ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ

12, rue Alcide De Gasperi

1615 Luxembourg

ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ

Τηλ:. +352 4398-1

Πληροφορίες: eca.europa.eu/el/Pages/ContactForm.aspx

Ιστότοπος: eca.europa.eu

Twitter: @EUAuditors

Περισσότερες πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Ένωση παρέχονται στο διαδίκτυο (http://europa.eu).

Λουξεμβούργο: Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 2016

Print | ISBN 978-92-872-6094-9 | ISSN 1831-0826 | doi:10.2865/44182 | QJ-AB-16-027-EL-C
PDF | ISBN 978-92-872-6046-8 | ISSN 1977-5660 | doi:10.2865/670623 | QJ-AB-16-027-EL-N
EPUB | ISBN 978-92-872-6064-2 | ISSN 1977-5660 | doi:10.2865/406241 | QJ-AB-16-027-EL-E

© Ευρωπαϊκή Ένωση, 2016

Επιτρέπεται η αναπαραγωγή με αναφορά της πηγής.

Για οποιαδήποτε χρήση ή αναπαραγωγή του γραφήματος εντός του πλαισίου 10 στη σελίδα 30, πρέπει να ζητηθεί άδεια απευθείας από τον φορέα των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας. Με την επιφύλαξη παντός δικαιώματος.

ΠΩΣ ΘΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΕΙΤΕ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΕ

Δωρεάν εκδόσεις:

•ένα αντίτυπο:
από το EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu)·

•περισσότερα από ένα αντίτυπα ή αφίσες/χάρτες:
από τις αντιπροσωπείες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (http://ec.europa.eu/represent_el.htm),
από τα γραφεία εκπροσώπησης στις εκτός ΕΕ χώρες (http://eeas.europa.eu/delegations/index_el.htm),
επικοινωνώντας με την υπηρεσία Europe Direct (http://europa.eu/europedirect/index_el.htm) ή
καλώντας τον αριθμό 00 800 6 7 8 9 10 11 (δωρεάν τηλεφωνικός αριθμός από όλη την Ένωση) (*).

(*)Οι πληροφορίες παρέχονται δωρεάν, και οι κλήσεις είναι γενικώς δωρεάν (ενδέχεται όμως κάποιες κλήσεις που πραγματοποιούνται μέσω ορισμένων τηλεπικοινωνιακών φορέων ή από τηλεφωνικούς θαλάμους ή ξενοδοχεία να χρεώνονται).

Εκδόσεις επί πληρωμή:

•από το EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu).

Στάδιο | Ημερομηνία
Έγκριση του υπομνήματος σχεδιασμού του ελέγχου / Έναρξη του ελέγχου | 15.12.2015
Επίσημη διαβίβαση του σχεδίου έκθεσης στην Επιτροπή (ή σε άλλη ελεγχόμενη μονάδα) | 21.6.2016
Έγκριση της τελικής έκθεσης μετά τη διαδικασία εκατέρωθεν ακρόασης | 20.9.2016
Παραλαβή των επίσημων απαντήσεων της Επιτροπής (ή άλλης ελεγχόμενης μονάδας) σε όλες τις γλώσσες | 14.10.2016

EL
2016

αριθ. 27

Ειδική έκθεση

Διακυβέρνηση στην
Ευρωπαϊκή Επιτροπή:
συμβαδίζει με τις
βέλτιστες πρακτικές;

(υποβαλλόμενη δυνάμει του άρθρου 287, παράγραφος 4, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ)

Κλιμάκιο ελέγχου

Οι ειδικές εκθέσεις του ΕΕΣ παρουσιάζουν τα αποτελέσματα των ελέγχων επιδόσεων και των ελέγχων συμμόρφωσης που αυτό διενεργεί επί συγκεκριμένων τομέων του προϋπολογισμού της ΕΕ ή επί συγκεκριμένων διαχειριστικών θεμάτων. Το ΕΕΣ επιλέγει και σχεδιάζει τα εν λόγω ελεγκτικά έργα κατά τρόπον ώστε αυτά να αποφέρουν τον μέγιστο αντίκτυπο, λαμβανομένων υπόψη των κινδύνων για τις επιδόσεις ή για τη συμμόρφωση, του επιπέδου των σχετικών εσόδων ή δαπανών, των επικείμενων εξελίξεων και του πολιτικού και δημόσιου συμφέροντος.

Ο εν προκειμένω έλεγχος επιδόσεων διενεργήθηκε από το Τμήμα Ελέγχου V, το οποίο εστιάζει στους τομείς της χρηματοδότησης και διοίκησης της Ένωσης. Επικεφαλής του ελέγχου ήταν ο Λάζαρος Σ. Λαζάρου, Μέλος του Συνεδρίου και Πρόεδρος του Τμήματος V, συνεπικουρούμενος από τους Ανδρέα Αντωνιάδη, προϊστάμενο του ιδιαίτερου γραφείου του, και Johan Adriaan Lok, σύμβουλο στο ιδιαίτερο γραφείο του, τους Peter Welch, διευθυντή, Mariusz Pomienski, ανώτερο διοικητικό στέλεχος, Bogna Kuczynska, υπεύθυνη έργου, και τους Rogelio Abarquero Grossi, Erik De Bruyne, Daria Bochnar, Andreas Dürrwanger, Mehmet Ergün, Paul Sime, Μιχαήλ Τατιανό και Carl Westerberg, ελεγκτές.

Από αριστερά: E. De Bruyne, A. Dürrwanger, J. A. Lok, P. Sime, D. Bochnar, Λ. Σ. Λαζάρου, B. Kuczynska, A. Αντωνιάδης, P. Welch, M. Pomienski, C. Westerberg, R. Abarquero Grossi.

Περιεχόμενα

Κατάλογος συντομογραφιών

Σύνοψη

Εισαγωγή

Η εξασφάλιση ορθής διακυβέρνησης αποτελεί προτεραιότητα στους φορείς του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα

Εμβέλεια και τρόπος προσέγγισης του ελέγχου

Παρατηρήσεις

Μεταβολές στις δομές διακυβέρνησης και σύσταση της υπηρεσίας εσωτερικού λογιστικού ελέγχου και της επιτροπής παρακολούθησης των ελέγχων

Η Επιτροπή κάνει διάκριση μεταξύ της δικής της πολιτικής ευθύνης και της ευθύνης των γενικών διευθυντών στον τομέα της διαχείρισης

Η Επιτροπή κατήργησε τον ρόλο του δημοσιονομικού ελεγκτή και δημιούργησε ένα σύστημα εσωτερικού λογιστικού ελέγχου

Αρχικά η υπηρεσία εσωτερικού λογιστικού ελέγχου έδινε μεγαλύτερη έμφαση σε ζητήματα διακυβέρνησης υψηλού επιπέδου σε επίπεδο οργάνου…

… ενώ τώρα εστιάζει περισσότερο στο πλαίσιο εσωτερικού ελέγχου της Επιτροπής

Σε ένα πρώτο βήμα της διαδικασίας μεταρρύθμισης η Επιτροπή προέβη στη συγκρότηση της επιτροπής παρακολούθησης των ελέγχων

Στην πράξη, η επιτροπή παρακολούθησης των ελέγχων περιορίζεται στην επισκόπηση των εργασιών της υπηρεσίας εσωτερικού λογιστικού ελέγχου

Εναρμόνιση των εσωτερικών ελέγχων και της χρηματοοικονομικής πληροφόρησης με τα διεθνή πρότυπα

Η Επιτροπή επέλεξε το πλαίσιο COSO ως βάση των προτύπων εσωτερικού ελέγχου της…

… αλλά η ολοκλήρωση της μετάβασης στο επικαιροποιημένο πλαίσιο COSO ενέχει δυσκολίες

