolarment nieqsa hawn huma l-kontrolli fuq sorsi diffużi ta’ fosfat) u l-“miżuri supplimentari” huma vagi fil-kontribuzzjoni kumplessiva mistennija tagħhom. Il-Kummissjoni nnutat din il-kwistjoni fil-valutazzjoni tal-ewwel RBMPs³ u fil-valutazzjoni tal-ewwel programmi ta’ miżuri⁴ bħala qasam importanti li għandu jittejjeb u ħeġġet lill-Istati Membri biex jieħdu azzjoni dwar dan fit-tieni RBMPs.

Ara wkoll it-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu 30.

46

Il-Kummissjoni tqis il-Ġermanja u l-Finlandja bħala konformi mad-Direttiva skont il-metodoloġija tal-Kummissjoni ta’ valutazzjoni tal-konformità, peress li dawn jilħqu rata ta’ konformità ta’ 99 % jew ogħla. L-erba’ Stati Membri l-oħra tal-Baħar Baltiku li kienu meħtieġa li jikkonformaw bis-sħiħ mad-Direttiva fl-2012, laħqu rati għolja ta’ konformità ta’ 89 % u aktar.

47

L-użu ta’ sistemi individwali jew sistemi adegwati (IAS) huwa tabilħaqq mhux awtomatikament ikkunsidrat bħala ksur mill-Kummissjoni peress li din il-possibbiltà tiġi offruta mid-Direttiva. Madankollu, rata għolja ta’ IAS tista’ tindika problemi bis-sistemi tal-ġbir u l-Kummissjoni se ssegwi/tinvestiga dawk is-sitwazzjonijiet (ara t-tweġiba għall-paragrafu 48 għal aktar dettalji).

48

Il-Kummissjoni qed tinvestiga l-użu tas-sistemi individwali u xierqa permezz tal-hekk imsejħa għodda pilota (eż. it-tipi ta’ IAS fis-seħħ fl-Istati Membri, ir-reġistrazzjoni, l-awtorizzazzjoni u l-ispezzjonijiet tal-IAS). Il-Kummissjoni kienet ukoll qed tistudja l-IAS għal ħafna snin, billi tinkludi l-IAS fit-tabella ta’ rappurtar skont l-Artikolu 15. Barra minn hekk, il-gwida dwar ‘Termini u Definizzjonijiet tad-Direttiva dwar it-trattament tal-ilma urban mormi”, li ilha teżisti mill-2007, tinkludi taqsima dwar l-IAS.

49

Il-Kummissjoni ddeċidiet li taċċetta li konformità ta’ 100% ma kinitx probabbli jew realistika, għalhekk għamlet il-cut-off biex “tniedi ksur” billi introduċiet iż-żewġ standards msemmija mill-Qorti. Din il-metodoloġija ġiet aċċettata mill-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea (ara l-Kummissjoni vs il-Belġju, il-Kawża C-395/13, il-punti 33 sa 38).

51

Il-Kummissjoni tfakkar li hija kienet konxja tal-għażla magħmula mill-Polonja qabel l-2010 iżda ma kinitx legalment f’pożizzjoni li tikkontestaha jew li tbassar il-livell ta’ nuqqas ta’ konformità fil-Polonja qabel l-2010. Jidher b’mod ċar li d-Direttiva tħalli dawn iż-żewġ għażliet lill-Istati Membri u l-għażla tal-Polonja li tuża l-Artikolu 5.4 kienet waħda legalment miftuħa għaliha, anki jekk mhux realistika minħabba li dan kien ifisser li l-Polonja ma setgħetx tibbenefika minn żmien addizzjonali mogħti skont it-Trattat ta’ Adeżjoni minn din l-għażla.

52

Il-Kummissjoni segwiet l-implimentazzjoni ta’ din id-Direttiva fil-Polonja b’allarm u attenzjoni dejjem ikbar hekk kif deher ċar li kien hemm u għad hemm nuqqas fundamentali ta’ ppjanar ċar għall-implimentazzjoni tagħha. L-għażla tal-bażi ġuridika hija l-inqas fost it-tħassib tal-Kummissjoni f’dan ir-rigward u mhix skuża valida għal dan in-nuqqas ta’ azzjoni kkordinata fil-livell nazzjonali.

Il-Kummissjoni regolarment indikat mill-2011 li l-investimenti previsti mhux se jwasslu għal sitwazzjoni ta’ konformità fil-Polonja. Barra minn hekk, il-Polonja bagħtet biss il-pjanijiet ta’ investiment preliminari (il-Pjan Direttur), u għadha ma bdietx taħdem fuq il-KPOSK(2010) rilevanti s’issa. La l-Pjan Direttur preliminari ta’ Frar 2014 u lanqas il-verżjoni finali ta’ Mejju 2015 għadhom ma ġew aċċettati mill-Kummissjoni s’issa.

56

Impjanti tat-trattament tal-ilma mormi huma infrastrutturi li għandhom ħajja twila, u huwa diffiċli li wieħed jevalwa d-daqs xieraq għal żmien qasir biss. B’mod ġenerali, id-daqs tal-impjanti jista’ jiġi determinat minn diversi elementi bħalma huma l-marġini ta’ sikurezza, il-kapaċità li jlaħħqu ma’ attivitajiet staġonali/varjazzjonijiet bħat-turiżmu, l-influss minn xita qawwija jew provvedimenti għal konnessjonijiet possibbli fil-ġejjieni minħabba ż-żieda fil-popolazzjoni.

Barra minn hekk, rata minima ta’ ilma nadif ma tkunx ta’ detriment peress li tevita li l-ilma mormi jsir settiku u jiġġenera sulfid tal-idroġenu li huwa perikoluż għas-saħħa tal-bniedem.

58

Il-valutazzjonijiet tal-leġiżlazzjoni saru għall-pajjiżi tal-adeżjoni qabel l-adeżjoni u huma meqjusa bħala kompluti kif kien meħtieġ qabel l-adeżjoni fir-rigward tal-acquis eżistenti tal-UE li fih hemm id-Direttiva 91/271/KEE.

59

L-Istati Membri huma ħielsa li jagħżlu bejn l-Artikolu 5(2) u l-Artikolu 5(4), u mhumiex limitati f’dik l-għażla mill-eżistenza tad-dispożizzjonijiet tat-Trattat ta’ Adeżjoni.

