IL-QORTI EWROPEA TAL-AWDITURI

12, rue Alcide De Gasperi

1615 Luxembourg

LUXEMBOURG

Tel. +352 4398-1

Mistoqsijiet: eca.europa.eu/mt/Pages/ContactForm.aspx

Sit web: eca.europa.eu

Twitter: @EUAuditorsECA

Ħafna informazzjoni addizzjonali dwar l-Unjoni Ewropea hija disponibbli fuq l-Internet.
Jista’ jsir aċċess għaliha permezz tas-server Europa (http://europa.eu).

Il-Lussemburgu: L-Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet tal-Unjoni Ewropea, 2016

Print | ISBN 978-92-872-5866-3 | ISSN 1831-0907 | doi:10.2865/27989 | QJ-AB-16-024-MT-C
PDF | ISBN 978-92-872-5883-0 | ISSN 1977-5741 | doi:10.2865/50871 | QJ-AB-16-024-MT-N
EPUB | ISBN 978-92-872-5859-5 | ISSN 1977-5741 | doi:10.2865/465783 | QJ-AB-16-024-MT-E

© L-Unjoni Ewropea, 2016

Ir-riproduzzjoni hija awtorizzata kemm-il darba jissemma s-sors oriġinali.

KIF GĦANDEK TAGĦMEL BIEX TIKSEB
IL-PUBBLIKAZZJONIJIET TAL-UE

Pubblikazzjonijiet bla ħlas:

•kopja waħda:
permezz tal-EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu);

•iżjed minn kopja waħda jew posters/mapep:
mir-rappreżentanzi tal-Unjoni Ewropea (http://ec.europa.eu/represent_mt.htm),
mid-delegazzjonijiet f’pajjiżi li mhumiex fl-UE (http://eeas.europa.eu/delegations/index_mt.htm),
billi tikkuntatja s-servizz Europe Direct (http://europa.eu/europedirect/index_mt.htm)
jew ċempel 00 800 6 7 8 9 10 11 (numru tat-telefown bla ħlas minn kullimkien fl-UE) (*).

(*)L-informazzjoni mogħtija hija b’xejn, kif ukoll it-telefonati ġeneralment huma b’xejn (għalkemm xi operaturi, kabini tat-telefown jew lukandi jistgħu jitolbu ħlas).

Pubblikazzjonijiet bi ħlas:

•permezz tal-EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu).

Avveniment | Data
Adozzjoni tal-APM / Bidu tal-awditu | 12.11.2014
L-abbozz tar-rapport jintbagħat uffiċjalment lill-Kummissjoni (jew lil parti awditjata oħra) | 16.6.2016
Adozzjoni tar-rapport finali wara l-proċedura kontradittorja | 7.9.2016
Ir-risposti uffiċjali tal-Kummissjoni (jew ta’ parti awditjata oħra) riċevuti bil-lingwi kollha | 27.9.2016

MT | 2016 | Nru 24

Rapport Speċjali

Jeħtieġ li jsiru aktar
sforzi biex tiżdied is-
sensibilizzazzjoni u tiġi
infurzata l-konformità mar-
regoli dwar l-għajnuna
mill-Istat fil-politika ta’
koeżjoni

(skont l-Artikolu 287(4), it-tieni subparagrafu, TFUE)

Tim tal-awditjar

Ir-rapporti speċjali tal-QEA jippreżentaw ir-riżultati tal-awditi tal-prestazzjoni u tal-konformità tagħha f’dak li jirrigwarda oqsma baġitarji jew suġġetti ta’ ġestjoni speċifiċi. Il-QEA tagħżel u tfassal dawn il-kompiti tal-awditjar biex timmassimizza l-impatt tagħhom billi tqis ir-riskji għall-prestazzjoni jew għall-konformità, il-livell ta’ introjtu jew ta’ nfiq involut, l-iżviluppi li jkunu għad iridu jseħħu u l-interess politiku u pubbliku.

Dan l-awditu tal-prestazzjoni twettaq mill-Awla II tal-Awditjar — immexxija minn Henri Grethen, Membru tal-QEA — li tispeċjalizza fl-oqsma ta’ nfiq ta’ investiment għall-koeżjoni, it-tkabbir u l-inklużjoni. L-awditu tmexxa mill-Membru Relatur Oskar Herics, b’appoġġ minn Margit Spindelegger, Kap tal-kabinett; Niels Brokopp, Maniġer Prinċipali; Gert Rammeloo u Angelika Zych, Kapijiet tal-Kompitu, Ildiko Preiss, Attaché; Dana Moraru, Maria Ploumaki u Laura Zanarini, Awdituri.

Mix-xellug għal-lemin: A. Zych, I. Preiss, G. Rammeloo, N. Brokopp, M. Spindelegger, O. Herics.

Werrej

Abbrevjazzjonijiet

Glossarju

Sommarju eżekuttiv

Introduzzjoni

X’inhi għajnuna mill-Istat u x’inhi l-importanza finanzjarja tagħha fl-UE?

Proċeduri għall-għoti tal-għajnuna mill-Istat

L-Istati Membri jridu jinnotifikaw l-għajnuna mill-Istat lill-Kummissjoni

Eżenzjonijiet min-notifika

Atturi prinċipali involuti fl-immaniġġjar ta’ programmi operazzjonali fil-politika ta’ koeżjoni

Awditi tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri u tal-istituzzjonijiet supremi tal-awditjar tal-Istati Membri dwar l-għajnuna mill-Istat

Ambitu u approċċ tal-awditjar

Osservazzjonijiet

Nuqqas ta’ analiżi komprensiva mill-Kummissjoni tal-iżbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat u nuqqas ta’ fokus mill-Istati Membri fuq l-għajnuna mill-Istat

Għadd sinifikanti ta’ żbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat fil-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, fil-Fond ta’ Koeżjoni u għadd inqas sinifikanti fil-Fond Soċjali Ewropew

Il-monitoraġġ mill-Kummissjoni ddgħajjef minn nuqqas ta’ analiżi komprensiva u koordinazzjoni interna insuffiċjenti

Fokus insuffiċjenti mill-awtoritajiet tal-awditjar tal-Istati Membri fuq il-konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat

Il-Kummissjoni ħadet azzjoni biex tissimplifika l-leġiżlazzjoni applikabbli dwar l-għajnuna mill-Istat u biex tippromwovi l-kapaċità amministrattiva tal-Istati Membri

Ir-Regolament għall-Eżenzjoni Ġenerali Sħiħa li ġie estiż iwassal biex ir-responsabbiltà tiġi ttrasferita mill-Kummissjoni lilll-Istati Membri

Il-kundizzjonalitajiet ex ante u l-proċedura ta’ proġetti fuq skala kbira, li għadhom kif ġew introdotti, jistgħu jtejbu l-konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat fil-politika ta’ koeżjoni

Pjan ta’ azzjoni komuni dwar l-għajnuna mill-Istat li twaqqaf mill-Kummissjoni għandu l-għan li jsaħħaħ il-kapaċità amministrattiva tal-Istati Membri u jirrikjedi attenzjoni kontinwa

Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

Anness I | — | Infiq fuq l-għajnuna mill-Istat skont l-Istat Membru, 2010-2014, miljun EUR
Anness II | — | Riżultati tal-eżerċizzji ta’ monitoraġġ imwettqa mid-Direttorat Ġenerali għall-Kompetizzjoni, 2006-2014
Anness III | — | Proġetti fuq skala kbira li ġew adottati mid-Direttorat Ġenerali għall-Politika Reġjonali u Urbana għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013
Anness IV | — | Qafas legali fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat

Ir-risposti tal-Kummissjoni

Abbrevjazzjonijiet

COCOF: Kumitat ta’ Koordinazzjoni tal-Fondi

DĠ: Direttorat Ġenerali

DĠ COMP: Direttorat Ġenerali għall-Kompetizzjoni

DĠ EMPL: Direttorat Ġenerali tal-Impjiegi, l-Affarijiet Soċjali u l-Inklużjoni

DĠ REGIO: Direttorat Ġenerali għall-Politika Reġjonali u Urbana

FEŻR: Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali

FK: Fond ta’ Koeżjoni

FSE: Fond Soċjali Ewropew

FSIE: Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej

GBER: Regolament għall-Eżenzjoni Ġenerali Sħiħa

ICT: Teknoloġija tal-informatika u tal-komunikazzjoni

IMS: Sistema ta’ ġestjoni tal-irregolaritajiet

IT: Teknoloġija tal-informazzjoni

JASPERS: Assistenza konġunta ta’appoġġ għal proġetti fir-reġjuni Ewropej

MAPAR: Ġestjoni ta’ proċessi, attivitajiet u riżorsi tal-awditjar

NEK-TE: Netwerk Ewropew għall-Kompetizzjoni – Trażmissjoni Elettronika

PDG: Prodott domestiku gross

R&Ż: Riċerka u żvilupp

RAK: Rapport annwali ta’ kontroll

RŻI: Riċerka, żvilupp u innovazzjoni

SMEs: Intrapriżi żgħar u medji

TFUE: Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Glossarju

Awtorità maniġerjali hija awtorità pubblika nazzjonali, reġjonali jew lokali, jew kwalunkwe korp pubbliku jew privat ieħor, li tkun ġiet innominata minn Stat Membru biex timmaniġġja programm operazzjonali. Il-kompiti tagħha jinkludu l-għażla tal-proġetti li jkunu jridu jiġu ffinanzjati, il-monitoraġġ ta’ kif il-proġetti jiġu implimentati u r-rappurtar lill-Kummissjoni dwar l-aspetti finanzjarji u r-riżultati miksuba.

Awtorità tal-awditjar tipprovdi aċċertament lill-Kummissjoni rigward il-funzjonament effettiv tas-sistemi ta’ ġestjoni u kontrolli interni għal programm operazzjonali (u, b’konsegwenza ta’ dan, il-legalità u r-regolarità tal-infiq iċċertifikat). L-awtoritajiet tal-awditjar ġeneralment huma dipartimenti fi ħdan kanċelleriji tal-Istat, fil-ministeri tal-finanzi (jew korpi ta’ kontroll intern taħt l-awtorità tal-ministeru), f’ministeri oħra jew fi ħdan istituzzjonijiet supremi tal-awditjar. Huma jridu jkunu funzjonalment indipendenti mill-korpi li jimmaniġġjaw il-fondi. Awtorità tal-awditjar tirrapporta s-sejbiet tal-awditi tagħha tas-sistemi u tal-awditi tagħha tal-operazzjonijiet lill-awtoritajiet maniġerjali u tal-awtoritajiet taċ-ċertifikazzjoni għall-programm operazzjonali kkonċernat. Rapporti dwar l-awditi tas-sistemi u r-rapport annwali ta’ kontroll jiġu ppreżentati wkoll lill-Kummissjoni. Jekk l-awtorità tal-awditjar tqis li l-awtorità maniġerjali ma ħaditx azzjoni korrettiva xierqa, hija trid tiġbed l-attenzjoni tal-Kummissjoni għall-kwistjoni.

Awtoritajiet taċ-ċertifikazzjoni jwettqu kontrolli tal-ewwel livell fuq l-infiq iddikjarat mill-awtoritajiet maniġerjali u jiċċertifikaw li dan l-infiq huwa legali u regolari. Dawn ġeneralment huma parti mill-ministeru tal-finanzi jew korpi ta’ kontroll intern taħt l-awtorità tal-ministeru.

Il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali għandu l-għan li jirrinforza l-koeżjoni ekonomika u soċjali fi ħdan l-Unjoni Ewropea billi jirrimedja l-iżbilanċi reġjonali prinċipali permezz ta’ appoġġ finanzjarju għall-ħolqien ta’ infrastrutturi u permezz ta’ investimenti produttivi li joħolqu l-impjiegi, prinċipalment għan-negozji.

Il-Fond Soċjali Ewropew għandu l-għan li jsaħħaħ il-koeżjoni ekonomika u soċjali fi ħdan l-Unjoni Ewropea billi jtejjeb l-impjiegi u l-opportunitajiet ta’ xogħol, prinċipalment permezz ta’ miżuri ta’ taħriġ, filwaqt li jħeġġeġ livell ogħla ta’ impjiegi u l-ħolqien ta’ aktar xogħlijiet u xogħlijiet aħjar.

Il-Fond ta’ Koeżjoni għandu l-għan li jtejjeb il-koeżjoni ekonomika u soċjali fi ħdan l-Unjoni Ewropea billi jiffinanzja proġetti ambjentali u tat-trasport fl-Istati Membri li l-PNG per capita tagħhom huwa inqas minn 90 % tal-medja tal-UE.

Il-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (FSIE jew Fondi SIE) ikopru ħames fondi separati li għandhom l-għan li jnaqqsu l-iżbilanċi reġjonali fl-Unjoni kollha, b’oqfsa ta’ politika ssettjati għall-perjodu baġitarju tal-QFP ta’ seba’ snin. Il-fondi jinkludu: il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali (FEŻR); il-Fond Soċjali Ewropew (FSE); il-Fond ta’ Koeżjoni (FK); il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR); u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd (FEMS).

Ftehimiet ta’ sħubija huma ftehimiet li jsiru bejn il-Kummissjoni Ewropea u kull wieħed mill-Istati Membri għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020. Huma jistipulaw il-pjanijiet tal-awtoritajiet nazzjonali dwar kif biħsiebhom jużaw il-finanzjament mill-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej u jiddeskrivu fil-qosor l-għanijiet strateġiċi u l-prijoritajiet ta’ investiment ta’ kull pajjiż, filwaqt li jorbtuhom mal-għanijiet kumplessivi tal-istrateġija Ewropa 2020 għal tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużiv. Dawn jinkludu wkoll dettalji ta’ kull kundizzjonalità ex ante u kull qafas ta’ ġestjoni tal-prestazzjoni. Huma jitħejjew mill-Istat Membru fi djalogu mal-Kummissjoni u jridu jiġu adottati mill-Kummissjoni.

Il-Grupp ta’ esperti dwar il-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (GEFSIE) inħoloq fil-Kummissjoni bil-għan li jagħti pariri lill-Kummissjoni dwar kwistjonijiet fir-rigward tal-implimentazzjoni ta’ programmi adottati u implimentati skont ir-Regolamenti dwar il-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej. Huwa wieħed miż-żewġ gruppi li jissostitwixxu l-Kumitat ta’ Koordinazzjoni tal-Fondi (it-tieni wieħed huwa l-KKFSIE – il-Kumitat ta’ Koordinazzjoni għall-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej).

Impriża hija kwalunkwe entità involuta f’attività ekonomika, irrispettivament mill-istatus legali tagħha jew mill-mod kif tiġi ffinanzjata.

Istituzzjonijiet supremi tal-awditjar huma korpi nazzjonali responsabbli għall-awditjar tad-dħul u l-infiq tal-gvern.

Korrezzjonijiet finanzjarji għandhom l-għan li jipproteġu l-baġit tal-UE mill-piż ta’ nfiq żbaljat jew irregolari. Għal infiq suġġett għal ġestjoni kondiviża, l-irkupru ta’ pagamenti li jkunu saru b’mod skorrett huwa primarjament ir-responsabbiltà tal-Istati Membri. Korrezzjonijiet finanzjarji jistgħu jsiru billi jiġi rtirat infiq irregolari mid-dikjarazzjonijiet ta’ infiq tal-Istati Membri jew permezz ta’ rkupri minn benefiċjarji. Korrezzjonijiet finanzjarji jistgħu jiġu imposti wkoll mill-Kummissjoni.

Il-Kumitat ta’ Koordinazzjoni tal-Fondi (COCOF) huwa l-Kumitat tar-rappreżentanti tal-Istati Membri, li ġie stabbilit taħt l-Artikolu 103 tar-Regolament (KE) Nru 1083/2006 biex jagħti parir lill-Kummissjoni dwar l-implimentazzjoni tal-FEŻR, tal-FSE u tal-FK. In-noti ta’ gwida tal-COCOF iservu bħala rakkomandazzjonijiet b’eżempji prattiċi u informazzjoni, mingħajr ma jkunu legalment vinkolanti jew limitattivi.

Perjodu ta’ programmazzjoni: Il-qafas pluriennali li fih l-infiq tal-politika ta’ koeżjoni jiġi ppjanat u implimentat.

Politika ta’ koeżjoni hija waħda mill-akbar oqsma ta’ politika li fuqha jintnefaq il-baġit tal-UE. Hija għandha l-għan li tnaqqas id-disparitajiet fl-iżvilupp bejn reġjuni differenti, tirristruttura żoni industrijiali li jkunu sejrin lura u tiddiversifika żoni rurali u li tħeġġeġ il-kooperazzjoni transkonfinali, transnazzjonali u interreġjonali. Hija ffinanzjata mill-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, mill-Fond Soċjali Ewropew u mill-Fond ta’ Koeżjoni.

Proġetti fuq skala kbira huma proġetti li huma finanzjarjament tant sinifikanti li tkun tinħtieġ deċiżjoni speċifika tal-Kummissjoni biex l-Istat Membru jikseb kofinanzjament mill-UE permezz tal-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali jew tal-Fond ta’ Koeżjoni. L-ispiża totali tagħhom taqbeż l-EUR 50 miljun u huma ġeneralment proġetti ta’ infrastruttura fuq skala kbira fit-trasport, fl-ambjent u f’setturi oħra bħall-kultura, l-edukazzjoni, l-enerġija jew l-ICT.

Programm operazzjonali jistipula l-prijoritajiet u l-objettivi speċifiċi ta’ Stat Membru u kif se jkun qed jintuża l-finanzjament matul perjodu partikolari, ġeneralment ta’ seba’ snin, biex jiffinanzja l-proġetti. Dawn il-proġetti jridu jikkontribwixxu biex jintlaħaq objettiv wieħed jew aktar minn ċertu għadd ta’ objettivi speċifikati fil-livell tal-assi prijoritarju tal-programm operazzjonali. Għandhom jiġu stabbiliti programmi għal kull wieħed mill-fondi fil-qasam tal-politika ta’ koeżjoni, jiġifieri, il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali; il-Fond Soċjali Ewropew jew il-Fond ta’ Koeżjoni. Programmi operazzjonali jitħejjew mill-Istati Membri u jridu jiġu approvati mill-Kummissjoni qabel ma jkun jista’ jsir xi pagament mill-baġit tal-UE. Huma jistgħu jiġu mmodifikati biss matul il-perjodu kopert jekk jaqblu ż-żewġ partijiet.

Rapporti annwali ta’ kontroll (RAK) huma rapporti ta’ kull sena ppreżentati mill-awtoritajiet tal-awditjar li jistipulaw is-sejbiet tal-awditi kollha li wettqu għal ċerti jew bosta programm(i) operazzjonali. RAK huma d-dokument prinċipali li permezz tiegħu l-awtoritajiet tal-awditjar jipprovdu aċċertament dwar is-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll tal-programm(i) operazzjonali kkonċernat(i) kif ukoll dwar il-legalità u r-regolarità tal-proġetti kofinanzjati.

Servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali huma attivitajiet ekonomiċi li l-awtoritajiet pubbliċi jidentifikaw li huma ta’ importanza partikolari għaċ-ċittadini, u li ma jiġux fornuti (jew jiġu fornuti taħt kundizzjonijiet differenti) li kieku ma jkunx hemm intervent pubbliku. Eżempji huma n-netwerks tat-trasport, is-servizzi postali u s-servizzi soċjali.

Il-Valutazzjoni tal-kompatibbiltà hija dwar l-ibbilanċjar tal-effetti negattivi fuq il-kummerċ u l-kompetizzjoni fis-suq intern minn miżura ta’ għajnuna bl-effetti pożittivi tagħha f’termini ta’ kontribuzzjoni għall-ilħuq ta’ objettivi ddefiniti tajjeb ta’ interess komuni. L-ibbilanċjar ta’ dawn l-effetti jieħu inkunsiderazzjoni l-impatt tal-għajnuna fuq il-protezzjoni soċjali tal-UE. Il-valutazzjoni tal-kompatibbiltà hija l-kompetenza esklussiva tal-Kummissjoni.

Sommarju eżekuttiv

I

L-għajnuna mill-Istat hija kull għajnuna, ta’ kwalunkwe forma, mogħtija minn Stat Membru li twassal għal distorsjoni jew tista’ twassal għal distorsjoni tal-kompetizzjoni billi jingħata vantaġġ lil ċerti intrapriżi, sa fejn tolqot il-kummerċ bejn l-Istati Membri. Fil-prinċipju, l-għajnuna mill-Istat hija pprojbita sabiex jiġi żgurat il-funzjonament xieraq tas-suq intern. Madankollu, l-għajnuna ta’ ċertu daqs, f’ċerti setturi, żoni ġeografiċi jew f’ċirkustanzi speċjali, tista’ tkun kompatibbli mas-suq intern. Matul il-perjodu 2010 sa 2014, l-Istati Membri taw medja ta’ EUR 76.6 biljun ta’ għajnuna mill-Istat kull sena, eskluża għajnuna lis-settur finanzjarju, lis-settur ferrovjarju u lis-servizzi pubbliċi bħas-servizzi postali. Dan jikkorrispondi għal aktar minn 0.5 % tal-PDG tal-Istati Membri tal-UE.

II

Il-politika ta’ koeżjoni hija waħda mill-oqsma prinċipali ta’ nfiq fil-baġit tal-UE. Għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020 il-baġit totali għall-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali (FEŻR), il-Fond ta’ Koeżjoni (FK) u l-Fond Soċjali Ewropew (FSE) jammonta għal EUR 352 biljun, minn EUR 347 biljun fil-perjodu tal-programm 2007-2013. Skont l-istimi tal-Kummissjoni, l-infiq mill-FEŻR/FK u l-FSE kien jirrappreżenta aktar minn kwart tal-għajnuna mill-Istat mogħtija fl-UE fil-perjodu 2007-2013.

III

Permezz ta’ dan l-awditu, aħna vvalutajna għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013 il-livell ta’ nuqqas ta’ konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat fil-politika ta’ koeżjoni u kemm il-Kummissjoni kienet konxja tal-kawżi tan-nuqqas ta’ konformità. Aħna eżaminajna wkoll jekk l-azzjonijiet imwettqa mill-Kummissjoni għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020 humiex se jsaħħu l-kapaċità tagħha u dik tal-Istati Membri li jipprevienu, jaqbdu u jikkoreġu l-ksur tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat.

IV

Matul il-perjodu 2010-2014, kemm il-Kummissjoni kif ukoll il-Qorti tal-Awdituri qabdu każijiet ta’ ksur tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat f’għadd sinifikanti tal-awditi tagħna; l-iżbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat fil-FEŻR u fl-FK kienu fattur importanti li kkontribwixxa għal-livell ta’ żball stmat minna fil-politika ta’ koeżjoni. Aħna sibna li l-awditi proprji u l-monitoraġġ proprju tal-Kummissjoni fil-qasam tal-koeżjoni rriżultaw f’rata ta’ detezzjoni li kienet simili għas-sejbiet proprji tagħna. L-awtoritajiet tal-awditjar fl-Istati Membri, min-naħa l-oħra, qabdu ferm inqas każijiet ta’ ksur tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat milli qabdet il-Kummissjoni jew milli qbadna aħna. Dan jindika li, sa issa, l-awtoritajiet tal-awditjar ma ffukawx biżżejjed fuq l-għajnuna mill-Istat matul l-awditi tagħhom.

V

Matul il-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013, il-Kummissjoni ma rreġistratx l-iżbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat li hija qabdet jew dawk irrappurtati mill-Istati Membri b’mod li permezz tiegħu setgħet twettaq analiżi xierqa. Analiżi bħal din setgħet għenet lill-Kummissjoni tiżviluppa miżuri preventivi li jkunu aktar iffukati u mfasslin apposta għall-Istati Membri u għall-programmi.

VI

Fl-applikazzjoni għal proġetti ta’ daqs finanzjarju sinifikanti (“proġetti fuq skala kbira”), l-Istati Membri jindikaw jekk huma jqisux li l-investiment jinvolvi l-għajnuna mill-Istat, u din l-informazzjoni tista’ tiġi vverfikata mill-Kummissjoni. B’mod partikolari fil-bidu tal-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013, il-Kummissjoni ma vverifikatx b’mod sistematiku jekk il-proġetti fuq skala kbira kinux konformi mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat. Hemm riskju li xi wħud mill-proġetti fuq skala kbira li huma kofinanzjati mill-UE jkunu inkompatibbli mas-suq intern, anke minħabba l-fatt li qabel l-2012, u qabel il-kjarifika mogħtija mis-sentenza Leipzig Halle, l-Istati Membri rarament innotifikaw l-investimenti fl-infrastruttura lill-Kummissjoni. Sabiex timmitiga dan ir-riskju għall-futur, il-Kummissjoni intensifikat il-miżuri preventivi interni tagħha u introduċiet proċedura alternattiva ta’ approvazzjoni, inkluż Rieżami Indipendenti tal-Kwalità għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020. Din il-proċedura alternattiva mhijiex dejjem imfassla biex tipprovdi ċertezza legali għall-Istati Membri fir-rigward tal-konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat fiż-żmien meta tittieħed id-deċiżjoni dwar il-proġett fuq skala kbira. Din iċ-ċertezza tista’ tinkiseb biss fuq il-bażi ta’ notifika minn Stat Membru segwita minn deċiżjoni tal-Kummissjoni dwar l-għajnuna mill-Istat.

VII

Il-Kummissjoni ħadet azzjonijiet biex tissimplifika l-leġiżlazzjoni applikabbli dwar l-għajnuna mill-Istat għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020 li rriżultaw fi tnaqqis tal-piż amministrattiv u f’aktar trasparenza, iżda żiedu wkoll ir-responsabbiltajiet tal-Istati Membri għat-tfassil u l-implimentazzjoni tal-miżuri ta’ għajnuna. Il-fatt li l-Istati Membri jkollhom aktar responsabbiltà għandu r-riskju li jiżdied l-għadd ta’ żbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat: il-monitoraġġ mill-Kummissjoni wera li l-Istati Membri għamlu ħafna żbalji fit-tfassil u fl-implimentazzjoni tal-iskemi ta’ għajnuna fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013. Biex jiġi mmitigat dan ir-riskju, il-Kummissjoni ħadet azzjonijiet biex tippromwovi l-kapaċità amministrattiva tal-Istati Membri fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat, inkluża l-introduzzjoni ta’ prekundizzjonijiet għas-sistemi ta’ għajnuna mill-Istat biex tippromwovi l-implimentazzjoni effiċjenti u effettiva tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“kundizzjonalitajiet ex ante”). Madankollu, l-Istati Membri li tqiesu li ma kinux qed jissodisfaw dawn il-kundizzjonijiet mhumiex neċessarjament dawk fejn il-Kummissjoni sabet l-iżjed problemi fil-passat. Barra minn hekk, dawn l-azzjonijiet jirrikjedu attenzjoni kontinwa.

VIII

Il-Qorti tirrakkomanda li:

(a)Jenħtieġ li l-Kummissjoni timponi azzjonijiet korrettivi fejn il-miżuri ta’ għajnuna ma jkunux f’konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat.

(b)(i)Jenħtieġ li l-Kummissjoni tuża l-MAPAR biex tirreġistra irregolaritajiet b’mod li jippermetti analiżi faċli, pereżempju, tat-tip, tal-frekwenza, tas-serjetà, tal-oriġini ġeografika u tal-kawża tagħhom. Jenħtieġ li d-database tinkludi wkoll informazzjoni dwar is-segwitu ta’ dawn l-irregolaritajiet (bħal korrezzjonijiet finanzjarji imposti).

(ii)Fir-rigward tal-IMS, jenħtieġ li l-Kummissjoni tadatta l-istruttura tad-database biex b’hekk informazzjoni dwar l-irregolaritajiet bħall-għajnuna mill-Istat tkun tista’ tinsilet u tiġi analizzata skont l-Istati Membri u skont it-tip.

(iii)Jenħtieġ li d-DĠ COMP jingħata aċċess għall-informazzjoni rilevanti kollha dwar irregolaritajiet fl-għajnuna mill-Istat li jinsabu fil-MAPAR u fl-IMS fuq bażi regolari.

(iv)Bl-użu tal-informazzjoni disponibbli fid-databases tagħha, jenħtieġ li l-Kummissjoni twettaq segwitu, kull sentejn, tal-kapaċità tal-Istati Membri li jikkonformaw mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat billi twettaq, pereżempju, analiżijiet tat-tip, tal-frekwenza, tas-serjetà, tal-oriġini ġeografika u tal-kawża tal-iżbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat li jinqabdu mill-Kummissjoni nfisha jew mill-awtoritajiet tal-Istati Membri. Jenħtieġ li l-Kummissjoni tuża dawn l-eżerċizzji għall-iskopijiet ta’ monitoraġġ u biex timmira l-attivitajiet ta’ appoġġ, bħall-għoti ta’ taħriġ għall-Istati Membri, fejn dawn huma meħtieġa l-aktar.

(c)Jenħtieġ li l-Kummissjoni tapprova l-proġetti fuq skala kbira, biss wara li l-għajnuna mill-Istat tkun ġiet approvata internament u li titlob, konsistentment, lill-Istati Membri jinnotifikaw l-għajnuna fejn meħtieġ, bil-ħsieb li tiġi żgurata ċertezza legali għall-Istati Membri, indipendentement mill-proċedura ta’ applikazzjoni użata mill-Istat Membru.

(d)(i)Jenħtieġ li l-Kummissjoni tiżgura li l-ambitu u l-kwalità tal-kontrolli mwettqa mill-awtoritajiet tal-awditjar tal-konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat ikunu suffiċjenti.

(ii)Fid-dawl tal-għeluq tal-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013, jenħtieġ li l-Kummisjoni titlob lill-awtoritajiet tal-awditjar jiċċekkjaw il-konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat ta’ dawk il-proġetti fuq skala kbira li ġew approvati qabel tmiem l-2012.

(iii)Jenħtieġ li l-Kummissjoni tiżviluppa aktar materjal ta’ gwida, inklużi b’mod partikolari studji tal-każijiet li juru prattiki tajbin u t-tipi u l-kawżi l-aktar komuni ta’ ksur tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat.

(iv)Jenħtieġ li l-Kummissjoni tħeġġeġ lill-Istati Membri biex jistabbilixxu reġistru ċentrali għall-monitoraġġ tal-akkumulazzjoni ta’ għotjiet żgħar li kollettivament ma jistgħux jaqbżu ċertu ammont (għajnuna “de minimis”)

(v)Jenħtieġ li l-Kummissjoni tistabbilixxi database ċentrali għall-UE kollha li fiha l-awtoritajiet rilevanti tal-Istati Membri jistgħu jikkonsultaw l-identità tal-impriżi li huma suġġetti għal ordnijiet ta’ rkupru tal-għajnuna mill-Istat, kif ukoll l-istatus tal-proċedimenti ta’ rkupru, sabiex ikunu jistgħu jikkonformaw mal-leġiżlazzjoni applikappli (il-prinċipju “Deggendorf”). Jenħtieġ li l-aċċess jingħata biss fuq bażi ta’ ħtieġa ta’ tagħrif.

(e)Jekk l-kundizzjonalità ex ante li tikkonċerna l-għajnuna mill-Istat ma tiġix issodisfata sa tmiem l-2016, jenħtieġ li l-Kummissjoni tuża s-setgħat tagħha biex tissospendi l-pagamenti lill-Istati Membri kkonċernati sakemm ikunu rrettifikaw in-nuqqasijiet sinifikanti kollha.

Introduzzjoni

01

Il-politika tal-kompetizzjoni tfittex li tiżgura li l-kumpaniji jikkompetu ma’ xulxin fuq l-istess livell – fuq il-bażi tal-prodotti u l-prezzijiet tagħhom – mingħajr ma jirċievu vantaġġi inġusti. Peress li s-suq intern tal-UE jiggarantixxi kummerċ ħieles f’oġġetti u servizzi madwar l-Unjoni, il-politika tal-kompetizzjoni tiġi rregolata fil-livell Ewropew¹. Ir-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat huma aspett ewlieni tal-politika tal-kompetizzjoni tal-UE.

02

Kumpanija li tingħata għajnuna mill-Istat ma tikkompetix aktar fuq l-istess livell. Għal din ir-raġuni, it-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE) jiddikjara li fil-prinċipju, l-għajnuna mill-Istat hija inkompatibbli mas-suq intern². Madankollu, hemm oqsma u ċirkustanzi fejn is-suq ma jaħdimx kif suppost; jeżistu lakuni fejn ċerti ħtiġijiet mhumiex previsti. Biex jakkomoda l-għanijiet tal-politika pubblika, it-Trattat jipprovdi lista ta’ kategoriji ta’ għajnuna mill-Istat li għandhom jew jistgħu jkunu kompatibbli mas-suq intern³. Il-Kummissjoni ħolqot bosta regoli biex jirregolaw l-għajnuna mogħtija taħt dawn il-kategoriji.

X’inhi għajnuna mill-Istat u x’inhi l-importanza finanzjarja tagħha fl-UE?

03

It-Trattat jiddefinixxi l-għajnuna mill-Istat bħala kull għajnuna, ta’ kwalunkwe forma, mogħtija minn Stat Membru li twassal għal distorsjoni jew tista’ twassal għal distorsjoni tal-kompetizzjoni billi jingħata vantaġġ lil ċerti intrapriżi, sakemm tkun tolqot il-kummerċ bejn l-Istati Membri. Sabiex l-għajnuna titqies bħala għajnuna mill-Istat, il-kriterji kollha stipulati fid-definizzjoni jridu jiġu ssodisfati. Dawn il-kriterji huma elenkati fit-Tabella 1.

Tabella 1

Kriterji għall-karatterizzazzjoni tal-għajnuna bħala għajnuna mill-Istat

| Kriterju u spjegazzjoni | Eżempji
1 | L-għajnuna tingħata mill-Istat jew permezz ta’ riżorsi tal-Istat. “Riżorsi tal-Istat” huma kwalunkwe riżors ipprovdut minn awtorità tal-Istat Membru jew entità li hija proprjetà jew hija kkontrollata mill-Istat¹. | Sussidji, eżenzjonijiet mit-taxxa jew garanziji.
2 | L-għajnuna tingħata lil impriżi. Impriża hija kwalunkwe entità involuta f’attività ekonomika, irrispettivament mill-istatus legali tagħha jew mill-mod kif tiġi ffinanzjata². Attività ekonomika hija l-offerta ta’ oġġetti u servizzi fis-suq³. | Kumpanija li timmanifattura l-karozzi, karità li tforni l-ikel jew kumpanija tal-gvern li toffri servizzi postali.
3 | L-għajnuna tikkonferixxi vantaġġ. Vantaġġ huwa kwalunkwe benefiċċju ekonomiku li l-impriża ma tkunx kisbet taħt kundizzjonijiet normali tas-suq⁴. | Self mogħti lil impriża b’rata tal-imgħax inqas mir-rata tas-suq.
4 | Il-vantaġġ mogħti huwa selettiv. Kwalunkwe miżura għall-għoti ta’ għajnuna li mhix miftuħa għall-impriżi kollha li joperaw fi Stat Membru fuq bażi ugwali hija selettiva. | Miżuri li japplikaw biss għal impriżi kbar jew għal impriżi f’settur speċifiku, bħas-setturi tat-trasport jew tal-enerġija.
5 | L-għajnuna tfixkel jew thedded li tfixkel il-kompetizzjoni. Distorsjoni tal-kompetizzjoni tiġi preżunta meta l-benefiċjarju tal-għajnuna jopera f’settur fejn hemm, jew jista’ jkun hemm, il-kompetizzjoni⁵ | Għajnuna mogħtija lil kumpanija fis-settur tat-tessuti, peress li hemm il-kompetizzjoni fl-industrija tat-tessuti.
6 | L-għajnuna taffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri. Meta l-għajnuna tfixkel jew thedded li tfixkel il-kompetizzjoni, tiġi preżunta responsabbli li taffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri, dment li l-effetti fuq Stati Membri oħra jkunu aktar minn marġinali⁶. | Għajnuna mogħtija lil manifattur lokali tal-għamara, peress li hemm manifatturi tal-għamara (lokali jew le) f’diversi Stati Membri tal-UE.