Η κατάρτιση ετήσιων λογαριασμών σύμφωνα με διεθνή πρότυπα επέφερε βελτιώσεις στη χρηματοοικονομική πληροφόρηση

Παροχή μη χρηματοοικονομικών πληροφοριών σε ενδιαφερόμενους εντός και εκτός του οργάνου

Η Επιτροπή παρέχει μαζί με τους λογαριασμούς μη χρηματοοικονομικές πληροφορίες…

… αλλά σε μικρότερο βαθμό από ό,τι πολλοί άλλοι οργανισμοί

Από το 2013 η Επιτροπή αναφέρει σημαντικό επίπεδο σφάλματος στις δαπάνες της

Συνιστά βέλτιστη πρακτική η εκτίμηση των επισφαλών ποσών βάσει συνεκτικής μεθοδολογίας

Οι εκθέσεις που παρουσιάστηκαν για πρώτη φορά με τη μεταρρύθμιση Prodi εξακολουθούν να αποτελούν τη βάση της εσωτερικής πληροφόρησης της Επιτροπής

Συμπεράσματα και συστάσεις

Παράρτημα I | — | Το πλαίσιο GGPS και το πλαίσιο COSO 2013
Παράρτημα II | — | Βασικά στοιχεία επιλεγμένων πλαισίων πληροφόρησης στο επίπεδο του οργάνου
Παράρτημα III | — | Επισκόπηση ετήσιων εκθέσεων και λογαριασμών επιλεγμένων φορέων του δημόσιου τομέα

Απάντηση της Επιτροπής

Κατάλογος συντομογραφιών

ΑΟΕ: Ανώτατο Όργανο Ελέγχου

ΓΔ: Γενική Διεύθυνση

ΓΔ AGRI: Γενική Διεύθυνση Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης

ΓΔ BUDG: Γενική Διεύθυνση Προϋπολογισμού

ΓΔ DEVCO: Γενική Διεύθυνση Διεθνούς Συνεργασίας και Ανάπτυξης

ΓΔ DIGIT: Γενική Διεύθυνση Πληροφορικής

ΓΔ REGIO: Γενική Διεύθυνση Περιφερειακής Πολιτικής και Αστικής Ανάπτυξης

ΓΔ RTD: Γενική Διεύθυνση Έρευνας και Καινοτομίας

ΔΒΔ: Διαχείριση βάσει δραστηριοτήτων

ΔΛΠΔΤ: Διεθνή λογιστικά πρότυπα του δημόσιου τομέα

ΔΠΧΠ: Διεθνή πρότυπα χρηματοοικονομικής πληροφόρησης

ΕΕ: Ευρωπαϊκή Ένωση

ΕΕΔ: Ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων

ΕΕΣ: Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο

ΕΠΕ: Επιτροπή παρακολούθησης των ελέγχων

ΕΣΔ: Ετήσιο σχέδιο διαχείρισης

ΟΔΛΠ: Οργανισμός Διεθνών Λογιστικών Προτύπων

ΟΔΛΠΔΤ: Οργανισμός Διεθνών Λογιστικών Προτύπων του Δημόσιου Τομέα

ΟΟΣΑ: Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης

ΠΟ: Προπαρασκευαστική ομάδα

ΣΔ: Σχέδιο διαχείρισης

ΣΕ: Συγκεφαλαιωτική έκθεση

ΣΕΕ: Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση

ΣΛΕΕ: Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΣΣΠ: Στρατηγικός σχεδιασμός και προγραμματισμός

ΥΕΛΕ: Υπηρεσία εσωτερικού λογιστικού ελέγχου

CFS: Κεντρική οικονομική υπηρεσία

CIE: Επιτροπή ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων (Committee of Independent Experts)

CIPFA: The Chartered Institute of Public Finance & Accountancy (Αναγνωρισμένο Ινστιτούτο Δημόσιων Οικονομικών και Λογιστικής)

CONT: Επιτροπή Ελέγχου του Προϋπολογισμού

COSO: The Committee of Sponsoring Organisations of the Treadway Commission (Επιτροπή επιχορήγησης οργανισμών της Επιτροπής Treadway)

FEE: Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Ελεγκτικολογιστών (Fédération des Experts-comptables Européens)

FSD&A: «Οικονομικές καταστάσεις — Συζήτηση και ανάλυση» (Financial Statement Discussion and Analysis)

GAO: Υπηρεσία Λογοδοσίας της Κυβέρνησης των ΗΠΑ (Government Accountability Office)

GGPS: Χρηστή διακυβέρνηση στον δημόσιο τομέα (Good Governance in the Public Sector)

IFAC: Διεθνής Ομοσπονδία Λογιστών

IIA: Ινστιτούτο Εσωτερικών Ελεγκτών (Institute of Internal Auditors)

IPERIA: Νόμος περί εξάλειψης των αντικανονικών πληρωμών και βελτίωσης της ανάκτησης πληρωμών (Improper Payments Elimination and Recovery Improvement Act)

IRC: Διεθνές Συμβούλιο για τους Ενοποιημένους Απολογισμούς (Integrated Reporting Council)

ISSB: Διοικητικό συμβούλιο ασφάλειας των πληροφοριών (Information Security Steering Board)

OLAF: Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης

PIC: Δημόσιος εσωτερικός έλεγχος (Public Internal Control)

RPG: Κατευθυντήρια οδηγία ενδεδειγμένων πρακτικών

SG: Γενική Γραμματεία

Σύνοψη

I

Τον Μάρτιο του 2000, αμέσως μετά την παραίτηση της Επιτροπής Santer, και ανταποκρινόμενη στην έκθεση της επιτροπής ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων, η Επιτροπή εξέδωσε τη Λευκή Βίβλο με τίτλο «Η μεταρρύθμιση της Επιτροπής», η οποία αποσκοπούσε στον εκσυγχρονισμό της διακυβέρνησής της. Οι προτεινόμενες μεταρρυθμίσεις αφορούσαν τον καθορισμό προτεραιοτήτων και την κατανομή των πόρων, την αλλαγή της πολιτικής για τους ανθρώπινους πόρους, καθώς και την αναμόρφωση του συστήματος δημοσιονομικής διαχείρισης, ελέγχου και λογιστικής εξακρίβωσης. Η Λευκή Βίβλος και η έκθεση της επιτροπής ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων εξακολουθούν να επηρεάζουν μέχρι και σήμερα τη διαδικασία λήψης αποφάσεων και τη διακυβέρνηση στην Επιτροπή.

II

Η ανάγκη άριστων ρυθμίσεων διακυβέρνησης παραμένει επιτακτική. Όπως διευκρινίζεται σε πρόσφατο έγγραφο της Επιτροπής, ζούμε σε μια εποχή που ασκούνται έντονες πιέσεις στα δημόσια οικονομικά σε όλα τα επίπεδα στο εσωτερικό της ΕΕ. Υπό αυτές τις συνθήκες, η εφαρμογή υπερσύγχρονων πλαισίων και προτύπων στον δημόσιο τομέα είναι υψίστης σημασίας¹. Η χρηστή διακυβέρνηση δεν αφορά μόνο την ανάπτυξη σχέσεων· αφορά επίσης την επίτευξη αποτελεσμάτων και τον εφοδιασμό των υπεύθυνων λήψης αποφάσεων με τα κατάλληλα εργαλεία για την επιτέλεση του έργου τους. Θα πρέπει να ενθαρρύνει την αποτελεσματική χρήση των πόρων, να ενισχύει τη λογοδοσία για τη διαχείριση των διαθέσιμων πόρων, να προάγει τον αυστηρό έλεγχο και να βελτιώνει την οργανωτική ηγεσία, διαχείριση και εποπτεία. Υπό την προϋπόθεση επίτευξης των στόχων αυτών, η χρηστή διακυβέρνηση θα είναι σε θέση να διασφαλίζει αποτελεσματικότερες παρεμβάσεις².