60

Wara l-adeżjoni tal-Polonja, il-Kummissjoni gradwalment bdiet tidentifika l-problemi li l-Polonja kellha bl-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar it-trattament tal-ilma urban mormi u mill-2007 ‘l hawn, il-Kummissjoni bdiet skrining estiż regolari tal-applikazzjonijiet għall-proġetti għall-kofinanzjament tal-UE. Sa mill-2010, meta l-Kummissjoni kienet ġabret biżżejjed informazzjoni li tindika li kien hemm problemi serji fl-implimentazzjoni, bdiet komunikazzjoni uffiċjali dwar il-kwistjoni mal-awtoritajiet Pollakki. Għandu jkun imfakkar li l-problemi li l-Polonja kellha kienu ferm usa’ u aktar fundamentali mill-għażla bejn l-applikazzjoni tal-Artikoli 5(2) jew 5(4) u kienu relatati mad-deskrizzjoni ħażina ta’ agglomerazzjonijiet, rappurtaġġ nieqes jew inkoerenti tal-konformità tad-dejta, nuqqas ta’ ppjanar ċar u koerenti u limitu arbitrarju ta’ investimenti ffukati biss fuq l-impjanti ta’ trattament li jittrattaw tagħbija aktar minn 15,000 p.e.

61

Minkejja diversi komunikazzjonijiet tal-Kummissjoni lill-Polonja li jitolbu l-preżentazzjoni ta’ dejta koerenti dwar l-istat tal-implimentazzjoni u l-ippjanar futur tal-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar it-trattament tal-ilma urban mormi (inkluża dejta li turi l-konformità mal- Artikolu 5(2) jew 5 (4)), il-Polonja naqset milli tipprovdi dan. Il-Kummissjoni tixtieq tenfasizza li, wara skambji ta’ komunikazzjoni mal-Kummissjoni, il-Polonja stess għażlet li tapplika l-Artikolu 5(2). Fl-2012, matul in-negozjati għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020, il-Kummissjoni talbet lill-Polonja biex tipprepara Pjan Direttur għall-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar it-trattament tal-ilma urban mormi li jkun suġġett għall-iskrutinju tal-Kummissjoni sabiex jiġi żgurat li l-kofinanzjament tal-UE għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020 jingħata għal proġetti li huma konformi mad-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi u li l-iktar jikkontribwixxi biex inaqqas id-distakk fl-implimentazzjoni.

62

Il-Kummissjoni issa rriattivat ir-rapporti tal-Artikolu 17, bl-objettiv li tkun taf meta agglomerazzjoni speċifika se ssir konformi, jekk ma jkunx għadu l-każ.

Bil-mudell il-ġdid tal-Artikolu 17, il-Kummissjoni ppruvat toħloq bilanċ bejn it-titjib tal-għarfien tas-sitwazzjoni tal-Istati Membri mingħajr ma żżid il-piż amministrattiv. Il-biċċa l-kbira tal-Istati Membri wieġbu b’mod pożittiv u rrappurtaw skont il-format il-ġdid. Barra minn hekk, l-Istati Membri huma ħielsa biex jiddeskrivu kull proġett fit-tabella tar-rappurtar. Skont l-Artikolu 15, il-Kummissjoni tkun taf il-perċentwal l-ammont li jiġi skarikat mingħajr trattament u għalhekk id-“distanza għall-konformità”. Imbagħad huwa f’idejn l-Istati Membri biex jiddefinixxu proġetti adattati sabiex jikkonformaw mill-aktar fis possibbli. Il-Kummissjoni ma għandhiex l-intenzjoni li jiżdied il-piż ta’ rappurtar fuq l-Istati Membri minħabba li m’hemmx bżonn li tingħata informazzjoni ddettaljata dwar kilometri tat-tubi tad-drenaġġ għal kull agglomerazzjoni fil-livell tal-UE.

63

Il-Kummissjoni għandha marġni ta’ diskrezzjoni sostanzjali f’dawn il-kwistjonijiet u trid tagħżel l-aktar għodod xierqa. F’dan il-każ, il-Kummissjoni għażlet l-impenji permezz ta’ laqgħat mal-Istati Membri dwar it-trattament tal-ilma urban mormi u ppreferiet tistenna t-tnedija ta’ każijiet aktar formali sakemm numru suffiċjenti ta’ skadenzi jkunu għaddew għal numru suffiċjenti ta’ Stati Membri. Il-proġetti pilota mnedija abbażi tal-iskadenza inizjali vvalutati (mill-2004 sa tmiem l-2006) kienu jikkonċernaw biss tliet Stati Membri, inkluża l-Polonja. Għal raġunijiet ta’ effiċjenza, għalhekk ġie deċiż li jiġu mistennija r-riżultati tal-eżerċizzju ta’ rappurtar li jmiss fejn l-eżerċizzju jkun aktar sostanzjali f’termini ta’ Stati Membri u f’agglomerazzjonijiet li huma koperti.

Il-Kummissjoni għalhekk tqis li l-azzjoni tagħha kienet xierqa. Huwa stipulat b’mod ċar fit-Trattat u f’ġurisprudenza kostanti tal-Qorti tal-Ġustizzja li l-Kummissjoni tiddisponi minn marġni wiesa’ ta’ diskrezzjoni dwar meta tibda u ssegwi proċedimenti ta’ ksur f’konformità mar-rwol tagħha ta’ gwardjan tat-Trattati. F’xi każijiet l-għodod alternattivi jew id-djalogu politiku jistgħu jkunu approċċ aktar effettiv minn proċedimenti ta’ ksur.

Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni ħadet perjodi ta’ implimentazzjoni differenti (14-il sena għall-Istati Membri tal-UE-15 u minn 3 snin sa 11-il sena għall-Istati Membri tal-UE-10 li ssieħbu fl-2004) meta nediet il-proġetti pilota u l-każijiet ta’ ksur.

Madankollu, il-Kummissjoni għandha rekord sostanzjali u ppruvat fil-kisba ta’ konformità mad-Direttiva dwar it-trattament tal-ilma urban mormi bl-użu tal-għodda ta’ ksur (pereżempju Franza, il-Belġju, ir-Renju Unit, eċċ…).

64

Id-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi tistabbilixxi standards minimi li għandhom jintlaħqu fit-Tabella 2 tal-Anness, iżda tħalli lill-Istati Membri ħielsa li japplikaw standards aktar stretti. Tali standards aktar stretti jistgħu jiġu legalment meħtieġa biex tkun żgurata l-konformità skont id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma.