1 Il-paragrafu 17 tal-Kawża 248/84, il-paragrafu 38 tal-Kawża C-482/99.

2 Il-paragrafu 74 tal-Kawżi magħquda C-180/98 sa C-184/98.

3 Il-paragrafu 36 tal-Kawża C-35/96.

4 Il-paragrafu 60 tal-Kawża C-39/94.

5 Il-paragrafi 141 sa 147 tal-Kawżi magħquda T-298/97, T-312/97, T-313/97, T-315/97, T-600/97 sa T-607/97, T-1/98, T-3/98 sa T-6/98 u T-23/98.

6 Il-paragrafu 81 tal-Kawżi magħquda T-298/97, T-312/97, T-313/97, T-315/97, T-600/97 sa T-607/97, T-1/98, T-3/98 sa T-6/98 u T-23/98.

Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri, ibbażat fuq l-avviż tal-Kummissjoni dwar il-kunċett tal-għajnuna mill-Istat.

04

L-Istati Membri nefqu medja ta’ EUR 76.6 biljun fuq l-għajnuna mill-Istat kull sena fil-perjodu 2010-2014⁴. Dan jikkorrispondi għal aktar minn 0.5 % tal-PDG tal-Istati Membri tal-UE (ara l-Figura 1). Iċ-ċifri huma ddikjarati b’mod insuffiċjenti għaliex ma jinkludux il-biċċa l-kbira mill-għajnuna lis-settur ferrovjarju u lis-servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali bħal netwerks tat-trasport jew servizzi postali, li għalihom data kompleta mhix disponibbli għall-perjodu 2010-2014. Barra minn hekk, huma ma jinkludux l-għajnuna mogħtija lis-settur finanzjarju (għajnuna għall-”kriżi”), li mhix indikattiva tal-ammont ta’ għajnuna mill-Istat mogħtija taħt kundizzjonijiet normali u hija barra mill-ambitu ta’ dan l-awditu. Ħarsa ġenerali lejn l-infiq fuq l-għajnuna mill-Istat f’kull Stat Membru fil-perjodu 2010-2014 hija ppreżentata fl-Anness I. Fis-snin futuri, il-fatt li jiġu inklużi fir-rappurtar aktar skemi ta’ appoġġ għall-enerġija rinnovabbli (SER), wara l-adozzjoni tal-Linji gwida 2014 dwar l-Enerġija u l-Għajnuna Ambjentali, jista’ jirriżulta f’żieda ulterjuri fir-rappurtar tal-għajnuna mill-Istat lill-Kummissjoni.

Figura 1

Għajnuna mill-Istat fl-UE, 2010 sa 2014

Nota: Skont il-Kummissjoni, iż-żieda fl-infiq fl-2014 hija fil-biċċa l-kbira (85 %) minħabba fl-inklużjoni ta’ aktar skemi ta’ enerġija rinnovabbli fir-rappurtar. Mingħajr din l-inklużjoni, l-għajnuna mill-Istat irrappurtata kienet tkun tammonta għal madwar EUR 73 biljun fl-2014. Barra minn hekk, il-fondi tal-UE huma inklużi biss mill-2014.

Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri, ibbażat fuq it-tabella ta’ valutazzjoni tal-għajnuna mill-Istat tal-Kummissjoni għall-2015.

05

B’mod ġenerali, hemm korrelazzjoni bejn il-PDG per capita tal-Istati Membri u l-infiq tagħhom fuq l-għajnuna mill-Istat (ara l-Figura 2). Għall-perjodu 2010-2014, it-tliet Stati Membri li nefqu l-aktar fuq l-għajnuna mill-Istat per capita bħala medja kienu d-Danimarka, il-Finlandja u l-Iżvezja.

Figura 2

Tqabbil tal-infiq tal-Istati Membri fuq l-għajnuna mill-Istat u l-PDG per capita, 2010-2014

Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri, ibbażat fuq it-tabella ta’ valutazzjoni tal-għajnuna mill-Istat tal-Kummissjoni għall-2015 u d-data tal-Eurostat dwar il-popolazzjoni u l-PDG per capita fi prezzijiet attwali.

06

Il-politika ta’ koeżjoni hija wieħed mill-oqsma prinċipali ta’ nfiq fil-baġit tal-UE; hija tiġi implimentata permezz tal-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali (FEŻR), il-Fond ta’ Koeżjoni (FK) u l-Fond Soċjali Ewropew (FSE). L-iskop tagħha huwa li tappoġġa l-iżvilupp ekonomiku u l-impjiegi fir-reġjuni inqas vantaġġati tal-UE⁵. Il-baġit totali tal-UE għall-politika ta’ koeżjoni fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020 huwa ta’ EUR 352 biljun, li żdied minn EUR 347 biljun fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013⁶. Matul is-snin 2010-2014, EUR 216-il biljun ta’ fondi tal-UE ntnefqu taħt il-politika ta’ koeżjoni⁷.

07

L-allokazzjoni tal-fondi tal-politika ta’ koeżjoni tiġi ddeterminata billi jittieħdu inkunsiderazzjoni d-differenzi fil-livelli tal-PDG, fejn reġjuni ifqar jirċievu livelli ogħla ta’ appoġġ finanzjarju⁸. B’riżultat ta’ dan, dawn il-fondi jirrappreżentaw sehem sinifikanti tal-infiq totali tal-gvern f’bosta Stati Membri (ara l-Figura 3). Dan huwa l-każ b’mod partikolari għal dawk l-Istati Membri li ngħaqdu mal-UE fl-2004 u fl-2007: pereżempju, l-allokazzjoni tal-fondi tal-politika ta’ koeżjoni fl-2014 kienet tirrappreżenta aktar minn 5 % tal-infiq kollu tal-gvern fl-Estonja, l-Ungerija, il-Latvja, il-Litwanja u l-Polonja.

Figura 3

Fondi tal-UE minfuqa fil-politika ta’ koeżjoni għal kull Stat Membru, 2010-2014

Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri, ibbażat fuq id-data kontabilistika tal-Kummissjoni u l-istatistika tal-Eurostat dwar l-infiq tal-gvern.

08

Skont it-Trattat, ir-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat japplikaw biss għall-għajnuna mogħtija mill-Istati Membri lill-entitajiet li jkunu qed iwettqu attività ekonomika⁹. Għalhekk, kull għajnuna mogħtija direttament mill-Kummissjoni, jew minn kwalunkwe korp ieħor tal-UE bħall-Bank Ewropew tal-Investiment, mhijiex suġġetta għar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat. Il-finanzjament mill-UE pprovdut permezz ta’ politika ta’ koeżjoni huwa suġġett għal regoli dwar l-għajnuna mill-Istat, peress li dawn il-fondi huma mmaniġġjati mill-Istati Membri. Il-Kummissjoni tistma li matul il-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013, madwar 40 % tal-fondi tal-politika ta’ koeżjoni, li jammontaw għal EUR 139 biljun, ingħataw lil proġetti suġġetti għal regoli dwar l-għajnuna mill-Istat¹⁰. Skont il-Kummissjoni, l-infiq totali fuq l-għajnuna mill-Istat f’dak il-perjodu kien ta’ EUR 504 biljun¹¹. B’mod ġenerali, il-fondi tal-politika ta’ koeżjoni għalhekk kienu jirrappreżentaw aktar minn kwart tal-infiq totali fuq l-għajnuna mill-Istat fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013.

Proċeduri għall-għoti tal-għajnuna mill-Istat

L-Istati Membri jridu jinnotifikaw l-għajnuna mill-Istat lill-Kummissjoni

09

It-Trattat jirrikjedi li l-Kummissjoni tkun infurmata dwar kwalunkwe pjan biex tingħata jew tinbidel l-għajnuna¹². Fil-prattika, dan ifisser li jekk Stat Membru jrid jagħti l-għajnuna mill-Istat, għandu jinforma lid-Direttorat Ġenerali għall-Kompetizzjoni (id-DĠ COMP) tal-Kummissjoni. Dan il-proċess jissejjaħ notifika.

10

Ladarba l-Istat Membru jkun innotifika l-għoti ppjanat tal-għajnuna, id-DĠ COMP jiddetermina jekk dan ikunx jikkostitwixxi għajnuna mill-Istat. Jekk ikun il-każ, huwa jivvaluta jekk l-għajnuna hijiex kompatibbli mas-suq intern billi jqis l-effetti pożittivi tal-għajnuna (il-kontribut għall-ilħuq ta’ objettiv ta’ interess komuni, li jkun iddefinit tajjeb) imqabbla mal-effetti negattivi tagħha (id-distorsjoni tal-kompetizzjoni u l-kummerċ). Il-Kummissjoni għandha l-awtorità esklussiva biex twettaq din il-valutazzjoni ta’ kompatibbiltà¹³.

Eżenzjonijiet min-notifika

11

Filwaqt li t-Trattat fil-prinċipju jipprojbixxi l-għajnuna mill-Istat, huwa jipprovdi wkoll lista ta’ kategoriji ta’ għajnuna li jistgħu jkunu kompatibbli mas-suq intern. F’dan il-kuntest, il-Kummissjoni tista’ toħroġ regoli li jiddefinixxu l-kriterji li taħthom kategoriji ta’ għajnuna bħal dawn ma jeħtieġx li jiġu nnotifikati¹⁴. Il-Kummissjoni tiżviluppa dawn ir-regoli abbażi tal-esperjenza li għandha fll-valutazzjoni ta’ miżuri ta’ għajnuna, billi tieħu kont tal-każistika tal-Qorti Ewropea tal-Ġustizzja.

Regolament għall-Eżenzjoni Ġenerali Sħiħa (GBER)

12

Għal kategoriji ta’ għajnuna li l-Kummissjoni tqis li hemm probabbiltà li jkunu kompatibbli mas-suq intern, hija adottat Regolament li permezz tiegħu għajnuna bħal din ma jeħtieġx li tiġi nnotifikata, dment li l-kundizzjonijiet kollha jiġu ssodisfati, sakemm l-ammont ta’ għajnuna ma jaqbiżx is-sollijiet imsemmija fih. Dan ir-Regolament jissejjaħ ir-Regolament għall-Eżenzjoni Ġenerali Sħiħa (GBER)¹⁵. Xi eżempji ta’ kategoriji bħal dawn huma l-għajnuna mill-Istat għall-kultura u l-protezzjoni ambjentali.

13

Il-GBER jissimplifika x-xogħol tal-Kummissjoni u l-Istati Membri b’mod konsiderevoli. Huwa jippermetti lill-Istati Membri jwettqu ħafna miżuri ta’ għajnuna mingħajr ma jgħaddu minn proċeduri ta’ notifika jew mill-valutazzjoni espliċita tal-kompatibbiltà li titwettaq mill-Kummissjoni. Il-GBER jistipula għadd ta’ dispożizzjonijiet ġenerali u dispożizzjonijiet applikabbli għal kull kategorija tal-għajnuna. L-għajnuna li taqa’ taħt il-GBER u tikkonforma ma’ dawn id-dispożizzjonijiet awtomatikament titqies li hija kompatibbli mas-suq intern. Madankollu, għal miżuri kbar ta’ għajnuna (‘il fuq mis-sollijiet tan-notifika), in-notifika xorta hija meħtieġa minħabba fil-potenzjal li dawn il-miżuri jfixklu l-kompetizzjoni¹⁶.

Għajnuna de minimis

14

Barra minn hekk, il-Kummissjoni stabbiliet li għajnuna sa mhux aktar minn EUR 200 000 mogħtija lil benefiċjarju uniku matul perjodu ta’ tliet snin la tfixkel il-kompetizzjoni u lanqas ma taffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri¹⁷. Din it-tip ta’ għajnuna tissejjaħ “għajnuna de minimis” u peress li la tissodisfa l-kriterju, tal-għajnuna mill-Istat, li jirrigwarda t-tfixkil (distorsjoni) jew it-theddid ta’ tfixkil (distorsjoni) tal-kompetizzjoni u lanqas dak li jirrigwarda l-effett fuq il-kummerċ bejn l-Istati Membri, mhijiex ikklassifikata bħala għajnuna mill-Istat u ma jeħtieġx li tiġi nnotifikata lid-DĠ COMP. Għal servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali, is-soll tal-għajnuna jiżdied għal EUR 500 000¹⁸.

Atturi prinċipali involuti fl-immaniġġjar ta’ programmi operazzjonali fil-politika ta’ koeżjoni

15

Il-ġestjoni tal-programmi operazzjonali tal-FEŻR/FK u l-FSE hija kondiviża bejn l-Istati Membri u l-Kummissjoni. L-Istati Membri jagħżlu, jimmaniġġjaw u jimmonitorjaw il-proġetti, u l-Kummissjoni tissorvelja u timmonitorja s-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll tal-Istati Membri. Il-Kummissjoni terfa’ r-responsabbiltà aħħarija għall-implimentazzjoni tal-baġit tal-UE¹⁹.

Livell tal-Istati Membri

16

Fil-livell tal-Istati Membri, l-awtoritajiet maniġerjali huma responsabbli għall-amministrazzjoni ta’ kuljum ta’ programmi operazzjonali. Huma jridu jiżguraw, permezz ta’ verifikazzjonijiet tal-ġestjoni, li l-proġetti kofinanzjati kollha huma eliġibbli għal finanzjament mill-UE u li l-infiq iddikjarat tal-proġetti jikkonforma ma’ kundizzjonijiet ta’ eliġibbiltà, inkluża l-konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat. L-awtoritajiet taċ-ċertifikazzjoni jwettqu kontrolli fuq il-klejms għall-infiq tal-proġetti riċevuti mingħand l-awtoritajiet maniġerjali u jibagħtuhom lill-Kummissjoni għal rimborż. L-awtoritajiet tal-awditjar iwettqu awditi tal-operazzjonijiet (jiġifieri proġetti) u tas-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll u jirrappurtaw dwarhom lill-Kummissjoni permezz ta’ rapporti annwali ta’ kontroll (RAK) u opinjonijiet tal-awditjar²⁰.

17

Barra minn hekk, l-uffiċċji nazzjonali tal-għajnuna mill-Istat jistgħu, skont il-mandati tagħhom, jivverifikaw il-konformità tal-iskemi ta’ għajnuna fil-livell nazzjonali (jekk humiex kofinanzjati mill-UE jew jekk le) jew jagħtu pariri jew opinjonijiet lil korpi oħra fl-Istati Membri. Jeżistu uffiċċji tal-għajnuna mill-Istat fil-livell ċentrali fl-Istati Membri kollha bl-eċċezzjoni tal-Belġju, li għandu l-uffiċċji tal-għajnuna mill-Istat tiegħu fil-livell reġjonali. F’xi Stati Membri l-uffiċċju tal-għajnuna mill-Istat huwa inkorporat fil-ministeri għall-finanzi jew l-affarijiet ekonomiċi, fi Stati Membri oħra huwa korp indipendenti jew inkorporat fl-awtorità nazzjonali tal-kompetizzjoni. L-uffiċċji tal-għajnuna mill-Istat jistgħu jaġixxu wkoll bħala punt ta’ kuntatt għall-kisba ta’ għarfien espert u jgħinu fit-tfassil ta’ skemi ta’ għajnuna, biex b’hekk jitnaqqas ir-riskju ta’ nuqqas ta’ konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat (ara Kaxxa 1).

Kaxxa 1

Skrinjar tal-għajnuna mill-Istat mill-uffiċċju tal-għajnuna mill-Istat fl-istadju tal-proposta leġiżlattiva (id-Danimarka)

Il-ministeri kollha huma meħtieġa jagħmlu valutazzjoni inizjali tar-rilevanza tal-għajnuna mill-Istat meta jħejju proposta leġiżlattiva. Din l-informazzjoni tintbagħat lis-Segretarjat tal-għajnuna mill-Istat (b’persunal espert fl-għajnuna mill-Istat) għal valutazzjoni. Jekk iqis li l-proposta tkun f’kunflitt mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat, il-ministeru jinħtieġ jabbozza mill-ġdid il-proposta leġiżlattiva tiegħu. Is-segretarjat tal-għajnuna mill-Istat jassisti lill-ministeru b’suġġerimenti u jipprovdi pariri matul il-proċess leġiżlattiv kollu.

Livell tal-Kummissjoni

18

Id-Direttorat Ġenerali għall-Politika Reġjonali u Urbana (DĠ REGIO) huwa d-dipartiment tal-Kummissjoni li huwa responsabbli għall-promozzjoni tal-iżvilupp ekonomiku u soċjali tad-diversi reġjuni tal-Unjoni Ewropea, b’mod partikoalri dawk żvantaġġati: huwa jimmaniġġja l-FEŻR u l-FK. Id-Direttorat Ġenerali għall-Impjiegi, l-Affarijiet Soċjali u l-Inklużjoni (id-DĠ EMPL) huwa d-dipartiment tal-Kummissjoni responsabbli għall-Impjiegi u l-kwistjonijiet soċjali tal-UE; huwa jimmaniġġja l-FSE.

19

Iż-żewġ Direttorati Ġenerali jiksbu l-aċċertament tagħhom dwar il-konformità tal-infiq taħt il-FEŻR/FK u l-FSE mar-regoli applikabbli tal-UE u nazzjonali prinċipalment mix-xogħol tal-awtoritajiet tal-awditjar. Barra mir-rieżaminar tax-xogħol tal-awtoritajiet tal-awditjar, huma jwettqu wkoll l-awditi proprji tagħhom tal-operazzjonijiet u tas-sistemi fl-Istati Membri bħala parti mix-xogħol superviżorju tagħhom.

20

Id-DĠ COMP huwa d-dipartiment tal-Kummissjoni li huwa responsabbli għall-iżgurar tal-applikazzjoni korretta tar-regoli tal-UE dwar l-għajnuna mill-Istat, fl-qosma kollha ħlief l-agrikoltura u s-sajd²¹. Id-DĠ COMP jiżviluppa l-leġiżlazzjoni dwar l-għajnuna mill-Istat fuq il-bażi tat-Trattat u jissorvelja l-implimentazzjoni tagħha. B’mod partikolari, huwa jimmonitorja regolarment l-iskemi ta’ għajnuna biex jivverifika jekk u kemm jirrispettaw ir-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat²². Barra minn hekk, partijiet interessati bħal Stat Membru jew kumpanija kompetitriċi jistgħu jressqu lment quddiem il-Kummissjoni jekk iqisu li l-għajnuna mogħtija lil ċertu benefiċjarju hija illegali. Il-Kummissjoni hija obbligata teżamina l-ilmenti kollha ta’ dan it-tip²³.

21

Figura 4 tagħti ħarsa ġenerali simplifikata lejn l-atturi involuti fil-politika ta’ koeżjoni u l-proċess tal-għoti tal-għajnuna mill-Istat.

Figura 4

Atturi involuti fil-politika ta’ koeżjoni u l-proċess tal-għoti tal-għajnuna mill-Istat

Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri.

Awditi tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri u tal-istituzzjonijiet supremi tal-awditjar tal-Istati Membri dwar l-għajnuna mill-Istat

22

Wieħed mir-rapporti speċjali preċedenti tagħna fl-2011 identifika dgħufijiet fis-sistemi tal-Istati Membri għall-iżgurar li l-għajnuna mill-Istat tiġi nnotifikata, prinċipalment abbażi tal-eżaminar ta’ għadd ta’ lmenti u każijiet ta’ monitoraġġ għall-perjodu 2008-2010²⁴.

23

Barra minn hekk, mill-2010 sal-2014, aħna eżaminajna l-konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat għal bosta proġetti taħt il-FEŻR/FK u l-FSE. Ir-riżultati ta’ dawn l-awditi kienu jiffurmaw parti mill-bażi għall-valutazzjonijiet speċifiċi tagħna għall-FEŻR/FK u l-FSE fir-rapporti annwali tagħna²⁵.

24

Aħna wettaqna stħarriġ ta’ 28 istituzzjoni suprema tal-awditjar, li minnhom wieġbu 22. Il-biċċa l-kbira minnhom qalu li inkludew, f’diversi livelli, kontrolli fuq l-għajnuna mill-Istat bħala parti mill-awditi tagħhom²⁶. Tassew ftit wettqu wkoll awditi speċifiċi fuq l-għajnuna mill-Istat.

1 L-Artikolu 26 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE).

2 L-Artikolu 107(1) tat-TFUE.

3 L-Artikolu 107(2) tat-TFUE: “It-tipi ta’ għajnuna li ġejjin ikunu kompatibbli mas-suq intern…” (pereżempju: għajnuna mogħtija sabiex tirrimedja għall-ħsara kkawżata minn diżastri naturali). L-Artikolu 107(3) tat-TFUE: “It-tipi ta’ għajnuna li ġejjin jistgħu jkunu kunsidrati bħala kompatibbli mas-suq intern…” (pereżempju: għajnuna sabiex tiġi promossa l-kultura u l-preservazzjoni tal-patrimonju).

4 Ara t-tabella ta’ valutazzjoni tal-għajnuna mill-Istat tal-Kummissjoni għall-2015 fuq is-sit web tad-DĠ COMP.

5 Il-politika hija implimentata permezz ta’ programmi operazzjonali li jistipulaw prijoritajiet, objettivi speċifiċi u kif se jintuża l-finanzjament mill-UE.

6 Ara d-dokumenti tal-Kummissjoni “Introduzzjoni għall-Politika ta’ Koeżjoni tal-UE 2014-2020” ta’ Ġunju 2014 u “Politika ta’ koeżjoni 2007-13 Kummentarji u tesi uffiċjali” ta’ Jannar 2007 rispettivament. Perjodu ta’ programmazzjoni huwa l-qafas pluriennali li fih l-infiq taħt il-Fondi Strutturali u l-Fond ta’ Koeżjoni jiġi ppjanat u implimentat.

7 Ara l-portal tad-data dwar il-koeżjoni fuq is-sit web tal-Kummissjoni.

8 L-Artikolu 90 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

9 L-Artikolu 107 tat-TFUE.

10 Ara t-taqsira tal-politika tal-Kummissjoni fir-rigward tal-linji gwida dwar l-għajnuna reġjonali għall- 2014-2020 ta’ Settembru 2014.

11 Ara t-tabella ta’ valutazzjoni tal-għajnuna mill-Istat tal-Kummissjoni għall-2011 u l-2015.

12 L-Artikolu 108(2) u 108(3) tat-TFUE.

13 L-Artikolu 108 tat-TFUE.

14 Ir-Regolament tal-Kunsill (UE) Nru 2015/1588 tat-13 ta’ Lulju 2015 dwar l-applikazzjoni tal-Artikoli 107 u 108 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea għal ċerti kategoriji ta’ għajnuna mill-Istat orizzontali (ĠU L 248, 24.9.2015, p. 1) (kodifikazzjoni) li jissostitwixxi r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 994/98 tas-7 ta’ Mejju 1998 dwar l-applikazzjoni tal-Artikoli 92 u 93 tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea għal ċertu kategoriji ta’ għajnuna Statali orizzontali, u b’mod partikolari l-Artikolu 108(4) TFUE.

15 Ir-Regolament tal-Kummissjoni (UE) Nru 651/2014 tas-17 ta’ Ġunju 2014 li jiddikjara li ċerti kategoriji ta’ għajnuna huma kompatibbli mas-suq intern skont l-Artikoli 107 u 108 tat-Trattat (ĠU L 187, 26.6.2014, p. 1).

16 Is-sollijiet ivarjaw minn EUR 400 000 għal ċerta għajnuna lil negozji ġodda sa EUR 150 miljun għal ċerta għajnuna għal sorsi ta’ enerġija rinnovabbli.

17 Ir-Regolament tal-Kummissjoni (UE) Nru 1407/2013 tat-18 ta’ Diċembru 2013 dwar l-applikazzjoni tal-Artikoli 107 u 108 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea għall-għajnuna de minimis (ĠU L 352, 24.12.2013, p. 1).

18 Ir-Regolament tal-Kummissjoni (UE) Nru 360/2012 tal-25 ta’ April 2012 dwar l-applikazzjoni tal-Artikoli 107 u 108 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea għal għajnuna de minimis mogħtija lil impriżi li jipprovdu servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali (ĠU L 114, 26.4.2012, p. 8).

19 L-Artikolu 53 tar-Regolament (UE, Euratom) Nru 966/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-25 ta’ Ottubru 2012 dwar ir-regoli finanzjarji applikabbli għall-baġit ġenerali tal-Unjoni u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE, Euratom) Nru 1605/2002 (ĠU L 298, 26.10.2012, p. 1).

20 RAK huma rapporti ta’ kull sena ppreżentati mill-awtoritajiet tal-awditjar li jistipulaw is-sejbiet tal-awditi kollha li wettqu għal ċertu/ċerti jew bosta programm(i) operazzjonali. RAK huma d-dokument prinċipali li permezz tiegħu l-awtoritajiet tal-awditjar jipprovdu aċċertament dwar is-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll tal-programm(i) operazzjonali kkonċernat(i) kif ukoll dwar il-legalità u r-regolarità tal-proġetti kofinanzjati.

21 Għall-agrikoltura u l-iżvilupp rurali kif ukoll għall-affarijiet marittimi u s-sajd, ir-responsabbiltà għall-kontroll tal-għajnuna mill-Istat tinsab f’idejn id-Direttorat Ġenerali għall-Agrikoltura u l-Iżvilupp Rurali u d-Direttorat Ġenerali għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd rispettivament.

22 Skema ta’ għajnuna hija att jew liġi li tiddefinixxi f’termini ġenerali x’tipi ta’ benefiċjarji jistgħu jirċievu l-għajnuna mill-Istat u taħt liema termini.

23 L-Artikolu 24 tar-Regolament tal-Kunsill (UE) 2015/1589.

24 Ir-Rapport Speċjali Nru 15/2011 “Il-proċeduri tal-Kummissjoni jassiguraw il-ġestjoni effettiva tal-kontroll tal-għajnuna mill-Istat?” (http://eca.europa.eu)

25 Ara pereżempju l-Kapitolu 6 tar-Rapport Annwali tagħna għas-sena finanzjarja 2014 (ĠU C 373, 10.11.2015).

26 Istituzzjonijiet supremi tal-awditjar huma korpi nazzjonali responsabbli għall-awditjar tad-dħul u l-infiq tal-gvern.

Ambitu u approċċ tal-awditjar

25

Matul dawn l-aħħar snin, fl-eżerċizzji annwali tal-awditjar tal-konformità li wettaqna, aħna sibna għadd sinifikanti ta’ żbalji li jikkonċernaw il-konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat fil-politika ta’ koeżjoni. Dan ir-rapport jeżamina jekk il-Kummissjoni ħaditx miżuri biżżejjed biex tifhem għalfejn dan huwa l-każ, u janalizza jekk l-azzjonijiet li ttieħdu mill-Kummissjoni humiex se jsaħħu l-kapaċità tagħha u dik tal-Istati Membri li jipprevienu, jaqbdu u jikkoreġu l-ksur tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat.

26

Permezz ta’ dan l-awditu, aħna vvalutajna l-livell ta’ nuqqas ta’ konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat fil-politika ta’ koeżjoni (jiġifieri l-FEŻR/FK u l-FSE) fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013, u kemm il-Kummissjoni kienet konxja tal-kawżi tan-nuqqas ta’ konformità. L-analiżijiet speċifiċi tagħna ffukaw prinċipalment fuq il-perjodu 2010-2014. Aħna eżaminajna wkoll jekk hemmx probabbiltà li l-azzjonijiet imwettqa mill-Kummissjoni għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020 ikunu jindirizzaw in-nuqqas ta’ konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat.

27

B’mod partikolari, aħna eżaminajna:

(a)jekk il-Kummissjoni kellhiex ħarsa ġenerali komprensiva u aġġornata tal-kawżi ta’ nuqqas ta’ konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat fil-politika ta’ koeżjoni u jekk id-Direttorati Ġenerali tal-Kummissjoni u l-Istati Membri qabdux każijiet ksur tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat. Aħna eżaminajna wkoll jekk l-azzjonijiet tal-Kummissjoni b’rispons għall-iżbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat kinux wasslu għal għadd xieraq ta’ azzjonijiet korrettivi; u

(b)jekk il-Kummissjoni kinitx ħadet azzjonijiet xierqa biex tipprevieni ksur tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat fil-politika ta’ koeżjoni fil-futur.

28

Barra minn hekk, aħna analizzajna fid-dettall is-sejbiet tal-awditi tagħna tal-konformità u użajna eżempji biex nuru żbalji frekwenti fl-għajnuna mill-Istat. Barra minn hekk, aħna eżaminajna l-proċedura ta’ approvazzjoni tal-Kummissjoni għal ċerti proġetti li għandhom importanza finanzjarja kbira (“proġetti fuq skala kbira”).

29

L-awditjar kien jikkonsisti f’eżami dokumentarju (analiżi pereżempju ta’ rapporti annwali mill-awtoritajiet tal-awditjar, rapporti tal-awditjar tal-Kummissjoni u Regolamenti tal-Kummissjoni) u intervisti ma’ rappreżentanti tal-Kummissjoni.

30

Fil-livell tal-Istati Membri, aħna wettaqna żewġ stħarriġiet:

(a)stħarriġ ta’ 113-il awtorità tal-awditjar fi 28 Stat Membru responsabbli għal 440 programm operazzjonali tal-FEŻR/FK u l-FSE għall-2007-2013, li 100 minnhom irrispondew (88 %); u

(b)stħarriġ ta’ 31 uffiċċju tal-għajnuna mill-Istat fi 28 Stat Membru, li 24 minnhom irrispindew (77 %).

31

Fl-aħħar nett, aħna żorna erba’ Stati Membri (id-Danimarka, l-Ungerija, il-Polonja u l-Portugall) biex neżaminaw għadd ta’ proċessi differenti ta’ għajnuna mill-Istat użati minn diversi awtoritajiet.

Osservazzjonijiet

Nuqqas ta’ analiżi komprensiva mill-Kummissjoni tal-iżbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat u nuqqas ta’ fokus mill-Istati Membri fuq l-għajnuna mill-Istat

32

Aħna fittixna li niddefinixxu l-firxa tan-nuqqas ta’ konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat fil-politika ta’ koeżjoni billi analizzajna l-awditi tal-konformità annwali tagħna u li niddeterminaw jekk il-Kummissjoni kellhiex stampa ġenerali tal-iżbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat fost l-Istati Membri. Jekk titfassal b’mod xieraq, stampa ġenerali ta’ dan it-tip tkun tgħin lill-Kummissjoni tindirizza r-riżorsi tagħha fuq l-awditjar, il-monitoraġġ u l-appoġġ tal-Istati Membri. Aħna qabbilna d-detezzjoni mill-Kummissjoni u mill-Istati Membri tal-iżbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat ma’ tagħna, u eżaminajna l-azzjonijiet korrettivi li ttieħdu mill-Kummissjoni b’rispons għall-iżbalji li nstabu.

Għadd sinifikanti ta’ żbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat fil-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, fil-Fond ta’ Koeżjoni u għadd inqas sinifikanti fil-Fond Soċjali Ewropew

Awditi tal-Qorti ta’ proġetti b’rilevanza għall-għajnuna mill-Istat

33

Fl-awditi tal-konformità annwali li wettaqna matul il-perjodu 2010-2014, aħna awditjajna 1 573 proġett taħt il-FEŻR/FK u l-FSE li ntgħażlu b’mod aleatorju²⁷. Mit-828 proġett taħt il-FEŻR/FK, 220 (26.6 %) kienu rilevanti għall-għajnuna mill-Istat. Mis-745 proġett taħt l-FSE, 49 (6.6 %) kienu rilevanti għall-għajnuna mill-Istat.

34

Aħna sibna total ta’ 50 każ ta’ nuqqas ta’ konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat. Minn dawn il-50 każ, 46 kienu relatati ma’ proġetti taħt il-FEŻR/FK u 4 ma’ proġetti taħt l-FSE. L-iżbalji frelatati ma-għajnuna mill-Istat huma siniikattivament inqas probabbli li jseħħu fl-FSE, prinċipalment għaliex il-proġetti huma ġeneralment ferm iżgħar u aktar probabbli li jkunu għajnuna de minimis.

35

Mill-2010 sal-2014, kemm l-għadd ta’ proġetti b’rilevanza għall-għajnuna mill-Istat kif ukoll is-sehem ta’ dawn il-proġetti li kienu qed jintlaqtu minn żbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat ġeneralment żdiedu, u dan jindika li l-kontrolli stabbiliti biex jipprevienu dawn l-iżbalji ma kinux tjiebu matul iż-żmien. Iż-żieda fl-iżbalji kienet tikkonċerna fil-biċċa l-kbira dawk mingħajr impatt finanzjarju fuq l-ammont ta’ finanzjament tal-baġit tal-UE (ara t-Tabella 2)²⁸. Aħna sibna li 20.9 % tal-proġetti taħt il-FEŻR/FK b’rilevanza għall-għajnuna mill-Istat kienu milquta minn żbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat. Iċ-ċifra korrispondenti għall-FSE ammontat għal 8.2 %.

Tabella 2

Żbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat li nqabdu bħala parti mill-awditi tal-konformità annwali tagħna, 2010-2014

Fond (1) | Sena (2) | Għadd ta’ proġetti awditjati (3) | Għadd ta’ proġetti b’rilevanza għall-għajnuna mill-Istat (4) | % (4/3) | Għadd ta’ żbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat (5) | % (5/4) | Għadd ta’ żbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat b’impatt finanzjarju | Għadd ta’ żbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat mingħajr impatt finanzjarju
FEŻR/FK | 2010 | 163 | 37 | 22.7 % | 2 | 5.4 % | 2 | 0
2011 | 168 | 43 | 25.6 % | 8 | 18.6 % | 4 | 4
2012 | 168 | 30 | 17.9 % | 6 | 20.0 % | 2 | 4
2013 | 168 | 51 | 30.4 % | 16 | 31.4 % | 5 | 11
2014 | 161 | 59 | 36.6 % | 14 | 23.7 % | 3 | 11
Total tal-FEŻR/FK | 828 | 220 | 26.6 % | 46 | 20.9 % | 16 | 30
FSE | 2010 | 66 | 0 | 0.0 % | 0 | 0.0 % | 0 | 0
2011 | 166 | 8 | 4.8 % | 0 | 0.0 % | 0 | 0
2012 | 168 | 3 | 1.8 % | 3 | 100.0 % | 0 | 3
2013 | 175 | 14 | 8.0 % | 1 | 7.1 % | 0 | 1
2014 | 170 | 24 | 14.1 % | 0 | 0.0 % | 0 | 0
Total tal-FSE | 745 | 49 | 6.6 % | 4 | 8.2 % | 0 | 4
Total | 1573 | 269 | 17.1 % | 50 | 18.6 % | 16 | 34

Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri.

36

F’16 mill-50 każ ta’ nuqqas ta’ konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat (32 %), aħna qiesna li l-iżbalji li sibna kien kellhom impatt finanzjarju fuq l-ammont ta’ finanzjament mill-baġit tal-UE. Dawn is-16-il każ kolha kemm huma kienu relatati ma’ proġetti taħt il-FEŻR/FK u kienu fattur importanti li kkontribwixxa għal-livell ta’ żball stmat minna fil-politika ta’ koeżjoni, partikolarment mill-2013 ‘il hawn (ara l-Figura 5)²⁹. Għall-perjodu 2010-2014, 13.5 % tal-livell medju annwali ta’ żball stmat minna fil-politika ta’ koeżjoni kien attribwibbli għal żbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat³⁰.

Figura 5

Kontribut tal-iżbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat għal-livell ta’ żball stmat minna fil-politika ta’ koeżjoni, 2010-2014

Nota: Il-kontribut tal-iżbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat għal-livell ta’ żball stmat minna fil-politika ta’ koeżjoni jiddependi mill-gravità kif ukoll mill-għadd ta’ żbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat.

Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri.

Erba’ kategoriji prinċipali ta’ żbalji li nqabdu fl-għajnuna mill-Istat

37

L-iżbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat li qbadna bħala parti mill-awditi tal-konformità annwali tagħna matul il-perjodu 2010-2014 jistgħu jiġu allokati f’erba’ kategoriji (ara l-Figura 6):

(a)Intensità għolja wisq tal-għajnuna;

(b)Nuqqas ta’ effett ta’ inċentiv;

(c)Għajnuna mill-Istat mhux maqbuda jew nuqqas ta’ notifika; u

(d)Rekwiżiti ta’ monitoraġġ jew rekwiżiti formali mhux issodisfati.

38

Mis-16-il żball fl-għajnuna mill-Istat li kellhom impatt finanzjarju, 15 kienu relatati mal-kategoriji tal-iżbalji “Intensità għolja wisq tal-għajnuna” u “Nuqqas ta’ effett ta’ inċentiv”.

Figura 6

Natura u għadd ta’ żbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat, 2010-2014

Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri.

Intensità għolja wisq tal-għajnuna

39

Il-Kummissjoni tiddefinixxi l-limiti massimi tal-intensità tal-għajnuna³¹ biex tillimita l-ammonti ta’ għajnuna mill-Istat għall-minimu meħtieġ biex titwettaq l-attività mgħejjuna³². F’ħafna każijiet (li jiddependu, fost affarijiet oħra, mill-kategorija tal-għajnuna) il-limiti massimi tal-intensità jistgħu jiżdiedu għall-SMEs³³. Din iż-żieda tissejjaħ “bonus għall-SMEs”. Żball frekwenti f’din il-kategorija seħħ meta l-awtorità maniġerjali ttrattat kumpanija kbira bħala SME u tatha l-bonus għall-SMEs, li ma kienx eliġibbli (ara l-Kaxxa 2).

Kaxxa 2

Eżempju ta’ intensità skorretta tal-għajnuna (is-Slovenja)

Fi proġett taħt il-FEŻR, fis-Slovenja, li aħna eżaminajna bħala parti mill-eżerċizzju annwali tal-awditjar tal-konformità li wettaqna fl-2013, ingħatat għajnuna taħt skema nnotifikata għall-attivitajiet ta’ riċerka u żvilupp f-industrija awtomobilistika. Il-benefiċjraju ġie stabbilit fuq il-bażi ta’ ftehim ta’ konsorzju bejn id-disa’ sħab, li wieħed minnhom kien SME. Is-sħab l-oħra kollha kienu intrapriżi kbar. Il-benefiċjarju rċieva bonus għall-SMEs waqt li kien qed iwettaq l-attivitajiet ta’ riċerka tiegħu eslussivament f’isem l-intrapriżi kbar. Parti mill-infiq eliġibbli kellu jkun suġġett għal limitu massimu tal-intensità ta’ 25 % aktar milli r-rata ta’ 50 % li ġiet applikata. B’riżultat ta’ dan, ammont ta’ għajnuna ta’ EUR 0.4 miljun ma kellux jingħata.

Nuqqas ta’ effett ta’ inċentiv

40

L-għajnuna mill-Istat tkun biss effettiva fl-ilħuq tal-objettiv mixtieq tal-politika pubblika meta jkollha effett ta’ inċentiv, jiġifieri meta tipperswadi lill-benefiċjarju tal-għajnuna jwettaq attivitajiet li kieku ma kienx iwettaq mingħajr l-għajnuna³⁴. Għalhekk, il-benefiċjarju jeħtieġ li juri li l-proġett appoġġat ma kienx isir mingħajr l-għajnuna. Pereżempju, taħt il-GBER tal-2008, l-effett ta’ inċentiv għal intrapriżi kbar li jirċievu l-għajnuna mill-Istat kellu jiġi ddimostrat billi jintwera li l-għajnuna wasslet għal żieda materjali fl-ambitu, fid-daqs, fl-ammont li ntnefaq jew fil-veloċità tat-tlestija (ikkompletar) tal-proġett (ara l-Kaxxa 3)³⁵.

Kaxxa 3

Eżempju ta’ nuqqas ta’ effett ta’ inċentiv (il-Polonja)

Fi proġett taħt il-FEŻR, fil-Polonja, għall-kostruzzjoni ta’ ċentru tal-loġistika, li aħna eżaminajna bħala parti mill-eżerċizzju annwali tal-awditjar tal-konformità li wettaqna fl-2010, il-benefiċjarju kien naqas milli juri fl-applikazzjoni għall-proġett tiegħu li, kieku, l-għajnuna kienet wasslet għal żieda materjali fl-ambitu, fid-daqs, fl-ammont li ntnefaq jew fil-veloċità tat-tlestija (ikkompletar) tal-proġetti, kif meħtieġ taħt il-GBER tal-2008. B’riżultat ta’ dan, il-proġett li seta’ jibbenefika minn EUR 23.2 miljun tal-finanzjament mill-UE ma kienx eliġibbli u sussegwentement ġie rtirat mill-Istat Membru.

41

Aħna sibna wkoll każijiet fejn ix-xogħol kien diġà beda qabel ma ġiet ippreżentata l-applikazzjoni għall-proġett lill-awtorità li tagħti l-għajnuna. Dan jindika wkoll li l-għajnuna ma kinitx meħtieġa biex jitwettaq il-proġett.

Għajnuna mill-Istat mhux maqbuda jew nuqqas ta’ notifika

42

Għall-kategorija tal-iżbalji fejn l-awtorità maniġerjali kienet ikklassifikat b’mod skorrett għajnuna lil proġett bħala li ma tikkostitwixxix għajnuna mill-Istat, jew inkella naqset milli tinnotifika l-għajnuna mill-Istat lill-Kummissjoni, aħna l-ewwel qiesna jekk l-għajnuna setgħetx ġiet eżentata min-notifika, pereżempju taħt il-GBER. Biss jekk ma kienx hemm bażi għal eżenzjoni aħna tabilħaqq qiesna li l-iżball kellu impatt finanzjarju (ara l-Kaxxa 4).

Kaxxa 4

Eżempju ta’ nuqqas ta’ notifika (ir-Repubblika Ċeka)

Fi proġett taħt il-FEŻR, fir-Repubblika Ċeka, għall-kostruzzjoni ta’ infrastruttura ta’ riċerka, li aħna eżaminajna bħala parti mill-eżerċizzju annwali tal-awditjar tal-konformità li wettaqna fl-2014, l-awtorità maniġerjali ma nnotifikatx l-għajnuna lill-Kummissjoni, peress li kienet temmen li l-attivitajiet ta’ riċerka tal-proġett kienu ta’ natura mhux ekonomika. Filwaqt li l-attivitajiet ta’ riċerka tal-benefiċjarju kienu parzjalment mhux ekonomiċi, huwa kien involut ukoll f’riċerka kuntrattwali għal parti sinifikanti mill-attivitajiet tiegħu. B’riżultat ta’ dan, l-għotja awditjata li kienet tammonta għal EUR 1.8 miljun kienet tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat u kellha tingħata biss wara notifika lil u approvazzjoni mill-Kummissjoni.

Rekwiżiti ta’ monitoraġġ jew rekwiżiti formali mhux issodisfati

43

Huwa importanti li l-awtoritajiet maniġerjali josservaw ir-rekwiżiti ta’ monitoraġġ, ta’ verifikazzjoni u rekwiżiti formali oħra li huma stipulati għalihom biex jiżguraw li l-miżuri li jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat huma kompatibbli mas-suq intern. Dawn ir-rekwiżiti japplikaw ukoll għall-għajnuna de minimis (ara l-paragrafu 14). Hawnhekk, id-diffikultà speċifika hija li l-impriżi jistgħu jirċievu għajnuna finanzjarja ripetutament minn sorsi multipli. Dawn l-għotjiet differenti ta’ għajnuna jistgħu b’mod kumulattiv jaqbżu l-limitu massimu de minimis. Bosta żbalji f’din il-kategorija kienu jikkonċernaw in-nuqqas ta’ verifikazzjoni tal-akkumulazzjoni tal-għajnuna de minimis (ara l-Kaxxa 5).

Kaxxa 5

Eżempju ta’ rekwiżiti ta’ monitoraġġ jew rekwiżiti formali mhux issodisfati (Franza)

Fi proġett taħt il-FEŻR, fi Franza, għall-kostruzzjoni ta’ bini industrijali, li aħna eżaminajna bħala parti mill-eżerċizzju tal-annwali tal-awditjar tal-konformità li wettaqna fl-2011, l-awtorità maniġerjali kienet approvat għotja ta’ għajnuna bħala għajnuna de minimis. Hija naqset, madankollu, milli tieħu inkunsiderazzjoni żewġ għotjiet ta’ għajnuna preċedenti mogħtija lill-istess benefiċjarju f’perjodu ta’ tliet snin. Ma kienx hemm impatt finanzjarju peress li l-ammont totali tal-għajnuna kien taħt il-limitu massimu de minimis.

44

Nuqqasijiet fil-monitoraġġ jistgħu madankollu jirriżultaw ukoll f’għajnuna li tkun ineliġibbli, jekk pereżempju l-għajnuna approvata totali taqbeż il-limitu massimu de minimis. Ir-Regolament de minimis jipprovdi żewġ possibbiltajiet għall-monitoraġġ tal-għajnuna de minimis: jew awtodikjarazzjoni mill-benefiċjarju li tikkonferma li l-għajnuna mhux se twassal biex jinqabeż il-limitu massimu de minimis, jew permezz ta’ reġistru ċentrali³⁶. It-twaqqif ta’ reġistru ċentrali b’informazzjoni kompleta dwar l-għajnuna de minimis mogħtija kollha fl-Istat Membru kkonċernat jgħin biex jiġu pprevenuti żbalji ta’ dan it-tip (ara l-Kaxxa 6).

Kaxxa 6

L-użu ta’ reġistru ċentrali għall-għajnuna de minimis (il-Portugall)

Fil-Portugall kull għajnuna de minimis mogħtija jeħtieġ li tiddaħħal f’reġistru ċentrali mmaniġġjat mill-awtorità taċ-ċertifikazzjoni għall-FEŻR/FK u l-FSE. Ir-reġistru mbagħad awtomatikament jikkalkula l-għajnuna akkumulata mogħtija lill-benefiċjarju u jindika jekk il-limitu massimu de minimis inqabiżx jew le. Jekk il-limitu massimu jkun inqabeż, il-korp li jagħti l-għajnuna għandu joħroġ deċiżjoni ta’ annullament u jirtira l-għajnuna rreġistrata qabel mir-reġistru. L-awtorità taċ-ċertifikazzjoni tikkontrolla darbtejn fis-sena li l-għotjiet tal-għajnuna li jaqbżu l-limitu massimu de minimis ikunu ġew sussegwentement irtirati.

Il-monitoraġġ mill-Kummissjoni ddgħajjef minn nuqqas ta’ analiżi komprensiva u koordinazzjoni interna insuffiċjenti

45

Bħala parti mir-rwol superviżorju tagħha, il-Kummissjoni twettaq diversi tipi ta’ kontrolli fir-rigward tal-għajnuna mill-Istat. Fil-politika ta’ koeżjoni, id-DĠ REGIO u d-DĠ EMPL iwettqu kontrolli fuq il-post prinċipalment permezz tal-awditi tagħhom ta’ proġetti u sistemi tal-FEŻR/FK u l-FSE; fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat, id-DĠ COMP iwettaq kontrolli l-aktar permezz tal-eżerċizzju ta’ monitoraġġ tiegħu u t-trattament tal-ilmenti.

46

Aħna eżaminajna jekk u kemm il-Kummissjoni kienet qabdet każijiet ta’ ksur tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat, jekk din l-informazzjoni kinitx ġiet irreġistrata f’database, analizzata u kondiviża fil-Kummissjoni, u kemm ħadet miżuri xierqa biex tikkoreġi l-każijiet ta’ nuqqas ta’ konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat li jinqabdu mill-Kummissjoni nfisha jew minna.

Id-DĠ REGIO jaqbad għadd sinifikanti ta’ żbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat

47

Għal proġetti taħt il-FEŻR u l-FK, aħna analizzajna kampjun aleatorju ta’ 25 minn 131 rapport tal-awditjar imwettqa mid-DĠ REGIO fl-2013 u fl-2014. Id-DĠ REGIO kien għażel il-proġetti u l-programmi bbażati fuq valutazzjoni tar-riskji³⁷. Ir-rapporti kollha kienu jikkonċernaw awditi kemm ta’ proġetti kif ukoll ta’ sistemi ħlief rapport wieħed li kien jinkludi biss awditi ta’ proġetti. Total ta’ 202 proġetti kienu koperti mill-25 rapport.

48

L-analiżi tagħna wriet li 38 mill-202 proġetti kienu ġew affettwati minn sejbiet relatati mal-għajnuna mill-Istat. Dan jikkorrispondi għal 19 % tal-proġetti kollha eżaminati matul dawn il-25 awditu tal-Kummissjoni (ara t-Tabella 3). Din ir-rata ta’ detezzjoni hija simili għas-sejbiet proprji tagħna (ara l-paragrafu 35, it-Tabella 2).

Tabella 3

Sejbiet relatati mal-għajnuna mill-Istat f’awditi tad-DĠ REGIO, 2013-2014

| Għadd ta’ rapporti tal-awditjar | Proporzjon ta’ rapporti tal-awditjar | Għadd ta’ proġetti | Proporzjon ta’ proġetti
Mingħajr sejbiet relatati mal-għajnuna mill-Istat | 16 | 64 % | 110 + 54¹ | 81 %
B’sejbiet relatati mal-għajnuna mill-Istat fuq l-operazzjonijiet biss (proġetti) | 5 | 20 % | 38 | 19 %
B’sejbiet relatati mal-għajnuna mill-Istat kemm fuq l-operazzjonijiet (proġetti) kif ukoll fuq is-sistemi | 2 | 8 %
B’sejbiet relatati mal-għajnuna mill-Istat fuq is-sistemi biss | 2 | 8 % | - | -
Total | 25 | 100 % | 202 | 100 %

1 110 proġetti mingħajr sejbiet koperti mis-16-il rapport mingħajr sejbiet tal-għajnuna mill-Istat, 54 proġett mingħajr sejbiet tal-għajnuna mill-Istat mifruxa fuq id-9 rapporti l-oħra.

Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri, ibbażat fuq id-data tal-Kummissjoni.

Id-DĠ REGIO impona xi korrezzjonijiet finanzjarji għal ksur tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat fil-perjodu 2010-2014

49

Il-Kummissjoni hija obbligata tieħu azzjonijiet xierqa biex tikkoreġi dgħufijiet fis-sistema jew żbalji li nqabdu fil-livell tal-proġetti³⁸. Meta jkun hemm nuqqasijiet serji jew meta Stat Membru jkun naqas milli jeżerċita r-responsabbiltà tiegħu b’mod xieraq li jaqbad u jikkoreġi nfiq irregolari, hil-Kummissjoni tista’ tadotta deċiżjoni ta’ korrezzjoni finanzjarja. Il-korrezzjonijiet finanzjarji għandhom l-għan li jipproteġu l-baġit tal-UE mill-piż ta’ nefqa żbaljata jew irregolari³⁹.

50

Għall-perjodu 2010-2014, wara l-awditi proprji tiegħu, id-DĠ REGIO implimenta 10 korrezzjonijiet finanzjarji, li kienu mill-inqas parzjalment relatati mal-għajnuna mill-Istat. Dawn kienu jikkonċernaw ħames Stati Membri (l-Awstrija, ir-Repubblika Ċeka, Spanja, Franza u r-Rumanija). Sitta minn dawn il-korrezzjonijiet finanzjarji, li kienu jammontaw għal total ta’ EUR 3.2 miljun u li kienu jikkonċernaw żewġ Stati Membri, kienu relatati biss mal-għajnuna mill-Istat (Spanja u Franza). Barra minn hekk, id-DĠ REGIO implimenta tliet korrezzjonijiet finanzjarji mill-inqas parzjalment relatati mal-għajnuna mill-Istat wara l-eżaminar tiegħu tar-RAK tal-awtoritajiet tal-awditjar. Waħda minn dawn il-korrezzjonijiet finanzjarji, li kienet tammonta għal EUR 32.5 miljun u li kienet tikkonċerna Stat Membru wieħed (Spanja), kienet relatata biss mal-għajnuna mill-Istat. Mhux possibbli li jiġi kkwantifikat il-komponent tal-għajnuna mill-Istat tal-korrezzjonijiet finanzjarji li huma relatati biss parzjalment mal-għajnuna mill-Istat. L-ebda informazzjoni ma kienet disponibbli fir-rigward tal-għadd totali ta’ żbalji jew tad-dgħufijiet fis-sistema li d-DĠ REGIO qabad fil-perjodu 2010-2014.

51

Sentejn wara kull wieħed mill-eżerċizzji annwali tal-awditjar tal-konformità li wettaqna, aħna nanalizzaw jekk il-Kummissjoni ħaditx azzjoni korrettiva xierqa u f’waqtha fir-rigward tal-iżbalji li qbadna. Id-DĠ REGIO implimenta jew kien fil-proċess li jimplimenta ħames korrezzjonijiet finanzjarji fir-rigward ta’ ħamsa mill-iżbalji tagħna fl-għajnuna mill-Istat fil-perjodu 2010-2013⁴⁰. Dawn il-korrezzjonijiet finanzjarji kienu jikkonċernaw erba’ Stati Membri (Spanja, il-Greċja, l-Awstrija u l-Polonja). Erbgħa minn dawn il-korrezzjonijiet finanzjarji, li kienu jammontaw għal total ta’ EUR 2.7 miljun u li kienu jikkonċernaw l-istess erba’ Stati Membri, kienu relatati biss mal-għajnuna mill-Istat. Il-pożizzjoni tal-Kummissjoni dwar korrezzjoni finanzjarja proposta ta’ EUR 0.3 miljun, li kienet relatata mas-sitt żball fl-għajnuna mill-Istat, kienet għadha mhix iffinalizzata.

L-eżerċizzji ta’ monitoraġġ tal-għajnuna mill-Istat imwettqa mid-DĠ COMP jiżvelaw ħafna skemi ta’ għajnuna problematiċi

52

Il-Kummissjoni hija meħtieġa timmonitorja regolarment l-iskemi ta’ għajnuna biex tivverifika jekk u kemm huma konformi mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat, u biex tieħu azzjonijiet xierqa b’mod partikolari jekk xi għajnuna mogħtija ma tkunx kompatibbli mas-suq intern. Azzjonijiet bħal dawn jinkludu l-irkupru ta’ kwalunkwe għajnuna mogħtija li tkun inkompatibbli⁴¹. Għalhekk, aħna eżaminajna r-riżultati tal-eżerċizzji ta’ monitoraġġ imwettqa mid-DĠ COMP għall-perjodu 2009-2014; dawn huma ppreżentati fit-Tabella 4. Il-Kummissjoni tkompli timmonitorja l-iskemi ta’ għajnuna li ġew approvati preċedentement⁴².

Tabella 4

Riżultati tal-eżerċizzji ta’ monitoraġġ imwettqa mid-DĠ COMP, 2009-2014¹

Skema ta’ għajnuna | Għadd ta’ skemi mmonitorjati | Għadd (u proporzjon) ta’ każijiet problematiċi³ | Għadd (u proporzjon) ta’ każijiet bi problemi jaffettwaw il-kompatibbiltà
Għajnuna li tibbenefika minn eżenzjoni sħiħa | 73 | 24 (32.9 %) | 9 (12.3 %)
Għajnuna nnotifikata | 138 | 50 (36.2 %) | 7 (5.1 %)
Oħrajn² | 1 | 1 (100.0 %) | 0 (%)
Servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali | 8 | 4 (50.0 %) | 0 (%)
Total | 220 | 79 (35.9 %) | 16 (7.3 %)

1 Aħna nkludejna s-sena 2009 għaliex ir-riżultati tal-monitoraġġ mill-Kummissjoni jikkombinaw is-snin 2009 u 2010.

2 Id-DĠ COMP sab skema ta’ għajnuna waħda li la kienet skema tal-GBER, la skema ta’ servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali u lanqas skema awtorizzata (għalhekk kienet skema kompletament illegali).

3 “Problematiċi” huwa terminu użat mid-DĠ COMP biex jindika ksur tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat li jvarja minn nuqqasijiet formali bħal formulazzjonijiet skorretti tar-regoli ta’ akkumulazzjoni għal kwistjonijiet legali bħal nuqqas ta’ kundizzjonijiet tal-GBER riflessi fi skema tal-GBER.

Sors: Il-Kummissjoni Ewropea.

53

Aħna sibna li d-DĠ COMP kien għażel l-iskemi ta’ għajnuna biex jiġu mmonitorjati abbażi tal-valutazzjoni tar-riskji u billi ħa inkunsiderazzjoni l-ammont ta’ għajnuna mogħtija. Fil-perjodu 2009-2014, kien hemm bħala medja 2 401 skema ta’ għajnuna bi nfiq irrappurtat kull sena. f’dak l-istess perjodu, id-DĠ COMP immonitorja total ta’ 220 skema ta’ għajnuna (bejn 30 u 75 skema ta’ għajnuna kull sena). Id-DĠ COMP jistma li l-iskemi li mmonitorja fil-perjodu 2009-2014 kienu jirrappreżentaw aktar minn 20 % tal-għajnuna kollha mill-Istat mogħtija taħt l-iskemi ta’ għajnuna. Il-biċċa l-kbira mill-iskemi ta’ għajnuna joperaw għal bosta snin u jirrappurtaw l-infiq fuq bażi annwali.

54

Abbażi tal-monitoraġġ tagħha matul il-perjodu mill-2009 sal-2014, il-Kummissjoni sabet li madwar 36 % tal-iskemi kollha tal-għajnuna kienu ġew affettwati minn problemi. Problemi bħal dawn kienu jikkonċernaw dgħufijiet fit-tfassil tal-iskemi ta’ għajnuna (bħal eżenzjonijiet illegali minn regoli dwar l-effett ta’ inċentiv jew dispożizzjonijiet neqsin fir-rigward tal-limiti massimi tal-intensità tal-għajnuna) jew fl-implimentazzjoni ta’ għajnuna individwali (bħal ksur illegali tal-obbligu ta’ notifika għal għajnuna individwali li taqbeż is-sollijiet tal-GBER jew għajnuna li tingħata lil intrapriżi kbar filwaqt li l-iskema ta’ għajnuna kienet limitata għall-SMEs)⁴³. Problemi li affettwaw il-kompatibbiltà (7.3 % tal-każijiet kollha) huma partikolarment sinifikanti. F’dawn il-każijiet il-Kummissjoni tista’ tipproċedi għall-irkupru tal-għajnuna. Il-problemi li jaffettwaw il-kompatibbiltà kienu partikolarment frekwenti fl-iskemi tal-GBER (12.3 % tal-każijiet kollha tal-GBER).

55

Informazzjoni aktar dettaljata li ġiet ripartita skont l-Istat Membru u skont il-kategorija tal-għajnuna u li tkopri l-perjodu 2006-2014 hija ppreżentata fl-Anness II. Hija turi li għal ħames Stati Membri (il-Greċja, il-Litwanja, il-Lussemburgu, il-Portugall u r-Renju Unit) id-DĠ COMP qies li nofs jew aktar minn nofs l-iskemi kollha tal-għajnuna kienu problematiċi. Filwaqt li r-riżultati tal-eżerċizzju ta’ monitoraġġ imwettqa mid-DĠ COMP mhumiex speċifiċi għall-politika ta’ koeżjoni, l-Anness II juri li l-iżvilupp reġjonali huwa l-kategorija tal-għajnuna li tkun suġġetta għall-monitoraġġ mid-DĠ COMP l-aktar spiss.

L-eżerċizzji ta’ monitoraġġ imwettqa mid-DĠ COMP fil-perjodu 2009-2014 ma rriżultawx fi rkupri sinifikanti tal-għajnuna mill-Istat

56

Matul il-perjodu 2009-2014, il-monitoraġġ mill-Kummissjoni tal-għajnuna mill-Istat irriżulta fi tmien irkupri volontarji ta’ nfiq irregolari mingħand benefiċjarji mill-Istati Membri kkonċernati⁴⁴. Barra minn hekk, il-Kummissjoni nediet tmien azzjonijiet formali bħal proċeduri ta’ investigazzjoni. Waħda minn dawn, li tnediet fl-2014 kontra Ċipru, fl-2015 wasslet għall-irkupru ta’ EUR 0.3 miljun relatati ma’ miżura li kienet ġiet eżentata b’mod skorrett taħt il-GBER⁴⁵.

Għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013, id-databases tal-Kummissjoni ma ppermettewx li ssir l-analiżi tal-iżbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat

57

Għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013, la d-DĠ REGIO u lanqas id-DĠ EMPL ma rreġistraw każijiet ta’ nuqqas ta’ konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat li huma qabdu b’mod li permezz tiegħu setgħu jwettqu analiżi xierqa tal-iżbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat. Għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020, huma żviluppaw database msejħa “MAPAR” (Ġestjoni ta’ Proċessi, Attivitajiet u Riżorsi tal-Awditjar) biex jirreġistraw is-sejbiet kollha li rriżultaw mill-awditi tagħhom għall-FEŻR, il-FK u l-FSE, ikklassifikati skont it-tip, il-kategorija u s-serjetà. L-iżbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat jiffurmaw kategorija separata f’din id-database. Madankollu, aħna sibna li d-DĠ COMP ma kellux aċċess għall-MAPAR.

58

Database oħra, li hija mmaniġġjata mill-OLAF u hija aċċessibbli mid-DĠ REGIO u mid-DĠ EMPL imma mhux mid-DĠ COMP, hija s-Sistema ta’ Ġestjoni tal-Irregolaritajiet (IMS), li tintuża mill-Kummissjoni biex tiġbor l-informazzjoni mill-Istati Membri fuq bażi ta’ kull tliet xhur dwar l-irregolaritajiet kollha li jaqbżu l-EUR 10 000 f’kontribuzzjonijiet mill-UE⁴⁶. Matul il-perjodu 2010 sa 2014, 31 irregolarità relatati mal-għajnuna mill-Istat ġew irrappurtati mill-Istati Membri. Għalkemm kien hemm biss għadd żgħir ta’ irregolaritajiet, il-Kummissjoni ma analizzathomx.

59

Aħna identifikajna n-nuqqasijiet li ġejjin fil-mod kif l-informazzjoni dwar l-irregolaritajiet ġiet ippreżentata fl-IMS:

(a)ma kienx hemm tipoloġija speċifika tal-iżbalji għall-għajnuna mill-Istat u għalhekk ma kienx hemm konsistenza fil-kategorizzazzjoni tal-iżbalji bejn l-Istati Membri. L-iżbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat kien ikollhom jinsiltu permezz ta’ tiftixa għal “għajnuna mill-Istat” fil-lingwi uffiċjali kollha; u

(b)f’ħafna każijiet l-informazzjoni ppreżentata ma tagħtix dettalji tan-natura jew it-tip tal-iżbalji. Pereżempju, żball fl-għajnuna mill-Istat jista’ jiġi deskritt biss bħala “kwistjoni dwar l-għajnuna mill-Istat”.

60

Filwaqt li d-DĠ COMP lanqas ma kellu database, għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013 huwa għamel analiżi orizzontali tal-problemi li nqabdu fl-eżerċizzji ta’ monitoraġġ li huwa wettaq permezz ta’ spreadsheet tal-Excel. Huwa ma kkondividiex din l-informazzjoni mad-DĠ REGIO jew mad-DĠ EMPL. F’Marzu 2016, id-DĠ COMP beda jagħmel dan.

61

In-nuqqas ta’ databases robusti u l-iskambju insuffiċjenti ta’ informazzjoni dwar l-iżbalji maqbuda fl-għajnuna mill-Istat bejn id-Direttorati Ġenerali tal-Kummissjoni pprevienu analiżi komprensiva tal-iżbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat fil-qasam tal-koeżjoni. Analiżi bħal din setgħet għenet lill-Kummissjoni tiżviluppa miżuri preventivi li jkunu aktar iffukati u mfasslin apposta għall-Istati Membri u/jew il-programmi (ara eż. il-paragrafi 101 sa 105).

Il-Kummissjoni intensifikat il-kontrolli tal-għajnuna mill-Istat tal-proġetti pubbliċi ta’ infrastruttura wara deċiżjoni li ttieħdet fl-2011 mill-Qorti tal-Ġustizzja

62

Fl-1994, il-Kummissjoni ħarġet linji gwida li speċifikaw li l-kostruzzjoni tal-proġetti pubbliċi ta’ infrastruttura kienet tirrappreżenta miżura ġenerali ta’ politika ekonomika li ma kinitx suġġetta għar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat⁴⁷. Għalhekk, l-Istati Membri ma nnotifikawx lill-Kummissjoni il-finanzjament pubbliku tal-investimenti fl-ajruporti, fil-portijiet jew f’infrastruttura pubblika simili. Madankollu, f’dawk il-linji gwida, il-Kummissjoni diġà indikat li l-attivitajiet ekonomiċi li twettqu ġewwa l-ajruporti li huma ta’ benefiċċju dirett jew indirett għal-linji tal-ajru jistgħu jitqiesu baħala għajnuna mill-Istat⁴⁸. Din id-distinzjoni bejn infrastruttura “pubblika” u infrastruttura “ddedikata” saret fir-Rapport Annwali tal-1995 dwar il-Kompetizzjoni u aktar tard fil-Vademecum tal-2003 mill-Kummissjoni dwar l-Għajnuna mill-Istat⁴⁹. Madankollu, dan il-Vademecum iddikjara li r-regoli ġenerali dwar l-għajnuna mill-Istat ma kinux japplikaw, b’mod partikolari, għat-trasport bil-ferrovija, bl-ajru, bil-passaġġi fuq l-ilma interni u bit-trasport marittimu. Matul is-snin disgħin, bosta fatturi bħal-liberalizzazzjoni tas-suq, il-privatizzazzjoni u l-progress tekonoloġiku kkontribwew biex jitwessa’ l-ambitu għall-isfruttament kummerċjali tal-infrastruttura. Mill-1998 ‘il quddiem, u skont din l-interpretazzjoni, il-Kummissjoni qieset li l-għajnuna mogħtija lil bosta proġetti pubbliċi ta’ infrastruttura kienet għajnuna mill-Istat.

63

Il-Qorti Ewropea tal-Ġustizzja ħarġet deċiżjonijiet, fl-2000 u fl-2011, li kkonfermaw il-fehma li l-finanzjament pubbliku tal-investimenti fl-infrastrutturi jistgħu jkunu rilevanti għall-għajnuna mill-Istat (ara l-Kaxxa 7).

Kaxxa 7

Żewġ sentenzi importanti tal-Qorti tal-Ġustizzja li huma relatati mal-konformità tal-proġetti pubbliċi ta’ infrastruttura mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat

Fis-sentenza “Aéroports de Paris”, il-Qorti Ġenerali ddeċidiet f’Diċembru 2000 li, l-operat ta’ ajruport, inkluż l-għoti ta’ servizzi tal-ajruport lil-linji tal-ajru u lill-fornituri tas-servizzi ġewwa l-ajruporti, hija attività ekonomika u għalhekk hija suġġetta għar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat⁵⁰.

Fis-sentenza “Leipzig Halle”, il-Qorti Ġenerali ddeċidiet f’Marzu 2011 li jekk il-kostruzzjoni ta’ infrastruttura (pereżempju, runway) tkun marbuta b’mod inseparabbli ma’ attività ekonomika (pereżempju, it-trasport ta’ passiġġieri bl-ajruplan), il-kostruzzjoni nfisha hija attività ekonomika⁵¹.

64

F’Awwissu 2012, id-DĠ COMP ħareġ dokumenti ta’ gwida (li jissejħu “grilji analitiċi”) biex jgħin lill-Istati Membri jivvalutaw jekk ikunx meħtieġ li l-għajnuna mogħtija lil proġetti ta’ infrastruttura tiġi nnotifikata lill-Kummissjoni, ibbażat fuq is-sentenza “Leipzig Halle”.

65

Kien biss wara s-sentenza “Leipzig Halle” u l-gwida 2012 mill-Kummissjoni lill-Istati Membri li żdied l-għadd ta’ notifiki tal-proġetti ta’ infrastruttura⁵². Fl-2014, b’referenza għas-sentenzi “Aéroports de Paris” u “Leipzig Halle”, il-Kummissjoni esprimiet il-fehma li d-deċiżjonijiet tal-Qorti jkunu applikabbli għal kull infrastruttura operata għal attività ekonomika, irrispettivament mis-settur ikkonċernat⁵³.

Koordinazzjoni inadegwata bejn id-Direttorati Ġenerali tal-Kummissjoni biex jiġi żgurat li d-deċiżjonijiet dwar il-proġetti fuq skala kbira jieħdu wkoll kont tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat sa tmiem l-2012

66

Xi proġetti taħt il-FEŻR/FK huma tant sinifikanti finanzjarjament li tinħtieġ deċiżjoni speċifika tal-Kummissjoni biex l-Istat Membru jikseb kofinanzjament mill-UE. Dawn għandhom spiża eliġibbli totali li taqbeż l-EUR 50 miljun u huma ġeneralment proġetti ta’ infrastruttura fuq skala kbira⁵⁴. Dawn il-proġetti jissejħu proġetti fuq skala kbira. Jekk l-għajnuna mogħtija għal proġett fuq skala kbira tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat, hemm ukoll il-possibbiltà li jkun jeħtieġ li din tiġi nnotifikata minħabba d-daqs tagħha⁵⁵.

67

Għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013, il-Kummissjoni adottat 918-il deċiżjoni dwar il-proġetti fuq skala kbira li kienu jirrappreżentaw aktar minn EUR 75 biljun ta’ kontribuzzjonijiet mill-UE; il-kontribuzzjoni medja mill-UE għal dawn il-proġetti kienet ta’ EUR 82.6 miljun. Flimkien dawn il-proġetti kienu jirrappreżentaw ktar minn 25 % tal-infiq kollu mill-FEŻR/FK, b’differenzi sinifikanti bejn l-Istati Membri (ara l-Figura 7).

68

Aktar informazzjoni dettaljata dwar proġetti fuq skala kbira li ġew adottati mill-Kummissjoni għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013 qed tiġi ppreżentata fl-Anness III.

Figura 7

Kontribuzzjonijiet mill-UE għal proġetti fuq skala kbira bħala proporzjon tal-infiq kollu mill-FEŻR/Fond ta’ Koeżjoni skont l-Istat Membru

Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri, ibbażat fuq id-data tal-Kummissjoni għall-2015.

69

L-Istati Membri huma mitluba jinkludu diversi tipi ta’ informazzjoni fl-applikazzjoni għal proġett fuq skala kbira biex il-Kummissjoni tkun tista’ tieħu deċiżjoni motivata li tkun ibbażata fuq valutazzjoni tar-rilevanza, il-vijabbiltà, is-sostenibbiltà, il-profil ambjentali tal-proġett kif ukoll il-ġustifikazzjoni tal-finanzjament mitlub, u l-informazzjoni pprovduta mill-Istat Membru dwar jekk l-għajnuna mill-Istat hijiex involuta. Skont il-Kummissjoni, minn tmiem l-2012 ‘il hawn, id-DĠ REGIO qed jikkonsulta formalment lid-DĠ COMP dwar l-applikazzjonijiet kollha għall-proġetti fuq skala kbira bħala parti mill-proċeduri interni tiegħu, u f’dan l-istadju d-DĠ COMP jista’ jindika lid-DĠ REGIO li huwa mistenni li l-proġett jiġi nnotifikat. Barra minn hekk, id-DĠ REGIO bħala d-DĠ ewlieni jrid jikkonsulta mad-DĠ COMP u ma’ Direttorati Ġenerali rilevanti oħra dwar id-deċiżjoni ta’ approvazzjoni tal-proġett fuq skala kbira⁵⁶.