III

Οι κανόνες και οι δομές που θεσπίστηκαν από την Επιτροπή αντανακλούσαν μεν σε μεγάλο βαθμό τις βέλτιστες πρακτικές εκείνης της εποχής, ωστόσο οι βέλτιστες πρακτικές δεν έπαυσαν να εξελίσσονται. Ως εκ τούτου, εξετάσαμε τις υφιστάμενες ρυθμίσεις διακυβέρνησης στην Επιτροπή, εστιάζοντας στη δημοσιονομική διαχείριση, τον έλεγχο και τη λογιστική εξακρίβωση, προκειμένου να διαπιστώσουμε κατά πόσον εναρμονίζονται με τις βέλτιστες πρακτικές και εάν εξακολουθούν να ανταποκρίνονται στις ανάγκες του συγκεκριμένου θεσμικού οργάνου.

IV

Οι βέλτιστες πρακτικές συνεχίζουν να εξελίσσονται από το 2000 που θεσπίστηκαν οι μεταρρυθμίσεις. Παρ’ ότι έχουν αναληφθεί δράσεις³, καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι σε αρκετούς τομείς η Επιτροπή είτε αποκλίνει από τις βέλτιστες πρακτικές, όπως αυτές καθορίζονται σε πρότυπα ή εφαρμόζονται από διεθνείς και δημόσιους φορείς που επιλέξαμε ως φορείς αναφοράς, είτε δεν ευθυγραμμίζεται πλήρως.

V

Η διάκριση μεταξύ της «πολιτικής ευθύνης των Επιτρόπων» και της επιχειρησιακής ευθύνης των γενικών διευθυντών σημαίνει ότι δεν καθίσταται πάντοτε σαφές εάν η «πολιτική ευθύνη» συμπεριλαμβάνει την ευθύνη για τις Γενικές Διευθύνσεις ή εάν διαφοροποιείται από αυτήν. Πρόσφατες οργανωτικές μεταρρυθμίσεις αρχίζουν να διαλαμβάνουν ορισμένους από τους κινδύνους που ενέχει η νοοτροπία «περιχαράκωσης». Ωστόσο, για να είναι η Επιτροπή σε θέση να συνεχίσει να αντιμετωπίζει βασικούς κινδύνους, θα πρέπει να ενισχύσει περαιτέρω τη δομή διακυβέρνησης σε ολόκληρο το θεσμικό όργανο.

VI

Η υπηρεσία εσωτερικού λογιστικού ελέγχου εστιάζει τις προσπάθειές της στα συστήματα εσωτερικού ελέγχου της Επιτροπής. Τα τελευταία χρόνια, και ειδικά όσον αφορά ζητήματα διακυβέρνησης σε επίπεδο θεσμικού οργάνου, το πεδίο που κάλυψε η ΥΕΛΕ έχει συμπεριλάβει και την ασφάλεια των πληροφοριών του οργάνου. Οι δαπάνες που πραγματοποιούνται εκτός Επιτροπής —για τις οποίες αρμόδια είναι η ίδια— αποτελούν ευθύνη των διευθύνσεων και των μονάδων ελέγχου στις Γενικές Διευθύνσεις που διαχειρίζονται δαπάνες. Αυτό έχει αντίκτυπο στις πληροφορίες που διαβιβάζονται στην ελεγκτική επιτροπή της Επιτροπής. Ο ρόλος της επιτροπής παρακολούθησης των ελέγχων (και η συμμετοχή ανεξάρτητων, εξωτερικών μελών) είναι πιο περιορισμένος από τον ρόλο των ελεγκτικών επιτροπών στους διεθνείς οργανισμούς που επιλέξαμε ως σημεία αναφοράς.

VII

Η Επιτροπή ξεκίνησε προσφάτως να συνοδεύει τους λογαριασμούς με μη χρηματοοικονομικές πληροφορίες. Εντούτοις, παρά τις πρόσφατες βελτιώσεις, οι μη χρηματοοικονομικές πληροφορίες που συνοδεύουν τους λογαριασμούς εξακολουθούν να είναι πιο περιορισμένες από εκείνες που αναφέρουν οι οργανισμοί αναφοράς που επιλέξαμε για βέλτιστες πρακτικές.

VIII

Συνιστούμε στην Επιτροπή:

οόταν αποφασίζει να μην ακολουθήσει κάποια βέλτιστη πρακτική, να διευκρινίζει, όπως απαιτείται από τις ευρωπαϊκές οντότητες δημοσίου συμφέροντος, τους λόγους για τους οποίους λαμβάνει την απόφαση αυτή·

ονα καλέσει την ΥΕΛΕ να διενεργεί περισσότερες ελεγκτικές εργασίες για ζητήματα διακυβέρνησης υψηλού επιπέδου·

ονα ολοκληρώσει τη διαδικασία της ευθυγράμμισης του πλαισίου εσωτερικού ελέγχου της με τις αρχές του πλαισίου COSO 2013·

ονα προωθήσει περαιτέρω τη δημοσίευση των ετήσιων λογαριασμών·

ονα συγκεντρώσει τις πληροφορίες που περιλαμβάνονται ήδη σε διάφορες εκθέσεις προκειμένου να συνθέσει μια ενιαία έκθεση ή δέσμη εκθέσεων λογοδοσίας, η οποία, πέραν από τους λογαριασμούς, θα περικλείει επίσης:

—δήλωση διακυβέρνησης,

—έκθεση του Προέδρου,

—εξέταση των επιχειρησιακών και στρατηγικών κινδύνων,

—έκθεση μη χρηματοοικονομικών επιδόσεων,

—πληροφορίες σχετικά με τις δραστηριότητες κατά τη διάρκεια του έτους και την επίτευξη των στόχων πολιτικής,

—έκθεση σχετικά με τον ρόλο και τα συμπεράσματα της ελεγκτικής επιτροπής και

—δήλωση μεσοπρόθεσμης και μακροπρόθεσμης δημοσιονομικής βιωσιμότητας, μαζί με συνδέσμους, εφόσον ενδείκνυται, προς πληροφορίες που περιλαμβάνονται σε άλλες εκθέσεις·

ονα θέτει την εν λόγω ενιαία έκθεση ή δέσμη εκθέσεων λογοδοσίας στη διάθεση του ελεγκτή που διενεργεί έλεγχο των λογαριασμών και εξακριβώνει τη συνέπεια των λοιπών πληροφοριών που παρουσιάζονται στη δέσμη εγγράφων με τα λογιστικά στοιχεία·

ονα δημοσιεύει στο πλαίσιο των ετήσιων λογαριασμών ή των συνοδευτικών πληροφοριών το εκτιμώμενο επίπεδο σφάλματος βάσει συνεκτικής μεθοδολογίας·

ονα επικαιροποιεί και να δημοσιοποιεί τις οικείες ρυθμίσεις διακυβέρνησης σε τακτική βάση και να επεξηγεί την επιλογή της όσον αφορά τις δομές και τις διαδικασίες σε συνάρτηση με το πλαίσιο που επιλέγει· και

ονα μετατρέψει την επιτροπή παρακολούθησης των ελέγχων σε ελεγκτική επιτροπή, με πλειοψηφική συμμετοχή ανεξάρτητων, εξωτερικών μελών, και να διευρύνει την εντολή της ώστε να καλύπτει τη διαχείριση κινδύνων, τη χρηματοοικονομική πληροφόρηση, καθώς και τις εργασίες και τα αποτελέσματα των μονάδων εκ των υστέρων επαλήθευσης και των ελεγκτικών διευθύνσεων.