69

Il-Kummissjoni tixtieq tispeċifika li l-Proġett ta’ Kaliningrad dwar is-Servizzi tal-Ilma u dawk Ambjentali huwa mistenni li jkun kompletament operazzjonali matul l-2016 fir-rigward tal-komponenti tal-ilma tiegħu.

76

Ilmijiet f’żoni b’biedja estensiva b’applikazzjoni baxxa ta’ fertilizzanti jistgħu xorta waħda jkunu suġġetti għal tniġġis min-nutrijenti. Taħt id-Direttiva dwar in-Nitrati anki ilmijiet li huma f’riskju ta’ tniġġis għandhom ikunu koperti minn miżuri speċifiċi.

F’ċerti oqsma, miżuri kemm taħt id-Direttiva dwar in-Nitrati u d-Direttiva Qafas dwar l-ilma huma meħtieġa biex jinkiseb tnaqqis ta’ nutrijenti meħtieġa sabiex jintlaħaq status tajjeb għall-ilmijiet

79

L-applikazzjoni ta’ N minn fertilizzanti minerali waħedha ma tistax tintuża bħala indikatur ta’ nuqqas ta’ impatt tar-rekwiżiti u teħtieġ li tkun interpretata b’kawtela. It-telf totali ta’ N jew is-surplus totali ta’ N (mis-sorsi kollha) huma indikaturi aktar xierqa.

80

Il-Kummissjoni tqis li miżuri bħall-projbizzjoni fuq l-applikazzjoni ta’ fertilizzanti f’ċerti perjodi tas-sena tkun tista’ tiġi vverifikata b’mod effettiv sakemm l-ispezzjonijiet jitwettqu f’waqthom.

Pjanijiet ta’ fertilizzazzjoni, jew reġistri ta’ fertilizzanti huma inklużi f’diversi programmi ta’ azzjoni taħt id-Direttiva dwar in-Nitrati bħala prattika komuni lejn fertilizzar ibbilanċjat u biex jiġu ffaċilitati l-kontrolli.

84

Il-Kummissjoni tenfasizza li l-kundizzjonalità mhix mekkaniżmu biex tkun infurzata l-leġiżlazzjoni ambjentali Ewropea iżda timmira inter alia “biex il-PAK issir aktar kompatibbli ma’ dak li s-soċjetà tistenna” (ara l-premessa 54 tar-Regolament (UE) Nru 1306/2013. Il-kundizzjonalità toħloq rabta bejn il-ħlasijiet tal-politika agrikola komuni (il-PAK) mar-rispett għal ċerti regoli filwaqt li l-ksur ta’ tali regoli jwassal biex jitnaqqsu l-ħlasijiet tal-PAK. Il-kundizzjonalità għandha fil-prinċipju tuża’ s-sistemi ta’ kontroll eżistenti. Madankollu, għandha tiżgura wkoll rata ta’ kontroll minima meta s-sistema ta’ kontroll tal-leġiżlazzjoni settorjali ma tkunx effettiva biżżejjed.

86

Huwa f’idejn l-Istati Membri li jiddefinixxu l-istandards tal-KAAT b’mod li jintlaħaq l-għan tal-istandard. Fir-rigward tal-imsemmi “istabbiliment ta’ biċċiet ta’ art ta’ lqugħ matul il-mogħdijiet tal-ilma” tal-KAAT, l-għan tiegħu huwa li jiġu stabbiliti biċċiet ta’ art ta’ lqugħ u l-ġestjoni tagħhom iżda mhux, b’mod ġenerali, dwar l-użu ta’ fertilizzanti fuq art agrikola. B’hekk, il-portata tal-imsemmija KAAT hija limitata għal biċċiet art ta’ lqugħ kemm ġewwa kif ukoll barra miż-Żoni Vulnerabbli għan-Nitrati. Barra minn hekk, ċerti rekwiżiti li jirriżultaw mid-Direttiva dwar in-Nitrati huma parti mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-kundizzjonalità preċedenti permezz ta’ SMR1, dak li qabel kien SMR 4.

87

L-imsemmija biċċiet art ta’ lqugħ tal-KAAT li applikabbli mill-1 ta’ Jannar 2012 (ara l-Artikolu 149 tar-Regolament (KE) Nru 73/2009), jirreferu għal rekwiżiti li joħorġu mid-Direttiva dwar in-Nitrati u jittrasponu dawn ir-rekwiżiti fuq art agrikola li tinsab barra miż-żoni vulnerabbli għan-nitrati waqt li jikkunsidraw il-kondizzjonijiet lokali, kif meħtieġ skont l-Artikolu 94 tar-Regolament (KE) Nru 1306/2013. Għal din ir-raġuni, il-varjetà fid-definizzjoni tar-rekwiżiti nnutata mill-Qorti tal-Ġustizzja tirriżulta mid-Direttiva tan-Nitrati nnifisha u tirrifletti l-varjetà ta’ kundizzjonijiet lokali kif meqjusa mill-Istati Membri.

90

In-numru ta’ każijiet ta’ nuqqas ta’ konformità u sanzjonijiet applikati minħabba l-mekkaniżmu tal-kundizzjonalità huma pjuttost indikazzjoni tal-funzjonament tiegħu mill-insuffiċjenza tagħha. Pereżempju, in-nuqqas ta’ ħżin tad-demel għadu problema f’Żoni Vulnerabbli għan-Nitrati u dan il-ksur huwa segwiti skont il-kundizzjonalità, li tispjega r-rata għolja ta’ nuqqas ta’ konformità (ara wkoll il-paragrafu 93).

91

Programmi ta’ żvilupp rurali għall-2007-2013 kellhom jikkontribwixxu għall-objettivi ta’ żvilupp rurali implimentati permezz ta’ diversi assi. Xi wħud mill-miżuri u l-operazzjonijiet implimentati, inkluż dawk agroambjentali, jistgħu jimmiraw li jilħqu objettiv ewlieni wieħed iżda ħafna kienu stabbiliti bil-għan li jinkisbu objettivi multipli li ma jnaqqsux l-effikaċja ta’ tali miżuri u jgħinu biex ikun żgurat valur aħjar għall-flus.

Il-miżuri agroambjentali mwettqa minn għadd kbir ta’ bdiewa f’żoni kbar jistgħu jikkontribwixxu wkoll biex jittejjeb l-istatus tal-ilma f’dawn l-oqsma.

Matul l-adozzjoni tal-programmi 2014-2020, il-Kummissjoni kkummentat dwar il-ħtieġa li l-Istati Membri jagħmlu użu akbar tal-immirar anki fi kwistjonijiet relatati mal-ilma.