70

Din il-konsultazzjoni hija speċjalment importanti meta l-Istat Membru jindika fl-applikazzjoni għall-proġetti fuq skala kbira li l-għajnuna mill-Istat mhix involuta, peress li f’dan il-każ id-DĠ COMP ma jirċevix notifika. Iżda anke jekk il-Kummissjoni tapprova proġett fuq skala kbira billi tieħu deċiżjoni, ma hemmx garanzija li l-proġett jikkonforma mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat. Analiżi tad-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni għal proġetti fuq skala kbira wriet li ma ssemmiex il-fatt li d-deċiżjoni ma tikkostitwix konferma tal-konformità tal-proġetti mal-leġiżlazzjoni applikabbli dwar l-għajnuna mill-Istat.

71

Mid-918-il proġett fuq skala kbira li ġew adottati għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013, il-Kummissjoni adottat 440 qabel tmiem l-2012. Għal dawn il-proġetti, id-DĠ COMP ma vverifikax b’mod sistematiku jekk l-investimenti fl-infrastruttura pubblika jistgħux jinvolvu l-għajnuna mill-Istat. Barra minn hekk, f’Novembru 2012, Il-Kummissjoni ħarġet nota ta’ gwida għall-Istati Membri, li fiha ddikjarat li hija ma kellhiex l-intenzjoni li teżamina b’mod sistematiku l-konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat ta’ proġetti ta’ infrastruttura fuq skala kbira koperti minn din in-nota li diġà kienu suġġetti għal deċiżjoni qabel id-data ta’ din in-nota⁵⁷. Fil-prinċipju, huwa għalhekk possibbli li Stat Membru jkun irċieva deċiżjoni tal-Kummissjoni li tkun tapprova proġett fuq skala kbira filwaqt li jkun qed jikser ir-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat.

Fokus insuffiċjenti mill-awtoritajiet tal-awditjar tal-Istati Membri fuq il-konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat

72

L-awtoritajiet tal-awditjar tal-Istati Membri huma parti importanti mill-katina ta’ kontroll li fuqha l-Kummissjoni tibni l-aċċertament tagħha fil-politika ta’ koeżjoni. Għalhekk huwa importanti li l-awtoritajiet tal-awditjar ikollhom il-kompetenzi meħtieġa u jwettqu kontrolli ta’ kwalità xierqa. Dan huwa partikolarment importanti għall-kontroll tal-konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat, li huma sors importanti ta’ żbalji u nfiq irregolari fil-politika ta’ koeżjoni, għalkemm ferm inqas għall-FSE milli għall-FEŻR u l-FK (ara l-paragrafi 33 sa 36).

73

Aħna staqsejna lill-awtoritajiet tal-awditjar għar-riżultati tal-awditjar tagħhom relatati mal-għajnuna mill-Istat permezz tal-istħarriġ tagħna u eżaminajna r-rappurtar tal-iżbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat fir-rapporti annwali ta’ kontroll (RAK) tagħhom għall-programmi operazzjonali tal-FEŻR/FK. Bħala parti mill-awditi tagħna tal-konformità annwali, aħna eżaminajna l-listi ta’ kontroll tal-awtoritajiet tal-awditjar għall-awditjar tal-konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat. Aħna staqsejna wkoll lill-awtoritajiet tal-awditjar jekk kinux irċevew appoġġ suffiċjenti mill-Kummissjoni u kemm ta’ spiss ikkooperaw mal-awtoritajiet tal-Istati Membri l-oħra (bħal uffiċċji tal-għajnuna mill-Istat) fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat.

L-awtoritajiet tal-awditjar qabdu sinifikattivament inqas każijiet ta’ nuqqas ta’ konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat, bi tqabbil mal-Kummissjoni jew mal-Qorti

74

Matul il-perjodu 2010-2014, abbażi ta’ informazzjoni pprovduta fl-istħarriġ, l-awtoritajiet tal-awditjar stmaw li madwar terz (32.4 %) tal-proġetti taħt il-FEŻR/FK u l-FSE awditjati minnhom kienu rilevanti għall-għajnuna mill-Istat. L-awtoritajiet tal-awditjar sabu żbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat bħala medja fi 3.6 % ta’ dawk il-proġetti (ara l-Figura 8). Matul dak l-istess perjodu, aħna qbadna żbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat fi proġetti taħt il-FEŻR/FK u l-FSE f’aktar minn ħames darbiet din ir-rata (ara l-paragrafu 35, it-Tabella 2), anke jekk għandna metodoloġija tal-kampjunar simili⁵⁸.

Figura 8

Għajnuna mill-Istat fl-awditi ta’ proġetti mwettqa mill-awtoritajiet tal-awditjar, 2010-2014

Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri, ibbażat fuq ir-riżultati tal-istħarriġ.

75

Aħna analizzajna wkoll 1026 RAK għal programmi operazzjonali tal-FEŻR/FK ippreżentati lid-DĠ REGIO fil-perjodu 2010-2014 (ara t-Tabella 5). L-awtoritajiet tal-awditjar kienu meħtieġa jirrappurtaw dwar ir-“riżultati prinċipali” tal-awditi tagħhom ta’ proġetti fir-RAK⁵⁹. B’mod partikolari, aħna ħarisna lejn ir-rappurtar dwar l-iżbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat. Aħna sibna li referenza għall-iżbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat saret biss f’40 mill-1026 RAK (3.9 %). L-iżball l-aktar komuni rrappurtat fir-RAK kien jikkonċerna l-għajnuna “de minimis”.

Tabella 5

RAK ippreżentati lid-DĠ REGIO, 2010-2014

Sena | Għadd ta’ RAK eżaminati | Għadd ta’ RAK li fihom irregolaritajiet identifikati fl-għajnuna mill-Istat | Frekwenza tal-identifikazzjoni
2010 | 199 | 4 | 2.0 %
2011 | 211 | 8 | 3.8 %
2012 | 203 | 9 | 4.4 %
2013 | 209 | 9 | 4.3 %
2014 | 204 | 10 | 4.9 %
Total | 1 026 | 40 | 3.9 %

Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri, ibbażat fuq analiżi tar-RAK ippreżentati lid-DĠ REGIO.

76

L-analiżi tagħna wriet li l-proporzjon ta’ RAK li fihom żbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat, li ġew irrappurtati, kien ivarja bejn l-Istati Membri; għad-Danimarka sibna total ta’ ħames RAK li semmew l-iżbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat, għal Ċipru, l-Estonja u Franza sibna erbgħa u għall-Ungerija u l-Litwanja sibna tlieta. Għal tmien Stati Membri (il-Belġju, l-Irlanda, l-Italja, il-Lussemburgu, Malta, l-Awstrija, is-Slovenja u s-Slovakkja) ma sibna l-ebda RAK li semma żbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat.

77

Bi tqabbil mar-riżultati tal-kontrolli mwettqa mill-Kummissjoni (ara l-paragrafi 47 sa 56) u minna (ara l-paragrafi 33 sa 44), l-awtoritajiet tal-awditjar qabdu żbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat b’rata sinifikattivament aktar baxxa.

78

Bħala parti mix-xogħol għall-awditu tagħna tal-konformità annwali għall-2014, aħna eżaminajna kampjun ta’ 53 lista ta’ kontroll tal-awditjar użati mill-awtoritajiet tal-awditjar fl-awditi tagħhom ta’ proġetti. Aħna sibna li 18 minnhom (madwar 33 %) kellhom nuqqasijiet sinifikanti; pereżempju, il-lista ta’ kontroll ma kellhiex bżonn verifikazzjoni tal-intensità tal-għajnuna, li hija waħda mis-sorsi prinċipali ta’ żbalji fl-awditi tagħna (ara l-paragrafu 39)⁶⁰. Listi xierqa ta’ kontroll tal-għajnuna mill-Istat jistgħu jgħinu lill-awtoritajiet tal-awditjar jaqbdu żbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat.

79

Matul l-2015, il-Kummissjoni ħeġġet lill-awtoritajiet tal-awditjar biex jindirizzaw din il-kwistjoni, u l-analiżi tagħna sabet titjib sinifikanti f’dan ir-rigward⁶¹.

L-awtoritajiet tal-Istati Membri jeħtieġu appoġġ addizzjonali fir-rigward tal-awditjar tal-konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat

80

Kważi l-awtoritajiet tal-awditjar kollha li wieġbu għall-istħarriġ tagħna qiesu li l-qafas legali tal-UE għall-għajnuna mill-Istat huwa mill-inqas pjuttost kumpless (ara l-Figura 9). Aktar minn 35 % minnhom iċċitaw il-volum tal-leġiżlazzjoni bħala l-akbar fattur li jikkawża kumplessità fl-għajnuna mill-Istat. Kien hemm 35 % oħra li qalu li kellhom diffikultà biex japplikaw il-leġiżlazzjoni fil-prattika. Ħarsa ġenerali lejn il-qafas legali fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat hija pprovduta fl-Anness IV.

Figura 9

Valutazzjoni tal-qafas legali tal-UE għall-għajnuna mill-Istat – tweġibiet mill-awtoritajiet tal-awditjar għall-istħarriġ

Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri, ibbażat fuq ir-riżultati tal-istħarriġ.

81

Aktar minn 85 % tal-awtoritajiet tal-awditjar kollha li wieġbu għall-istħarriġ tagħna qiesu wkoll li kienu jibbenefikaw minn aktar appoġġ mill-Kummissjoni (ara l-Figura 10). L-appoġġ issuġġerit l-aktar spiss kien ktieb ta’ gwida prattika bi studji tal-każijiet (kważi 70 %) u miżuri ta’ taħriġ addizzjonali (50 %).

Figura 10

Appoġġ addizzjonali meħtieġ mill-Kummissjoni dwar l-għajnuna mill-Istat – tweġibiet mill-awtoritajiet tal-awditjar għall-istħarriġ

Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri, ibbażat fuq ir-riżultati tal-istħarriġ.

82

L-istħarriġ wera wkoll li kważi 70 % tal-awtoritajiet tal-awditjar rarament jew qatt ma kellhom kuntatt mal-uffiċċji tal-għajnuna mill-Istat. L-awtoritajiet tal-awditjar minn tmien Stati Membri ma kinux konxji tal-eżistenza ta’ uffiċċju tal-għajnuna mill-Istat fil-livell ċentrali fl-Istat Membru tagħhom. L-awtoritajiet tal-awditjar jistgħu jibnu fuq il-kompetenzi tagħhom fl-għajnuna mill-Istat billi jikkooperaw mal-uffiċċji tal-għajnuna mill-Istat b’mod aktar frekwenti.

Il-Kummissjoni ħadet azzjoni biex tissimplifika l-leġiżlazzjoni applikabbli dwar l-għajnuna mill-Istat u biex tippromwovi l-kapaċità amministrattiva tal-Istati Membri

83

Aħna fittixna li nidentifikaw jekk il-Kummissjoni kinitx indirizzat il-problema tan-nuqqas ta’ konformità mal-għajnuna mill-Istat fil-qasam tal-politika ta’ koeżjoni billi tieħu azzjonijiet preventivi xierqa. L-azzjonijiet jistgħu jinkludu azzjonijiet leġiżlattivi bħas-simplifikazzjoni ta’ regoli jew l-introduzzjoni ta’ rekwiżiti ta’ rappurtar għall-iskopijiet ta’ monitoraġġ u azzjonijiet mhux leġiżlattivi bħal taħriġ, seminars u disseminazzjoni ta’ prattika tajba. Azzjonijiet bħal dawn jistgħu jkunu relatati mal-awtoritajiet involuti fl-immaniġġjar u l-kontroll tal-għajnuna mill-Istat fil-qasam tal-politika ta’ koeżjoni kif ukoll lil hinn.

Ir-Regolament għall-Eżenzjoni Ġenerali Sħiħa li ġie estiż iwassal biex ir-responsabbiltà tiġi ttrasferita mill-Kummissjoni lill-Istati Membri

Il-GBER il-ġdid jipprovdi eżenzjoni akbar min-notifika, isaħħaħ it-trasparenza u jintroduċi rekwiżiti ta’ evalwazzjoni

84

Fil-perjodu 2009-2014, aktar minn EUR 115-il biljun intnefqu taħt il-GBER⁶². F’Ġunju 2014, il-Kummissjoni adottat GBER ġdid biex jissostitwixxi l-GBER tal-2008. L-adozzjoni tal-GBER il-ġdid hija l-azzjoni l-aktar sinifikanti li tittieħed mill-Kummissjoni għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020 fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat. Il-modifiki prinċipali fil-GBER tal-2014 huma:

(a)twessigħ fl-ambitu tar-Regolament;

(b)tibdil fl-applikazzjoni tal-effett ta’ inċentiv;

(c)rekwiżiti ta’ trasparenza aktar b’saħħitha; u

(d)evalwazzjoni ex post ta’ skemi kbar ta’ għajnuna.

Twessigħ fl-ambitu

85

L-ambitu tal-GBER twessa’ bl-introduzzjoni ta’ kategoriji ġodda ta’ għajnuna⁶³, l-espansjoni tal-ambitu tal-kategoriji tal-għajnuna diġà eżentati taħt il-GBER tal-2008⁶⁴ u biż-żieda fis-sollijiet tan-otifika u l-intensitajiet tal-għajnuna għal ċerti miżuri ta’ għajnuna⁶⁵.

86

It-twessigħ fl-ambitu huwa sinifikanti: hija sinifikanti: id-DĠ COMP jistma li l-GBER tal-2008 kien ikopri 60 % tal-miżuri ta’ għajnuna u 30 % tal-ammonti ta’ għajnuna mogħtija⁶⁶. B’kuntrast ma’ dan, id-DĠ COMP stama li, fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020, bejn 75 % u 90 % tal-miżuri ta’ għajnuna u 67 % tal-ammonti ta’ għajnuna mogħtija setgħu jiġu koperti mill-GBER tal-2014 (ara l-Figura 11)⁶⁷. L-impatt preċiż tat-twessigħ fl-ambitu jista’ jiġi vvalutat biss fis-snin li ġejjin.

Figura 11

Impatt minimu stmat tat-twessigħ fl-ambitu tal-GBER tal-2014 bi tqabbil mal-GBER tal-2008

Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri, ibbażat fuq l-istimi tal-Kummissjoni u l-GBER tal-2008 u l-GBER tal-2014.

87

Bit-twessigħ fl-ambitu tal-GBER, il-Kummissjoni naqqset b’mod sinifikanti l-piżijiet amministrattivi għall-Istat Membri u għad-Direttorati Ġenerali proprji tagħha, peress li jkun jeħtieġ li jiġi nnotifikat ammont sinifikattivament inqas ta’ miżuri ta’ għajnuna. Madankollu, bit-twessigħ fl-ambitu tal-GBER il-Kummissjoni ttrasferiet ukoll aktar responsabbiltà lill-Istati Membri. Issa se jkollhom jivverifikaw għal għadd akbar ta’ miżuri ta’ għajnuna jekk dawn humiex konformi mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat, bħar-rispett tal-limiti massimi tal-intensità tal-għajnuna u l-wiri tal-effett ta’ inċentiv. L-eżerċizzji ta’ monitoraġġ imwettqa mill-Kummissjoni wrew li l-Istati Membri għamluħafna żbalji fit-tfassil u fl-implimentazzjoni tal-iskemi ta’ għajnuna fil-perjodu 2009-2014. Hemm probabbiltà li dawn l-iżbalji kienu jaffettwaw il-kompatibbiltà, partikolarment għall-iskemi tal-GBER (ara l-paragrafi 52 sa 54).

Tibdil fl-applikazzjoni tal-effett ta’ inċentiv

88

L-għajnuna mill-Istat tista’ tkun biss effettiva fl-ilħuq tal-objettiv mixtieq tal-politika pubblika meta jkollha effett ta’ inċentiv, jiġifieri hija tipperswadi lill-benefiċjarju tal-għajnuna jwettaq attivitajiet li kieku ma kienx iwettaq mingħajr l-għajnuna (ara l-paragrafu 40). It-tieni bidla prinċipali fil-GBER tal-2014 kien li jagħmilha aktar faċli għall-intrapriżi kbar li juru effett ta’ inċentiv bħal dan meta jirċievu l-għajnuna taħt skema ta’ għajnuna billi jallinjaw ir-rekwiżiti għal dawk applikabbli għall-SMEs (ara t-Tabella 6). Dan jirrappreżenta tnaqqis ieħor fil-piżijiet amministrattivi għall-Kummissjoni, l-Istati Membri u dawn l-intrapriżi.

Tabella 6

Il-wiri tal-effett ta’ inċentiv, il-GBER tal-2008 bi tqabbil mal-GBER tal-2014

| GBER tal-2008 | GBER tal-2014
Għajnuna lill-SMEs | (a)preżentazzjoni tal-applikazzjoni għall-proġett qabel ikun inbeda x-xogħol fuq il-proġett jew l-attività
Għajnuna lil intrapriżi kbar mogħtija taħt skemi ta’ għajnuna | (a)preżentazzjoni tal-applikazzjoni għall-proġett qabel ikun inbeda x-xogħol fuq il-proġett jew l-attività
(a)verifikazzjoni li d-dokumentazzjoni ppreparata mill-benefiċjarju tistabbilixxi li l-għajnuna wasslet għal żieda materjali fid-daqs, fl-ambitu jew fil-veloċità tat-tlestija (ikkompletar) tal-proġett jew żieda materjali fl-ammont minfuq fuq il-proġett | -

Għajnuna mogħtija lil intrapriżi kbar barra minn skema ta’ għajnuna

(a)preżentazzjoni tal-applikazzjoni għall-proġett qabel ikun inbeda x-xogħol fuq il-proġett jew l-attività; u

(b)verifikazzjoni li d-dokumentazzjoni mħejjija mill-benefiċjarju tistabbilixxi li l-għajnuna wasslet għal żieda materjali fid-daqs, fl-ambitu jew fil-veloċità tat-tlestija (ikkompletar) tal-proġett jew żieda materjali fl-ammont minfuq fuq il-proġett

Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri, ibbażat fuq il-GBERs tal-2008 u tal-2014.

Rekwiżiti ta’ trasparenza aktar b’saħħitha

89

It-tielet bidla prinċipali tal-GBER tal-2014 hija żieda konsiderevoli fir-rekwiżiti ta’ trasparenza għall-għajnuna idnividwali. Dawn id-dispożizzjonijiet ta’ trasparenza issa jirrikjedu li l-Istati Membri jippubblikaw informazzjoni mhux biss dwar l-iskemi kollha ta’ għajnuna u dwar l-għajnuna ad hoc, iżda wkoll dwar il-miżuri individwali kollha ta’ għajnuna li jaqbżu l-EUR 500 000 mogħtija taħt l-iskemi ta’ għajnuna⁶⁸. Taħt il-GBER tal-2008, l-Istati Membri kienu meħtieġa jibagħtu informazzjoni dwar miżuri ta’ għajnuna individwali u akbar u lill-Kummissjoni biss (mingħajr pubblikazzjoni), u fil-kategoriji tal-għajnuna għall-investiment reġjonali u għar-riċerka u l-iżvilupp biss, taħt kundizzjonijiet speċifiċi⁶⁹.

90

Biex tiġi ffaċilitata l-pubblikazzjoni ċentrali tal-informazzjoni kollha mtella’ fuq is-siti web nazzjonali jew reġjonali għal dawn l-għotjiet ta’ għajnuna mill-Istat, id-DĠ COMP żviluppa għodda speċifika tal-IT f’kooperazzjoni mal-Istati Membri msejħa l-Modulu tal-Għoti tat-Trasparenza (Transparency Award Module). Din l-għodda saret disponibbli fl-1 ta’ Lulju 2016⁷⁰.

91

Aħna nistennew żieda fit-trasparenza biex titjieb il-konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat fl-Istati Membri, peress li l-partijiet interessati jkollhom informazzjoni aħjar biex iressqu lmenti dwar l-għajnuna illegali. Il-Kummissjoni hija meħtieġa teżamina l-ilmenti kollha bħal dawn (ara l-paragrafu 20).

Evalwazzjoni ex post ta’ skemi kbar ta’ għajnuna

92

Fil-GBER tal-2014, il-Kummissjoni introduċiet il-kunċett ta’ evalwazzjoni ex post għal skemi ta’ għajnuna f’ċerti kategoriji b’baġit annwali li jaqbeż l-EUR 150 miljun⁷¹. Evalwazzjonijiet bħal dawn iridu jitwettqu mill-Istati Membri bil-ħsieb li jipponderaw l-effetti pożittivi bi tqbbil mal-effetti negattivi ta’ skema ta’ għajnuna. L-evalwazzjoni ex post iżżid il-piżijiet amministrattivi għall-Istati Membri; madankollu, id-DĠ COMP illimita din iż-żieda billi rrestrinġa r-rekwiżit tal-evalwazzjoni għal skemi kbar ta’ għajnuna. Sa tmiem l-2015, l-Istati Membri kienu ppreżentaw lid-DĠ COMP 18-il pjan ta’ evalwazzjoni taħt il-GBER tal-2014. L-ewwel riżultati tal-evalwazzjoni huma mistennija fl-2017.

Applikazzjoni retroattiva tal-GBER il-ġdid

93

Il-GBER il-ġdid ġie ppubblikat fis-26 ta’ Ġunju 2014 u daħal fis-seħħ fl-1 ta’ Lulju 2014. L-Artikolu 58(1) jgħid li “Dan ir-Regolament għandu japplika għal għajnuna individwali mogħtija qabel id-dħul fis-seħħ tiegħu”⁷². Dan ifisser li l-għajnuna mogħtija qabel id-dħul fis-seħħ tal-GBER tal-2014, li kienet inkompatibbli mas-suq intern fiż-żmien meta ngħatat setgeħt sussegwentement ġiet iddikjarata li kienet inkompatibbli, li kieku l-għajnuna tkun kompatibbli taħt dispożizzjonijiet ġodda jew mibdulin inklużi fih⁷³. Pereżempju, benefiċjarju jista’ jkun qed jikser id-dispożizzjonijiet tal-effett ta’ inċentiv fis-seħħ fiż-żmien meta ngħatat l-għajnuna, għalkemm ma jkunx qed jikser id-dispożizzjonijiet il-ġodda tal-GBER tal-2014. Minħabba l-applikazzjoni retroattiva tal-GBER tal-2014, l-Istati Membri ma jkunux meħtieġa aktar jirkupraw din l-għajnuna.

94

L-applikazzjoni retroattiva tkun tista’ tirriżulta f’li miżuri ta’ għajnuna jiġu ddikjarati kompatibbli mas-suq intern minħabba tibdil f’dispożizzjoni jew minħabba l-introduzzjoni ta’ dispożizzjoni ġdida li ma kinitx fis-seħħ fiż-żmien li ngħatat l-għajnuna. Fl-eżerċizzji ta’ monitoraġġ li wettqet matul il-perjodu 2009-2014, il-Kummissjoni sabet 16-il problema li kienu jaffettwaw il-kompatibbiltà fiż-żmien meta ngħatat l-għajnuna. F’erbgħa minn dawn il-każijiet, il-Kummissjoni aktar tard sabet li l-għajnuna kienet kompatibbli minħabba l-applikazzjoni retroattiva tal-GBER tal-2014. B’mod simili, fl-awditi tagħna tal-konformità annwali tal-2014 aħna sibna żewġ żbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat li kellhom impatt finanzjarju fiż-żmien meta ngħatat l-għajnuna (meta l-GBER tal-2008 kien fis-seħħ) imma kienu biss kwistjoni ta’ konformità mingħajr impatt finanzjarju saż-żmien meta twettaq l-awditu tagħna (meta l-GBER tal-2014 kien daħal fis-seħħ).

Id-diffikultajiet jippersistu fil-monitoraġġ tal-istatus tal-irkupru tal-għajnuna illegali fl-Istati Membri kollha

95

Il-GBER tal-2014 iżomm il-prinċipju diġà stipulat fil-GBER tal-2008 li skontu huwa pprojbit li tingħata għajnuna lil impriżi li huma suġġetti għal ordni ta’ rkupru pendenti⁷⁴. Din id-dispożizzjoni tissejjaħ il-prinċipju “Deggendorf”.

96

Meta l-Kummissjoni tadotta deċiżjoni ta’ rkupru, l-Istat Membru kkonċernat huwa obbligat jirkupra l-għajnuna illegali mill-benefiċjarju. Id-deċiżjonijiet ta’ rkupru huma ppubblikati fil-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea. Għall-kuntrarju tal-każ għall-għajnuna individwali, fejn id-deċiżjoni ta’ rkupru tidentifika l-benefiċjraju, fil-każ tal-iskemi ta’ għajnuna, huwa ġeneralment f’idejn l-Istati Membri li jidentifikaw u jinformaw lill-Kummissjoni liema impriżi bbenefikaw mill-għajnuna u x’inhu l-ammont rilevanti ta’ għajnuna li għandu jiġu rkuprat. B’riżultat ta’ dan, fil-każ ta’ deċiżjonijiet ta’ rkupru li japplikaw għal skemi nazzjonali ta’ għajnuna, id-deċiżjoni ppubblikata fil-Ġurnal Uffiċjali ma tidentifikax l-impriżi speċifiċi kkonċernati. Barra minn hekk, huwa l-Istat Membru li huwa responsabbli għall-irkupru u huwa dak li jinforma lill-Kummissjoni dwar dan. Madankollu, ma hemmx sistema stabbilita li permezz tagħha l-istatus ta’ dawn il-proċedimenti ta’ rkupru (jiġifieri jekk l-ordni ta’ rkupru għadhiex pendenti jew le) fl-Istati Membri kollha tal-UE huwa aċċessibbli għall-awtoritajiet rilevanti ta’ Stat Membru ieħor. Dan joħloq problema partikolari fir-rigward ta’ impriżi li joperaw f’aktar minn Stat Membru wieħed.

Il-kundizzjonijiet tal-għajnuna aktar stretti fil-linji gwida dwar l-għajnuna reġjonali jħeġġu l-użu tal-GBER

97

Il-Kummissjoni tqis li l-għajnuna mogħtija taħt il-linji gwida dwar l-għajnuna mill-Istat (ara l-Anness IV) tippreżenta riskju partikolari għas-suq intern, minħabba d-daqs tal-għajnuna (għajnuna individwali li taqbeż is-sollijiet tan-notifika tal-GBER) jew inkella t-tip tal-għajnuna (pereżempju, għajnuna operatorja lill-SMEs f’ċertu reġjuni trid tiġi nnotifikata skont il-linji gwida dwar l-għajnuna reġjonali⁷⁵). Għal din ir-raġuni, id-dispożizzjonijiet tal-linji gwida huma aktar stretti minn dawk tal-GBER. Il-linji gwida dwar l-għajnuna reġjonali, li huma waħda minn seba’ linji gwida dwar l-għajnuna mill-Istat li ġew riveduti għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020, jiffokaw fuq l-iżvilupp ta’ żoni żvantaġġjati f’termini ta’ standards tal-għajxien (ċerti żoni fejn il-PDG per capita huwa inqas minn jew ugwali għal 75 % tal-medja tal-UE) jew ta’ densità tal-popolazzjoni (ċerti żoni b’inqas minn 12.5 abitanti għal kull km²) u huma partikolarment rilevanti għall-politika ta’ koeżjoni.

98

Il-linji gwida dwar l-għajnuna reġjonali għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020 iżidu t-trasparenza billi jagħtu mandat għall-pubblikazzjoni ta’ informazzjoni rilevanti fuq sit web ċentrali⁷⁶. Dawn inaqqsu r-riskju li l-għajnuna tfixkel is-suq intern billi tbaxxi l-intensitajiet massimi tal-għajnuna li huma permessi għall-impriżi l-kbar fir-reġjuni kollha għajr fl-ifqar⁷⁷. Huma jibdlu wkoll l-applikazzjoni tal-effett ta’ inċentiv. Pereżempju, fil-qasam tal-għajnuna għall-investiment, issa huma jirrikjedu li l-benefiċjarji tal-għajnuna jispjegaw b’mod kontrofattwali x’kien jiġri li kieku ma rċevewx l-għajnuna⁷⁸. Dan ir-rekwiżit japplika wkoll għall-SMEs, biex b’hekk il-linji gwida dwar l-għajnuna reġjonali jkunu ferm aktar stretti mill-GBER fir-rigward tal-wiri tal-effett ta’ inċentiv (ara l-paragrafu 88).

99

Taħt ċerti kundizzjonijiet, il-linji gwida dwar l-għajnuna reġjonali jirrikjedu wkoll evalwazzjoni ex post tal-iskemi ta’ għajnuna. Id-DĠ COMP jista’ jimponi evalwazzjoni ex post għall-iskemi ta’ għajnuna b’baġits kbar, li jkun fihom karatteristiki ġodda jew meta jkkun previst tibdil sinifikanti fis-suq, fit-teknoloġija jew regolatorju⁷⁹. Sat-30 ta’ Ġunju 2016, l-Istati Membri ppreżentaw 10 pjanijiet ta’ evalwazzjoni taħt il-linji gwida dwar l-għajnuna mill-Istat, inklużi l-linji gwida dwar l-għajnuna reġjonali.

Il-kundizzjonalitajiet ex ante u l-proċedura ta’ proġetti fuq skala kbira, li għadhom kif ġew introdotti, jistgħu jtejbu l-konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat fil-politika ta’ koeżjoni

100

Ir-Regolament dwar Dispożizzjonijiet Komuni għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020 jintroduċi fil-politika ta’ koeżjoni, żewġ bidliet b’rilevanza partikolari għall-għajnuna mill-Istat⁸⁰:

(a)kundizzjonalitajiet ex ante; u

(b)proċedura fakultattiva ġdida għall-approvazzjoni ta’ proġetti fuq skala kbira.

L-Istati Membri li ma jissodisfawx il-kundizzjonalitajiet ex ante mhumiex dawk fejn il-Kummissjoni sabet l-aktar problemi fil-passat

101

Kundizzjonalitajiet ex ante huma kundizzjonijiet, ibbażati fuq kriterji ddefiniti minn qabel, li l-Kummissjoni tqis bħala prerekwiżiti meħtieġa għall-użu effettiv u effiċjenti tal-fondi tal-UE. L-għajnuna mill-Istat hija qasam wieħed li għalih huma speċifikati kundizzjonijiet bħal dawn. Skont il-Kummissjoni, l-issodisfar ta’ dawn il-kundizzjonijiet għandu l-potenzjal li jnaqqas l-għadd ta’ żbalji u l-każijiet problematiċi tal-għajnuna mill-Istat, filwaqt li jgħin biex jittejbu s-sistemi ta’ ġestjoni u kontroll fl-Istati Membri li għandu jtejjeb il-konformità mal-għajnuna mill-Istat.

102

L-Istati Membri kienu meħtieġa jwettqu awtovalutazzjoni dwar jekk u kif issodisfaw it-tliet kriterji li ġejjin: l-applikazzjoni effettiva tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat; it-taħriġ u d-disseminazzjoni ta’ informazzjoni għall-persunal; u l-kapaċità amministrattiva⁸¹. Ħames Stati Membri kkonkludew, bi qbil mal-Kummissjoni, li huma ma kinux jissodisfaw il-kundizzjonijiet fiż-żmien meta saret l-adozzjoni tal-ftehimiet ta’ sħubija (ara t-Tabella 7).

Tabella 7

L-Istati Membri li ma jissodisfawx il-kriterji tal-kundizzjonalità ex ante tal-għajnuna mill-Istat

Kriterju | Il-Kroazja | Ir-Repubblika Ċeka | L-Italja | Ir-Rumanija | Is-Slovakkja
Arranġamenti għall-applikazzjoni effettiva tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat | - | - | - | - | -
Arranġamenti għal taħriġ u disseminazzjoni tal-informazzjoni għall-persunal | - | √ | - | √ | √
Arranġamenti biex tiġi żgurata l-kapaċità amministrattiva | - | - | - | √ | -

Nota:√tfisser li l-kriterju ġie ssodisfat

-tfisser li l-kriterju ma ġiex issodisfat

Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri, ibbażat fuq id-data tal-Kummissjoni.

103

F’kull każ, id-DĠ REGIO u l-Istat Membru kkonċernat qablu dwar għadd ta’ azzjonijiet li għandhom jittieħdu mill-Istati Membri li huma ddokumentati fi pjanijiet ta’ azzjoni. Eżempji ta’ xi azzjonijiet qed jiġu ppreżentati fil-Kaxxa 8.

Kaxxa 8

Eżempji ta’ azzjonijiet li se jiġu implimentati biex jissodisfaw il-kriterji tal-kundizzjonalità ex ante tal-għajnuna mill-Istat

Għandhom jiġu stabbiliti arranġamenti għall-Istati Membri msemmija fit-Tabella 7 dwar:

L-applikazzjoni effettiva tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat. Eżempji ta’ azzjonijiet maqbula:

It-twaqqif ta’ reġistri ċentrali tal-għajnuna mill-Istat għall-konformità mal-GBER tal-2014 jew għar-reġistrazzjoni tal-għajnuna de minimis (l-Italja u r-Rumanija)

L-iżgurar tal-konformità mal-prinċipju Deggendorf billi, pereżempju, tiġi ppubblikata lista ta’ kumpaniji b’ordnijiet ta’ rkupru pendenti (ir-Repubblika Ċeka, l-Italja u r-Rumanija)

Taħriġ u disseminazzjoni ta’ informazzjoni għall-persunal. Eżempji ta’ azzjonijiet maqbula:

Il-ħtieġa li l-persunal isegwi mill-inqas żewġ korsijiet fis-sena ta’ taħriġ dwar l-għajnuna mill-Istat (l-Italja)

It-twaqqif ta’ netwerk operazzjonali ta’ esperti tal-għajnuna mill-Istat u ta’ koordinaturi (il-Kroazja)

L-iżgurar tal-kapaċità amministrattiva. Eżempji ta’ azzjonijiet maqbula:

Il-ħtieġa li Stat Membru jirrinforza l-kapaċità amministrattiva tiegħu b’10 sa 15-il pożizzjoni (is-Slovakkja)

L-adozzjoni ta’ pjan ta’ reklutaġġ għall-awtoritajiet nazzjonali involuti fil-ġestjoni tal-fondi strutturali u ta’ investiment (il-Kroazja)

Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri, ibbażat fuq pjanijiet ta’ azzjoni dwar il-kundizzjonalità ex ante tal-għajnuna mill-Istat.

104

Dawn l-azzjonijiet jiġu kkompletati sa tmiem l-2016. Wara r-rappurtar dwar it-twettiq tal-pjanijiet ta’ azzjoni mill-Istati Membri, il-Kummissjoni se tivvaluta l-ikkompletar tagħhom. Jekk il-Kummissjoni tikkonkludi, abbażi tal-valutazzjoni tagħha, li pjan ta’ azzjoni ma ġiex implimentat b’mod xieraq, tista’ tissospendi l-pagamenti lill-Istat Membru⁸². Fi tmiem Awwissu 2016, il-valutazzjoni mill-Kummissjoni dwar jekk il-ħames stati Membri kinux implimentaw l-azzjonijiet kollha fil-pjanijiet ta’ azzjoni tagħhom kienet għadha għaddejja.

105

Ir-Regolament dwar Dispożizzjonijiet Komuni ma kienx jirrikjedi li l-Istati Membri jibbażaw l-awtovalutazzjonijiet tagħhom fuq il-konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat matul il-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013, iżda stabbilixxa tliet kriterji speċifiċi dwar l-arranġamenti amministrattivi (ara t-Tabella 7). Meta kienet qed tivvaluta l-adegwatezza tal-awtovalutazzjonijiet imwettqa mill-Istati Membri, il-Kummissjoni ma kinitx effettiva fl-użu ta’ informazzjoni dwar il-monitoraġġ li kinet disponibbli bil-ħsieb li tispeċifika l-pjanijiet ta’ azzjoni għall-Istati Membri kollha fejn kienu nstabu problemi sinifikanti fil-passat. B’mod partikolari, skont ir-riżultati tal-eżerċizzji ta’ monitoraġġ imwettqa mid-DĠ COMP imwettqa matul il-perjodu 2006-2014, bosta Stati Membri kellhom frekwenza ogħla ta’ problemi fit-tfassil u fl-implimentazzjoni tal-miżuri ta’ għajnuna minn dawk li kkonkludew li ma ssodisfawx il-kundizzjonalitajiet ex ante tal-għajnuna mill-Istat (ara l-paragrafu 55).