1Ευρωπαϊκή Επιτροπή: σύστημα δημόσιου εσωτερικού ελέγχου: http://ec.europa.eu/budget/pic/index_en.cfm.

2Βλέπε Chartered Institute of Public Finance and Accountancy (CIPFA)/International Federation of Accountants (IFAC), «International Framework: Good Governance in the Public Sector» (Διεθνές πλαίσιο: χρηστή διακυβέρνηση στον δημόσιο τομέα), 2014, σ. 6.

3Μεταξύ άλλων, η δημοσίευση —παράλληλα με τους λογαριασμούς της ΕΕ σε δεδουλευμένη βάση— του εγγράφου «Οικονομικές καταστάσεις — Συζήτηση και ανάλυση», η υποβολή πληροφοριακών στοιχείων για τις επιδόσεις (τα οποία από το 2015 υποβάλλονται μαζί με τα στοιχεία για τη διαχείριση στο πλαίσιο της ετήσιας έκθεσης διαχείρισης και επιδόσεων) και η μετάβαση στο επικαιροποιημένο πλαίσιο 2013 COSO Internal Control – Integrated Framework.

Εισαγωγή

Η εξασφάλιση ορθής διακυβέρνησης αποτελεί προτεραιότητα στους φορείς του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα

01

Μια σειρά χρεοκοπιών εταιρειών κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ’90 έφερε στο προσκήνιο του δημόσιου βίου το ζήτημα της εταιρικής διακυβέρνησης, και ανέδειξε σε καίρια προτεραιότητα πολιτικής τη βελτίωση των ρυθμίσεων διακυβέρνησης στον ιδιωτικό τομέα. Κατά κανόνα, οι εν λόγω χρεοκοπίες αφορούσαν περιπτώσεις στις οποίες οι πλήρεις διαστάσεις ενός κινδύνου ή μιας παράτυπης συμπεριφοράς είτε δεν ήταν γνωστές στα μέλη του διευθύνοντος οργάνου είτε ήταν γνωστές μόνο σε έναν μικρό αριθμό πλειοψηφούντων (συνήθως εκτελεστικών) μελών του διοικητικού συμβουλίου. Οι ανησυχίες σχετικά με τις χρεοκοπίες εταιρειών στον ιδιωτικό τομέα οδήγησαν σε τροποποιήσεις της νομοθεσίας της ΕΕ, σύμφωνα με τις οποίες όλες οι οντότητες δημοσίου συμφέροντος⁴ οφείλουν πλέον να τηρούν έναν κώδικα διακυβέρνησης⁵ και να το επιβεβαιώνουν ρητώς στην ετήσια έκθεση και στις οικονομικές καταστάσεις που δημοσιοποιούν.

02

Η τάση για θέσπιση ρυθμίσεων χρηστής διακυβέρνησης επεκτάθηκε και στον δημόσιο τομέα. Το έγγραφο των CIPFA/IFAC με τίτλο «Good governance in the Public Sector»⁶ (GGPS) (Χρηστή διακυβέρνηση στον δημόσιο τομέα) αποτελεί προϊόν του πρόσφατου προβληματισμού γύρω από αυτό το θέμα, όπως και η πρωτοβουλία PIC⁷ υπό την καθοδήγηση της ΕΕ, με έμφαση στις κατάλληλες ρυθμίσεις διακυβέρνησης και ελέγχου για τις χώρες που επιδιώκουν να προσχωρήσουν στην ΕΕ.

03

Η χρηστή διακυβέρνηση (βλέπε πλαίσιο 1) δεν αφορά μόνο την ανάπτυξη σχέσεων· αφορά επίσης την επίτευξη αποτελεσμάτων και τον εφοδιασμό των υπεύθυνων λήψης αποφάσεων με τα κατάλληλα εργαλεία για την επιτέλεση του έργου τους.

Πλαίσιο 1

Χρηστή διακυβέρνηση

Η χρηστή διακυβέρνηση στον δημόσιο τομέα ενθαρρύνει την καλύτερα τεκμηριωμένη λήψη αποφάσεων και την αποδοτική χρήση των πόρων, ενώ ενισχύει παράλληλα τη λογοδοσία για τη διαχείριση των εν λόγω πόρων. Η χρηστή διακυβέρνηση χαρακτηρίζεται από αυστηρό έλεγχο, ο οποίος ασκεί σημαντικές πιέσεις για τη βελτίωση των επιδόσεων του δημόσιου τομέα και την καταπολέμηση της διαφθοράς. Η χρηστή διακυβέρνηση μπορεί να βελτιώσει την οργανωτική ηγεσία, τη διαχείριση και την εποπτεία, διασφαλίζοντας κατά τον τρόπο αυτό αποτελεσματικότερες παρεμβάσεις και, εντέλει, καλύτερα αποτελέσματα.⁸

04

Οι ανησυχίες σχετικά με τη διακυβέρνηση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή κορυφώθηκαν το 1999 με την παραίτηση της Επιτροπής Santer, και ειδικότερα με την έκθεση της επιτροπής ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων, η οποία διορίστηκε από το Κοινοβούλιο με σκοπό να διερευνηθούν τα προβλήματα που οδήγησαν στην εν λόγω παραίτηση και να διατυπωθούν συστάσεις σχετικά με την πορεία που έπρεπε να ακολουθηθεί στο μέλλον. Η δυσαρέσκεια που εξέφρασε η επιτροπή ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων για το γεγονός ότι δεν μπορούσε να βρει ούτε έναν που να είναι «διατεθειμένος να αναλάβει την ευθύνη» βρίσκεται στο επίκεντρο της κριτικής που άσκησε ως προς τη διακυβέρνηση στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (βλέπε πλαίσιο 2). Τα γεγονότα αυτά, σε συνδυασμό με την έκθεση της επιτροπής ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων, οδήγησαν την Επιτροπή Prodi να συμφωνήσει το 2000 επί της θέσπισης μιας ολοκληρωμένης δέσμης μεταρρυθμίσεων με σκοπό τον εκσυγχρονισμό της διακυβέρνησης της Επιτροπής (η «μεταρρύθμιση Prodi»). Η Λευκή Βίβλος, η παραίτηση της Επιτροπής και η έκθεση της επιτροπής ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων εξακολουθούν να επηρεάζουν μέχρι και σήμερα τη διαδικασία λήψης αποφάσεων στην Επιτροπή.

Πλαίσιο 2

Πλαίσια διακυβέρνησης και λογοδοσίας

Σύμφωνα με το έγγραφο «Good Governance in the Public Sector» (Χρηστή διακυβέρνηση στον δημόσιο τομέα), η διακυβέρνηση περιλαμβάνει τις ρυθμίσεις που εφαρμόζονται ούτως ώστε να διασφαλίζεται ο προσδιορισμός, καθώς και η επίτευξη των επιδιωκόμενων αποτελεσμάτων για τους ενδιαφερόμενους.

Σύμφωνα με τις αρχές του πλαισίου COSO 2013⁹, το διευθύνον όργανο χαρακτηρίζεται από ανεξαρτησία έναντι της διοίκησης και ασκεί καθήκοντα εποπτείας όσον αφορά την ανάπτυξη και τη διεξαγωγή εσωτερικών ελέγχων¹⁰ (βλέπε πλαίσιο 10).