92

Matul il-perjodu ta’ programmar 2007-2013, il-kalendarju differenti għall-adozzjoni tal-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċini tax-xmajjar u l-programmi ta’ żvilupp rurali kien waħda mir-raġunijiet għaliex l-ambitu tal-miżuri agroambjentali ma kienx dejjem jikkorrispondi maż-żoni kkonċernati minn pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċini tax-xmajjar.

Barra minn hekk, għandu jiġi mfakkar li l-konformità mar-rekwiżiti obbligatorji li għalihom spiss jirreferu l-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara ma tistax tiġi żgurata permezz tal-agriambjent li jista’ jappoġġa biss azzjonijiet volontarji li jmorru lil hinn mir-rekwiżiti obbligatorji.

Barra minn hekk, matul il-perjodu ta’ programmazzjoni, l-Istati Membri kellhom il-possibbiltà li jemendaw il-programmi tagħhom fir-rigward tal-kontenut tagħhom u/jew l-allokazzjoni finanzjarja. L-emendi proposti għandhom ikunu skont l-objettivi kumplessivi u l-istrateġija tal-programm. Permezz ta’ dan il-mekkaniżmu huma setgħu jikkordinaw mar-RBMP meta dan ikun disponibbli. Fl-2009, bħala riżultat tar-rieżami tal-PAK u ta’ Pjan Ewropew ta’ Rkupru Ekonomiku, ġie rinfurzat l-objettiv ta’ ġestjoni tal-ilma bħala waħda mill-isfidi ta’ żvilupp rurali.

93

Fl-2004-2006, l-Istati Membri l-ġodda għall-Baħar Baltiku (EE, LV, LT, PL) kienu mistiedna jintroduċu appoġġ speċifiku għal faċilitajiet ta’ ħżin tad-demel biex jintlaħqu l-istandards ta’ protezzjoni tal-ilma.

94

Il-PŻR 2007-2013 kien fihom miżuri fuq investimenti f’faċilitajiet tal-ħżin tad-demel.

B’mod partikolari, kien possibbli għall-Istati Membri li jappoġġjaw investimenti li jtejbu l-ħażna tad-demel fuq farms biss meta dawn kienu mmirati lejn il-konformità mall-istandards Komunitarji ġodda li jirriżultaw mid-Direttiva dwar in-Nitrati kif implimentata fl-Istati Membri u għal perjodu limitat ta’ żmien ta’ 36 xahar mid-data meta l-istandards saru mandatorji.

95

Il-Kummissjoni tqis li d-diversità ta’ miżuri agroambjentali tfisser li dawn il-miżuri jinkludu kemm operazzjonijiet sempliċi u wkoll dawk iżjed kumplessi li għandhom l-għan li jipproteġu jew isebbħu l-ambjent. Din tippermetti lill-benefiċjarji li japplikaw operazzjonijiet korrispondenti għall-ħtiġijiet partikolari u l-pressjoni ambjentali tagħhom.

Il-livell ta’ appoġġ huwa dejjem korrelatat mal-livell ta’ impenji u jikkumpensa għal telf ta’ dħul u kostijiet addizzjonali marbuta ma’ dawn l-impenji.

L-utilizzazzjoni baxxa tista’ tiġi spjegata wkoll permezz ta’ raġunijiet oħra għajr il-kumplessità tal-operazzjonijiet pereżempju promozzjoni insuffiċjenti tal-appoġġ, trasferiment insuffiċjenti tal-għarfien u tal-użu tas-servizzi ta’ konsulenza.

Il-kwistjoni ta’ livell baxx tal-adozzjoni ta’ miżuri agroambjentali fiż-żoni ta’ agrikoltura intensiva kienet waħda mir-raġunijiet għaliex fl-2011 il-Kummissjoni pproponiet l-ekoloġizzazzjoni tal-ewwel pilastru tal-PAK, bil-għan li jintlaħqu dawk iż-żoni b’miżuri sempliċi, ġeneralizzati, mhux kuntrattwali, li l-effetti ambjentali tagħhom għandhom jiġu msaħħa permezz ta’ miżuri agroambjentali mmirati.

Għall-perjodu 2014-2020, il-Kummissjoni ppromwoviet l-immirar li ġie implimentat fil-Polonja u l-Finlandja.

Ara wkoll it-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu 92.

98

Fiż-żewġ perjodi ta’ programmazzjoni, il-parti l-kbira tal-Istati Membri jagħżlu l-użu ta’ miżuri oħra bħall-klima agroambjentali biex jilħqu l-miri u l-objettivi relatati mal-prijorità tal-ġestjoni tal-ilma. Miri u indikaturi relatati mal-kwalità tal-ilma u mal-ġestjoni tal-ilma fiż-żewġ perjodi juru li anke mingħajr l-implimentazzjoni tal-miżura ta’ “pagamenti tad-WFD”, l-Istati Membri ħadu programmi ta’ ażżjoni li jikkontribwixxu għal dawk il-miri u l-indikaturi.

In-nuqqas ta’ miżuri obbligatorji fil-pjanijiet ta’ mmaniġjar tal-baċini tax-xmajjar, il-problemi ta’ definizzjoni tal-miżuri tagħhom kien wieħed mill-ostakli ewlenin biex tintuża l-miżura inkwistjoni fil-perjodu 2007-2013.

99

Rigward l-applikazzjoni tal-penali għall-protezzjoni tal-ilma, huwa f’idejn l-Istati Membri biex japplikawhom (lil hinn mir-regoli ta’ kundizzjonalità) jekk ikun meħtieġ u f’każijiet fejn ir-responsabbiltà individwali tat-tniġġis tista’ tkun stabbilita.

Il-Kummissjoni tqis li m’hemm l-ebda diffikultà inerenti fl-applikazzjoni tal-prinċipju min iniġġes iħallas għall-agrikoltura. Pereżempju, taxxa fuq il-fertilizzant jew id-demel tista’ tkun imposta. Programmi ambizzjużi ta’ azzjoni dwar in-nitrati u l-miżuri bażiċi tad-WFD jistgħu jistabbilixxu kontrolli biex jitnaqqas it-tniġġis mis-sors.