Proċedura alternattiva ta’ approvazzjoni għal proġetti fuq skala kbira tista’ ttejjeb l-approvazzjoni ta’ kwistjonijiet dwar l-għajnuna mill-Istat ġewwa l-Kummissjoni, iżda mhijiex dejjem imfassla biex tipprovdi ċertezza legali lill-Istati Membri

106

Għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013, proġetti fuq skala kbira ġew adottati mill-Kummissjoni wara li eżaminat l-applikazzjonijiet għall-proġetti li ntbagħtu mill-Istati Membri (ara l-paragrafi 66 sa 71). Fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020, it-tieni proċedura alternattiva ta’ approvazzjoni għal proġetti fuq skala kbira ġiet introdotta mir-Regolament dwar Dispożizzjonijiet Komuni⁸³, fejn l-applikazzjoni tiġi evalwata minn espert indipendenti qabel ma tiġi nnotifikata lill-Kummissjoni mill-Istat Membru (ara l-Kaxxa 9). L-użu tal-proċedura alternattiva huwa fakultattiv; minn Ġunju 2016, applikazzjoni għall-proġetti fuq skala kbira waħda biss kienet ġiet ippreżentata taħt il-proċedura alternattiva.

Kaxxa 9

Ħatra ta’ espert indipendenti u validazzjoni tar-rieżami indipendenti tal-kwalità

L-espert indipendenti jeżamina l-proposta tal-proġett fuq skala kbira. Dan l-eżami jinkludi analiżi tal-karattru tal-għajnuna tal-miżura u tal-kompatibbiltà tagħha mas-suq intern. Jekk l-applikazzjoni għall-proġett tiġi vvalutata b’mod pożittiv, l-awtorità maniġerjali tista’ tapprova l-proġett fuq skala kbira u tibagħtu lill-Kummissjoni. Il-Kummissjoni tista’ toġġezzjona għall-approvazzjoni tal-proġett fi żmien tliet xhur jekk tistabbilixxi “dgħufija sinifikanti” fir-rapport tar-rieżami indipendenti tal-kwalità.

L-espert jintgħażel mill-Istat Membru, suġġett għall-approvazzjoni mill-Kummissjoni. Il-Kummissjoni diġà approvat minn qabel grupp ta’ esperti msejjaħ “Assistenza konġunta ta’ appoġġ għal proġetti fir-reġjuni Ewropej” (JASPERS)⁸⁴.

107

Din il-proċedura alternattiva għall-proġetti fuq skala kbira tista’ ttejjeb l-approvazzjoni ta’ kwistjonijiet dwar l-għajnuna mill-Istat ġewwa l-Kummissjoni, iżda mhijiex dejjem imfassla biex tipprovdi ċertezza legali għall-Istati Membri fir-rigward tal-konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat fiż-żmien meta tittieħed id-deċiżjoni dwar il-proġetti fuq skala kbira. Din iċ-ċertezza tista’ tinkiseb biss fuq il-bażi ta’ notifika minn Stat Membru segwita minn deċiżjoni tal-Kummissjoni dwar l-għajnuna mill-Istat (ara l-paragrafu 70).

Pjan ta’ azzjoni komuni dwar l-għajnuna mill-Istat li twaqqaf mill-Kummissjoni għandu l-għan li jsaħħaħ il-kapaċità amministrattiva tal-Istati Membri u jirrikjedi attenzjoni kontinwa

108

F’Marzu 2015, id-DĠ COMP u d-DĠ REGIO qablu dwar pjan ta’ azzjoni komuni dwar l-għajnuna mill-Istat⁸⁵.

109

Il-pjan ta’ azzjoni oriġinarjament kien jinkludi sitt azzjonijiet intenzjonati biex iqajmu kuxjenza u jtejbu l-għarfien fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat fl-Istati Membri kollha: identifikazzjoni u disseminazzjoni ta’ prattika tajba, korsijiet ta’ taħriġ għall-ispeċjalisti fl-għajnuna mill-Istat, sessjonijiet ta’ ħidma speċifiċi għall-pajjiż, seminars għall-ispeċjalisti, l-iżvilupp ulterjuri ta’ database bil-mistoqsijiet u t-tweġibiet (in-netwerk NEK-TE⁸⁶) u l-iżvilupp ta’ database bl-informazzjoni dwar l-għajnuna mill-Istat. Fl-2016, il-Kummissjoni żiedet is-seba’ azzjoni (ara t-Tabella 8).

Tabella 8

Il-pjan ta’ azzjoni komuni tal-Kummissjoni dwar l-għajnuna mill-Istat

Għadd | Azzjoni u skadenza | Deskrizzjoni | Sitwazzjoni attwali f’Awwissu 2016
1 | Identifikazzjoni u disseminazzjoni ta’ prattika tajba Eżiti bikrija huma mistennija sat-tieni kwart tal-2015 | Kompilazzjoni ta’ inventarju ta’ għodod effettivi li jeżistu f’diversi Stati Membri għall-bini ta’ kapaċità amministrattiva u għall-identifikazzjoni ta’ prattiki tajbin li jistgħu jiġu kondiviżi. | Iffinalizzata fl-2016
2 | Taħriġ għal speċjalist nazzjonali fl-għajnuna mill-Istat dwar il-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej¹ It-tieni kwart tal-2015 | Sessjoni ta’ taħriġ ta’ ġurnata waħda mfassla apposta għall-ispeċjalisti nazzjonali fl-għajnuna mill-Istat, li għandha ssir fi Brusell. | Sa Awwissu 2016, għadha ma seħħitx.
3 | Sessjonijiet ta’ ħidma speċifiċi għall-pajjiż Tibda mit-tieni kwart tal-2015 | Organizzazzjoni ta’ seminars interattivi speċifiċi għall-pajjiż fl-Istati Membri li ma jissodisfawx il-kundizzjonalità ex ante dwar l-għajnuna mill-Istat jew fejn ikunu ġew identifikati konġestjonijiet serji. | Seminars ġew organizzati fl-2014 (Spanja) u fl-2015)il-Bulgarija, il-Kroazja, ir-Repubblika Ċeka, l-Italja, ir-Rumanija u s-Slovakkja).
4 | Seminars għall-ispeċjalisti, korsjiet ta’ taħriġ fuq l-internet Azzjoni kontinwa | Tixrid tal-għarfien permezz ta’ seminars imfassla apposta li huma speċifiċi ħafna, iffukati fuq suġġett/kwistjoni partikolari. | Sessjoni ta’ ħidma tematika għar-Riċerka, l-Iżvilupp u l-Innovazzjoni saret fi Brussell f’Jannar 2016.
5 | Żvilupp ta’ database bil-mistoqsijiet u t-tweġibiet Azzjoni kontinwa | Għoti ta’ gwida rigward l-interpretazzjoni tar-regoli l-ġodda lill-ispeċjalisti nazzjonali kollha fl-għajnuna mill-Istat permezz ta’ pjattaforma komuni tal-IT immaniġġjata kompletament mid-DĠ COMP. | Aktar minn 600 mistoqsija u tweġiba ġew ippreżentati f’Ġunju 2016; dawn qed jiġu ttrasferiti għall-eState aid wiki (ara l-Azzjoni 6).
6 | Żvilupp ta’ wiki dwar l-għajnuna mill-Istat Azzjoni kontinwa | Għadd ta’ paġni li jiġbru fil-qosor il-mistoqsijiet rilevanti mressqa permezz tan-NEK-TE. | Fi Frar 2016, l-eState aid wiki sar disponibbli online. Madwar 270 mistoqsija u tweġiba kienu ntbagħtu sa Ġunju 2016.

7
Żvilupp ta’ modulu ta’ taħriġ iddedikat
Id-DĠ REGIO/DĠ EMPL u d-DĠ COMP, flimkien mal-Istitut Ewropew tal-amministrazzjoni Pubblika qed jiżviluppaw Sensiela ta’ sessjonijiet ta’ taħriġ ta’ jumejn dwar l-għajnuna mill-Istat. Żewġ sessjonijiet ta’ taħriġ se jsiru fi Brussell f’Novembru u f’Diċembru 2016; jistgħu jiżdiedu aktar fuq id-domanda mill-Istati Membri.
Il-grupp fil-mira huwa l-prattikanti tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej li għandhom esperjenza fl-għajnuna mill-Istat.
Intenzjonata għal Ottubru u Diċembru 2016

1 Il-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej huma l-FEŻR, il-FK, l-FSE, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali, u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd.

Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri, ibbażat fuq l-informazzjoni tal-Kummissjoni.

110

Mis-seba’ azzjonijiet fil-pjan ta’ azzjoni komuni dwar l-għajnuna mill-Istat, l-Azzjonijiet 1 u 3 kienu ġew implimentati kompletament; l-Azzjonijiet 5 u 6 kienu ġew implimentati u suppost li għandhom jiffunzjonaw fuq bażi kontinwa. It-tliet azzjonijiet li jifdal kienu għadhom ma ġewx implimentati f’Awwissu 2016: waħda kienet fil-proċess li tiġi mnedija (l-Azzjoni 4) u tnejn kienu għdhom iridu jinbdew (l-Azzjonijiet 2 u 7).

111

Barra minn hekk sibna li d-DĠ REGIO u d-DĠ EMPL kienu żiedu b’mod sinifikanti l-għadd totali ta’ korsijiet ta’ taħriġ ippovduti, minn 5 fil-perjodu 2012-2013 għal 17 fil-perjodu 2014-2015. Id-DĠ COMP organizza 37 kors ta’ taħriġ dwar ir-riforma tal-leġiżlazzjoni dwar l-għajnuna mill-Istat għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020 fl-2014 u fl-2015 fuq it-talba ta’ 19-il Stat Membru⁸⁷. Barra minn hekk, sa Jannar 2016, id-dĠ COMP kien organizza korsijiet ta’ taħriġ dwar l-għajnuna mill-Istat u l-infrastruttura għal ħames Stati Membri⁸⁸.

112

Il-pjan ta’ azzjoni komuni għall-għajnuna mill-Istat u ż-żieda fl-attivitajiet ta’ taħriġ ipprovduti mill-Kummissjoni huma parti minn sforz miftiehem biex tittejjeb il-konformità tal-Istati Membri mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat, parzjalment b’reazzjoni għar-responsabbiltajiet miżjuda tagħhom fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat. Dawn l-inizjattivi huma importanti biex jimmitigaw ir-riskju taż-żieda fir-rwol tal-Istati Membri fit-tfassil u fl-implimentazzjoni tal-miżuri ta’ għajnuna. Ir-riżultati tal-istħarriġ tagħna juru li l-eState aid wiki b’mod partikolari ntlaqa’ b’mod ferm pożittiv. Hija ntużat b’mod estensiv mill-Istati Membri: sat-30 ta’ Ġunju 2016 intbagħtu madwar 270 mistoqsija u tweġiba⁸⁹.

113

Il-punt sa fejn dawn l-azzjonijiet se jwasslu għal titjib fid-detezzjoni u l-prevenzjoni tal-iżbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat fl-Istati Membri jista’ jiġi vvalutat biss fil-futur.

27 Għal aktar informazzjoni dwar kif nikkampjunaw u nittestjaw il-proġetti, ara l-Anness 1.1, il-paragrafi 4-10 tar-Rapport Annwali tagħna għas-sena finanzjarja 2014.

28 Li jkun hemm impatt finanzjarju jfisser li sibna differenza bejn il-valur effettiv tat-tranżazzjoni u l-valur li kienet tammonta għalih din l-operazzjoni li kieku twettqet skont id-dispożizzjonijiet applikabbli. L-Anness 1.1 tar-Rapport Annwali tagħna għas-sena finanzjarja 2014 jipprovdi aktar dettalji dwar il-metodoloġija tagħna.

29 Il-livell ta’ żball stmat huwa stima statistika tal-perċentwal probabbli ta’ żball fil-popolazzjoni. Ara l-Anness 1.1, il-paragrafu 15 tar-Rapport Annwali tagħna għas-sena finanzjarja 2014.

30 Fil-perjodu 2010-2014, il-livell medju annwali ta’ żball stmat minna fil-politika ta’ koeżjoni kien ta’ 5.7 %.

31“Intensità tal-għajnuna” tfisser l-ammont ta’ għajnuna espress bħala perċentwal tal-ispejjeż eliġibbli ta’ proġett. Ara pereżempju l-Artikolu 2(26) tar-Regolament (UE) Nru 651/2014.

32 Ara l-abbozz ta’ prinċipji komuni tal-Kummissjoni għal valutazzjoni ekonomika tal-kompatibbiltà tal-għajnuna mill-Istat, disponibbli fuq is-sit web tad-DĠ COMP.

33 L-SMEs jistgħu jgawdu intensità ogħla tal-għajnuna għaliex il-Kummissjoni tqis li l-fallimenti tas-suq bħall-kisba ta’ aċċess għall-finanzjament huma akbar għal intrapriżi żgħar. Ara l-manwal tal-Kummissjoni dwar ir-regoli tal-Komunità dwar l-għajnuna mill-Istat għall-SMEs tal-25.2.2009.

34 COM(2012) 209 final tat-8 ta’ Mejju 2012 “Modernizzazzjoni tal-għajnuna mill-Istat tal-UE (SAM)”.

35 L-Artikolu 8(3) tar-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 800/2008 tas-6 ta’ Awwissu 2008 li jiddikjara ċerti kategoriji ta’ għajnuna bħala kompatibbli mas-suq komuni (Regolament għal Eżenzjoni Ġenerali Sħiħa) skont l-Artikoli 87 u 88 tat-Trattat (ĠU L 214, 9.8.2008, p. 3). Dan ir-Regolament kien ippreċedut mir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 1628/2006 tal-24 ta’ Ottubru 2006 dwar l-applikazzjoni tal-Artikoli 87 u 88 tat-Trattat għall-għajnuna għall-investiment nazzjonali bi skop reġjonali.

36 Il-premessa 21 tar-Regolament tal-Kummissjoni (UE) Nru 1407/2013.

37 Ir-Rapport Annwali tal-Attività 2014 tad-DĠ REGIO, it-Taqsima 2.1.1 “Control effectiveness as regards legality and regularity” (Effettività tal-kontrolli fir-rigward tal-legalità u r-regolarità), il-paġna 47.

38 L-Artikolu 59 tar-Regolament (UE, Euratom) Nru 966/2012.

39 Korrezzjonijiet finanzjarji jistgħu jsiru billi jiġi rtirat infiq irregolari mid-dikjarazzjonijiet ta’ infiq tal-Istati Membri jew permezz ta’ rkupri minn benefiċjarji.

40 Mit-13-il żball tagħna b’impatt finanzjarju, 5 wasslu għal korrezzjoni finanzjarja. Korrezzjoni finanzjarja waħda kienet tikkonċerna wieħed mid-19-il żball tagħna li konna kklassifikajna li huma mingħajr impatt finanzjarju.

41 Il-Kawża C-301/87, il-paragrafi 17-23.

42 L-Artikolu 108(1) tat-TFUE: “Il-Kummissjoni għandha teżamina kostantament […] is-sistemi kollha ta’ għajnuna li jeżistu […] fl-Istati [Membri]. Hija għandha tipproponi lil[l-Istati Membri] kull miżura xierqa meħtieġa għall-iżvilupp progressiv u għall-funzjonament tas-suq intern.”

43 Għajnuna individwali hija kull għajnuna mogħtija taħt jew barra minn skema ta’ għajnuna. Id-DĠ COMP ma mmonitorjax l-għajnuna individwali mogħtija barra minn skema ta’ għajnuna qabel l-2015.

44 Erba’ rkupri fl-2009, wieħed fl-2011, wieħed fl-2012 u tnejn fl-2014.

45 Ara d-Deċiżjoni tal-Kummissjoni C(2014) 9362 tad-9.1.2015.

46 L-Artikolu 28 tar-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 1828/2006 tat-8 ta’ Diċembru 2006 li jistabbilixxi r-regoli għall-implimentazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew u l-Fond ta’ Koeżjoni u tar-Regolament (KE) Nru 1080/2006 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali (il-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013) (ĠU L 371, 27.12.2006, p. 1) u r-Regolament ta’ Delega tal-Kummissjoni (UE) 2015/1970 tat-8 ta’ Lulju 2015 li jissupplimenta r-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill b’dispożizzjonijiet speċifiċi dwar l-irrappurtar ta’ irregolaritajiet, fir-rigward tal-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd (il-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020) (ĠU L 293, 10.11.2015, p. 1).

47 Ara l-paragrafu 12 tal-”Application of Articles 92 and 93 of the EC Treaty and Article 61 of the EEA Agreement to State aids in the aviation sector” (Applikazzjoni tal-Artikoli 92 u 93 tat-Trattat tal-KE u l-Artikolu 61 tal-Ftehim ŻEE għall-għajnuniet mill-Istat fis-settur tal-avjazzjoni) (ĠU C 350, 10.12.1994).

48 Ara l-paragrafu 12 tal-”Application of articles 92 and 93 of the EC Treaty and Article 61 of the EEA Agreement to State aids in the aviation sector” (Applikazzjoni tal-Artikoli 92 u 93 tat-Trattat tal-KE u l-Artikolu 61 tal-Ftehim ŻEE għall-għajnuniet mill-Istat fis-settur tal-avjazzjoni) (ĠU C 350, 10.12.1994, p. 5).

49 Ara COM(96) 126 Final, il-paragrafu 175 u l-Vademecum Community Rules on State Aid (Vademecum dwar ir-Regoli Komunitarji dwar l-Għajnuna mill-Istat), il-paġni 6 u 10.

50 Il-Kawża T-128/98, Aéroports de Paris.

51 Il-Kawżi magħquda T-443/08 u T-445/08, Leipzig Halle.

52 Pereżempju, fl-ittra “State aid Questionnaire on the functioning and the taxation of ports” (Kwestjonarju dwar l-għajnuna mill-Istat li jikkonċerna l-funzjonament u t-tassazzjoni tal-portijiet) tat-3 ta’ Lulju 2013, id-DĠ COMP iddikjara li: Wara s-sentenza Leipzig/Halle tal-Qorti Ewropea tal-Ġustizzja, il-Kummissjoni Ewropea rċeviet żieda fl-għadd ta’ notifiki ta’ proġetti ta’ investiment fl-infrastruttura tal-portijiet li jinvolvu l-appoġġ pubbliku. Ara COMP/E3/H3/IA/jf/20 13/68609.

53 Il-paragrafu 35 tad-Draft Commission notice on the notion of State aid pursuant to Article 107(1) TFEU (Abbozz ta’ avviż tal-Kummissjoni dwar il-kunċett tal-għajnuna mill-Istat skont l-Artikolu 107(1) TFUE), ippubblikat fl-2014. L-avviż ġie adottat fid-19 ta’ Mejju 2016 (http://ec.europa.eu/competition/state_aid/modernisation/notice_aid_en.html) li jinkludi formulazzjoni simili.

54 Għal ċerti proġetti, is-soll huwa EUR 75 miljun. Ara l-Artikolu 100 tar-Regolament Nru 1303/2013.

55 L-uniċi kategoriji ta’ għajnuna taħt il-GBER b’sollijiet tan-notifika li jaqbżu l-EUR 50 miljun huma l-għajnuna għall-investiment reġjonali, l-għajnuna għall-investiment għall-kultura u l-konservazzjoni tal-patrimonju u l-għajnuna għall-infrastruttura tal-broadband kif ukoll, taħt ċerti kundizzjonijiet, l-għajnuna għar-riċerka u l-iżvilupp u l-għajnuna operattiva għal sorsi ta’ enerġija rinnovabbli. Is-soll ta’ notifika għal servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali huwa EUR 15-il miljun. L-Artikolu 4 tar-Regolament 651/2014 u l-Artikolu 2 tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni tal-20 ta’ Diċembru 2011 dwar l-applikazzjoni tal-Artikolu 106(2) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea għall-għajnuna mill-Istat taħt il-forma ta’ kumpens għas-servizzi pubbliċi mogħti lil ċerti impriżi inkarigati bil-ġestjoni ta’ servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali.

56 Id-dipartimenti rilevanti kollha tal-Kummissjoni għandu jkollhom minn 10 sa 15-il jum ta’ xogħol biex jivvalutaw l-applikazzjoni għall-proġett kif ukoll biex jivvalutaw id-deċiżjoni ta’ approvazzjoni tal-proġett fuq skala kbira.

57 Il-Kummissjoni Ewropea; Guidance Note to the COCOF No 12-0059-01 “Verification of compliance with state aid rules in infrastructure cases” (Nota ta’ Gwida lill-COCOF Nru 12-0059-01 “Verifikazzjoni tal-konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat f’każijiet ta’ infrastruttura”); il-21 ta’ Novembru 2012.

58 Bħala regola ġenerali, l-awtoritajiet tal-awditjar huma meħtieġa jikkampjunaw proġetti b’mod aleatorju. Ara l-Artikolu 17 tar-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 1828/2006 għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013 u l-Artikolu 127 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020.

59 Ir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 1828/2006, l-Anness VI.

60 Ara l-paragrafu 6.65 tar-Rapport Annwali tagħna għas-sena finanzjarja 2014.

61 Ara l-paragrafu 6.59 tar-Rapport Annwali tagħna li jmiss għas-sena finanzjarja 2015.

62 Ara t-tabella ta’ valutazzjoni tal-għajnuna mill-Istat tal-Kummissjoni għall-2015.

63 Inħoloq total ta’ 22 kategorija ġdida ta’ eżenzjoni bħall-għajnuna għall-infrastruttura tal-broadband u l-għajnuna għall-isport u l-infrastrutturi ta’ rikreazzjoni multifunzjonali. Tneħħew xi kategoriji bħall-għajnuna għall-intrapriżi żgħar li għadhom kif inħolqu minn imprendituri nisa. Ġew amalgamati kategoriji oħra bħall-għajnuna għal servizzita’ konsulenza dwar l-innovazzjoni u għal servizzi ta’ appoġġ għall-innovazzjoni u għajnuna għas-self ta’ persunal bi kwalifiki għolja. B’kollox, l-għadd ta’ kategoriji ta’ eżenzjonijiet żdied minn 26 għal 43.

64 Il-kamp ta’ applikazzjoni ġie estiż pereżempju fl-għajnuna għall-finanzjament ta’ riskju, l-għajnuna għall-investiment għall-infrastrutturi tar-riċerka u għall-għajnuna ambjentali.

6530 % tal-kategoriji eżistenti tal-GBER kellhom żieda fis-sollijiet tan-notifika (pereżempju s-sollijiet tan-notifika tar-R&Ż irdoppjaw). Il-livelli tal-intensità tal-għajnuna żdiedu, pereżempju dak għall-għajnuna għall-investiment għall-protezzjoni ambjentali, żdied minn 35-55 % għal 40-75 %.

66 Ara l-istqarrija għall-istampa tal-Kummissjoni IP 14 587 tal-21.5.2014.

67 Ara l-Memo tal-Kummissjoni Ewropea 14-369 tal-21.5.2014.

68 L-informazzjoni, inklużi l-aspetti rilevanti kollha ta’ għotja ta’ għajnuna bħall-ammont tal-għotja, il-korp li jagħti l-għajnuna u l-benefiċjarju, għandha tiġi ppubblikata fuq sit web komprensiv tal-għajnuna mill-Istat, fil-livell nazzjonali jew reġjonali, li tibda sa mhux aktar tard mill-1 ta’ Lulju 2016. Ara l-Artikolu 9 tal-GBER tal-2014.

69 L-Artikolu 9 tal-GBER tal-2008.

70 https://webgate.ec.europa.eu/competition/transparency/public/search/chooseLanguage.

71 L-Artikolu 1(2) tal-GBER tal-2014. Il-kategoriji huma għajnuna reġjonali, għajnuna għall-SMEs u għall-aċċess mill-SMEs għall-finanzjament, għajnuna għar-RŻI, għajnuna għall-protezzjoni ambjentali u għajnuna għall-infrastrutturi tal-broadband.

72 Il-GBER tal-2008 kien fih dispożizzjoni simili, ara l-Artikolu 44.

73 Is-sitwazzjoni fejn il-Kummissjoni tiddeċiedi dwar il-kompatibbiltà tal-għajnuna wara li tingħata sseħħ meta indebitament l-għajnuna ma tiġix innotifikata u l-Kummissjoni ssir konxja ta’ dak il-fatt, pereżempju permezz ta’ lment minn parti interessata.

74 L-Artikolu 1(4) tal-GBER tal-2014 u l-Artikolu 1(6) tal-GBER tal-2008.

75 Il-Kummissjoni tqis li l-għajnuna operatorja tippreżenta riskju partikolari għas-suq intern. Pereżempju, programmi operazzjonali għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020 fihom dikjarazzjoni ta’ ċaħda ta’ responsabbiltà li jeħtieġ li tingħata attenzjoni partikolari għar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat għall-għajnuna operatorja.

76 It-Taqsima 3.8 tal-linji linji gwida dwar l-għajnuna reġjonali għall-2014-2020.

77 It-Taqsima 5.4 tal-linji gwida dwar l-għajnuna reġjonali għall-2014-2020 bi tqabbil mat-Taqsima 4.1.2 tal-linji gwida dwar l-għajnuna reġjonali għall-2007-2013.

78 It-Taqsima 3.5 tal-linji gwida dwar l-għajnuna reġjonali għall-2014-2020 bi tqabbil mat-Taqsima 4.1.1(38) tal-linji gwida dwar l-għajnuna reġjonali għall-2007-2013.

79 Ara l-”Gwida għall-Kummissjoni u l-Istati Membri dwar metodoloġija komuni għall-valutazzjoni ta’ sistemi ta’ ġestjoni u kontroll fl-Istati Membri” tat-18 ta’ Diċembru 2014.

80 Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013.

81 L-Artikolu 19 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013.

82 L-Artikolu 19 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013.

83 L-Artikolu 101 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013.

84 JASPERS hija sħubija ta’ assistenza teknika bejn id-DĠ REGIO, il-Bank Ewropew tal-Investiment u l-Bank Ewropew għar-Rikostruzzjoni u l-Iżvilupp. Hija tiġi pprovduta lill-Istati Membri mingħajr ħlas.

85“Strengthening administrative capacity for the management of the funds of Member States in the field of State aid – a common action plan” (It-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva għall-ġestjoni tal-fondi tal-Istati Membri fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat – pjan ta’ azzjoni komuni), adottat mill-Kummissjoni fit-18 ta’ Marzu 2015.

86 In-Netwerk Ewropew għall-Kompetizzjoni - Trażmissjoni Elettronika (NEK-TE) huwa interfaċċja elettronika fejn l-Istati Membri jistgħu jistaqsu lid-DĠ COMP mistoqsijiet relatati mal-għajnuna mill-Istat. B’mod ġenerali, kemm il-mistoqsijiet kif ukoll it-tweġibiet tad-DĠ COMP huma ppubblikati biex jarawhom l-Istati Membri kollha. Eżempju ta’ eċċezzjoni għall-pubblikazzjoni huwa fejn każ speċifiku ħafna ma jkunx utli għal Stati Membri oħra.

87 L-Istati Membri kollha ħlief id-Danimarka, l-Irlanda, il-Greċja, Ċipru, il-Litwanja, il-Lussemburgu, Malta, in-Netherlands u l-Awstrija.

88 Il-Bulgarija, il-Kroazja, ir-Repubblika Ċeka, ir-Rumanija u s-Slovakkja.

89 Aktar minn 600 mistoqsija u tweġiba kienu ntbagħtu fin-netwerk NEK-TE preċedenti; dawn qed jiġu ttraferiti għall-eState aid wiki.

Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

114

Mill-2010 ‘l hawn, l-awditi tagħna fil-politika ta’ koeżjoni sabu livell sinifikanti ta’ nuqqas ta’ konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat. Dan ir-rapport jindika ħtieġa għal aktar sensibilizzazzjoni fir-rigward tar-regoli applikabbli fil-livell tal-Istati Membri u għall-appoġġ kontinwu tal-Kummissjoni għall-prevenzjoni, il-qbid u l-korrezzjoni, b’mod effettiv, tal-ksur tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat. B’mod ġenerali, aħna sibna li:

(a)Matul il-perjodu 2010-2014, kemm il-Kummissjoni kif ukoll il-Qorti tal-Awdituri qabdu każijiet ta’ ksur tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat f’għadd sinifikanti tal-awditi tagħna; l-iżbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat fil-FEŻR u fl-FK kienu fattur importanti li kkontribwixxa għal-livell ta’ żball stmat minna fil-politika ta’ koeżjoni. Aħna sibna li l-awditi proprji u l-monitoraġġ proprju tal-Kummissjoni fil-qasam tal-koeżjoni rriżultaw f’rata ta’ detezzjoni li kienet simili għas-sejbiet proprji tagħna. L-awtoritajiet tal-awditjar fl-Istati Membri, min-naħa l-oħra, qabdu ferm inqas każijiet ta’ ksur tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat milli qabdet il-Kummissjoni jew milli qbadna aħna. Dan jindika li, sa issa, l-awtoritajiet tal-awditjar ma ffukawx biżżejjed fuq l-għajnuna mill-Istat matul l-awditi tagħhom.

(b)Matul il-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013, il-Kummissjoni ma rreġistratx l-iżbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat li hija qabdet jew dawk irrappurtati mill-Istati Membri b’mod li permezz tiegħu setgħet twettaq analiżi xierqa. Analiżi bħal din setgħet għenet lill-Kummissjoni tiżviluppa miżuri preventivi li jkunu aktar iffukati u mfasslin apposta għall-Istati Membri u l-programmi.

(c)B’mod partikolari fil-bidu tal-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013, il-Kummissjoni ma vverifikatx b’mod sistematiku jekk il-proġetti fuq skala kbira kinux konformi mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat. Hemm riskju li xi wħud mill-proġetti fuq skala kbira li huma kofinanzjati mill-UE jkunu inkompatibbli mas-suq intern, anke minħabba l-fatt li qabel l-2012, u qabel il-kjarifika mogħtija mis-sentenza Leipzig Halle, l-Istati Membri rarament innotifikaw l-investimenti fl-infrastruttura lill-Kummissjoni. Sabiex timmitiga dan ir-riskju għall-futur, il-Kummissjoni intensifikat il-miżuri preventivi interni tagħha u introduċiet proċedura alternattiva ta’ approvazzjoni, inkluż Rieżami Indipendenti tal-Kwalità għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020. Skont il-Kummissjoni, indipendentement mill-proċedura użata mill-Istat Membru, il-proġetti fuq skala kbira se jiġu approvati biss wara approvazzjoni interna tal-għajnuna mill-Istat.

(d)Il-Kummissjoni ħadet azzjonijiet biex tissimplifika l-leġiżlazzjoni applikabbli dwar l-għajnuna mill-Istat għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020 li rriżultaw fi tnaqqis tal-piżijiet amministrattivi u f’aktar trasparenza, iżda żiedu wkoll ir-responsabbiltajiet tal-Istati Membri għat-tfassil u l-implimentazzjoni tal-miżuri ta’ għajnuna. Il-fatt li l-Istati Membri jkollhom aktar responsabbiltà għandu r-riskju li jiżdied l-għadd ta’ żbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat: il-monitoraġġ mill-Kummissjoni wera li l-Istati Membri għamlu ħafna żbalji fit-tfassil u fl-implimentazzjoni tal-iskemi ta’ għajnuna fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013. Biex jiġi mmitigat dan ir-riskju, il-Kummissjoni ħadet azzjonijiet biex tippromwovi l-kapaċità amministrattiva tal-Istati Membri fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat, inkluża l-introduzzjoni ta’ prekundizzjonijiet għas-sistemi ta’ għajnuna mill-Istat biex tippromwovi l-implimentazzjoni effiċjenti u effettiva tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“kundizzjonalitajiet ex ante”). Madankollu, l-Istati Membri li tqiesu li ma kinux qed jissodisfaw dawn il-kundizzjonijiet mhumiex neċessarjament dawk fejn il-Kummissjoni sabet l-iżjed problemi fil-passat. Barra minn hekk, dawn l-azzjonijiet jirrikjedu attenzjoni kontinwa.

L-ebda ħarsa ġenerali komprensiva lejn l-iżbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat mill-Kummissjoni, kien hemm fokus insuffiċjenti mill-Istati Membri fuq l-għajnuna mill-Istat u rkupru insinifikanti tal-għajnuna mill-Istat wara l-eżerċizzji ta’ monitoraġġ imwettqa mill-Kummissjoni

115

Matul il-perjodu 2010-2014, aħna sibna għadd sinifikanti ta’ każijiet ta’ nuqqas ta’ konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat f’proġett awditjat fil-qasam tal-koeżjoni li għalihom japplikaw dawn ir-regoli; l-iżbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat kienu fattur importanti li kkontribwixxa għal-livell ta’ żball stmat minna fil-politika ta’ koeżjoni. L-awditi proprji tad-DĠ REGIO fil-qasam tal-koeżjoni għandhom riżultati simili għal tagħna (ara l-paragrafi 33 sa 36 u 47 sa 48).

116

Sabiex tipproteġi l-baġit tal-UE, il-Kummissjoni timponi korrezzjonijiet finanzjarji fuq Stati Membri meta jinqabdu każijiet ta’ nuqqas ta’ konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat. Għall-perjodu 2010-2014, id-DĠ REGIO implimenta jew kien fil-proċess li jimplimenta 18-il korrezzjoni finanzjarja bi tqabbil ma’ seba’ Stati Membri li rriżultaw mill-inqas parzjalment minn ksur tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat. Kien hemm 10 li rriżultaw mill-awditi proprji tad-DĠ REGIO, 5 mill-awditi tagħna u 3 mill-eżami mwettaq mid-DĠ REGIO tar-RAK tal-awtoritajiet tal-awditjar. Minn dawn il-korrezzjonijiet finanzjarji, 11 li jammontaw għal total ta’ EUR 38.4 miljun u jkopru 5 Stati Membri, kienu relatati biss mal-għajnuna mill-Istat⁹⁰. Mhux possibbli li jiġi kkwantifikat il-komponent tal-għajnuna mill-Istat tal-korrezzjonijiet finanzjarji l-oħra (ara l-paragrafi 49 sa 51).

117

Il-Kummissjoni hija meħtieġa timmonitorja regolarment il-miżuri ta’ għajnuna biex tivverifika jekk u kemm huma jirrispettaw ir-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat. Jekk isib li kwalunkwe għajnuna mogħtija hija inkompatibbli mas-suq intern, jista’ jipproċedi għall-irkupru tal-għajnuna. Id-DĠ COMP sa issa ħa biss azzjoni korrettiva limitata fid-dawl tal-għadd u s-serjeta tal-kwistjonijiet li nqabdu permezz tal-eżerċizzji ta’ monitoraġġ li huwa wettaq. Bħala medja, abbażi tal-monitoraġġ tiegħu, id-DĠ COMP iqis li madwar 36 % tal-iskemi kollha ta’ għajnuna kienu affettwati minn problemi fil-perjodu 2009-2014. Il-problemi li affettwaw il-kompatibbiltà (7.3 % tal-iskemi kollha) kienu partikolarment sinifikanti. Matul dan il-perjodu, il-monitoraġġ imwettaq mid-DĠ COMP irriżulta fi tmien irkupri volontarji u fi tmien azzjonijiet formali, b’dawn tal-aħħar iwasslu għal irkupru totali ta’ EUR 0.3 miljun (ara l-paragrafi 52 sa 56).