Η λογοδοσία αποτελεί βασικό στοιχείο της διακυβέρνησης, ιδίως στον δημόσιο τομέα. Σύμφωνα με τον ορισμό της IFAC, πρόκειται για τη διαδικασία μέσω της οποίας οι οντότητες του δημόσιου τομέα, και τα φυσικά πρόσωπα που συμμετέχουν σε αυτές, φέρουν ευθύνη για τις αποφάσεις και τις πράξεις τους, συμπεριλαμβανομένης της διαχείρισης εκ μέρους τους των δημόσιων κονδυλίων και όλων των πτυχών των επιδόσεών τους, και υποβάλλουν εαυτόν στη διενέργεια ενδεδειγμένου εξωτερικού ελέγχου. Εξασφαλίζεται δε από όλα τα μέρη που έχουν σαφή επίγνωση των εν λόγω ευθυνών και στα οποία ανατίθενται σαφώς ορισμένοι ρόλοι στο πλαίσιο μιας αποδοτικής δομής. Στην πραγματικότητα, η λογοδοσία αποτελεί την υποχρέωση απολογισμού σε σχέση με την ανατεθείσα ευθύνη¹¹.

Η Επιτροπή συμμετέχει στην προώθηση της χρηστής διακυβέρνησης στα κράτη μέλη της ΕΕ μέσω του δικτύου PIC. Έχει υπογραμμίσει μάλιστα τη σημασία του ορθού ελέγχου και της χρήσης προτύπων βέλτιστων πρακτικών. Σύμφωνα με την ίδια, ζούμε σε μια εποχή που ασκούνται έντονες πιέσεις στα δημόσια οικονομικά σε όλα τα επίπεδα στο εσωτερικό της ΕΕ. Περισσότερο από κάθε άλλη φορά οι φορολογούμενοι σε κάθε κράτος μέλος προσδοκούν τη βέλτιστη δυνατή αξιοποίηση των χρημάτων τους, και ο δημόσιος τομέας θεωρείται υπόλογος για τη χρηστή και αποδοτική διαχείριση των κονδυλίων που τίθενται στη διάθεσή του. Ο δημόσιος τομέας πρέπει να αποδεικνύει ότι οι πόροι δαπανώνται κατά τρόπο αποδοτικό και ότι οι εκροές και τα επακόλουθα είναι αποτελεσματικά. Υπό αυτές τις συνθήκες, η εφαρμογή υπερσύγχρονων πλαισίων και προτύπων στον δημόσιο τομέα είναι υψίστης σημασίας.¹²

Πρόκειται για παραδείγματα βέλτιστων πρακτικών που αντλούνται από αντίστοιχους κώδικες και έγγραφα καθοδήγησης. Σε όλο το κείμενο της παρούσας έκθεσης χρησιμοποιείται το σύμβολο για την επισήμανση των πλαισίων στα οποία παρουσιάζονται τα εν λόγω παραδείγματα.

05

Το πρόγραμμα μεταρρύθμισης της Επιτροπής βασιζόταν στους ακόλουθους τρεις πυλώνες: μεταρρυθμίσεις όσον αφορά τον καθορισμό προτεραιοτήτων και την κατάρτιση του προϋπολογισμού, εκσυγχρονισμός της πολιτικής για τους ανθρώπινους πόρους και βελτιώσεις στον έλεγχο, τη δημοσιονομική διαχείριση και τη λογιστική εξακρίβωση (γράφημα 1). Σύμφωνα με την Επιτροπή, μια περίοδος «αλλαγής νοοτροπίας» πρέπει να διαπνέεται από πέντε βασικές αρχές: την ανεξαρτησία της Επιτροπής, την υπευθυνότητα, τη λογοδοσία, την αποδοτικότητα όσον αφορά την επίτευξη αποτελεσμάτων και τη διαφάνεια.

Γράφημα 1

Οι τρεις πυλώνες της μεταρρύθμισης Prodi (Λευκή Βίβλος)

Πηγή: Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο (ΕΕΣ) βάσει στοιχείων του εγγράφου COM(2000) 200 τελικό/2 «Η μεταρρύθμιση της Επιτροπής – Λευκή Βίβλος – Μέρος I».

06

Ο πρώτος πυλώνας της μεταρρύθμισης εισήγαγε νέα εργαλεία σχεδιασμού και παρακολούθησης για κάθε υπηρεσία της Επιτροπής (σχέδια διαχείρισης και ετήσιες εκθέσεις δραστηριοτήτων). Ο τρίτος πυλώνας (πλαίσιο 3) απλούστευσε τους κανόνες για την έγκριση δαπανών. Ένα ζήτημα που αποτέλεσε αντικείμενο έντονης συζήτησης ήταν ο ενδεδειγμένος τρόπος διαχείρισης και συνδυασμού των διαφόρων αρμοδιοτήτων στο εσωτερικό της Επιτροπής. Οι βασικοί ρόλοι αφορούσαν τα καθήκοντα της Επιτροπής ως Σώματος, των επιμέρους Επιτρόπων, του δημοσιονομικού ελεγκτή και των Γενικών Διευθύνσεων (ΓΔ) (και των γενικών διευθυντών που είναι επιφορτισμένοι με καθήκοντα διοικητικού προϊσταμένου σε κάθε ΓΔ).

Πλαίσιο 3

Τρίτος πυλώνας της μεταρρύθμισης Prodi: εκσυγχρονισμός του συστήματος δημοσιονομικής διαχείρισης, ελέγχου και λογιστικής εξακρίβωσης¹³

Αναμόρφωση του συστήματος δημοσιονομικής διαχείρισης, ελέγχου και λογιστικής εξακρίβωσης σύμφωνα με τις βέλτιστες πρακτικές:

ομεταβίβαση της ευθύνης για τον έλεγχο των δαπανών από τον δημοσιονομικό ελεγκτή στις ΓΔ·

οδήλωση εκάστου γενικού διευθυντή στην ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων ότι έχουν καθιερωθεί ενδεδειγμένοι εσωτερικοί έλεγχοι και ότι οι πόροι χρησιμοποιήθηκαν για τους σκοπούς που προορίζονταν·

οδημιουργία μονάδων οικονομικών ζητημάτων εντός των ΓΔ για την παροχή συμβουλών και αρωγής στις επιχειρησιακές διοικητικές μονάδες·

οδημιουργία κεντρικής οικονομικής υπηρεσίας για την παροχή συμβουλών στα επιχειρησιακά τμήματα·

οσύσταση υπηρεσίας εσωτερικού λογιστικού ελέγχου, υπαγόμενης στον αρμόδιο για τη μεταρρύθμιση Αντιπρόεδρο, με σκοπό να υποβοηθά την ιεραρχία της Επιτροπής στον τομέα της διαχείρισης·

οσυγκρότηση, εντός εκάστης ΓΔ, εξειδικευμένου «κλιμακίου λογιστικού ελέγχου», υπαγόμενου απευθείας στον γενικό διευθυντή·

οσύσταση επιτροπής παρακολούθησης των ελέγχων (ΕΠΕ) για την παρακολούθηση των διεργασιών ελέγχου της Επιτροπής, της υλοποίησης των συστάσεων κατά τις λογιστικές εξακριβώσεις και της ποιότητας της εργασίας λογιστικών εξακριβώσεων·

Προσδιορισμός αρμοδιοτήτων των διατακτών και των υπευθύνων τομέων:

οκατάρτιση απλουστευμένων και εύκολα προσβάσιμων κανόνων που να ορίζουν τις αρμοδιότητες των υπαλλήλων οι οποίοι είναι επιφορτισμένοι με καίρια δημοσιονομικά καθήκοντα.