100

Ir-Regolament 1305/2013 jipprovdi għal kundizzjonalitajiet ex ante speċifiċi għall-iżvilupp rurali. Il-kundizzjonalità ex ante dwar is-settur tal-ilma (applikabbli għal investimenti pprogrammata taħt il-Prijorità 5) hija marbuta mal-eżistenza ta’ politika tal-ipprezzar tal-ilma u ta’ kontribut adegwat tal-użi differenti tal-ilma għall-irkupru tal-kostijiet tas-servizzi tal-ilma, b’rata stabbilita fil-pjan ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara approvat għal investiment appoġġat mill-programmi.

Kundizzjonalitajiet ex ante speċifiċi ta’ żvilupp rurali oħra fil-qasam ambjentali jikkonċernaw kundizzjonijiet agrikoli u ambjentali tajba, rekwiżiti minimi għal fertilizzanti u l-użu ta’ prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti, l-effiċjenza fl-użu tal-enerġija, l-enerġija rinnovabbli.

102

Meta l-bażijiet ġuridiċi rilevanti ma jkunux f’posthom, ċerti miżuri ta’ żvilupp rurali ma jistgħux ikunu attivati. Dan huwa l-każ tal-miżura tal-pagamenti tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma li tista’ tiġi implimentata biss meta l-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmajjar u l-programmi ta’ miżuri huma stabbiliti. Madankollu, l-Istati Membri għandhom il-possibbiltà li jemendaw il-programmi tagħhom matul il-perjodu ta’ programmazzjoni.

Fir-rigward tal-emendi għal-leġiżlazzjoni dwar ir-rekwiżiti ta’ referenza, meta l-bidliet ikunu introdotti fir-referenza rilevanti matul l-implimentazzjoni tal-miżuri, l-Istati Membri għandhom jirriflettu tali bidliet fil-kontenut tal-miżuri (pereżempju livelli ta’ impenji u ta’ premia jekk il-bidliet ikollhom impatt fuq dawn l-elementi).

105

Għall-EUSBSR, l-Istati Membri għażlu struttura ta’ governanza “ħafifa” ħafna. Ix-xogħol huwa bbażat fuq netwerk ta’ kordinaturi tal-qasam ta’ politika u tal-azzjoni orizzontali. Huma jfittxu li jiżguraw konsistenza bejn il-prijoritajiet kollha tal-EUSBSR. Ma nħallqu l-ebda istituzzjonijiet jew formazzjonijiet tal-Kunsill ġodda. L-istruttura ta’ governanza magħżula mhix kumplessa u goffa wisq.

B’mod ġenerali, l-approċċ makroreġjonali jista’ jitqies bħala għodda importanti biex ikunu indirizzati l-problemi reġjonali f’kuntest ġeografiku iktar ristrett meta mqabbla mal-livell tal-UE kollha. Il-Kummissjoni tqis li l-EUSBSR ikkontribwixxiet b’suċċess għall-promozzjoni tal-protezzjoni ambjentali tal-Baħar Baltiku.

107

Hija fid-diskrezzjoni ta’ kull żviluppatur tal-proġett li japplika għal status ewlieni. Il-Pjan ta’ Azzjoni tal-EUSBSR jiddeskrivi l-proċedura u jipprovdi għal mudell ta’ applikazzjoni. Dan jeħtieġ valutazzjoni qasira mill-kordinatur tal-qasam ta’ politika jew tal-azzjoni orizzontali, fejn il-kriterji ta’ valutazzjoni, fost l-oħrajn, “l-impatt makroreġjonali tal-inizjattiva ewlenija” u l-kontribuzzjoni “lejn l-objettivi/l-indikaturi/ il-miri tal-EUSBSR”. Il-Kummissjoni twettaq konsultazzjoni interna dwar kull applikazzjoni u fl-aħħar nett il-Grupp ta’ kordinaturi Nazzjonali japprova l-istatus tal-inizjattiva ewlenija. Il-kordinaturi tal-qasam ta’ politika u tal-azzjoni orizzontali jinkoraġġixxu lill-iżviluppatur tal-proġett biex japplika għal status ta’ inizjattiva ewlenija.

108

Il-Kummissjoni tinnota interess qawwi minn żviluppaturi ta’ proġetti li jirċievu status ta’ inizjattiva ewlenija, preżumibbilment għax dan jgħin biex il-proġetti jimmobilizzaw finanzjament għall-proġetti makroreġjonali u jżidu l-viżibilità tal-ħidma tagħhom.

Il-Kummissjoni tqis li l-kontribut ta’ “inizjattivi ewlenin” speċifiċi għat-tnaqqis tan-nutrijenti, jista’ jkun identifikat. L-inizjattivi ewlenin għandhom iservu firxa wiesgħa ta’ skopijiet bħall-ħolqien ta’ netwerks ġodda, l-iskambju ta’ esperjenzi, jikkontribwixxu għall-bini ta’ kapaċità, jiffaċilitaw il-governanza f’diversi livelli u li jsiru investimenti pilota. Ir-riżultati u l-impatt fuq l-objettivi tal-politika jistgħu fil-fatt jidhru biss f’perspettiva fit-tul. F’dak is-sens, anke proġetti fuq skala żgħira jistgħu jkunu muturi importanti fl-iżvilupp. Bħala eżempju, il-proġett PRESTO mhux biss investa f’tekniki tad-WWT iżda wkoll qagħad attent li jżid il-kompetenza tal-persunal operatorju tad-WWTP, diżinjaturi tal-impjanti u l-persunal universitarju li jħarreġ l-inġiniera futuri tal-ilma mormi.

Ara t-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafi 111 u 112

Il-Kummissjoni kienet tippreferi li tara aktar iktar inklużjoni tal-EUSBSR fil-programmi FSIE tar-Reġjun tal-Baħar Baltiku. Hija tinnota li l-livell ta’ impenn għall-istrateġija jvarja bejn l-Istati Membri u r-reġjuni kkonċernati, u b’hekk jirrifletti l-prijoritajiet nazzjonali u reġjonali differenti.

Madankollu, il-programmi jipprovdu opportunitajiet għal finanzjament tal-implimentazzjoni tal-EUSBSR. Pereżempju, il-Litwanja qiegħda tagħti xi prijoritajiet fil-proċess tal-għażla għal proġetti li jikkontribwixxu għall-EUSBSR (enfasi fuq l-aspett ta’ koperazzjoni/sħubija internazzjonali) u qed tippjana li torganizza sejħiet speċifiċi fejn meħtieġ. l-Iżvezja qed tippjana wkoll li jkollha l-kriterji ta’ selezzjoni għall-proġetti ta’ rilevanza għall-EUSBSR u pjanijiet biex talloka riżorsi għal oqsma għall-inizjattivi u/jew proġetti f’konformità mad-definizzjoni fil-pjan ta’ azzjoni ta’ din l-istrateġija. Il-proċess konkret tal-implimentazzjoni tal-programmi se turi sa liema punt se jitwettqu dawn il-possibbiltajiet.

Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

115

Id-WFD u l-HELCOM ifittxu li jiksbu l-istess objettiv – Baħar Baltiku li mhux ewtrofikat. Il-kisba ta’ status tajjeb tad-WFD għandha tkun biżżejjed biex tintlaħaq il-mira tal-HELCOM.

Il-pjanijiet tal-Istati Membri għall-kisba ta’ tnaqqis ta’ nutrijenti li huma bbażati fuq il-Pjanijiet ta’ Mmaniġġjar tal-Baċin tax-Xmara tagħhom huma nieqsa mill-ambizzjoni minħabba li fil-parti l-kbira tagħhom huma jippreżentaw biss “miżuri bażiċi” li huma diġà fis-seħħ biex jiġu implimentati d-Direttivi tal-UE b’rabta ma’ attivitajiet speċifiċi, l-aktar it-tniġġis tal-ilma urban mormi u l-agrikoltura u ma jistabbilixxux kif dawn il-miżuri għandhom jissaħħu sabiex jippermettu kundizzjonijiet tan-nutrijenti konsistenti biex jinkiseb stat tajjeb. Ftit miżuri ġodda skont l-Artikolu 11.3.h tad-WFD li jikkontrollaw it-tniġġis diffuż ġew inklużi (partikolarment nieqsa hawn huma kontrolli fuq sorsi diffużi ta’ fosfat) u “miżuri supplimentari” huma vagi dwar il-kontribuzzjoni kumplessiva mistennija tagħhom. Il-Kummissjoni nnutat din il-kwistjoni fil-valutazzjoni tal-ewwel RBMPs⁵ u fil-valutazzjoni tal-ewwel programmi ta’ miżuri⁶ bħala qasam importanti biex li għandi jittejjeb u ħeġġet lill-Istati Membri biex jieħdu azzjoni dwar dan fit-tieni RBMPs.

116

F’Ottubru 2012, l-Istati Membri rrappurtaw l-miri ambjentali tagħhom, skont id-Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija Marittima, lill-Kummissjoni. Xi Stati Membri kienu aktar ambizzjużi minn oħrajn fl-istabbiliment ta’ miri ta’ tnaqqis ta’ pressjoni fil-forma ta’ miri tal-ammont ta’ input tan-nutrijenti (ara wkoll il-paragrafu 17).

Rakkomandazzjoni 1 (a)

Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni u tqis li din diġà ġiet implimentata għad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma (WFD) u se tkun implimentata għad-Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija Marina (MSFD).

Ir-rappurtar tad-WFD għat-tieni Pjan ta’ Mmaniġġjar tal-Baċin tax-Xmara jeħtieġ li l-Istati Membri jirrappurtaw dwar it-tnaqqis tal-ammont tan-nutrijent meħtieġ biex jinkisbu kundizzjonijiet konsistenti mal-istatus tajjeb tad-WFD (dan se jinkludi l-ammont tan-nutrijent meħtieġa biex jissodisfaw l-MSFD jekk l-approċċ korrett jittieħed mill-Istat Membru).

Għall-MSFD, il-Kummissjoni se tikkunsidra din ir-rakkomandazzjoni flimkien mal-analiżi taċ-ċiklu attwali tal-miżuri tal-programmi meta tiddefinixxi r-rekwiżiti ta’ rappurtar għaċ-ċiklu li jmiss.

Rakkomandazzjoni 1 (b)

Il-Kummissjoni taċċetta li r-rakkomandazzjoni u l-implimentazzjoni tagħha tinsab għaddejja.

Għad-WFD, il-lakuni fil-monitoraġġ u l-valutazzjoni identifikati fl-ewwel RBMP kienu segwiti minn diskussjonijiet bilaterali mal-Istati Membri. Ġew miftiehma azzjonijiet mal-Istati Membri biex itejbu s-sitwazzjoni dwar il-monitoraġġ u l-valutazzjoni u l-Kummissjoni se tirrieżamina dan bħala parti mill-valutazzjoni tat-tieni RBMP li se ssir matul l-2017.

Skont l-MSFD, l-Istati Membri stabbilixxew programmi ta’ monitoraġġ biex jiġi evalwat il-progress lejn status u miri ambjentali tajba. L-abbozz tal-valutazzjoni tal-programmi ta’ monitoraġġ tal-Kummissjoni għall-Baħar Baltiku li jindika li ħafna Stati Membri inkludew il-monitoraġġ tal-input ta’ nutrijenti (pereżempju: livelli ta’ input ta’ sorsi bbażati fuq l-art ta’ nutrijenti, ta’ nutrijenti mill-atmosfera, u ta’ fertilizzanti u sustanzi oħra b’kontenut għoli ta’ nitroġenu u fosfru, fost oħrajn).

Barra minn hekk, ix-xogħol li għandu jwassal għal gwida fl-2018 qed isir biex jitqabblu l-istandards tan-nutrijent stabbiliti mill-Istati Membri għad-WFD u l-MSFD, sabiex jiġi żgurat li dawn ikunu konsistenti ma’ standards bijoloġiċi u biex wieħed jifhem kif l-Istati Membri jużawhom fit-tfassil ta’ programmi ta’ miżuri.

Rakkomandazzjoni 1 (c)

Il-Kummissjoni tinnota li din ir-rakkomandazzjoni hija indirizzata lill-Istati Membri

118

Il-Kummissjoni tqis il-Ġermanja u l-Finlandja huma konformi mad-Direttiva f’konformità mal-metodoloġija ta’ valutazzjoni tal-konformità tal-Kummissjoni, peress li dawn jilħqu rati ta’ konformità ta’ 99 % jew ogħla. L-erba’ Stati Membri tal-Baħar Baltiku l-oħra li kienu meħtieġa li jikkonformaw bis-sħiħ mad-Direttiva fl-2012, laħqu rati għolja ta’ konformità ta’ 89 % u aktar.

Fejn teżisti evidenza ta’ implimentazzjoni jew konformità tard, każijiet ta’ EU pilots u dawk ta’ Ksur kienu mnedija mill-Kummissjoni u l-proċeduri normali qed jiġu segwiti.