Rakkomandazzjoni 1

Jenħtieġ li l-Kummissjoni timponi azzjonijiet korrettivi fejn il-miżuri ta’ għajnuna ma jkunux f’konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat.

Data ta’ implimentazzjoni fil-mira: minnufih

118

Għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013, la d-DĠ REGIO u lanqas id-DĠ EMPL ma rreġistraw każijiet ta’ nuqqas ta’ konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat li huma kienu qabdu, b’mod li permezz tiegħu setgħu jwettqu analiżi xierqa tal-iżbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat (ara l-paragrafi 57 sa 61).

119

Il-Kummissjoni żviluppat database għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020 (MAPAR) għar-reġistrazzjoni ta’ informazzjoni dwar każijiet ta’ nuqqas ta’ konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat li hija taqbad matul l-awditi proprji tagħha għall-FEŻR, il-FK u l-FSE. Din is-sistema tirrappreżenta titjib konsiderevoli, iżda d-DĠ COMP ma ngħatax aċċess għaliha (ara l-apragrafu 57).

120

L-iżbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat irrappurtati mill-awtoritajiet tal-Istati Membri huma kkodifikati fis-Sistema ta’ Ġestjoni tal-Irregolaritajiet (IMS). L-IMS turi bosta dgħufijiet bħan-nuqqas ta’ tipoloġija speċifika tal-iżbalji għall-għajnuna mill-Istat u deskrizzjoni insuffiċjenti ta’ żbalji; għalhekk għandha użu limitat fil-prattika. Lanqas id-DĠ COMP ma għandu aċċess għall-IMS (ara l-paragrafi 58 u 59).

Rakkomandazzjoni 2

(a)Jenħtieġ li l-Kummissjoni tuża l-MAPAR biex tirreġistra irregolaritajiet b’mod li jippermetti analiżi faċli, pereżempju, tat-tip, tal-frekwenza, tas-serjetà, tal-oriġini ġeografika u tal-kawża tagħhom. Jenħtieġ li d-database tinkludi wkoll informazzjoni dwar is-segwitu ta’ dawn l-irregolaritajiet (bħal korrezzjonijiet finanzjarji imposti).

Data ta’ implimentazzjoni fil-mira: minnufih

(b)Fir-rigward tal-IMS, jenħtieġ li l-Kummissjoni tadatta l-istruttura tad-database biex b’hekk informazzjoni dwar l-irregolaritajiet bħall-għajnuna mill-Istat tkun tista’ tinsilet u tiġi analizzata skont l-Istati Membri u skont it-tip.

Data ta’ implimentazzjoni fil-mira: sa tmiem l-2017

(c)Jenħtieġ li d-DĠ COMP jingħata aċċess għall-informazzjoni rilevanti kollha dwar irregolaritajiet fl-għajnuna mill-Istat li jinsabu fil-MAPAR u fl-IMS fuq bażi regolari.

Data ta’ implimentazzjoni fil-mira: minnufih

121

Id-deċiżjoni tal-Kummissjoni li tapprova proġetti fuq skala kbira hija bbażata fuq valutazzjoni tar-rilevanza, il-vijabbiltà, is-sostenibbiltà, il-profil ambjentali tal-proġett kif ukoll il-ġustifikazzjoni tal-finanzjament mitlub, u l-informazzjoni pprovduta mill-Istat Membru dwar jekk l-għajnuna mill-Istat hijiex involuta; madankollu, mhijiex dejjem imfassla biex tipprovdi ċertezza legali għall-Istati Membri fir-rigward tal-konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat fiż-żmien meta tittieħed id-deċiżjoni dwar il-proġetti fuq skala kbira. Din iċ-ċertezza tista’ tinkiseb biss fuq il-bażi ta’ notifika minn Stat Membru segwita minn deċiżjoni tal-Kummissjoni dwar l-għajnuna mill-Istat (ara l-paragrafi 69 u 70).

122

B’mod partikolari fil-bidu tal-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013, il-Kummissjoni ma vverifikatx b’mod sistematiku jekk il-proġetti fuq skala kbira kinux konformi mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat. B’riżultat ta’ dan, hemm riskju li xi wħud mill-proġetti fuq skala kbira li huma kofinanzjati mill-UE jkunu inkompatibbli mas-suq intern, anke minħabba l-fatt li qabel l-2012, u qabel il-kjarifika mogħtija mis-sentenza Leipzig Halle, l-Istati Membri rarament innotifikaw l-investimenti fl-infrastruttura lill-Kummissjoni. Sabiex timmitiga dan ir-riskju għall-futur, il-Kummissjoni intensifikat il-miżuri preventivi interni tagħha u introduċiet proċedura alternattiva ta’ approvazzjoni, inkluż Rieżami Indipendenti tal-Kwalità għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020 (ara l-paragrafi 62 sa 65, 70, u 106 sa 107).

Rakkomandazzjoni 3

(a)Jenħtieġ li l-Kummissjoni tapprova l-proġetti fuq skala kbira, biss wara li l-għajnuna mill-Istat tkun ġiet approvata internament u li titlob, konsistentement, lill-Istati Membri jinnotifikaw l-għajnuna fejn meħtieġ, bil-ħsieb li tiġi żgurata ċertezza legali, indipendentement mill-proċedura ta’ applikazzjoni użata mill-Istat Membru.

Data ta’ implimentazzjoni fil-mira: minnufih

123

Matul il-perjodu 2010-2014, l-awtoritajiet tal-awditjar stmaw li madwar terz tal-proġetti taħt il-FEŻR/FK u l-FSE li awditjaw kienu rilevanti għall-għajnuna mill-Istat. Huma qabdu żbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat fi 3.6 % biss ta’ dawk il-proġetti. Matul dak l-istess perjodu, aħna qbadna żbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat fi proġetti taħt il-FEŻR/FK u l-FSE f’aktar minn ħames darbiet din ir-rata. Kien hemm nuqqasijiet sinifikanti fit-taqsima tal-għajnuna mill-Istat ta’ kemxejn aktar minn terz tal-listi ta’ kontroll użati mill-awtoritajiet tal-awditjar li eżaminajna. Titjib f’dan ir-rigward sar fl-2015. Il-biċċa l-kbira mill-iżbalji rrappurtati fir-rapporti annwali ta’ kontroll tal-awtoritajiet tal-awditjar kienu relatati mal-għajnuna de minimis. It-twaqqif ta’ reġistru ċentrali b’informazzjoni kompleta dwar l-għajnuna de minimis mogħtija kollha fl-Istat Membru kkonċernat ikun jista’ jgħin biex jiġu pprevenuti żbalji ta’ dan it-tip (ara l-paragrafi 43, u 74 sa 79).

124

Kważi l-awtoritajiet tal-awditjar kollha qiesu l-qafas legali tal-UE għall-għajnuna mill-Istat li huwa mill-inqas pjuttost kumpless. L-awtoritajiet tal-awditjar esprimew ħtieġa għal appoġġ addizzjonali fir-rigward tal-awditjar tal-konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat, partikolarment għal ktieb ta’ gwida prattika bl-istudji tal-każijiet. Dwar aspetti speċifiċi, bħall-istatus tad-deċiżjonijiet ta’ rkupru, l-awtoritajiet tal-Istati Membri ma għandhomx l-informazzjoni meħtieġa biex jivverifikaw il-konformità mar-regoli applikabbli dwar l-għajnuna mill-Istat (il-prinċipju Deggendorf) (ara l-paragrafi 80 sa 82, u 95 sa 96).

Rakkomandazzjoni 4

(a)Jenħtieġ li l-Kummissjoni tiżgura li l-ambitu u l-kwalità tal-kontrolli tal-konformità mwettqa mill-awtoritajiet tal-awditjar mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat ikunu suffiċjenti.

Data ta’ implimentazzjoni fil-mira: Marzu 2017

(b)Fid-dawl tal-għeluq tal-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013, jenħtieġ li l-Kummisjoni titlob lill-awtoritajiet tal-awditjar jiċċekkjaw il-konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat ta’ dawk il-proġetti fuq skala kbira li ġew approvati qabel tmiem l-2012.

Data ta’ implimentazzjoni fil-mira: Marzu 2017

(c)Jenħtieġ li l-Kummissjoni tiżviluppa aktar materjal ta’ gwida, inklużi b’mod partikolari studji tal-każijiet li juru prattiki tajbin u t-tipi u l-kawżi l-aktar komuni ta’ ksur tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat.

Data ta’ implimentazzjoni fil-mira: sa tmiem l-2017

(d)Jenħtieġ li l-Kummissjoni tħeġġeġ lill-Istati Membri biex jistabbilixxu reġistru ċentrali għall-monitoraġġ tal-għajnuna de minimis.

Data ta’ implimentazzjoni fil-mira: sa tmiem l-2017

(e)Jenħtieġ li l-Kummissjoni tistabbilixxi database ċentrali madwar l-UE kollha li fiha l-awtoritajiet rilevanti tal-Istati Membri jistgħu jikkonsultaw l-identità ta’ impriżi suġġetti għal ordnijiet ta’ rkupru tal-għajnuna mill-Istat kif ukoll l-istatus tal-proċedimenti ta’ rkupru, sabiex ikunu jistgħu jikkonformaw mal-prinċipju Deggendorf. Jenħtieġ li l-aċċess jingħata biss fuq bażi ta’ ħtieġa ta’ tagħrif.

Data ta’ implimentazzjoni fil-mira: sa tmiem l-2017

Il-Kummissjoni ħadet azzjoni biex tissimplifika l-leġiżlazzjoni applikabbli dwar l-għajnuna mill-Istat, u dan iżid ir-responsabbiltajiet tal-Istati Membri, u biex tippromwovi l-kapaċità amministrattiva tal-Istati Membri

125

Il-Kummissjoni adottat GBER ġdid għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020. L-ambitu tal-GBER tal-2014 twessa’ b’mod sinifikanti, li se jwassal għal saħansitra aktar miżuri ta’ għajnuna li jaqgħu taħtu. Bit-twessigħ fl-ambitu tal-GBER, il-Kummissjoni naqqset b’mod sinifikanti l-piżijiet amministrattivi għall-Istati Membri u għaliha nfisha, peress li jkun jeħtieġ li jiġi nnotifikat ammont sinifikattivament inqas ta’ miżuri ta’ għajnuna. L-Istati Membri se jkollhom jiżguraw u jivverifikaw għal għadd akbar ta’ miżuri ta’ għajnuna jekk dawn humiex konformi mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat bħar-rispett tal-limiti massimi tal-intensità tal-għajnuna u l-wiri tal-effett ta’ inċentiv. Id-dispożizzjonijiet tal-linji gwida dwar l-għajnuna reġjonali għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020 huma ġeneralment aktar stretti minn dawk tal-GBER, u għalhekk iħeġġu aktar l-użu tiegħu(ara l-paragrafi 85 sa 87 u 97 sa 98).

126

Waħdu, ir-rwol ikbar tal-Istati Membri minħabba fl-espansjoni tal-GBER għandu r-riskju li jżid l-għadd ta’ żbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat: l-eżerċizzji ta’ monitoraġġ imwettqa mill-Kummissjoni wrew li l-Istati Membri għamlu ħafna żbalji fit-tfassil u fl-implimentazzjoni tal-iskemi ta’ għajnuna fil-perjodu 2009-2014. Hemm probabbiltà li dawn il-problemi kienu jaffettwaw il-kompatibbiltà b’mod partikolari għall-iskemi tal-GBER (ara l-paragrafi 52 sa 54).

127

Madankollu, id-dispożizzjonijiet tal-GBER inbidlu biex jimmitigaw dan ir-riskju. Il-GBER tal-2014 jagħmilha aktar faċli għall-intrapriżi kbar li jingħataw l-għajnuna mill-Istat taħt skema ta’ għajnuna biex juru l-effett ta’ inċentiv. Bidla sinifikanti oħra fil-GBER hija żieda fir-rekwiżiti tat-trasparenza, li nistennew li jtejbu l-konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat fl-Istati Membri peress li l-partijiet interessati jkollhom informazzjoni aħjar biex iressqu lmenti dwar għajnuna illegali (ara l-paragrafi 88 sa 91).

128

Biex jitjieb il-mod li bih l-Istati Membri jfasslu l-iskemi ta’ għajnuna, il-Kummissjoni introduċiet evalwazzjonijiet ex post għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020. L-evalwazzjoni b’mod partikolari se titwettaq għall-akbar skemi ta’ għajnuna – taħt il-GBER, l-evalwazzjoni hija obbligatorja f’ċerti kategoriji għal skemi ta’ għajnuna b’baġit annwali li jaqbeż l-EUR 150 miljun. L-Istati Membri huma mistennija jippreżentaw l-ewwel riżultati tagħhom sal-2017 (ara l-paragrafi 92 u 99).

129

Ir-Regolament dwar Dispożizzjonijiet Komuni introduċa kundizzjonalitajiet ex ante rigward is-sistemi ta’ għajnuna mill-Istat tal-Istati Membri. L-issodisfar ta’ dawn il-kundizzjonijiet jista’ jnaqqas l-ammont ta’ każijiet ta’ ksur tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat. Abbażi ta’ awtovalutazzjoni, ħames Stati Membri kienu għadhom ma ssodisfawx dawn il-kundizzjonijiet sa tmiem l-2015. Madankollu, l-Istati Membri li tqiesu li ma kinux qed jissodisfaw dawn il-kundizzjonijiet mhumiex neċessarjament dawk fejn il-Kummissjoni sabet l-iżjed problemi fil-passat. Barra minn hekk, dawn l-azzjonijiet jirrikjedu attenzjoni kontinwa. Biex jippromwovu aktar il-kapaċità amministrattiva fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat, f’Marzu 2015, id-DĠ REGIO u d-DĠ COMP adottaw pjan ta’ azzjoni konġunt dwar l-għajnuna mill-Istat. Dan il-pjan ta’ azzjoni wassal, pereżempju, għal żieda fl-attivitajiet ta’ taħriġ organizzati mill-Kummissjoni u fl-istabbiliment ta’ interfaċċja online, li ntlaqgħet b’mod pożittiv mill-awtoritajiet tal-Istati Membri, fejn jistgħu jistaqsu lill-Kummissjoni mistoqsijiet dwar l-għajnuna mill-Istat (ara l-paragrafi 101 sa 105, u 108 sa 113).

130

Il-punt sa fejn il-promozzjoni tal-kapaċità amministrattiva mill-Kummissjoni u l-introduzzjoni ta’ evalwazzjoni ex post jistgħu jikkumpensaw għaż-żieda fir-responsabbiltà tal-Istati Membri u l-punt sa fejn dawn l-inizjattivi se jwasslu għad-detezzjoni u l-prevenzjoni aħjar ta’ żbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat fl-Istati Membri jistgħu jiġu vvalutati biss fil-futur.

Rakkomandazzjoni 5

(a)Jekk l-kundizzjonalità ex ante li tikkonċerna l-għajnuna mill-Istat ma tiġix issodisfata sa tmiem l-2016, jenħtieġ li l-Kummissjoni tuża s-setgħat tagħha biex tissospendi l-pagamenti lill-Istati Membri kkonċernati sakemm ikunu rrettifikaw in-nuqqasijiet sinifikanti kollha.

Data ta’ implimentazzjoni fil-mira: ladarba l-Kummissjoni tkun iffinalizzat il-valutazzjoni tagħha

(b)Bl-użu tal-informazzjoni disponibbli fid-databases tagħha, jenħtieġ li l-Kummissjoni twettaq segwitu, kull sentejn, tal-kapaċità tal-Istati Membri li jikkonformaw mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat billi twettaq, pereżempju, analiżijiet tat-tip, tal-frekwenza, tas-serjetà, tal-oriġini ġeografika u tal-kawża tal-iżbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat li jinqabdu mill-Kummissjoni nfisha jew mill-awtoritajiet tal-Istati Membri. Jenħtieġ li l-Kummissjoni tuża dawn l-eżerċizzji għall-iskopijiet ta’ monitoraġġ u biex timmira l-attivitajiet ta’ appoġġ, bħall-għoti ta’ taħriġ għall-Istati Membri, fejn dawn huma meħtieġa l-aktar.

Data ta’ implimentazzjoni fil-mira: kull sentejn u tibda minn tmiem l-2017

Dan ir-Rapport ġie adottat mill-Awla II, immexxija mis-Sur Henri GRETHEN, Membru tal-Qorti tal-Awdituri, fil-Lussemburgu fil-laqgħa tagħha tas-7 ta’ Settembru 2016.

Għall-Qorti tal-Awdituri

Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
President

90 Il-Greċja, Spanja, Franza, l-Awstrija u l-Polonja.

Annessi

Anness I

Infiq fuq l-għajnuna mill-Istat skont l-Istat Membru, 2010-2014, miljun EUR

Stat Membru | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | Total | Perċentwal tat-total
Il-Belġju | 2 400 | 1 655 | 1 556 | 1 614 | 1 711 | 8 936 | 2.33 %
Il-Bulgarija | 40 | 43 | 77 | 121 | 240 | 520 | 0.14 %
Ir-Repubblika Ċeka | 1 242 | 1 406 | 1 558 | 1 714 | 2 169 | 8 089 | 2.11 %
Id-Danimarka | 2 211 | 2 369 | 2 591 | 2 561 | 2 509 | 12 241 | 3.20 %
Il-Ġermanja | 16 266 | 14 000 | 13 574 | 13 808 | 39 559 | 97 208 | 25.39 %
L-Estonja | 49 | 52 | 62 | 123 | 236 | 522 | 0.14 %
L-Irlanda | 1 718 | 1 057 | 853 | 1 144 | 825 | 5 597 | 1.46 %
Il-Greċja | 2 083 | 2 509 | 1 931 | 2 903 | 1 929 | 11 354 | 2.97 %
Spanja | 4 898 | 4 507 | 3 905 | 3 084 | 3 197 | 19 591 | 5.12 %
Franza | 15 917 | 13 912 | 15 706 | 13 733 | 15 543 | 74 811 | 19.54 %
Il-Kroazja | - | - | - | 258 | 276 | 534 | 0.14 %
L-Italja | 4 127 | 3 840 | 4 399 | 3 469 | 5 509 | 21 343 | 5.58 %
Ċipru | 121 | 140 | 116 | 104 | 100 | 580 | 0.15 %
Il-Latvja | 202 | 284 | 398 | 378 | 492 | 1 754 | 0.46 %
Il-Litwanja | 180 | 222 | 230 | 208 | 181 | 1 020 | 0.27 %
Il-Lussemburgu | 108 | 114 | 101 | 164 | 168 | 655 | 0.17 %
L-Ungerija | 2 051 | 1 173 | 1 167 | 1 452 | 1 702 | 7 545 | 1.97 %
Malta | 92 | 102 | 108 | 132 | 82 | 516 | 0.13 %
In-Netherlands | 2 782 | 2 827 | 2 510 | 2 064 | 2 238 | 12 420 | 3.24 %
L-Awstrija | 2 085 | 1 777 | 1 914 | 1 871 | 1 479 | 9 126 | 2.38 %
Il-Polonja | 3 499 | 2 942 | 3 001 | 2 978 | 4 929 | 17 349 | 4.53 %
Il-Portugall | 1 535 | 1 553 | 933 | 471 | 732 | 5 224 | 1.36 %
Ir-Rumanija | 315 | 677 | 878 | 896 | 972 | 3 737 | 0.98 %
Is-Slovenja | 375 | 455 | 459 | 472 | 453 | 2 214 | 0.58 %
Is-Slovakkja | 313 | 173 | 133 | 200 | 313 | 1 131 | 0.30 %
Il-Finlandja | 2 287 | 3 126 | 2 523 | 2 589 | 2 545 | 13 071 | 3.41 %
L-Iżvezja | 3 210 | 3 155 | 3 172 | 3 255 | 3 204 | 15 996 | 4.18 %
Ir-Renju Unit | 5 574 | 4 797 | 5 524 | 5 953 | 7 872 | 29 719 | 7.76 %
Unjoni Ewropea | 75 680 | 68 866 | 69 376 | 67 719 | 101 161 | 382 802 | 100 %

Nota: Skont il-Kummissjoni, iż-żieda fl-infiq fl-2014 hija fil-biċċa l-kbira (85 %) minħabba fl-inklużjoni ta’ aktar skemi ta’ enerġija rinnovabbli fir-rappurtar. Mingħajr din l-inklużjoni, l-għajnuna mill-Istat li ġiet irrappurtata kienet tkun tammonta għal madwar EUR 73 biljun fl-2014. Barra minn hekk, il-fondi tal-UE huma inklużi biss mill-2014.

Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri, ibbażat fuq it-tabella ta’ valutazzjoni tal-għajnuna mill-Istat tal-Kummissjoni għall-2015.

Anness II

Riżultati tal-eżerċizzji ta’ monitoraġġ imwettqa mid-Direttorat Ġenerali għall-Kompetizzjoni, 2006-2014

| Għadd ta’ skemi mmonitorjati | Għadd ta’ każijiet problematiċi | Proporzjon ta’ każijiet problematiċi
Għajnuna li tibbenefika minn eżenzjoni sħiħa | 121 (li minnhom 26 fl-2014) | 31 | 26 %
Għajnuna awtorizzata | 166 (li minnhom 42 fl-2014 | 53 | 32 %
Oħrajn | 1 (li minnha 0 fl-2014) | 1 | 100 %
Servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali | 8 (li minnhom 7 fl-2014) | 4 | 50 %
Total | 296 (li minnhom 75 fl-2014) | 89 (li minnhom 27 fl-2014) | 30 % (36 % fl-2014)
Broadband | 7 | 2 | 29 %
Kultura | 11 | 3 | 27 %
Impjiegi | 15 | 5 | 33 %
Ambjent u enerġija | 45 | 14 | 31 %
Orizzontali oħra | 2 | 0 | 0 %
Żvilupp reġjonali | 64 | 18 | 28 %
Riċerka u Żvilupp | 47 | 19 | 40 %
Kapital ta’ riskju | 10 | 6 | 60 %
Żvilupp settorjali | 5 | 1 | 20 %
SMEs | 31 | 5 | 16 %
Taħriġ | 25 | 4 | 16 %
Trasport | 16 | 6 | 38 %
Salvataġġ u Ristrutturar | 9 | 1 | 11 %
Servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali | 8 | 4 | 50 %
Oħrajn | 1 | 1 | 100 %
Il-Belġju | 15 | 7 | 47 %
Il-Bulgarija | 4 | 1 | 25 %
Ir-Repubblika Ċeka | 10 | 3 | 30 %
Id-Danimarka | 5 | 1 | 20 %
Il-Ġermanja | 26 | 3 | 12 %
L-Estonja | 4 | 1 | 25 %
L-Irlanda | 11 | 1 | 9 %
Il-Greċja | 11 | 6 | 55 %
Spanja | 21 | 5 | 24 %
Franza | 29 | 10 | 34 %
L-Italja | 28 | 6 | 21 %
Ċipru | 4 | 1 | 25 %
Il-Latvja | 3 | 1 | 33 %
Il-Litwanja | 4 | 2 | 50 %
Il-Lussemburgu | 4 | 2 | 50 %
L-Ungerija | 9 | 1 | 11 %
Malta | 3 | 1 | 33 %
In-Netherlands | 13 | 6 | 46 %
L-Awstrija | 11 | 4 | 36 %
Il-Polonja | 17 | 4 | 24 %
Il-Portugall | 9 | 6 | 67 %
Ir-Rumanija | 6 | 1 | 17 %
Is-Slovenja | 4 | 1 | 25 %
Is-Slovakkja | 5 | 0 | 0 %
Il-Finlandja | 4 | 1 | 25 %
L-Iżvezja | 7 | 0 | 0 %
Ir-Renju Unit | 29 | 15 | 52 %

Sors: Il-Kummissjoni Ewropea.

Anness III

Proġetti fuq skala kbira li ġew adottati mid-Direttorat Ġenerali għall-Politika Reġjonali u Urbana għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013

Stat Membru | Għadd ta’ proġetti fuq skala kbira li ġew adottati | Proporzjon ta’ proġetti fuq skala kbira li ġew adottati | Kontribuzzjoni medja mill-UE għal kull proġett fuq skala kbira li ġie approvat (f’miljun EUR) | Kontribuzzjoni totali mill-UE għall-proġetti fuq skala kbira li ġew approvati (f’miljun EUR)
Il-Belġju | 0 | 0,0 % | - | 0.0
Il-Bulgarija | 18 | 2.0 % | 108.8 | 1 958.4
Ir-Repubblika Ċeka | 49 | 5.3 % | 89.5 | 4 387.8
Id-Danimarka | 0 | 0.0 % | - | 0.0
Il-Ġermanja | 44 | 4.8 % | 41.6 | 1 830.3
L-Estonja | 9 | 1.0 % | 50.8 | 457.3
L-Irlanda | 3 | 0.3 % | 24.8 | 74.5
Il-Greċja | 59 | 6.4 % | 105.6 | 6 228.4
Spanja | 70 | 7.6 % | 83.6 | 5 852.3
Franza | 36 | 3.9 % | 28.8 | 1 035.7
Il-Kroazja | 12 | 1.3 % | 39.2 | 470.3
Ċipru | 3 | 0.3 % | 34.0 | 102.0
Il-Latvja | 10 | 1.1 % | 70.3 | 702.7
Il-Litwanja | 10 | 1.1 % | 49.7 | 496.5
Il-Lussemburgu | 0 | 0.0 % | - | 0.0
L-Ungerija | 51 | 5.6 % | 114.7 | 5 849.2
Malta | 7 | 0.8 % | 40.9 | 286.3
In-Netherlands | 0 | 0.0 % | - | 0.0
L-Awstrija | 1 | 0.1 % | 4.1 | 4.1
Il-Polonja | 274 | 29.8 % | 98.6 | 27 022.9
Il-Portugall | 39 | 4.2 % | 47.5 | 1 852.0
Ir-Rumanija | 100 | 10.9 % | 80.4 | 8 044.4
Is-Slovenja | 16 | 1.7 % | 58.2 | 931.1
Is-Slovakkja | 33 | 3.6 % | 79.8 | 2 634.8
Il-Finlandja | 0 | 0.0 % | - | 0.0
L-Iżvezja | 0 | 0.0 % | - | 0.0
Ir-Renju Unit | 13 | 1.4 % | 38.6 | 501.2
Total | 918 | 100.0 % | 82,6 | 75 790,3

Sors: Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri, ibbażat fuq id-data tal-Kummissjoni.

Anness IV

Qafas legali fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat

TFUE – It-Trattat iwitti s-sisien tar-regoli kollha dwar l-għajnuna mill-Istat fl-Artikoli 107 sa 109. It-Trattat għandu l-ogħla pożizzjoni legali u l-leġiżlazzjoni l-oħra kollha trid tkun f’konformità mad-dispożizzjonijiet tiegħu. L-Artikoli 108(4) u 109 jipprevedu l-adozzjoni tar-Regolamenti fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat.

Każistika – Sentenzi mill-Qorti tal-Ġustizzja li jinterpretaw id-dispożizzjonijiet tat-Trattat u l-liġi sekondarja. Is-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja huma vinkolanti fuq il-Kummissjoni u fuq l-Istati Membri. Il-Kummissjoni trid tadatta l-approċċ tagħha għas-sentenzi tal-Qorti.

Regolamenti – Regolamenti huma atti tal-liġi sekondarja adottati mill-istituzzjonijiet. Huma għandhom applikazzjoni ġenerali, huma vinkolanti fl-intier tagħhom u applikabbli direttament fl-Istati Membri fid-data tad-dħul fis-seħħ tagħhom (mingħajr ma jeħtieġu inkorporazzjoni separata fil-liġi nazzjonali)¹. Ir-Regolament l-aktar importanti fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat huwa l-GBER.

Liġi mhux vinkolanti

Linji gwida – Linji gwida huma liġi mhux vinkolanti li huma nieqsa minn forza mhux legalment vinkolanti imma jista’ jkollhom effetti legali. Il-Qorti tal-Ġustizzja fil-passat annullat Deċiżjonijiet tal-Kummissjoni għaliex naqsu milli jikkonformaw ma’ liġi mhux vinkolanti. Il-linji gwida jistipulaw kriterji li permezz tagħhom il-Kummissjoni tivvaluta l-kompatibbiltà mas-suq intern ta’ miżuri ta’ għajnuna nnotifikati. Hemm probabbiltà li l-Kummissjoni tqis il-miżuri ta’ għajnuna nnotifikati li ma jżommux mal-kriterji stipulati fil-linji gwida bħala inkompatibbli. Jeżistu linji gwida fil-livell orizzontali (pereżempju: linji gwida dwar ir-riċerka, l-iżvilupp u l-innovazzjoni) u fil-livell settorjali (pereżempju: linji gwida dwar l-ajruporti u l-linji tal-ajru).

Grilji analitiċi – Dokumenti ta’ gwida mfassla speċifikament biex jgħinu lill-Istati Membri jivvalutaw jekk l-għajnuna mogħtija lil proġetti ta’ infrastruttura għandhiex tiġi nnotifikata lill-Kummissjoni.

1 Ara l-Artikolu 288 TFUE.

Risposta tal-Kummissjoni

IV

Il-Kummissjoni taħdem mill-qrib u bla heda mal-awtoritajiet tal-awditjar sabiex dawn itejbu l-kapaċità tagħhom fir-rigward tal-awditjar tal-għajnuna mill-Istat. Apparti taħriġ, azzjonijiet u gwida mmirati, ipprovdiet listi ta’ kontroll tal-għajnuna mill-Istat lesti għall-użu lill-awtoritajiet tal-awditjar fl-2011 u aġġornat oħrajn f’Novembru tal-2015.

Ir-Regolament jeħtieġ li l-awtoritajiet tal-awditjar jissottomettu fir-rapporti annwali ta’ kontroll (ACR (annual control report)) tagħhom ir-riżultati prinċipali tal-awditi iżda mhux informazzjoni dettaljata dwar ix-xorta ta’ żbalji identifikati. Ir-reviżjonijiet mis-servizzi tal-Kummissjoni tal-ACRs jinkludu eżaminar tal-metodoloġija għall-awditi tas-sistemi u awditi tal-operazzjonijiet (inklużi listi ta’ kontroll) kif ukoll it-twettiq mill-ġdid ta’ awditi li diġà jkunu saru mill-awtoritajiet tal-awditjar tal-Istati Membri. Fuq il-bażi tar-reviżjonijiet tagħha, il-Kummissjoni tqis li f’ċerti każijiet l-awtoritajiet tal-awditjar setgħu sabu żbalji fl-għajnuna mill-Istat filwaqt li rrapportawhom taħt kategorija differenti, u dan wassal sabiex ma jkunux irrapportati kollha kemm huma fl-ACRs. Iżda identifikat dgħjufijiet ukoll u talbet lill-awtoritajiet tal-awditjar sabiex itejbu l-kontrolli tagħhom fuq kwistjonijiet relatati mal-għajnuna mill-Istat. Finalment, dan l-aħħar il-verifiki li għamlet il-Kummissjoni stess sabu titjib sinifikanti rigward il-kwalità tal-listi ta’ kontroll tal-għajnuna mill-Istat użati mill-awtoritajiet tal-awditjar, b’konformità mal-valutazzjoni tal-Qorti.

V

Il-Kummissjoni tosserva li kemm id-DĠ REGIO kif ukoll id-DĠ EMPL għamlu użu minn databases sabiex jirreġistraw is-sejbiet tal-awditjar taħt il-perjodu finanzjarju tal-2007-2013. Filwaqt li dawn id-databases ma kellhomx l-intenzjoni li jservu bħala għodod għal analiżi tas-sorsi tal-iżbalji, dan ma żammx lill-Kummissjoni milli twettaq miżuri xierqa u preventivi li jindirizzaw il-problemi rikorrenti magħrufin sew marbutin mal-għajnuna mill-Istat. F’Marzu tal-2016, id-DĠ COMP qasam l-esperjenza tiegħu fil-monitoraġġ ex post tal-iskemi ta’ għajnuna mill-Istat mad-DĠ REGIO u d-DĠ EMPL. B’mod partikolari, id-DĠ COMP ipprovda l-eżitu taċ-ċiklu ta’ monitoraġġ tal-2015 lid-DĠ REGIO u d-DĠ EMPL. Barra minn hekk, il-Kummissjoni qiegħda ttejjeb l-iskambju ta’ informazzjoni dwar l-iżbalji fl-għajnuna mill-Istat bejn id-Direttorati Ġenerali fejn u meta jkun hemm il-bżonn.

Fir-rigward tal-miżuri preventivi mwettqin, id-DĠ REGIO u d-DĠ COMP ilhom minn Marzu tal-2015 jimplimentaw pjan ta’ azzjoni komprensiv għat-“Tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva għall-ġestjoni tal-Fondi tal-Istati Membri fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat”. Għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020, il-qafas leġiżlattiv jintroduċi kundizzjonalitajiet ex ante dwar l-għajnuna mill-Istat bl-għan li jtejjeb il-kapaċità amministrattiva ta’ ċerti Stati Membri f’dan il-qasam permezz ta’ pjanijiet ta’ azzjoni, qabel l-implimentazzjoni tal-programm.

VI

Il-Kummissjoni tisħaq li l-obbligu tan-notifika tal-miżuri ta’ għajnuna mill-Istat jaqa’ fuq l-Istati Membri u d-deċiżjoni dwar il-proġett maġġuri mhijiex deċiżjoni dwar il-konformità tal-proġett ewlieni mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat. Barra minn hekk, l-Istati Membri jridu jivvalutaw jekk l-għajnuna mill-Istat hijiex mogħtija jew le lill-proġetti, u, meta jsibu li l-għajnuna mill-Istat hija mogħtija, iridu juru l-konformità tal-għajnuna mill-Istat meta jissottomettu proposta għal proġett maġġuri, tkun xi tkun il-proċedura ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet relatata magħżula skont ir-Regolament dwar Dispożizzjonijiet Komuni.

Id-DĠ COMP diġà ġie kkonsultat f’konsultazzjonijiet formali bejn servizz u ieħor mid-DĠ REGIO dwar deċiżjonijiet fuq proġetti maġġuri qabel tmiem l-2012, għad li mhux b’mod sistematiku. Il-kooperazzjoni interna mad-DĠ COMP dwar l-approvazzjoni ta’ proġetti maġġuri ttejbet wara s-sentenza Leipzig-Halle. Ġew introdotti kontrolli u bilanċi xierqa bħala miżuri preventivi sabiex jiġi evitat li jittieħdu deċiżjonijiet mhux konformi dwar l-Għajnuna mill-Istat dwar proġetti maġġuri fl-2014-2020.

Għaldaqstant, il-Kummissjoni tqis li l-miżuri preventivi u l-kooperazzjoni mad-DĠ COMP implimentati għall-perjodu bejn l-2014 u l-2020 kemm fi stadju ta’ preparazzjoni tal-proġetti kif ukoll fi stadju ta’ teħid tad-deċiżjonijiet tal-proġetti jimmitigaw kif xieraq ir-riskju li semmiet il-Qorti.

Jekk tmur lil hinn u tipprova tikseb ċertezza legali dwar il-konformità tal-għajnuna mill-Istat permezz ta’ notifiki formali sistematiċi segwiti minn deċiżjoni tal-Kummissjoni dwar l-għajnuna mill-Istat fuq kull proġett maġġuri (indipendentement mir-rekwiżiti legali) tidħol f’kunflitt mal-proċess ta’ modernizzazzjoni tal-għajnuna mill-Istat iżda anki mal-objettiv globali ta’ simplifikazzjoni u tnaqqis tal-piż amministrattiv tal-partijiet ikkonċernati kollha, u tkun tinvolvi riskju addizzjonali għall-implimentazzjoni puntwali tal-proġetti maġġuri ffinanzjati mill-FEŻR/FK.