07

Μια περαιτέρω μεταρρύθμιση, η οποία δεν αποτελούσε μέρος της Λευκής Βίβλου, αλλά ήρθε στο προσκήνιο κατά τη συζήτηση της πρότασης της Επιτροπής για την αναδιατύπωση του δημοσιονομικού κανονισμού, ήταν η μετατροπή της βάσης για την κατάρτιση των λογαριασμών της ΕΕ. Υπό την πίεση του Συμβουλίου, η Επιτροπή ανέλαβε να φέρει εις πέρας το δύσκολο εγχείρημα να έχει δημιουργήσει μέχρι το 2005 ένα σύστημα λογιστικής σε δεδουλευμένη βάση βάσει διεθνών προτύπων¹⁴.

08

Η Επιτροπή προέβη άμεσα στις απαιτούμενες ενέργειες για την υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων Prodi: η ΕΠΕ συνεδρίασε τον Δεκέμβριο του 2000 (βλέπε σημείο 27)· την επομένη διορίστηκε προϊστάμενος εσωτερικού λογιστικού ελέγχου υπό καθεστώς εξωτερικής πρόσληψης· ο νέος δημοσιονομικός κανονισμός εγκρίθηκε στις 25 Ιουνίου 2002 και ο νέος κανονισμός υπηρεσιακής κατάστασης στις 22 Μαρτίου 2004. Το 2005 η Επιτροπή κατήρτισε την πρώτη σειρά ετήσιων λογαριασμών σύμφωνα με τη λογιστική σε δεδουλευμένη βάση, κατ’ εφαρμογή των ΔΛΠΔΤ¹⁵.

09

Στην έκθεση προόδου σχετικά με τη μεταρρύθμιση της Επιτροπής που κατήρτισε τον Δεκέμβριο του 2005 η Επιτροπή έκρινε ότι εξακολουθούσαν να έχουν ισχύ οι βασικές αρχές στις οποίες στηρίχθηκαν τα μέτρα της μεταρρύθμισης και ότι η Επιτροπή ήταν αποφασισμένη να «βασιστεί στα επιτεύγματά της και να διασφαλίσει ότι οι πόροι της, τόσο οι χρηματοοικονομικοί όσο και οι ανθρώπινοι, θα χρησιμοποιούνται αποτελεσματικά και αποδοτικά με τρόπο ανοιχτό και διαφανή, ώστε να διευκολύνουν τον έλεγχο και να ενισχύουν την πίστη των πολιτών στην Ευρώπη»¹⁶.

10

Έκτοτε έχουν παρέλθει περισσότερα από δέκα έτη. Οι κανόνες και οι δομές που θεσπίστηκαν από την Επιτροπή αντανακλούσαν μεν σε μεγάλο βαθμό τις βέλτιστες πρακτικές εκείνης της εποχής, ωστόσο οι κανόνες διακυβέρνησης τόσο του ιδιωτικού όσο και του δημόσιου τομέα συνέχισαν να εξελίσσονται. Τα μέλη της Επιτροπής χρειάζονται αποτελεσματικά εργαλεία για την εκτέλεση του συνόλου των αρμοδιοτήτων τους στον τομέα της διαχείρισης του προϋπολογισμού της ΕΕ.

4Όπως εταιρείες εισηγμένες σε χρηματιστήριο (οδηγία 2004/39/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 21ης Απριλίου 2004, για τις αγορές χρηματοπιστωτικών μέσων, για την τροποποίηση των οδηγιών 85/611/ΕΟΚ και 93/6/ΕΟΚ του Συμβουλίου και της οδηγίας 2000/12/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και για την κατάργηση της οδηγίας 93/22/ΕΟΚ του Συμβουλίου (ΕΕ L 145 της 30.4.2004., σ. 1)).

5Οδηγία 2013/34/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 2014, σχετικά με τις ετήσιες οικονομικές καταστάσεις, τις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις και συναφείς εκθέσεις επιχειρήσεων ορισμένων μορφών (EE L 182 της 29.6.2013, σ. 19) (όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 2014/95/ΕΕ (ΕΕ L 330 της 15.11.2014, σ. 1)) (λογιστική οδηγία).

6Chartered Institute of Public Finance and Accountancy (CIPFA) / International Federation of Accountants (IFAC), «International Framework: Good Governance in the Public Sector», 2014.

7Ο δημόσιος εσωτερικός έλεγχος (Public Internal Control) είναι μια πλατφόρμα ανταλλαγής πληροφοριών και ορθών πρακτικών μεταξύ των δημόσιων διοικήσεων στην ΕΕ.

8Chartered Institute of Public Finance and Accountancy (CIPFA) / International Federation of Accountants (IFAC), «International Framework: Good Governance in the Public Sector», 2014, σ. 6.

9Committee of Sponsoring Organisations of the Treadway Commission (COSO), Internal Control – Integrated Framework, 2013.

10Πηγή: Internal Control – Integrated Framework, Executive Summary, © Committee of Sponsoring Organisations of the Treadway Commission (COSO).

11Επιτροπή δημόσιου τομέα της IFAC, «Governance in the Public Sector: A Governing Body Perspective» (Διακυβέρνηση στον δημόσιο τομέα: η προοπτική ενός διευθύνοντος οργάνου), 2001, σ. 12.

12Ευρωπαϊκή Επιτροπή: σύστημα δημόσιου εσωτερικού ελέγχου: http://ec.europa.eu/budget/pic/index_en.cfm.

13Πηγή: ΕΕΣ βάσει στοιχείων του εγγράφου COM(2000) 200 τελικό/2.

14Το ΕΕΣ διατύπωνε σχετική σύσταση από το 1978. Βλέπε Eduardo Ruiz García, «The Role of the Court of Auditors in Modernising the Accounting System of the European Institutions» (Ο ρόλος του Ελεγκτικού Συνεδρίου στον εκσυγχρονισμό του λογιστικού συστήματος των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων) στο Revista Española de Control Externo, Μάιος 2013.

15Διεθνή λογιστικά πρότυπα του δημόσιου τομέα.

16COM(2005) 668 τελικό, της 21ης Δεκεμβρίου 2005, «Έκθεση προόδου σχετικά με τη μεταρρύθμιση της Επιτροπής — Μετά την εκπλήρωση της σχετικής εντολής».

Εμβέλεια και τρόπος προσέγγισης του ελέγχου

11

Το κεντρικό ερώτημα του ελέγχου που διενεργήσαμε, το οποίο και αποτέλεσε τον κύριο άξονα των εργασιών μας για την κατάρτιση της παρούσας έκθεσης, η οποία επικεντρώνεται στον έλεγχο, τη δημοσιονομική διαχείριση και τη λογιστική εξακρίβωση, ήταν το εξής:

Συμβαδίζουν οι ρυθμίσεις διακυβέρνησης της Επιτροπής με γενικώς αποδεκτές βέλτιστες¹⁷ πρακτικές, καθώς και με τις ανάγκες του εν λόγω θεσμικού οργάνου;

12

Ειδικότερα, εστιάσαμε στα ακόλουθα ζητήματα (βλέπε γράφημα 1 και πλαίσιο 3):

ομεταβολές στις δομές διακυβέρνησης και σύσταση της ΥΕΛΕ και της ΕΠΕ (σημεία 15 έως 31)·

οεναρμόνιση των εσωτερικών ελέγχων και της χρηματοοικονομικής πληροφόρησης με τα διεθνή πρότυπα (σημεία 32 έως 41)·

οπαροχή μη χρηματοοικονομικών πληροφοριών σε ενδιαφερόμενους εντός και εκτός του οργάνου (σημεία 42 έως 57).