120

Il-Kummissjoni tqis li l-azzjoni tagħha kienet xierqa. Huwa stipulat b’mod ċar fit-Trattat u f’ġurisprudenza kostanti tal-Qorti tal-Ġustizzja li l-Kummissjoni tiddisponi minn marġni wiesa’ ta’ diskrezzjoni dwar meta tibda u ssegwi proċedimenti ta’ ksur f’konformità mar-rwol tagħha ta’ gwardjan tat-Trattati. F’xi każijiet l-għodod alternattivi jew id-djalogu politiku jistgħu jkunu approċċ aktar effettiv minn proċedimenti ta’ ksur.

Barra minn hekk, il-Kummissjoni ddeċidiet ukoll li tistenna sakemm diversi skadenzi tranżitorji jkunu skadew qabel ma tniedi proġetti pilota sabiex, għal raġunijiet ta’ effiċjenza, l-eżerċizzju jkun aktar sostanzjali f’termini ta’ Stati Membri u f’agglomerazzjonijiet li huma koperti.

Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni ħadet perjodi ta’ implimentazzjoni differenti (14-il sena għall-Istati Membri tal-UE-15 u minn 3 snin sa 11-il sena għall-Istati Membri tal-UE-10 li ssieħbu fl-2004) meta nediet il-proġetti pilota u każijiet ta’ ksur.

Rakkomandazzjoni 2 (a)

Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni u tqisha bħala diġà implimentata f’agglomerazzjonijiet ta’ aktar minn 2 000 p.e. F’dawk l-agglomerazzjonijiet, id-Direttiva dwar it-trattament tal-ilma urban mormi tipprovdi li sistemi ta’ ġbir jew sistemi individwali jew adatti huma fis-seħħ, il-Kummissjoni għalhekk tqis li l-qafas legali — fil-livell tal-UE — huwa fis-seħħ. Madankollu, il-Kummissjoni tenfasizza li hija ma tistax iġġiegħel lill-unitajiet domestiċi jaqbdu ma’ netwerks tad-drenaġġ minħabba li dan jaqa’ taħt ir-responsabbiltà tal-Istati Membri u hija deċiżjoni ta’ politika nazzjonali.

Rakkomandazzjoni 2 (b)

Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni peress li hija bbażata fuq qari tal-Artikolu 9 tad-WFD. Il-Kummissjoni se tivvaluta l-implimentazzjoni ta’ din ir-Rakkomandazzjoni fil-valutazzjoni kumplessiva tat-tieni Pjanijiet ta’ Mmaniġġjar tal-Baċin tax-Xmara li kellhom jiġu adottati mill-Istati Membri sat-22 ta’ Diċembru 2015.

Rakkomandazzjoni 2 (c)

Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni u qed taħdem biex itejjeb il-proċess ta’ rappurtar skont id-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi, li hija l-bażi għall-valutazzjoni ta’ konformità.

Rakkomandazzjoni 2 (d)

Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni.

Rakkomandazzjoni 2 (e)

Il-Kummissjoni tinnota li din ir-rakkomandazzjoni hija indirizzata lill-Istati Membri.

Rakkomandazzjoni 2 (f)

Il-Kummissjoni tinnota li din ir-rakkomandazzjoni hija indirizzata lill-Istati Membri

123

Il-Kummissjoni tenfasizza li l-kundizzjonalità mhix mekkaniżmu biex tkun infurzata l-leġiżlazzjoni ambjentali Ewropea iżda timmira inter alia “biex il-PAK issir aktar kompatibbli ma’ dak li s-soċjetà tistenna” (ara l-premessa 54 tar-Regolament (UE) Nru 1306/2013. Il-kundizzjonalità toħloq rabta bejn il-ħlasijiet tal-politika agrikola komuni (il-PAK) mar-rispett għal ċerti regoli filwaqt li l-ksur ta’ tali regoli jwassal biex jitnaqqsu l-ħlasijiet tal-PAK. Il-kundizzjonalità għandha fil-prinċipju tuża’ s-sistemi ta’ kontroll eżistenti. Madankollu, għandha tiżgura wkoll rata ta’ kontroll minima meta s-sistema ta’ kontroll tal-leġiżlazzjoni settorjali mhix effettiva biżżejjed.

124

Il-Kummissjoni tfakkar li l-konformità mar-rekwiżiti obbligatorji tal-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara ma tistax tkun żgurata permezz ta’ miżuri agroambjentali li jappoġġaw biss l-azzjonijiet volontarji. Madankollu, bosta mill-PŻR inkludew ċerti miżuri mill-bidu (l-investiment, it-taħriġ, l-agroambjent) li kienu mmirati lejn objettivi relatati mal-ilma.

Fl-2007-2013, l-appoġġ għal ħażniet tad-demel mandatorji ġie limitat għal dawk li rriżultaw minn standards Komunitarji ġodda li jirriżultaw mid-Direttiva dwar in-Nitrati kif implimentata mill-Istati Membri.

Fil-perjodu 2014-2020, il-miżura speċifika rigward l-implimentazzjoni ta’ azzjonijiet marbuta mad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma ġiet ipprogrammata f’numru ta’ programmi.

Barra minn hekk, matul l-adozzjoni tal-programmi 2014-2020, il-Kummissjoni kkummentat dwar il-ħtieġa li l-Istati Membri jagħmlu użu akbar tal-immirar anki fi kwistjonijiet relatati mal-ilma.

Rigward l-applikazzjoni tal-penali għall-protezzjoni tal-ilma, huwa f’idejn l-Istati Membri biex japplikawhom (lil hinn mir-regoli ta’ kundizzjonalità) jekk ikun meħtieġ u f’każijiet fejn ir-responsabbiltà individwali tat-tniġġis tista’ tkun stabbilita.

Il-Kummissjoni tqis li m’hemm l-ebda diffikultà inerenti fl-applikazzjoni tal-prinċipju min iniġġes iħallas għall-agrikoltura. Pereżempju, taxxa fuq il-fertilizzant jew id-demel tista’ tkun imposta. Programmi ambizzjużi ta’ azzjoni dwar in-nitrati u l-miżuri bażiċi tad-WFD jistgħu jistabbilixxu kontrolli biex jitnaqqas it-tniġġis mis-sors.

Ara wkoll it-tweġibiet tal-Kummissjoni għall-paragrafi 91 sa 99.

125

L-arkitettura l-ġdida tal-ekoloġizzazzjoni tal-PAK bir-rekwiżiti tal-ekoloġizzazzjoni fil-Pilastru I jinfluwenza l-iżvilupp rurali. L-azzjonijiet li jirċievu l-appoġġ taħt dawk ir-rekwiżiti ta’ ekoloġizzazzjoni ma jistgħux ikunu soġġetti għal pagamenti agroambjentali u klimatiċi sabiex jiġi evitat finanzjament doppju.