VII

Fil-kuntest tal-Modernizzazzjoni tal-Għajnuna mill-Istat li żiedet ir-responsabbiltà tal-Istati Membri meta jagħtu l-għajnuna, id-DĠ COMP saħħaħ il-monitoraġġ tiegħu bbażat fuq il-kampjuni tal-implimentazzjoni tal-miżuri ta’ għajnuna mill-Istat. Fil-mira tiegħu, il-monitoraġġ tad-DĠ COMP għandu l-iżbalji u l-irregolaritajiet fl-implimentazzjoni tal-miżuri ta’ għajnuna, iżda jservi wkoll sabiex jitgħallem kif l-Istati Membri fil-fatt jimplimentaw il-miżuri ta’ għajnuna fil-prattika. Dan jippermetti lid-DĠ COMP sabiex jislet prattiki tajbin u ħżiena u jaqsamhom mal-Istati Membri (permezz tal-gruppi ta’ ħidma tal-Istati Membri, in-netwerk ta’ koordinaturi tal-pajjiżi, eċċ.).

Id-DĠ COMP kompla jiżviluppa u qasam mal-Istati Membri l-listi ta’ kontroll tar-Regolament għall-Eżenzjoni Ġenerali Sħiħa (GBER – Ir-Regolament tal-Kummissjoni Nru 651/2014 tas-17 ta’ Ġunju 2014) sabiex jagħmilhielhom iktar faċli li jikkontrollaw minn qabel li l-kundizzjonijiet applikabbli kollha tal-kompatibbiltà jkunu ssodisfati. Il-listi ta’ kontroll tal-GBER huma maqsumin mad-DĠ REGIO u d-DĠ EMPL u mal-awtoritajiet tal-awditjar tal-Politika ta’ Koeżjoni wkoll.

Barra minn hekk, id-DĠ COMP joffri pjattaforma informatika ddedikata fejn iwieġeb il-mistoqsijiet dwar l-interpretazzjoni li jagħmlu l-Istati Membri (eState aid WIKI) u jippubblika wkoll dokumenti ta’ mistoqsijiet frekwenti fuq il-bażi ta’ dawk il-mistoqsijiet u t-tweġibiet.

Fir-rigward tal-valutazzjoni tal-kundizzjonalitajiet ex ante dwar l-għajnuna mill-Istat, kif stipulat fir-Regolament dwar Dispożizzjonijiet Komuni (CPR), din għandha tkun ibbażata fuq it-tliet kriterji ddefiniti fl-anness XI għas-CPR. Il-konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat matul il-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013 mhijiex kriterju għall-issodisfar fiha nfisha. Madankollu, il-Kummissjoni sejra tkompli tissorvelja l-kwistjonijiet kollha relatati mal-konformità mal-għajnuna mill-Istat għall-Istati Membri kollha u sejra tieħu l-azzjoni xierqa skont kif ikun il-bżonn.

VIII (a)

Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni u tqis li diġà qiegħda timplimentaha.

Hija tuża l-miżuri korrettivi disponibbli f’każ li l-monitoraġġ isib każijiet ta’ nuqqas ta’ konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat.

F’dan il-kuntest, hemm bżonn li ssir distinzjoni bejn illegalità u inkompatibbiltà. Miżura ta’ għajnuna mill-Istat tkun illegali meta tingħata mingħajr notifika minn qabel lill-Kummissjoni u meta ma tkunx koperta mill-GBER. Madankollu, il-Kummissjoni tista’ tordna biss l-irkupru tat-tali miżura, jekk tkun inkompatibbli mas-suq intern (jiġifieri ma tistax tinstab kompatibbli fuq il-bażi ta’ xi Linja Gwida jew fuq il-bażi tat-Trattat direttament).

Jekk il-monitoraġġ tad-DĠ COMP isib miżura ta’ għajnuna illegali, l-ewwel jeżamina jekk it-tali miżura tistax titqies bħala kompatibbli mas-suq intern.

Huwa biss jekk l-iżball identifikat jirriżulta fl-għoti ta’ għajnuna inkompatibbli li jkunu jistgħu jintużaw miżuri korrettivi li jikkonsistu fl-irkupru tal-għajnuna.

Għal tipi oħrajn ta’ żbalji, l-aġġustament għad-disinn tal-iskema u/jew il-mekkaniżmi ta’ kontroll huwa aktar xieraq. Għal ċerti żbalji, il-miżuri korrettivi diffiċli jinkisbu (eż. l-għajnuna kienet inkompatibbli meta ngħatat, iżda tista’ titqies kompatibbli fuq il-bażi tar-regoli riveduti iktar tard).

VIII (b) (i)

Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni u diġà qiegħda timplimentaha fl-għodda tal-awditjar tagħha MAPAR.

MAPAR tipprovdi għal database komprensiva tal-irregolaritajiet identifikati kollha, inklużi żbalji fl-għajnuna mill-Istat. B’mod speċifiku, għal irregolaritajiet fl-għajnuna mill-Istat, għalissa f’MAPAR hemm seba’ tipi ta’ sejbiet iddefiniti.

Barra minn hekk, MAPAR sejra tippermetti li l-informazzjoni dwar is-sejbiet tal-awditjar titqassam aħjar. Hija toffri flessibbiltà sħiħa sabiex tiżdied jew tiġi mmodifikata kwalunkwe kategorija jew sottokategorija ta’ sejbiet, inkluż għal dawk relatati mal-għajnuna mill-Istat, skont il-ħtiġijiet jew is-sejbiet identifikati tal-awditjar.

L-għodda ta’ awditjar MAPAR hija mfassla wkoll sabiex is-servizzi tal-Kummissjoni kkonċernati jkunu jistgħu jagħtu segwitu għall-irregolaritajiet identifikati kollha, inklużi korrezzjonijiet finanzjarji.

VIII (b) (ii)

Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazjzoni tal-Qorti u sejra tadatta t-tipoloġija tal-iżbalji sabiex tkun tista’ ssir analiżi.

VIII (b) (iii)

Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni u diġà qiegħda timplimentaha.

F’dak li għandu x’jaqsam ma’ MAPAR, darba fis-sena d-DĠ EMPL u d-DĠ REGIO sejrin jikkomunikaw id-dejta rilevanti dwar l-għajnuna mill-Istat lid-DĠ COMP fuq il-bażi ta’ rapportar imfassal apposta (tipoloġiji tas-sejbiet dwar l-għajnuna mill-Istat evidenzjati mill-awditi tal-Kummissjoni).

Rigward l-iskambju ta’ informazzjoni bejn is-servizzi tal-Kummissjoni, id-DĠ REGIO, id-DĠ EMPL u d-DĠ COMP qegħdin iżidu l-kanali tal-komunikazzjoni tagħhom sabiex jaqsmu l-informazzjoni. Id-DĠ EMPL u d-DĠ REGIO jikkondividu r-riżultati bejniethom u jikkonsultaw lid-DĠ COMP fuq problemi relatati mal-awditjar relatati mal-Għajnuna mill-Istat meta jkun hemm bżonn.

F’dak li għandu x’jaqsam mal-IMS, id-DĠ COMP sejjer jingħata aċċess għall-informazzjoni fuq bażi ta’ “ħtieġa ta’ tagħrif”.

VIII (b) (iv)

Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni.

Sejra tagħti segwitu lill-ħila tal-Istati Membri li jikkonformaw mar-regola dwar l-għajnuna mill-Istat, fuq il-bażi tal-informazzjoni disponibbli fid-databases tagħha u li tirriżulta b’mod partikolari mis-sejbiet tal-awditjar disponibbli.

Il-Kummissjoni sejra tuża r-riżultati tal-eżerċizzju ta’ segwitu sabiex timmira aħjar l-attivitajiet ta’ monitoraġġ u taħriġ tagħha li toffri lill-awtoritajiet tal-programmi kkonċernati fl-Istati Membri.

VIII (c)

Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni u diġà implimentatha peress li l-Istati Membri jridu juru li kkontrollaw bir-reqqa l-konformità tal-għajnuna mill-Istat meta jissottomettu proposta għal proġett maġġuri, indipendentement mill-proċedura ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet relatata li tingħażel skont ir-Regolament dwar Dispożizzjonijiet Komuni, inkluż permezz ta’ notifika tal-għajnuna mill-Istat fejn ikun hemm bżonn.

F’każ li l-għajnuna mill-Istat tkun soġġetta għal deċiżjoni tal-Kummissjoni, l-Istat Membru jrid jistenna sakemm id-deċiżjoni dwar l-għajnuna mill-Istat tiġi approvata mill-Kummissjoni qabel ma jissottometti applikazzjoni għal Proġett maġġuri jew in-notifika ta’ proġett maġġuri.

Din hija miżura preventiva sabiex jiġi evitat milli jittieħdu deċiżjonijiet mhux konformi dwar l-Għajnuna mill-Istat dwar proġetti maġġuri fl-2014-2020.

VIII (d) (i)

Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni u diġà implimentatha.

Il-Kummissjoni teżamina l-kwalità tal-ħidma tal-awtoritajiet tal-awditjar fir-rigward tal-għajnuna mill-Istat fi proċeduri tal-awditjar differenti: fl-awditi bbażati fuq ir-riskju tal-Kummissjoni fuq il-ħidma mwettqa mill-awtoritajiet tal-awditjar, li jinkludu analiżi tal-metodoloġija (inklużi listi ta’ kontroll) użata mill-awtoritajiet tal-awditjar għall-awditi tas-sistema u l-awditi tal-operazzjonijiet; matul it-twettiq mill-ġdid tal-ħidma fuq l-awditi diġà mwettqin mill-awtoritajiet tal-awditjar, sabiex tiġi vverifikata l-validità tar-riżultati rrapportati; jew matul ir-reviżjoni annwali tar-Rapporti Annwali ta’ Kontroll sottomessi lill-Kummissjoni mill-awtoritajiet tal-awditjar, sabiex jiġi kkonfermat jekk l-opinjoni tal-awtorità tal-awditjar għandhiex bażi solida fuq ir-riżultati tal-awditi tas-sistemi u tal-operazzjonijiet.

F’ċerti każijiet, il-Kummissjoni diġà kienet irrakkomandat lill-awtoritajiet tal-awditjar ikkonċernati sabiex isaħħu l-listi ta’ kontroll tagħhom sabiex ikopru aħjar il-verifika tal-għajnuna mill-Istat. Il-Kummissjoni sejra tkompli tiżgura li l-awtoritajiet tal-awditjar jużaw listi ta’ kontroll xierqa.

VIII (d) (ii)

Il-Kummissjoni ma taċċettax ir-rakkomandazzjoni peress li tmur kontra l-objettiv tal-Kummissjoni segwit permezz tal-gwida tagħha mogħtija lill-Istati Membri fl-2012 sabiex ma jerġgħux jeżaminaw b’mod sistematiku l-proġetti deċiżi qabel dik id-data – li b’hekk tagħti lill-Istati Membri l-possibbiltà li jinnotifikaw jew le – u li tagħti stabbiltà lill-Istati Membri u lill-benefiċjarji fir-rigward tat-trattament ta’ proġetti bħal dawn.

VIII (d) (iii)

Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni u diġà qiegħda timplimentaha.

Fil-kuntest tal-implimentazzjoni tal-pjan ta’ azzjoni dwar l-għajnuna mill-Istat, il-Kummissjoni diġà taħdem fuq il-bażi tad-deċiżjonijiet tagħha dwar l-għajnuna mill-Istat li jintużaw bħala studji tal-każ: pereżempju, iktar minn nofs il-programmi tas-seminars tematiċi (s’issa saru dawk għar-RŻI u l-Enerġija) huma bbażati fuq każijiet konkreti (deċiżjonijiet propji dwar l-għajnuna mill-Istat).

Is-servizzi tal-Kummissjoni jipprovdu wkoll gwida fil-forma ta’ grilji, listi ta’ kontroll jew tweġibiet veloċi għal mistoqsijiet relatati mal-interpretazzjoni sottomessi mill-awtoritajiet tal-għoti tal-għajnuna. Il-mistoqsijiet u t-tweġibiet iservu bħala l-bażi għall-pubblikazzjoni tad-dokumenti tal-mistoqsijiet frekwenti.

Il-Kummissjoni sejra tkompli taġġorna l-materjal ta’ gwida għall-awtoritajiet ikkonċernati kollha, inklużi l-awtoritajiet tal-programm tal-FSIE, jekk l-iżviluppi jkunu jeħtieġu hekk.

Finalment, l-Avviż tal-Kummissjoni adottat dan l-aħħar dwar il-Kunċett ta’ għajnuna jipprovdi gwida dwar meta n-nefqa pubblika taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-kontroll tal-għajnuna mill-Istat tal-UE, u barra minnu.

VIII (d) (iv)

Il-Kummissjoni ma taċċettax ir-rakkomandazzjoni peress li r-Regolament de minimis iħalli l-għażla f’idejn l-Istati Membri dwar jekk jistabbilixxux reġistru ċentrali għall-monitoraġġ tal-għajnuna de minimis jew jaħdmux fuq il-bażi ta’ mezzi oħrajn (eż. awtodikjarazzjonijiet mill-benefiċjarji).

Filwaqt li reġistru ċentrali ta’ għajnuna de minimis ikun aħjar, l-Artikolu 6 tar-Regolament de minimis ma jobbligax lill-Istati Membri li jkollhom reġistru bħal dan u jippermetti li jimplimentaw ir-regola ta’ kumulazzjoni b’mezzi oħrajn. Li l-għażla titħalla f’idejn l-Istati Membri hija konformi mal-prinċipju ġenerali li l-Istati Membri jistgħu jiddeċiedu fuq l-iktar proċedura amministrattiva xierqa għall-Istat Membru tagħhom. Il-Kummissjoni osservat ukoll ir-reazzjoni negattiva minn diversi Stati Membri għall-idea li jkun hemm reġistru de minimis obbligatorju fil-kuntest tal-ewwel konsultazzjoni għar-reviżjoni tar-Regolament de minimis.

(http://ec.europa.eu/competition/consultations/2013_de_minimis/index_en.html).

VIII (d) (v)

Il-Kummissjoni ma taċċettax ir-rakkomandazzjoni peress li tqis li l-prinċipju ta’ Deggendorf jista’ jiġi applikat biss fil-livell ta’ Stat Membru individwali. Il-Kummissjoni biħsiebha tiċċara dan il-punt fir-reviżjoni li qiegħda ssir bħalissa tal-GBER tal-2014.

Jekk Stat Membru jkollu dubju jew jiltaqa’ ma’ diffikultajiet meta jiġi biex jidentifika jekk ċerta impriża hijiex soġġetta għal ordni ta’ rkupru pendenti, jista’ jikkuntattja lid-DĠ COMP fil-kuntest ta’ kooperazzjoni reċiproka.

VIII (d) (e)

Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni.

Id-Diretturi Ġenerali tal-erba’ Direttorati Ġenerali tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej diġà jiltaqgħu b’mod regolari fil-kumitat ta’ sospensjoni tal-kundizzjonalità ex ante. L-approċċ attwali, li huwa kemm preventiv (bl-implimentazzjoni tal-pjanijiet ta’ azzjoni nazzjonali għan-nuqqas ta’ ssodisfar tal-kundizzjonalità ex ante) kif ukoll korrettiv (bis-sospensjoni tal-pagamenti fejn ikun hemm bżonn), sejjer jibqa’ jiġi applikat b’mod strett u konsistenti.

Tweġibiet komuni għall-paragrafi minn 34 sa 36

Il-Kummissjoni segwiet mill-qrib il-problemi kollha relatati mal-għajnuna mill-Istat li ġew identifikati tul l-aħħar snin wara s-sejbiet tal-Qorti u tagħha stess f’dan il-qasam u talbet lill-Istati Membri u l-programmi kkonċernati sabiex jagħmlu l-korrezzjonijiet finanzjarji mitlubin, kull meta qieset li kien hemm bżonn li jagħmlu dan (ara l-paragrafi 50 u 51).

Minkejja dan, il-Kummissjoni tosserva li kif muri mill-Qorti fit-tabella 2, dan l-aħħar naqas in-numru ta’ żbalji fl-għajnuna mill-Istat identifikati fil-kampjuni tagħha. In-numru ta’ żbalji b’impatt finanzjarju naqas minn 5 każijiet fl-2013 għal 3 każijiet fl-2014. Il-Kummissjoni qiegħda tistenna li din it-tendenza sejra tkompli anki bis-saħħa tal-applikazzjoni tal-GBER tal-2014 (ir-Regolament (UE) Nru 651/2014).

Tweġibiet komuni għall-paragrafi minn 37 sa 44,

Il-Kummissjoni taqbel mat-tipoloġija tal-iżbalji fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat ippreżentati mill-Qorti u identifikati wkoll permezz tal-awditi tagħha stess (ara l-paragrafi 47 u 48). L-esperjenza miksuba mill-iżbalji fl-imgħoddi wasslet sabiex il-Kummissjoni tiċċara u tissimplifika r-regoli, b’mod partikolari dwar l-effett inċentiv fil-GBER tal-2014.

53

Il-Kummissjoni tosserva li, matul il-perjodu kopert mir-rapport tal-Qorti, il-monitoraġġ mill-Kummissjoni tal-għajnuna mill-Istat kopra madwar 6% sa 9% tan-nefqa totali fuq l-għajnuna mill-Istat kull sena. Sehem sinifikanti mill-porzjon ta’ skemi ġie ssorveljat tal-inqas darba sakemm kienu attivi.

55

Minħabba n-numru limitat ta’ skemi ssorveljati għall-Istati Membri individwali, il-porzjon ta’ każijiet problematiċi għandu jkun relatat man-numru totali ta’ skemi ssorveljati. Pereżempju, fil-każ tal-Litwanja u l-Lussemburgu, il-porzjon ta’ 50% ta’ każijiet problematiċi huwa bbażat fuq il-monitoraġġ ta’ erba’ skemi biss (jiġifieri tnejn minn erba’ biss instabu li kienu problematiċi). “Problematiċi” huwa terminu użat mid-DĠ COMP sabiex jindika ksur tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat li jvarja minn nuqqasijiet formali bħal formulazzjoni żbaljata tar-regoli dwar il-kumulazzjoni sa kwistjonijiet legali bħal nuqqas ta’ kundizzjonijiet tal-GBER riflessi fi skema tal-GBER.

56

Il-monitoraġġ tad-DĠ COMP irriżulta f’diversi miżuri korrettivi inkluż l-irkupru volontarju u impost tal-għajnuna inkompatibbli.

Każijiet li fihom iseħħ irkupru volontarju jiġu segwiti mill-Kummissjoni mal-Istat Membru kkonċernat. Ma jinżamm ebda rekord separat tal-każijiet kollha ta’ rkupru volontarju. F’ċerti każijiet, l-irkupru mhuwiex adatt peress li l-miżura, għad li tkun illegali, tkun tista’ tinstab li hija kompatibbli mas-suq intern, jew għaliex il-miżura li kienet inkompatibbli saret kompatibbli minħabba li iktar tard ikunu nbidlu r-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat.

F’dawn il-każijiet, il-Kummissjoni toħroġ rakkomandazzjonijiet u, eventwalment, titlob lill-Istati Membri sabiex jibdlu d-disinn tal-iskema ta’ għajnuna tagħhom, jekk ikun hemm bżonn.

57

Il-Kummissjoni tosserva li kemm id-DĠ REGIO kif ukoll id-DĠ EMPL għamlu użu minn databases sabiex jirreġistraw is-sejbiet tal-awditjar tagħhom taħt il-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013. Filwaqt li dawn id-databases ma kellhomx l-intenzjoni li jservu bħala għodod għal analiżi tas-sorsi tal-iżbalji, dan ma żammx lill-Kummissjoni milli twettaq miżuri xierqa u preventivi li jindirizzaw il-problemi rikorrenti fil-kuntest tal-għajnuna mill-Istat, bħall-effett ta’ bonus jew inċentiv għall-SMEs.

Għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020, l-għodda ta’ monitoraġġ intern użata mill-Kummissjoni sabiex tagħti segwitu għas-sejbiet tal-awditjar tagħha stess tjiebet b’mod konsiderevoli bl-introduzzjoni ta’ għodda informatika komuni għall-ġestjoni u s-sorveljanza tal-proċess tal-awditjar, imsejħa “MAPAR” (Management of Audit Processes, Activities and Resources) għall-FEŻR, il-FK u l-FSE.

Sabiex itejbu l-fluss ta’ informazzjoni u l-kapaċità ta’ analiżi tas-servizzi tal-Kummissjoni kollha kkonċernati, id-DĠ EMPL u d-DĠ REGIO qablu mad-DĠ COMP f’nofs l-2016 sabiex, minn issa, ta’ kull sena jibdew jikkomunikaw lid-DĠ COMP id-dejta rilevanti dwar is-sejbiet tal-awditjar tal-għajnuna mill-Istat tagħhom.

59

L-IMS hija għodda ddedikata għar-rapportar tal-irregolaritajiet (inkluż il-frodi) mill-Istati Membri. It-tip ta’ irregolarità huwa indikat permezz ta’ listi espandibbli (kodiċijiet) filwaqt li l-modus operandi applikat huwa deskritt fit-test li jarrikkixxi l-informazzjoni pprovduta permezz ta’ entrati kodifikati. L-analiżi tista’ ssir fuq il-bażi tat-tip ta’ irregolarità. L-IMS mhijiex strument ta’ kontroll tal-għajnuna mill-Istat, iżda huwa possibbli li tiżdied tipoloġija speċifika għall-għajnuna mill-Istat mal-listi espandibbli diġà eżistenti.

61

Il-Kummissjoni tinnota li ma ħaditx miżuri preventivi li jindirizzaw il-problemi rikorrenti relatati mal-għajnuna mill-Istat matul il-perjodu 2007-2013, b’mod partikolari bħala riżultat tal-iskambji regolari bejn is-servizzi rilevanti tal-Kummissjoni. Pereżempju, diversi DĠ tal-Kummissjoni ilhom jaqsmu rapporti tal-awditjar mindu beda l-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013. Id-DĠ COMP huwa kkonsultat ukoll dwar kwistjonijiet tal-awditjar relatati mal-għajnuna mill-Istat kull meta jkun hemm bżonn qabel ma jiffinalizza l-konklużjonijiet tal-awditjar.

Ara wkoll il-paragrafu 60 u t-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu 57.

F’Marzu tal-2015, is-servizzi tal-Kummissjoni qablu fuq pjan ta’ azzjoni dwar l-għajnuna mill-Istat b’azzjonijiet immirati speċifiċi, fuq il-bażi tat-tagħlimiet li kisbu mis-sejbiet tal-awditjar disponibbli (ara l-osservazzjoni tal-Qorti skont il-paragrafi minn108 sa 110).

Barra minn hekk, il-qafas leġiżlattiv għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020 adottat f’Diċembru tal-2013 jintroduċi kundizzjonalità ex ante fuq l-għajnuna mill-Istat bil-għan li jsaħħaħ il-kapaċità tal-Istati Membri sabiex jikkonformaw mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat qabel l-implimentazzjoni tal-programmi.

62

Il-Kummissjoni tosserva li l-Vademecum jirreferi għas-settur tat-trasport. Il-Kummissjoni ma tgħidx li r-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat mhumiex applikabbli f’dak is-settur, iżda li minflok ir-regoli ġenerali dwar l-għajnuna mill-Istat, japplikaw regoli speċifiċi dwar (il-kompatibbiltà ta’) l-għajnuna mill-Istat, skont l-Artikolu 93 tat-TFUE. Id-dikjarazzjoni fil-Vademecum ma għandhiex tinftiehem li tfisser li l-kwalifikazzjoni tal-għajnuna mill-Istat bħala tali hija differenti fis-settur tat-trasport.

Tweġibiet komuni għall-paragrafi minn 69 sa 71:

Il-Kummissjoni tosserva li l-obbligu li jinnotifikaw il-miżuri ta’ għajnuna mill-Istat jaqa’ fuq l-Istati Membri u li d-deċiżjoni dwar il-proġett maġġuri mhijiex deċiżjoni dwar il-konformità tal-proġett ewlieni mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat.

Trid issir distinzjoni bejn is-sitwazzjoni qabel is-sentenza Leipzig –Halle u warajha u bejn il-perjodi ta’ programmazzjoni 2007-2013 u 2014-2020.

Il-Kummissjoni tisħaq li d-DĠ COMP diġà ġie kkonsultat f’konsultazzjonijiet interservizz formali mid-DĠ REGIO dwar deċiżjonijiet fuq proġetti maġġuri qabel tmiem l-2012, għad li mhux b’mod sistematiku.

Wara s-sentenza Leipzig-Halle, id-DĠ REGIO u d-DĠ COMP saħħew il-kooperazzjoni tagħhom b’rabta mal-valutazzjoni ta’ applikazzjonijiet għal proġetti maġġuri. Il-Kummissjoni tisħaq li ma hemm ebda proġett maġġuri li għalih il-Kummissjoni adottat deċiżjoni li tapprova l-finanzjament mill-FEŻR jew mill-FK fl-aħħar snin u li għalih imbagħad ġiet adottata deċiżjoni negattiva skont ir-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat. Dan juri li l-ftehimiet ta’ kooperazzjoni implimentati jaħdmu sew fil-prattika.

Għall-perjodu 2014-2020, l-Istat Membru jrid iħejji applikazzjoni għal proġett maġġuri li fiha jkun meħtieġ juri l-konformità mal-għajnuna mill-Istat qabel ma jissottomettiha lid-DĠ REGIO, indipendentement minn liema proċedura ta’ teħid ta’ deċiżjoni dwar il-proġett maġġuri jagħżel (l-Artikolu 102.1 jew l-Artikolu 102.2 tas-CPR). Fi kwalunkwe każ, jekk hemm bżonn li tittieħed deċiżjoni dwar l-għajnuna mill-Istat, din trid tiġi adottata qabel ma l-proġett maġġuri jkun jista’ jiġi sottomess lid-DĠ REGIO.

Minbarra l-kooperazzjoni msaħħa li rreferiet għaliha l-Qorti, ġiet implimentata miżura preventiva addizzjonali: il-possibbiltà li l-esperti tal-Istati Membri u tal-IQR jikkuntattjaw lid-DĠ COMP, fil-livell ta’ tħejjija ta’ proġett f’każ ta’ dubji jekk il-proġett maġġuri rispettiv iridx ikun soġġett għal proċedura ta’ Notifika tal-Għajnuna mill-Istat lid-DĠ COMP jew le.

Għaldaqstant, il-Kummissjoni tqis li l-miżuri preventivi u l-kooperazzjoni attwali mad-DĠ COMP implimentati għall-perjodu bejn l-2014 u l-2020 kemm fi stadju ta’ preparazzjoni tal-proġetti kif ukoll fi stadju ta’ teħid tad-deċiżjonijiet tal-proġetti jimmitigaw kif xieraq ir-riskju li semmiet il-Qorti fil-paragrafu 70.

Tweġibiet komuni għall-paragrafi minn 74 sa 79

Ir-Regolament jeħtieġ li l-awtoritajiet tal-awditjar jissottomettu fir-rapporti annwali ta’ kontroll (ACR) tagħhom ir-riżultati tal-awditi iżda mhux informazzjoni dettaljata dwar ix-xorta ta’ żbalji identifikati fil-kuntest tal-awditi tal-operazzjonijiet. Madankollu, dan jista’ jsir fuq bażi volontarja.

Barra minn hekk, fuq il-bażi tar-reviżjonijiet tagħha, il-Kummissjoni tqis li f’ċerti każijiet l-Awtoritajiet tal-awditjar setgħu sabu żbalji fl-għajnuna mill-Istat filwaqt li rrapportawhom taħt kategorija differenti, bħal nuqqas ta’ konformità mar-regoli nazzjonali dwar l-eliġibbiltà, u dan wassal sabiex ma jkunux irrapportati kollha kemm huma fl-ACR.

Is-servizzi tal-Kummissjoni qegħdin jaħdmu mill-qrib u bla heda wkoll mal-awtoritajiet tal-awditjar sabiex dawn isaħħu l-kapaċità tal-awditjar tagħhom fuq kwistjonijiet relatati mal-għajnuna mill-Istat permezz ta’ taħriġ, gwida u skambju tal-esperjenza, inkluż fuq il-qsim tal-listi ta’ kontroll speċifiċi tal-awditjar, li l-Kummissjoni għamlet fl-2011 u mill-ġdid fl-2015 b’listi ta’ kontroll aġġornati. Matul ir-reviżjoni tal-ACRs, il-Kummissjoni teżamina jekk l-opinjoni tal-awtorità tal-awditjar għandhiex bażi solida fuq ir-riżultati tal-awditi tas-sistemi u tal-operazzjonijiet.

Finalment, il-verifiki li għamlet il-Kummissjoni stess sabu titjib sinifikanti rigward il-kwalità tal-listi ta’ kontroll tal-għajnuna mill-Istat użati mill-awtoritajiet tal-awditjar, b’konformità mal-valutazzjoni tal-Qorti (ara l-paragrafu 79).

Tweġibiet komuni għall-paragrafi 81 u 82

F’dawn l-aħħar snin, is-servizzi tal-Kummissjoni saħħew l-appoġġ tagħhom permezz ta’ taħriġ għall-Istati Membri b’mod tassew konsiderevoli. L-ewwel nett, organizzaw jew ikkontribwixxew għal numru sinifikanti ta’ seminars u sessjonijiet ta’ ħidma madwar l-UE (pereżempju, taw taħriġ fuq il-GBER f’ħafna mill-Istati Membri, inkluż lill-awtoritajiet tal-awditjar kollha, ara l-paragrafu 111). Barra minn hekk, jipprovdu gwida fil-forma ta’ grilji, listi ta’ kontroll jew tweġibiet veloċi għal mistoqsijiet relatati mal-interpretazzjoni sottomessi mill-awtoritajiet tal-għoti tal-għajnuna jew tal-awditjar.

L-Avviż tal-Kummissjoni adottat dan l-aħħar dwar il-Kunċett ta’ għajnuna jipprovdi wkoll gwida ulterjuri dwar meta n-nefqa pubblika taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-kontroll tal-għajnuna mill-Istat tal-UE, u barra minnu. Din il-gwida għandha tgħin lill-awtoritajiet pubbliċi u lill-kumpaniji jidentifikaw meta jistgħu jingħataw miżuri ta’ appoġġ pubbliku li ma jkunux jeħtieġu approvazzjoni skont ir-regoli tal-UE dwar l-għajnuna mill-Istat.

Is-servizzi tal-Kummissjoni josservaw l-eżitu tal-istħarriġ li għamlet il-Qorti u l-preferenza mogħtija, minn fost possibbiltajiet oħrajn, lil manwal prattiku bi studji tal-każ u miżuri ta’ taħriġ addizzjonali. Fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat, iċ-ċirkustanzi speċifiċi ta’ każ għandhom rwol sinifikanti fil-valutazzjoni. Id-DĠ COMP iqis li d-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni dwar l-għajnuna mill-Istat jikkostitwixxu l-aħjar eżempji għal gwida utli għall-Istati Membri.

Il-Kummissjoni sejra tkompli ssostni lill-awtoritajiet tal-awditjar u sejra tħeġġiġhom iżidu l-kuntatti mal-uffiċċji tal-għajnuna mill-Istat fl-Istati Membri.

Tweġibiet komuni għall-paragrafi minn 92 sa 94

L-iskop ewlieni tar-reviżjoni tal-2014 tal-GBER kien li tkompli tiċċara u tissimplifika r-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat u tnaqqas il-piż amministrattiv fuq l-Istati Membri. B’mod partikolari, l-estensjoni tal-kamp ta’ applikazzjoni tal-GBER wasslet għal tnaqqis konsiderevoli fin-numru ta’ miżuri tal-għajnuna mill-Istat notifikati lill-Kummissjoni. Dan għandu jiffaċilita l-implimentazzjoni tal-operazzjonijiet tal-FSIE wkoll.

93

Il-GBER jikkonċerna l-bżonn ta’ notifika. Il-kamp ta’ applikazzjoni tiegħu jestendi għal miżuri li ma kinux eżentati mill-obbligu ta’ notifika qabel id-dħul fis-seħħ tal-GBER tal-2014. Dawk il-miżuri setgħu jiġu ddikjarati kompatibbli wara valutazzjoni mill-Kummissjoni anki qabel ma daħal fis-seħħ il-GBER tal-2014.

96

Il-Kummissjoni tqis li l-prinċipju ta’ Deggendorf jista’ jiġi applikat biss fil-livell ta’ Stat Membru individwali. Il-Kummissjoni biħsiebha tiċċara dan il-punt fir-reviżjoni li qiegħda ssir bħalissa tal-GBER tal-2014.

Jekk Stat Membru jkollu dubju jew jiltaqa’ ma’ diffikultajiet meta jiġi biex jidentifika jekk ċerta impriża hijiex soġġetta għal ordni ta’ rkupru pendenti, jista’ jikkuntattja lid-DĠ COMP fil-kuntest ta’ kooperazzjoni reċiproka.

Tweġibiet komuni għall-paragrafi minn 102 sa 104

L-Istati Membri adottaw pjanijiet ta’ azzjoni li jridu jiġu implimentati u mwettqin sa tmiem l-2016. Is-servizzi tal-Kummissjoni (DĠ REGIO U DĠ COMP) jissorveljawhom mill-qrib u, eventwalment, jistgħu jissospendu l-pagamenti f’każ ta’ nuqqas ta’ twettiq.

105

Il-Kummissjoni tosserva li l-kundizzjonalitajiet ex ante jikkonċernaw l-implimentazzjoni tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej, filwaqt li l-iskemi ssorveljati mid-DĠ COMP mhux bilfors jinvolvu finanzjament mill-fondi SIE.

Barra minn hekk, kif indikat mill-Qorti, ir-Regolament dwar Dispożizzjonijiet Komuni jistipula li l-valutazzjoni tal-kundizzjonalità ex ante dwar l-għajnuna mill-Istat irid ikun ibbażat fuq tliet subkriterji ddefiniti fl-Anness XI tar-Regolament dwar Dispożizzjonijiet Komuni. Il-konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat matul il-perjodu 2007 – 2013 mhijiex kriterju għall-issodisfar bħala tali.

Madankollu, il-Kummissjoni sejra tkompli tissorvelja l-kwistjonijiet kollha relatati mal-konformità mal-għajnuna mill-Istat għall-Istati Membri kollha u sejra tieħu l-azzjoni xierqa skont kif ikun il-bżonn.

106

Il-proċedura sabiex jiġu approvati proġetti maġġuri matul il-perjodu 2014 – 2020 tjiebet meta mqabbla mal-perjodu ta’ qabel (ara t-tweġiba komuni għall-paragrafi minn 69 sa 71).

Is-servizzi tal-Kummissjoni impenjaw ruħhom li jwettqu sforzi ulterjuri sabiex jissimplifikaw it-trattament ta’ proġetti maġġuri kofinanzjati mill-Fondi SIE li huma sottomessi permezz tal-proċedura l-ġdida tal-IQR (l-Artikolu 102.1 tas-CPR).

F’dan il-kuntest, id-DĠ COMP stabbilixxa proċeduri interni li jiżguraw it-trattament effiċjenti u effettiv tal-konsultazzjonijiet fuq proġetti maġġuri taħt il-proċedura tal-IQR.

Ir-rapport tal-IQR għandu jkun fih analiżi komprensiva dwar il-karattru tal-għajnuna tal-miżura u/jew dwar il-kompatibbiltà tagħha fuq il-bażi ta’ eżenzjoni jew skema eżistenti. Barra minn hekk, fuq il-bażi tal-Artikolu 23 tar-Regolament Delegat tal-Kummissjoni 480/2014, l-esperti tal-IQR jistgħu jikkuntattjaw lid-DĠ COMP sabiex jiċċaraw il-kwistjonijiet relatati mal-għajnuna mill-Istat li jirriżultaw fi proġett maġġuri.

Għaldaqstant, anki f’din il-proċedura l-ġdida tal-IQR, kwistjonijiet relatati mal-għajnuna mill-Istat notifikati lid-DĠ COMP iridu jiġu ċċarati qabel ma d-dokumenti tal-proġett maġġuri jkunu jistgħu jiġu sottomessi lill-Kummissjoni.