13

Χρησιμοποιούμε ως βασικό σημείο αναφοράς το πλαίσιο GGPS (πλαίσιο 2). Συνεκτιμούμε επίσης την προγενέστερη μελέτη της Διεθνούς Ομοσπονδίας Λογιστών (IFAC) με τίτλο «Governance in the Public Sector: A Governing Body Perspective» (Διακυβέρνηση στον δημόσιο τομέα: από την οπτική γωνία του διευθύνοντος οργάνου) προκειμένου να γίνουν, συγκεκριμένα, κατανοητές οι βέλτιστες πρακτικές κατά την περίοδο της μεταρρύθμισης Prodi¹⁸. Βασική πηγή αναφοράς για τα μέτρα που έλαβε η Επιτροπή στον τομέα του εσωτερικού ελέγχου κατά την περίοδο της μεταρρύθμισης αποτέλεσε το πλαίσιο COSO (το οποίο επεξηγείται στα σημεία 32 έως 39). Η τελευταία αναθεώρηση του πλαισίου COSO (2013) βασίζεται σε αρχές και εντάσσει τη διεξαγωγή εσωτερικών ελέγχων στο πλαίσιο της χρηστής διακυβέρνησης. Αντιπαραβάλαμε διαγραμματικά το περιεχόμενο του πλαισίου GGPS έναντι του πλαισίου COSO 2013 (βλέπε παράρτημα Ι), ούτως ώστε να αποσαφηνίσουμε την ανάλυση στην οποία υποβάλαμε τις βέλτιστες πρακτικές στον τομέα της διακυβέρνησης. Λάβαμε επίσης υπόψη μας τις απαιτήσεις των οδηγιών της ΕΕ για τις οντότητες δημοσίου συμφέροντος και τις συστάσεις της Επιτροπής στον συγκεκριμένο τομέα¹⁹.

14

Ο έλεγχός μας συνίστατο στην εξέταση εγγράφων της Επιτροπής (Λευκή Βίβλος, εσωτερικές και εξωτερικές εκθέσεις) και εγγράφων σχετικών διεθνών οργανισμών (CIPFA, FEE, ΟΔΛΠ, IFAC, ΟΟΣΑ²⁰ κ.λπ.), πανεπιστημιακών φορέων κ.λπ. Επίσης, πραγματοποιήσαμε συναντήσεις με βασικούς παράγοντες της Επιτροπής, μεταξύ των οποίων μέλη της ΕΠΕ, καθώς και μέλη της προπαρασκευαστικής ομάδας της ΕΠΕ, της ΥΕΛΕ, της Γενικής Γραμματείας και της ΓΔ Προϋπολογισμού. Συζητήσαμε τις βέλτιστες πρακτικές με ειδική ομάδα εμπειρογνωμόνων από κορυφαίους διεθνείς οργανισμούς, ελεγκτές του δημόσιου τομέα, ανεξάρτητους ελεγκτές και πανεπιστημιακά ιδρύματα, καθώς και τη διαδικασία μεταρρύθμισης με πρόσωπα που διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στην εν λόγω διαδικασία. Επιπλέον, απευθύναμε έρευνα στα ανώτατα όργανα ελέγχου των κρατών μελών της ΕΕ σχετικά με τη διακυβέρνηση του δημόσιου τομέα στα αντίστοιχα πεδία δικαιοδοσίας τους. Τέλος, αντλήσαμε στοιχεία από τα αποτελέσματα των ελέγχων που έχουμε διενεργήσει και από τις εκθέσεις που έχουμε εκπονήσει από το 2001 και μετά.

17Με τον όρο «βέλτιστες πρακτικές» που χρησιμοποιούμε στην παρούσα έκθεση καλύπτουμε πρακτικές που έχουν περιγραφεί σε επιμέρους έγγραφα αναφοράς ως «βέλτιστες», «πρωτοποριακές» ή «ορθές».

18IFAC, «Governance in the Public Sector: A Governing Body Perspective» (Διακυβέρνηση στον δημόσιο τομέα: η οπτική γωνία ενός διευθύνοντος οργάνου), 2001.

19Λογιστική οδηγία (βλέπε υποσημείωση 4), σύσταση της Επιτροπής, της 9ης Απριλίου 2014, σχετικά με την ποιότητα της υποβολής εκθέσεων σχετικά με την εταιρική διακυβέρνηση («συμμόρφωση ή αιτιολόγηση») (ΕΕ L 109 της 12.4.2014, σ. 43). Οδηγία 2014/56/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Απριλίου 2014, για την τροποποίηση της οδηγίας 2006/43/ΕΚ για τους υποχρεωτικούς ελέγχους των ετήσιων και των ενοποιημένων λογαριασμών (ΕΕ L 158 της 27.5.2014, σ. 196) (οδηγία για τους υποχρεωτικούς ελέγχους) και κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 537/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Απριλίου 2014, σχετικά με ειδικές απαιτήσεις όσον αφορά τον υποχρεωτικό έλεγχο οντοτήτων δημοσίου συμφέροντος και την κατάργηση της απόφασης 2005/909/ΕΚ (ΕΕ L 158 της 27.5.2014, σ. 77).

20Βλέπε κατάλογο συντομογραφιών.

Παρατηρήσεις

Μεταβολές στις δομές διακυβέρνησης και σύσταση της υπηρεσίας εσωτερικού λογιστικού ελέγχου και της επιτροπής παρακολούθησης των ελέγχων

Η Επιτροπή κάνει διάκριση μεταξύ της δικής της πολιτικής ευθύνης και της ευθύνης των γενικών διευθυντών στον τομέα της διαχείρισης

15

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι το εκτελεστικό όργανο της ΕΕ. Το διευθύνον όργανο της Επιτροπής (βλέπε πλαίσιο 4) —το Σώμα των Επιτρόπων (Σώμα)— αποτελεί το όργανο λήψης των τελικών αποφάσεων της Επιτροπής. Σύμφωνα με τη Συνθήκη, η Επιτροπή φέρει συλλογική ευθύνη για την εκτέλεση του προϋπολογισμού. Ωστόσο, οι αρμοδιότητες της Επιτροπής εκτείνονται πέραν της εκτέλεσης του προϋπολογισμού. Στην πράξη, διαθέτει το «μονοπώλιο» όσον αφορά την υποβολή νομοθετικών προτάσεων της ΕΕ²¹, καταρτίζει κανόνες σχετικά με την εκτέλεση νομοθετικών πράξεων και διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην αστυνόμευση της επιβολής της νομοθεσίας της ΕΕ²².

16

Στους επιμέρους Επιτρόπους ανατίθενται αρμοδιότητες σε συγκεκριμένους τομείς πολιτικής. Αυτό σημαίνει ότι στην πλειονότητά τους οι Επίτροποι αναλαμβάνουν ηγετικό ρόλο σε επίπεδο μίας ή περισσότερων γενικών διευθύνσεων (ΓΔ)²³. Επικεφαλής των γενικών διευθύνσεων είναι οι γενικοί διευθυντές²⁴. Στην πράξη, η εξουσία που διαθέτει η Επιτροπή όσον αφορά την έγκριση των δαπανών της ΕΕ μεταβιβάζεται στους γενικούς διευθυντές (και υπό αυτήν ακριβώς την ιδιότητα αναφέρονται ως κύριοι διατάκτες).