Meta l-bażijiet ġuridiċi rilevanti ma jkunux f’posthom, ċerti miżuri ta’ żvilupp rurali ma jistgħux ikunu attivati. Dan huwa l-każ tal-miżura tal-pagamenti tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma li tista’ tiġi implimentata biss meta l-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmajjar u l-programmi ta’ miżuri jiġu stabbiliti. Madankollu, l-Istati Membri għandhom il-possibbiltà li jemendaw il-programmi tagħhom matul il-perjodu ta’ programmazzjoni.

Filwaqt li dawn l-emendi jistgħu jwasslu għal sforzi amministrattivi addizzjonali, dawn għandhom jitqiesu fil-kuntest tal-valur miżjud addizzjonali tagħhom fil-kisba tal-objettivi u l-prijoritajiet tal-programmi.

Rakkomandazzjoni 3 (a)

Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni u qiegħda fil-proċess li timplimentaha. Meta l-Istati Membri qegħdin jirrevedu ż-Żoni Vulnerabbli għan-Nitrati u programmi ta’ azzjoni dwar in-nitrati l-Kummissjoni titlob li l-informazzjoni tad-WFD dwar il-pressjoni mit-tniġġis min-nutrijenti agrikoli tkun ikkunsidrata. Dan huwa essenzjali biex ikun ikkontrollat it-tniġġis fis-sors, speċjalment fi Stati Membri fejn ir-regolament nazzjonali biex tkun implimentata d-Direttiva dwar in-Nitrati huwa l-uniku strument ġuridiku li jikkontrolla t-telf ta’ nutrijenti agrikoli.

Fit-tieni Pjanijiet ta’ Mmaniġġjar tal-Baċin tax-Xmara, l-Istati Membri jridu jirrappurtaw dwar sa liema punt hija biżżejjed l-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar in-Nitrati biex tindirizza t-tniġġis minn nutrijenti agrikoli addizzjonali, u liema miżuri bażiċi u supplimentari tad-WFD se jkunu pprogrammati biex tiġi indirizzata din il-kwistjoni. Dan se jgħin biex l-Istati Membri u l-Kummissjoni jifhmu fejn hija meħtieġa azzjoni ulterjuri.

Rakkomandazzjoni 3 (b)

Il-Kummissjoni tinnota li dawn ir-rakkomandazzjonijiet huma indirizzati lill-Istati Membri.

126

Għall-EUSBSR, l-Istati Membri għażlu struttura ta’ governanza “ħafifa” ħafna. Ma nħolqu l-ebda istituzzjonijiet jew formazzjonijiet ta’ Kunsill ġodda. Il-Kummissjoni tqis li l-EUSBSR ikkontribwiet b’suċċess għall-promozzjoni tal-protezzjoni ambjentali tal-Baħar Baltiku.

127

Il-Kummissjoni tqis li l-kontribut ta’ inizjattivi ewlenin speċifiċi għat-tnaqqis tan-nutrijenti, jista’ jkun identifikat. L-inizzjattivi ewlenin iservu firxa wiesgħa ta’ skopijiet u anke proġetti fuq skala żgħira jistgħu jkunu muturi importanti fl-iżvilupp. Riżultati konkreti u l-impatt fuq l-objettivi tal-politika jistgħu fil-fatt jdhru biss f’perspettiva fit-tul.

128

Il-Kummissjoni taqbel mal-analiżi tal-Qorti u kienet tippreferi li tara aktar iktar inklużjoni tal-EUSBSR fil-programmi FSIE tar-Reġjun tal-Baħar Baltiku. Hija tinnota li l-livell ta’ impenn għall-istrateġija jvarja bejn l-Istati Membri u r-reġjuni kkonċernati, u b’hekk jirrifletti l-prijoritajiet nazzjonali u reġjonali differenti.

1 http://ec.europa.eu/environment/water/water-framework/pdf/3rd_report/CWD-2012-379_EN-Vol2.pdf

2 http://eur-lex.europa.eu/legal-content/MT/TXT/HTML/?uri=CELEX:52015DC0120&from=MT

3 http://ec.europa.eu/environment/water/water-framework/pdf/3rd_report/CWD-2012-379_EN-Vol2.pdf

4 http://eur-lex.europa.eu/legal-content/MT/TXT/HTML/?uri=CELEX:52015DC0120&from=MT

5 http://ec.europa.eu/environment/water/water-framework/pdf/3rd_report/CWD-2012-379_EN-Vol2.pdf

6 http://eur-lex.europa.eu/legal-content/MT/TXT/HTML/?uri=CELEX:52015DC0120&from=MT

QJ-AB-16-005-MT-E    ISSN 1977-5741

Il-Baħar Baltiku huwa wieħed mill-ibħra l-aktar imniġġsa tad-dinja. Il-ġlieda kontra l-ewtrofikazzjoni, li hija kkawżata minn kargi ta’ nutrijenti, prinċipalment mill-agrikoltura u mill-ilma urban mormi, titqies bħala sfida sinifikanti. Skont il-Konvenzjoni ta’ Helsinki, dawk il-pajjiżi kolha, kemm Stati Membri tal-UE kif ukoll pajjiżi mhux tal-UE, li jinsabu fil-fruntiera, u wkoll l-UE, huma involuti fil-protezzjoni ambjentali tal-Baħar Baltiku. Il-qafas legali tal-UE jirrikjedi li l-Istati Membri jimplimentaw miżuri biex jiġġieldu kontra l-karga eċċessiva ta’ nutrijenti, u biex jiksbu l-istatus ambjentali tajjeb tal-ilmijiet marini. L-UE tikkofinanzja xi wħud minn dawn il-miżuri. Il-Qorti eżaminat jekk l-azzjonijiet tal-UE kinux effettivi biex jgħinu lill-Istati Membri jnaqqsu l-kargi ta’ nutrijenti fil-Baħar Baltiku. Aħna kkonkludejna li dawn l-azzjonijiet wasslu għal progress limitat lejn it-tnaqqis ta’ nutrijenti fil-Baħar Baltiku. Aħna nagħmlu għadd ta’ rakkomandazzjonijiet għat-titjib tal-effettività tal-azzjonijiet fil-ġlieda kontra l-ewtrofikazzjoni fil-Baħar Baltiku.