107

Il-Kummissjoni tisħaq li l-Istati Membri jridu juru li vverifikaw bir-reqqa l-konformità mal-għajnuna mill-Istat meta jissottomettu proposta għal proġett maġġuri, indipendentement minn liema proċedura ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet relatata jkunu qegħdin jagħżlu (l-Artikolu 102.1, jew l-Artikolu 102.2 tas-CPR). Proposti għal proġetti maġġuri ma jistgħux jiġu sottomessi lill-Kummissjoni mingħajr valutazzjoni dettaljata bħal din dwar il-konformità mal-għajnuna mill-Istat.

Huma biss proġetti b’rapport tal-IQR pożittiv li jistgħu jiġu nnotifikati lill-Kummissjoni skont l-Artikolu 102.1 tas-CPR, li jfisser li l-Istat Membru jkun ikkonforma mar-rekwiżiti kollha, inklużi dawk relatati mal-għajnuna mill-Istat.

Is-servizzi tal-Kummissjoni jqisu li l-proċedura jista’ jkollha għadd ta’ effetti pożittivi peress li tinkludi valutazzjoni iktar dettaljata tal-għajnuna mill-Istat mill-Istat Membru li jissottometti l-applikazzjoni u verifika aktar approfondita tal-kwistjonijiet relatati mal-għajnuna mill-Istat minn grupp ta’ esperti indipendenti tal-IQR. Barra minn hekk, id-DĠ COMP implimenta arranġamenti sabiex il-gruppi tal-IQR ikunu jistgħu jikkonsultawh fuq kwistjonijiet relatati mal-għajnuna mill-Istat li jirriżultaw fi Proġett Maġġuri li jkunu qegħdin jirrevedu.

Jekk wieħed imur lil hinn u jipprova jikseb ċertezza legali dwar il-konformità tal-għajnuna mill-Istat permezz ta’ notifiki formali sistematiċi segwiti minn deċiżjoni tal-Kummissjoni dwar l-għajnuna mill-Istat fuq kull proġett maġġuri (indipendentement mir-rekwiżiti legali) jidħol f’kunflitt mal-proċess ta’ modernizzazzjoni tal-għajnuna mill-Istat iżda anki mal-objettiv globali ta’ simplifikazzjoni u tnaqqis tal-piż amministrattiv tal-partijiet ikkonċernati kollha, u dan ikun jinvolvi riskju addizzjonali għall-implimentazzjoni puntwali tal-proġetti maġġuri ffinanzjati mill-FEŻR/FK.

114

Il-Kummissjoni qiegħda tgħin lill-Istati Membri fil-ħila tagħhom li jinterpretew u/jew implimentaw kif suppost ir-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat peress li huma dawk primarjament responsabbli għat-teħid tal-miżuri xierqa sabiex jikkonformaw ma’ dawn ir-regoli.

Sabiex jindirizzaw in-nuqqasijiet, is-servizzi tal-Kummissjoni (fil-livell tad-DĠ REGIO u d-DĠ COMP) qegħdin jimplimentaw pjan ta’ azzjoni komuni dwar it-“Tisħiħ tal-Kapaċità Amminitrattiva għall-Ġestjoni tal-Fondi tal-Istati Membri fil-Qasam tal-Għajnuna mill-Istat”. Ġie pprovdut taħriġ lil diversi Stati Membri u l-udjenzi fil-mira kienu l-korpi rilevanti kollha involuti fil-ġestjoni u fl-implimentazzjoni tal-Fondi SIE – l-Awtoritajiet Maniġerjali, il-Korpi Intermedji kif ukoll il-benefiċjarji ewlenin.

Barra minn hekk, għall-perjodu finanzjarju 2014-2020, ir-Regolament dwar Dispożizzjonijiet Komuni jipprevedi kundizzjonalità ex ante relatati mal-għajnuna mill-Istat bl-għan li jiġu żgurati kundizzjonijiet ex ante għall-applikazzjoni effettiva tar-regoli tal-UE dwar l-għajnuna mill-Istat. Għal dawk li ma jissodisfawx din il-kundizzjonalità ex ante, ġew stabbiliti pjanijiet ta’ azzjoni li jridu jiġu implimentati u li jridu jitwettqu sa tmiem l-2016. Is-servizzi tal-Kummissjoni jissorveljawhom mill-qrib u, eventwalment, jistgħu jissospendu l-pagamenti f’każ ta’ nuqqas ta’ twettiq.

114 (a)

Il-Kummissjoni taħdem mill-qrib u bla heda mal-awtoritajiet tal-awditjar sabiex dawn itejbu l-kapaċità tagħhom fir-rigward tal-awditjar tal-għajnuna mill-Istat. Apparti taħriġ, azzjonijiet u gwida mmirati, ipprovdiet listi ta’ kontroll tal-għajnuna mill-Istat lesti għall-użu lill-awtoritajiet tal-awditjar fl-2011 u oħrajn aġġornati f’Novembru 2015. Dan l-aħħar, il-verifiki li għamlet il-Kummissjoni stess sabu titjib sinifikanti f’dak li għandu x’jaqsam mal-kwalità tal-listi ta’ kontroll tal-għajnuna mill-Istat użati mill-awtoritajiet tal-awditjar, b’konformità mal-valutazzjoni tal-Qorti.

Ir-reviżjonijiet mis-servizzi tal-Kummissjoni tal-ACRs jinkludu eżaminar tal-metodoloġija għall-awditi tas-sistemi u awditi tal-operazzjonijiet (inklużi listi ta’ kontroll) kif ukoll it-twettiq mill-ġdid ta’ awditi li diġà jkunu għamlu l-awtoritajiet tal-awditjar tal-Istati Membri. F’dawn l-awditi, is-servizzi tal-Kummissjoni identifikaw dgħjufijiet ukoll u talbu lill-awtoritajiet tal-awditjar sabiex itejbu l-kontrolli tagħhom fuq kwisjtonijiet marbutin mal-għajnuna mill-Istat.

114 (b)

Il-Kummissjoni tosserva li kemm id-DĠ REGIO kif ukoll id-DĠ EMPL għamlu użu minn databases sabiex jirreġistraw is-sejbiet tal-awditjar taħt il-perjodu finanzjarju tal-2007-2013. Filwaqt li dawn id-databases ma kellhomx l-intenzjoni li jservu bħala għodod għal analiżi tas-sorsi tal-iżbalji, dan ma żammx lill-Kummissjoni milli twettaq miżuri xierqa u preventivi li jindirizzaw il-problemi rikorrenti magħrufin sew marbutin mal-għajnuna mill-Istat. F’Marzu tal-2016, id-DĠ COMP qasam l-esperjenza tiegħu fil-monitoraġġ ex post tal-iskemi ta’ għajnuna mill-Istat mad-DĠ REGIO u d-DĠ EMPL. B’mod partikolari, id-DĠ COMP ipprovda l-eżitu taċ-ċiklu ta’ monitoraġġ tal-2015 lid-DĠ REGIO u d-DĠ EMPL. Barra minn hekk, il-Kummissjoni qiegħda ttejjeb l-iskambju ta’ informazzjoni dwar l-iżbalji fl-għajnuna mill-Istat bejn id-Direttorati Ġenerali fejn u meta jkun hemm il-bżonn.

Fir-rigward tal-miżuri preventivi mwettqin, il-qafas leġiżlattiv għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020 jintroduċi kundizzjonalitajiet ex ante dwar l-għajnuna mill-Istat.

Barra minn hekk, id-DĠ REGIO u d-DĠ COMP ilhom minn Marzu tal-2015 jimplimentaw pjan ta’ azzjoni komprensiv sabiex isaħħu l-kapaċità amministrattiva għall-ġestjoni tal-Fondi Strutturali fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat.

Ara wkoll it-tweġibiet tal-Kummissjoni għall-paragrafi 57 u 61.

114 (c)

Il-Kummissjoni tisħaq li l-obbligu ex ante li jinnotifika l-miżuri ta’ għajnuna mill-Istat jaqa’ fuq l-Istati Membri u d-deċiżjoni dwar il-proġett maġġuri mhijiex deċiżjoni dwar il-konformità tal-proġett ewlieni mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat.

Id-DĠ COMP diġà ġie kkonsultat f’konsultazzjonijiet formali bejn servizz u ieħor mid-DĠ REGIO dwar deċiżjonijiet dwar proġetti maġġuri qabel tmiem l-2012, għad li mhux b’mod sistematiku.

Ġiet introdotta sistema ta’ kontrokontrolli xierqa, fl-informazzjoni dwar il-proġetti maġġuri u fiż-żewġ proċeduri ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet li jikkonċernaw proġetti maġġuri (l-Artikolu 102.1 u l-Artikolu 102.2 tas-CPR), bħala miżuri preventivi sabiex jiġi evitat milli jittieħdu deċiżjonijiet mhux konformi dwar l-Għajnuna mill-Istat fuq proġetti maġġuri fl-2014-2020.

Ara wkoll it-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu 69.

114 (d)

Fil-kuntest tal-Modernizzazzjoni tal-Għajnuna mill-Istat li żiedet ir-responsabbiltà tal-Istati Membri meta jagħtu l-għajnuna, id-DĠ COMP saħħaħ il-monitoraġġ tiegħu bbażat fuq il-kampjuni tal-implimentazzjoni tal-miżuri ta’ għajnuna mill-Istat. Fil-mira tiegħu, il-monitoraġġ tad-DĠ COMP għandu l-iżbalji u l-irregolaritajiet fl-implimentazzjoni tal-miżuri ta’ għajnuna, iżda jservi wkoll sabiex jitgħallem kif l-Istati Membri fil-fatt jimplimentaw il-miżuri ta’ għajnuna fil-prattika u dan jippermetti sabiex id-DĠ COMP jislet prattiki tajbin u ħżiena.

Id-DĠ COMP jikkondividi mal-Istati Membri (permezz tal-gruppi ta’ ħidma tal-Istati Membri, in-netwerk ta’ koordinaturi tal-pajjiżi, eċċ.) l-esperjenza u l-lezzjonijiet miksubin mill-monitoraġġ.

Id-DĠ COMP kompla jiżviluppa u qasam mal-Istati Membri l-listi ta’ kontroll tar-Regolament għall-Eżenzjoni Ġenerali Sħiħa (GBER – Ir-Regolament tal-Kummissjoni Nru 651/2014 tas-17 ta’ Ġunju 2014) sabiex jagħmilhielhom iktar faċli li jikkontrollaw minn qabel li l-kundizzjonijiet applikabbli kollha tal-kompatibbiltà huma ssodisfati. Il-listi ta’ kontroll tal-GBER huma maqsumin mad-DĠ REGIO u d-DĠ EMPL u mal-awtoritajiet tal-awditjar tal-Politika ta’ Koeżjoni wkoll.

Barra minn hekk, id-DĠ COMP joffri pjattaforma informatika ddedikata fejn iwieġeb il-mistoqsijiet dwar l-interpretazzjoni li jagħmlu l-Istati Membri (eState aid WIKI) u jippubblika wkoll dokumenti ta’ mistoqsijiet frekwenti fuq il-bażi ta’ dawk il-mistoqsijiet u t-tweġibiet.

Fir-rigward tal-valutazzjoni tal-kundizzjonalitajiet ex ante dwar l-għajnuna mill-Istat, kif stipulat fis-CPR, din għandha tkun ibbażata fuq it-tliet kriterji ddefiniti fl-anness XI għas-CPR. Il-konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat matul il-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013 mhijiex kriterju għall-issodisfar fiha nfisha.

Madankollu, il-Kummissjoni sejra tkompli tissorvelja l-kwistjonijiet relatati mal-konformità mal-għajnuna mill-Istat għall-Istati Membri kollha u sejra tieħu azzjoni xierqa skont il-bżonn.

117

Id-DĠ COMP iqis li juża l-miżuri korrettivi disponibbli kif xieraq f’każ li l-monitoraġġ isib nuqqas ta’ konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat.

Il-Kummissjoni tista’ tuża biss miżuri korrettivi li jikkonsistu f’irkupru volontarju jew impost jekk l-għajnuna mogħtija tkun inkompatibbli mas-suq intern.

Għal tipi oħrajn ta’ żbalji, l-aġġustament għad-disinn tal-iskema u/jew għall-mekkaniżmi ta’ kontroll huwa aktar xieraq. Għal ċerti żbalji, il-miżuri korrettivi diffiċli li jinkisbu (eż. l-għajnuna kienet inkompatibbli meta ngħatat, iżda tista’ titqies kompatibbli fuq il-bażi ta’ regoli riveduti iktar tard). Fi kwalunkwe każ, jingħataw rakkomandazzjonijiet lill-Istati Membri u, fejn xieraq, jiġi previst monitoraġġ xieraq mill-ġdid tal-iskema wara ċertu żmien sabiex jiġi vverifikat li r-rakkomandazzjonijiet ikunu ġew implimentati.

Każijiet li fihom iseħħ irkupru volontarju jiġu segwiti mill-Kummissjoni mal-Istat Membru kkonċernat. Ma jinżamm ebda rekord separat tal-każijiet kollha ta’ rkupru volontarju. Madankollu, il-Kummissjoni tqis li l-irkupru ta’ għajnuna inkompatibbli implimentat b’mod volontarju mill-Istati Membri huwa għodda siewja sabiex jitneħħa b’mod veloċi u effettiv il-vantaġġ inġust mis-suq u sabiex l-Istati Membri jkunu inċentivati ħalli ma jagħtux għajnuna illegali.

Rakkomandazzjoni 1

Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni u tqis li diġà qiegħda timplimentaha.

Tuża l-miżuri korrettivi disponibbli f’każ li l-monitoraġġ isib każijiet ta’ nuqqas ta’ konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat.

F’dan il-kuntest, hemm bżonn li ssir distinzjoni bejn illegalità u inkompatibbiltà. Miżura ta’ għajnuna mill-Istat tkun illegali meta tingħata mingħajr notifika minn qabel lill-Kummissjoni u meta ma tkunx koperta mill-GBER. Madankollu, il-Kummissjoni tista’ tordna biss l-irkupru tat-tali miżura, jekk tkun inkompatibbli mas-suq intern (jiġifieri ma tistax tinstab kompatibbli fuq il-bażi ta’ xi Linja Gwida jew fuq il-bażi tat-Trattat direttament).

Jekk il-monitoraġġ tad-DĠ COMP isib miżura ta’ għajnuna illegali, l-ewwel jeżamina jekk it-tali miżura tistax titqies bħala kompatibbli mas-suq intern.

Huwa biss jekk l-iżball identifikat jirriżulta fl-għoti ta’ għajnuna inkompatibbli li jkunu jistgħu jintużaw miżuri korrettivi li jikkonsistu fl-irkupru tal-għajnuna.

Għal tipi oħrajn ta’ żbalji, l-aġġustament għad-disinn tal-iskema u/jew il-mekkaniżmi ta’ kontroll huwa aktar xieraq. Għal ċerti żbalji, il-miżuri korrettivi diffiċli jinkisbu (eż. l-għajnuna kienet inkompatibbli meta ngħatat, iżda tista’ titqies kompatibbli fuq il-bażi tar-regoli riveduti iktar tard).

118

Il-Kummissjoni tosserva li kemm id-DĠ REGIO kif ukoll id-DĠ EMPL għamlu użu minn databases sabiex jirreġistraw is-sejbiet tal-awditjar tagħhom taħt il-perjodu finanzjarju 2007-2013. Filwaqt li dawn id-databases ma kellhomx l-intenzjoni li jservu bħala għodod għal analiżi tas-sorsi tal-iżbalji, dan ma żammx lill-Kummissjoni milli tidentifika t-tipi rikorrenti ta’ żbalji f’dan il-qasam u timplimenta miżuri konkreti u mmirati sabiex tipprevjeni żbalji fl-għajnuna mill-Istat.

Ara wkoll it-tweġibiet tal-Kummissjoni għall-paragrafi 57 u 61.

119

Id-DĠ REGIO u d-DĠ EMPL sejrin ikunu jistgħu jipprovdu ħarsa ġenerali iktar dettaljata lejn it-tip ta’ irregolaritajiet fuq il-bażi tal-għodda tal-awditjar tagħhom MAPAR, li tkopri l-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020 għall-FEŻR/FK u l-FSE. Objettiv minnhom tal-għodda MAPAR huwa li tirreġistra u tikklassifika żbalji u irregolaritajiet identifikati, u b’hekk tipprovdi database ta’ sejbiet dettaljati tal-awditjar. Barra minn hekk, fil-kuntest tad-djalogu kontinwu mal-awtoritajiet tal-awditjar, is-servizzi tal-Kummissjoni sejrin ikomplu jaħdmu mal-Istati Membri sabiex jiżviluppaw tipoloġija komuni tal-iżbalji fl-għajnuna mill-Istat, li sejra tkun ibbażata fuq MAPAR u riflessa fiha.

Barra minn hekk, dan ir-rapportar imfassal apposta dwar it-tipoloġiji ta’ żbalji introdott f’MAPAR sejjer jippermetti sabiex ta’ kull sena d-DĠ REGIO u d-DĠ EMPL jibagħtu d-dejta rilevanti dwar is-sejbiet mill-awditi tal-għajnuna mill-Istat tagħhom.

Ara wkoll it-tweġibiet tal-Kummissjoni għall-paragrafi 57, 59 u 61.

120

L-IMS hija għodda ddedikata għar-rapportar tal-irregolaritajiet (inkluż il-frodi) mill-Istati Membri. It-tip ta’ irregolarità huwa indikat permezz ta’ listi espandibbli (kodiċijiet) filwaqt li l-modus operandi huwa deskritt fit-test li jarrikkixxi l-informazzjoni pprovduta permezz ta’ entrati kodifikati. L-analiżi tista’ ssir fuq il-bażi tat-tip ta’ irregolarità. L-IMS mhijiex strument ta’ kontroll tal-għajnuna mill-Istat, iżda huwa possibbli li tiżdied tipoloġija speċifika għall-għajnuna mill-Istat mal-listi espandibbli diġà eżistenti.

Rakkomandazzjoni 2

(a) Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni u diġà qiegħda timplimentaha fl-għodda tal-awditjar tagħha MAPAR.

MAPAR tipprovdi għal database komprensiva tal-irregolaritajiet identifikati kollha, inklużi żbalji fl-għajnuna mill-Istat. Għar-rapportar tal-irregolaritajiet fl-għajnuna mill-Istat b’mod speċifiku, għalissa f’MAPAR hemm seba’ tipi ta’ sejbiet iddefiniti.

Barra minn hekk, MAPAR sejra tippermetti li l-informazzjoni dwar is-sejbiet tal-awditjar titqassam aħjar. Toffri flessibbiltà sħiħa sabiex tiżdied jew tiġi mmodifikata kwalunkwe kategorija jew sottokategorija ta’ sejbiet, inkluż għal dawk relatati mal-għajnuna mill-Istat, skont il-ħtiġijiet jew is-sejbiet identifikati tal-awditjar.

L-għodda ta’ awditjar MAPAR hija mfassla wkoll sabiex is-servizzi tal-Kummissjoni kkonċernati jkunu jistgħu jagħtu segwitu għall-irregolaritajiet identifikati kollha, inklużi korrezzjonijiet finanzjarji.

Il-Kummissjoni tirreferi għat-tweġiba tagħha għall-paragrafu 57 ukoll.

Rakkomandazzjoni 2 (b)

Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni tal-Qorti u sejra tadatta t-tipoloġija tal-iżbalji sabiex tkun tista’ ssir l-analiżi.

Rakkomandazzjoni 2 (c)

Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni u diġà qiegħda timplimentaha.

F’dak li għandu x’jaqsam ma’ MAPAR, darba fis-sena d-DĠ EMPL u d-DĠ REGIO sejrin jikkomunikaw id-dejta rilevanti dwar l-għajnuna mill-Istat lid-DĠ COMP fuq il-bażi ta’ rapportar imfassal apposta (tipoloġiji tas-sejbiet dwar l-għajnuna mill-Istat evidenzjati mill-awditi tal-Kummissjoni).

Rigward l-iskambju ta’ informazzjoni bejn is-servizzi tal-Kummissjoni, id-DĠ REGIO, id-DĠ EMPL u d-DĠ COMP qegħdin iżidu l-kanali tal-komunikazzjoni tagħhom sabiex jaqsmu l-informazzjoni. Id-DĠ EMPL u d-DĠ REGIO jikkondividu r-riżultati bejniethom u jikkonsultaw lid-DĠ COMP fuq problemi relatati mal-awditjar relatati mal-Għajnuna mill-Istat meta jkun hemm bżonn.

F’dak li għandu x’jaqsam mal-IMS, id-DĠ COMP sejjer jingħata aċċess għall-informazzjoni fuq bażi ta’ “ħtieġa ta’ tagħrif”.

Tweġibiet komuni għall-paragrafi 121 u 122

Il-Kummissjoni tisħaq li l-obbligu ex ante li jinnotifikaw il-miżuri ta’ għajnuna mill-Istat jaqa’ fuq l-Istati Membri u d-deċiżjoni dwar il-proġett maġġuri mhijiex deċiżjoni dwar il-konformità tal-proġett ewlieni mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat.

Id-DĠ COMP ġie kkonsultat f’konsultazzjonijiet formali bejn servizz u ieħor mid-DĠ REGIO dwar deċiżjonijiet fuq proġetti maġġuri qabel tmiem l-2012, għad li mhux b’mod sistematiku.

Il-Kummissjoni implimentat miżuri preventivi u saħħet il-kooperazzjoni bejn is-servizzi tagħha sabiex tiżgura li fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020 l-Istati Membri jippreżentaw u l-Kummissjoni tiddeċiedi biss fuq proġetti maġġuri konformi mal-leġiżlazzjoni l-ġdida relatata mal-għajnuna mill-Istat.

Jekk din tmur lil hinn u tipprova tikseb ċertezza legali permezz ta’ notifiki formali sistematiċi fuq kull proġett maġġuri ma tkunx qiegħda tidħol f’kunflitt biss mal-proċess ta’ Modernizzazzjoni tal-Għajnuna mill-Istat iżda anki mal-objettiv globali ta’ simplifikazzjoni u tnaqqis tal-piż amministrattiv tal-partijiet ikkonċernati kollha, u tkun tinvolvi riskju ulterjuri għall-implimentazzjoni puntwali tal-proġetti maġġuri ffinanzjati mill-FEŻR/FK.

Ara wkoll it-tweġibiet tal-Kummissjoni għall-paragrafi 69, 107 u 114 (c).

Rakkomandazzjoni 3

Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni u diġà implimentatha peress li l-Istati Membri jistgħu jissottomettu proposta għal proġett maġġuri lill-Kummissjoni biss meta jkunu ġew solvuti l-problemi kollha relatati mal-konformità mar-regoli dwar l-għajununa mill-Istat, inkluż permezz ta’ notifika tal-għajnuna mill-Istat fejn ikun hemm bżonn.

Il-Kummissjoni saħħet ukoll il-kooperazzjoni bejn is-servizzi tagħha sabiex tiżgura li fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020, l-Istati Membri jippreżentaw u l-Kummissjoni tiddeċiedi biss fuq proġetti maġġuri li għalihom l-Istati Membri jkunu vvalutaw bir-reqqa l-konformità mal-leġiżlazzjoni aġġornata dan l-aħħar relatata mal-għajnuna mill-Istat.

123

Il-qafas regolatorju tal-2007 - 2013 jeħtieġ li l-awtoritajiet tal-awditjar jissottomettu fir-rapporti annwali ta’ kontroll (ACR) tagħhom ir-riżultati tal-awditi iżda mhux informazzjoni dettaljata dwar ix-xorta ta’ żbalji identifikati fil-kuntest tal-awditi tal-operazzjonijiet. Madankollu, dan jista’ jsir fuq bażi volontarja. Għaldaqstant, informazzjoni kkomunikata mill-awtoritajiet tal-awditjar tista’ tissottovaluta l-kapaċità tagħhom li jidentifikaw l-għajnuna mill-Istat.

Is-servizzi tal-Kummissjoni qegħdin jaħdmu mill-qrib u bla heda wkoll mal-awtoritajiet tal-awditjar sabiex dawn isaħħu l-kapaċità tal-awditjar tagħhom fuq kwistjonijiet relatati mal-għajnuna mill-Istat permezz ta’ taħriġ, gwida u skambju tal-esperjenza, inkluż fuq il-qsim tal-listi ta’ kontroll speċifiċi tal-awditjar, li l-Kummissjoni għamlet fl-2011 u mill-ġdid fl-2015.

Finalment, il-verifiki li għamlet il-Kummissjoni stess sabu titjib sinifikanti rigward il-kwalità tal-listi ta’ kontroll tal-għajnuna mill-Istat użati mill-awtoritajiet tal-awditjar, b’konformità mal-valutazzjoni tal-Qorti (ara l-paragrafu 79).

124

Is-servizzi tal-Kummissjoni diġà qasmu mal-korpi tal-awditjar u l-koordinazzjoni tal-Istati Membri l-Listi ta’ Kontroll tal-GBER li jippermettulhom jikkontrollaw bil-quddiem jekk l-kundizzjonijiet tal-kompatibbiltà kollha humiex issodisfati jew li jtejbu l-awditi f’dan il-qasam. It-tipoloġija tal-problemi identifikati, il-prattiki tajbin u ħżiena u t-tagħlimiet miksubin mill-monitoraġġ huma maqsumin mal-Istati Membri b’mod differenti wkoll (gruppi ta’ ħidma, netwerk ta’ koordinazzjoni tal-pajjiżi, laqgħat multilaterali jew bilaterali ta’ koordinazzjoni tal-awditi, eċċ.). Is-sistema ta’ mistoqsijiet relatati mal-interpretazzjoni (eState aid Wiki) tipprovdi interpretazzjoni tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat ukoll, permezz ta’ grilji analitiċi, eċċ.

Il-Kummissjoni tqis li l-prinċipju ta’ Deggendorf jista’ jiġi applikat biss fil-livell ta’ Stat Membru individwali. Il-Kummissjoni biħsiebha tiċċara dan il-punt fir-reviżjoni li qiegħda ssir bħalissa tal-GBER tal-2014.

Jekk Stat Membru jkollu dubju jew jiltaqa’ ma’ diffikultajiet meta jiġi biex jidentifika jekk ċerta impriża hijiex soġġetta għal ordni ta’ rkupru pendenti, jista’ jikkuntattja lid-DĠ COMP fil-kuntest ta’ kooperazzjoni reċiproka.

Rakkomandazzjoni 4 (a)

Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni u diġà implimentatha.

Il-Kummissjoni teżamina l-kwalità tal-ħidma tal-awtoritajiet tal-awditjar fir-rigward tal-għajnuna mill-Istat fi proċeduri tal-awditjar differenti: fl-awditi bbażati fuq ir-riskju tal-Kummissjoni fuq il-ħidma mwettqa mill-awtoritajiet tal-awditjar, li jinkludu analiżi tal-metodoloġija (inklużi listi ta’ kontroll) użata mill-awtoritajiet tal-awditjar għall-awditi tas-sistema u l-awditi tal-operazzjonijiet; matul it-twettiq mill-ġdid tal-ħidma fuq l-awditi diġà mwettqin mill-awtoritajiet tal-awditjar, sabiex tiġi vverifikata l-validità tar-riżultati rrapportati; jew matul ir-reviżjoni annwali tar-Rapporti Annwali ta’ Kontroll sottomessi lill-Kummissjoni mill-awtoritajiet tal-awditjar, sabiex jiġi kkonfermat jekk l-opinjoni tal-awtorità tal-awditjar għandhiex bażi solida fuq ir-riżultati tal-awditi tas-sistemi u tal-operazzjonijiet.

F’ċerti każijiet, il-Kummissjoni diġà kienet irrakkomandat lill-awtoritajiet tal-awditjar ikkonċernati sabiex isaħħu l-listi ta’ kontroll tagħhom sabiex ikopru aħjar il-verifika tal-għajnuna mill-Istat. Il-Kummissjoni sejra tkompli tiżgura li l-awtoritajiet tal-awditjar jużaw listi ta’ kontroll xierqa.

Rakkomandazzjoni 4 (b)

Il-Kummissjoni ma taċċettax ir-rakkomandazzjoni peress li tmur kontra l-objettivi tal-Kummissjoni segwiti permezz tal-gwida tagħha mogħtija lill-Istati Membri fl-2012 sabiex ma jerġgħux jeżaminaw b’mod sistematiku l-proġetti deċiżi qabel dik id-data – li b’hekk tagħti lill-Istati Membri l-possibbiltà li jinnotifikaw jew le - u li tagħti stabbiltà lill-Istati Membri u l-benefiċjarji fir-rigward tat-trattament ta’ proġetti bħal dawn.

Rakkomandazzjoni 4 (c)

Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni u diġà qiegħda timplimentaha.

Fil-kuntest tal-implimentazzjoni tal-pjan ta’ azzjoni dwar l-għajnuna mill-Istat, il-Kummissjoni diġà taħdem fuq il-bażi tad-deċiżjonijiet tagħha dwar l-għajnuna mill-Istat li jintużaw bħala studji tal-każ: pereżempju, iktar minn nofs il-programmi tas-seminars tematiċi (s’issa saru dawk għar-RŻI u l-Enerġija) huma bbażati fuq każijiet konkreti (deċiżjonijiet propji dwar l-għajnuna mill-Istat).

Is-servizzi tal-Kummissjoni jipprovdu wkoll gwida fil-forma ta’ grilji, listi ta’ kontroll jew tweġibiet veloċi għal mistoqsijiet relatati mal-interpretazzjoni sottomessi mill-awtoritajiet tal-għoti tal-għajnuna. Il-mistoqsijiet u t-tweġibiet iservu bħala l-bażi għall-pubblikazzjoni tad-dokumenti tal-mistoqsijiet frekwenti.

Il-Kummissjoni sejra tkompli taġġorna l-materjal ta’ gwida għall-awtoritajiet ikkonċernati kollha, inklużi l-awtoritajiet tal-programm tal-FSIE, jekk l-iżviluppi jkunu jeħtieġu hekk.

Finalment, l-Avviż tal-Kummissjoni adottat dan l-aħħar dwar il-Kunċett ta’ għajnuna jipprovdi gwida dwar meta n-nefqa pubblika taqa’ fiil-kamp ta’ applikazzjoni tal-kontroll tal-għajnuna mill-Istat tal-UE. u barra minnu.

Rakkomandazzjoni 4 (d)

Il-Kummissjoni ma taċċettax ir-rakkomandazzjoni peress li r-Regolament de minimis iħalli l-għażla f’idejn l-Istati Membri dwar jekk jistabbilixxux reġistru ċentrali għall-monitoraġġ tal-għajnuna de minimis jew jaħdmux fuq il-bażi ta’ mezzi oħrajn (eż. awtodikjarazzjonijiet mill-benefiċjarji).

Filwaqt li reġistru ċentrali ta’ għajnuna de minimis ikun aħjar, l-Artikolu 6 tar-Regolament de minimis ma jobbligax lill-Istati Membri li jkollhom reġistru bħal dan u jippermetti li jimplimentaw ir-regola ta’ kumulazzjoni b’mezzi oħrajn (eż. fuq il-bażi ta’ awtodikjarazzjonijiet mill-benefiċjarji). Li l-għażla titħalla f’idejn l-Istati Membri hija konformi mal-prinċipju ġenerali li l-Istati Membri jistgħu jiddeċiedu fuq l-iktar proċedura amministrattiva xierqa għalihom. Il-Kummissjoni osservat ukoll ir-reazzjoni negattiva minn diversi Stati Membri għall-idea li jkun hemm reġistru de minimis obbligatorju fil-kuntest tal-ewwel konsultazzjoni dwar ir-reviżjoni tar-Regolament de minimis.

(http://ec.europa.eu/competition/consultations/2013_de_minimis/index_en.html).

Rakkomandazzjoni 4 (e)

Il-Kummissjoni ma taċċettax ir-rakkomandazzjoni peress li tqis li l-prinċipju ta’ Deggendorf jista’ jiġi applikat biss fil-livell ta’ Stat Membru individwali. Il-Kummissjoni biħsiebha tiċċara dan il-punt fir-reviżjoni li qiegħda ssir bħalissa tal-GBER tal-2014.

Jekk Stat Membru jkollu dubju jew jiltaqa’ ma’ diffikultajiet meta jiġi biex jidentifika jekk ċerta impriża hijiex soġġetta għal ordni ta’ rkupru pendenti, jista’ jikkuntattja lid-DĠ COMP fil-kuntest ta’ kooperazzjoni reċiproka.

129

Fir-rigward tal-valutazzjoni tal-kundizzjonalitajiet ex ante dwar l-għajnuna mill-Istat, kif stipulat fir-Regolament dwar Dispożizzjonijiet Komuni (CPR), din għandha tkun ibbażata fuq it-tliet kriterji ddefiniti fl-anness XI għas-CPR. Il-konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat matul il-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013 mhijiex kriterju għall-issodisfar fiha nfisha.

Madankollu, il-Kummissjoni sejra tkompli tissorvelja l-kwistjonijiet kollha relatati mal-konformità mal-għajnuna mill-Istat għall-Istati Membri kollha u sejra tieħu l-azzjoni xierqa skont kif ikun il-bżonn.

Rakkomandazzjoni 5 (a)

Il-Kummissjoni taċċetta din ir-rakkomandazzjoni.

Id-Diretturi Ġenerali tal-erba’ Direttorati Ġenerali tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej diġà jiltaqgħu b’mod regolari fil-kumitat ta’ sospensjoni tal-kundizzjonalità ex ante. L-approċċ attwali, li huwa kemm preventiv (bl-implimentazzjoni tal-pjanijiet ta’ azzjoni nazzjonali għan-nuqqas ta’ ssodisfar tal-kundizzjonalità ex ante) kif ukoll korrettiv (bis-sospensjoni tal-pagamenti fejn ikun hemm bżonn), sejjer jibqa’ jiġi applikat b’mod strett u konsistenti.

Rakkomandazzjoni 5 (b)

Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni.

Taċċetta li tagħti segwitu lill-ħila tal-Istati Membri li jikkonformaw mar-regola dwar l-għajnuna mill-Istat, fuq il-bażi tal-informazzjoni disponibbli fid-databases tagħha u li tirriżulta b’mod partikolari mis-sejbiet tal-awditjar disponibbli.

Il-Kummissjoni sejra tuża r-riżultati tal-eżerċizzju ta’ segwitu sabiex timmira aħjar l-attivitajiet ta’ monitoraġġ u taħriġ tagħha li toffri lill-awtoritajiet tal-programmi kkonċernati fl-Istati Membri.

QJ-AB-16-024-MT-E    ISSN 1977-5741

Matul dawn l-aħħar snin, il-Qorti tal-Awdituri sabet livell sinifikanti ta’ nuqqas ta’ konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat fil-politika ta’ koeżjoni. Kemm il-Qorti tal-Awditurikif ukoll il-Kummissjoni qabdu ferm aktar każijiet ta’ ksur tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat milli qabdu l-Istati Membri, u dan jindika l-ħtieġa għal aktar sensibilizzazzjoni u għall-appoġġ kontinwu tal-Kummissjoni. Għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013, id-databases tal-Kummissjoni ma ppermettewx li ssir analiżi xierqa tal-iżbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat, u lanqas il-monitoraġġ li sar ma rriżulta fi rkupru sinifikanti ta’ għajnuna mill-Istat.
Il-Kummissjoni ħadet azzjonijiet biex tissimplifika l-leġiżlazzjoni applikabbli dwar l-għajnuna mill-Istat u biex tippromwovi l-kapaċità amministrattiva tal-Istati Membri. Ir-responsabbiltà għall-implimentazzjoni tal-miżuri ta’ għajnuna mill-Istat ġiet ittrasferita lill-Istati Membri fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020, bir-riskju li jkun hemm żieda fl-iżbalji relatati mal-għajnuna mill-Istat.