Πλαίσιο 4

Διευθύνον όργανο

Ως διευθύνον όργανο νοείται το πρόσωπο (ή τα πρόσωπα) ή η ομάδα που φέρει την πρωταρχική ευθύνη για την εποπτεία του στρατηγικού προσανατολισμού, των πράξεων και της λογοδοσίας μιας οντότητας. Το διευθύνον όργανο αναλαμβάνει καίριο ηγετικό ρόλο όσον αφορά την εφαρμογή, την αξιολόγηση και τη βελτίωση της διακυβέρνησης μιας οντότητας.²⁵

17

Στην ανακοίνωση που εξέδωσε τον Νοέμβριο του 2014 σχετικά με τις μεθόδους εργασίας της Επιτροπής, ο Πρόεδρος Juncker τόνισε ότι οι Επίτροποι οφείλουν να αναλαμβάνουν πλήρως την πολιτική ευθύνη για τις εργασίες που εκτελούν οι υπηρεσίες της Επιτροπής οι οποίες λογοδοτούν σε αυτούς²⁶. Επίσης, οργάνωσε το Σώμα με απώτερο σκοπό να λειτουργεί ως ισχυρή ομάδα, η οποία θα διέπεται από πνεύμα συνεργασίας μεταξύ όλων των χαρτοφυλακίων ούτως ώστε να εξαλειφθούν οι νοοτροπίες περιχαράκωσης, μέσω της συνεργασίας στους τομείς στους οποίους μπορούν πραγματικά (ως Σώμα) να κάνουν τη διαφορά²⁷ (βλέπε γράφημα 2).

18

Από τη μεταρρύθμιση και μετά η Επιτροπή επικουρείται στο έργο της από διάφορες ομάδες διαχείρισης (γράφημα 3):

οΗ ομάδα καθοδήγησης ΔΒΔ²⁸ δημιουργήθηκε για τον συντονισμό των ζητημάτων πολιτικής και στρατηγικής που συνδέονται με τα τρία σκέλη της μεταρρύθμισης (στρατηγικός σχεδιασμός και προγραμματισμός, πολιτική σε θέματα προσωπικού, δημοσιονομική διαχείριση και έλεγχος). Από το 2015 καλύπτει επίσης ζητήματα διακυβέρνησης στον τομέα των ΤΠ για όλη την Επιτροπή. Υπό την προεδρία του Γενικού Γραμματέα, η εν λόγω ομάδα απαρτίζεται από τους γενικούς διευθυντές και από τα Γραφεία των Επιτρόπων²⁹ που είναι αρμόδια για τις κεντρικές υπηρεσίες.

οΗ ομάδα γενικών διευθυντών, η οποία συγκροτήθηκε για την υλοποίηση της μεταρρύθμισης, ασκεί επί του παρόντος εποπτεία επί του συντονισμού της εφαρμογής των πολιτικών και λειτουργεί ως φόρουμ για τη συζήτηση θεμάτων οριζόντιου ενδιαφέροντος.

οΗ ομάδα διευθυντών πόρων, η οποία συγκροτήθηκε με σκοπό να εξετάζει τα θέματα που αφορούν συγκεκριμένα την υλοποίηση της μεταρρύθμισης, είναι ένα συμβουλευτικό όργανο διευθυντών πόρων³⁰ που επιδιώκει να προάγει τη συνεκτική και βέλτιστη διαχείριση των πόρων της Επιτροπής και να εξασφαλίζει ότι συνεκτιμώνται οι ανάγκες των επιχειρησιακών υπηρεσιών. Λειτουργεί ως φόρουμ για τη συζήτηση και την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών μεταξύ οριζόντιων και επιχειρησιακών υπηρεσιών.

Γράφημα 2

Το Σώμα των Επιτρόπων την περίοδο μεταξύ Νοεμβρίου 2014 και Ιουνίου 2016¹

1Ο Επίτροπος Hill παραιτήθηκε στις 15 Ιουλίου 2016 και το χαρτοφυλάκιό του ανέλαβαν ο Αντιπρόεδρος Dombrovskis και ο Επίτροπος Moscovici.

Πηγή: ΕΕΣ, βάσει στοιχείων του παραρτήματος 3 του εγγράφου «Working Methods of the European Commission 2014-2019», C(2014) 9004.

Γράφημα 3

Ροή πληροφοριών εσωτερικού ελέγχου προς το Σώμα των Επιτρόπων

Πηγή: ΕΕΣ.

19

Η Γενική Γραμματεία είναι αρμόδια για διάφορες διαδικασίες στο επίπεδο του οργάνου, μεταξύ των οποίων η διαδικασία λήψης αποφάσεων, η διαχείριση εγγράφων, οι ρυθμίσεις σχετικά με την επιχειρησιακή συνέχεια, καθώς και ο στρατηγικός σχεδιασμός και προγραμματισμός. Διαχειρίζεται τη διαδικασία λήψης αποφάσεων στο επίπεδο του Σώματος των Επιτρόπων και παρέχει υποστήριξη στον Πρόεδρο και στους Αντιπροέδρους. Συντονίζει δραστηριότητες σε όλους τους τομείς πολιτικής και στις υπηρεσίες της Επιτροπής, ενεργεί ως δίαυλος επικοινωνίας της Επιτροπής και διαχειρίζεται τις σχέσεις της με τα λοιπά ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, τα εθνικά κοινοβούλια και τις μη κυβερνητικές οργανώσεις και οντότητες.

20

Μία από τις ανησυχίες της επιτροπής ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων ήταν να μην αφήσουν τους γενικούς διευθυντές στην τύχη τους³¹. Για τον λόγο αυτό συνέστησε τη δημιουργία της κεντρικής οικονομικής υπηρεσίας. Η υπηρεσία αυτή, η οποία υπάγεται στη ΓΔ Προϋπολογισμού, παρέχει υποστήριξη και συμβουλές σχετικά με τη δημοσιονομική διαχείριση, την ερμηνεία δημοσιονομικών κανόνων και νομοθεσίας, τον εσωτερικό έλεγχο και τη διαχείριση των κινδύνων.

21

Πριν τη μεταρρύθμιση ο δημοσιονομικός ελεγκτής της Επιτροπής ήταν υπεύθυνος για την έγκριση όλων των δαπανών. Ο ρόλος αυτός προκάλεσε επικρίσεις διότι οι ΓΔ έκριναν ότι η ευθύνη τους όσον αφορά τις δαπάνες της ΕΕ περιοριζόταν ουσιαστικά στην εξασφάλιση της έγκρισης (θεώρηση) από τον δημοσιονομικό ελεγκτή (βλέπε σημείο 4). Η Επιτροπή κατήργησε τη θέση του δημοσιονομικού ελεγκτή και μεταβίβασε την αρμοδιότητα των ελέγχων στις ΓΔ. Η μετάβαση από ένα σύστημα κεντρικής εκ των προτέρων έγκρισης προς ένα σύστημα αποκεντρωμένης ευθύνης, καθώς και η εκ των υστέρων λογοδοσία αποτελούσαν θεμελιώδη κεντρικά στοιχεία της μεταρρύθμισης. Τούτο συνεπάγεται όμως ότι δεν καθίσταται πάντοτε σαφές εάν η ευθύνη της Επιτροπής ως συνόλου περικλείει την ευθύνη για τις ενέργειες των γενικών διευθυντών της ή εάν διαφοροποιείται από την ευθύνη των γενικών διευθυντών της (βλέπε γράφημα 4).

Γράφημα 4

Λογοδοσία της Επιτροπής

1COM(2015) 377 final, της 23ης Ιουλίου 2015, «Ενοποιημένοι ετήσιοι λογαριασμοί της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το 2014», σ. 11. Οι οικείοι υπάλληλοι —συνήθως γενικοί διευθυντές και προϊστάμενοι υπηρεσιών— είναι γνωστοί και ως «κύριοι διατάκτες» ή «ΚΔ» ή εν συντομία, όπως εμφαίνεται και στο παρόν γράφημα, «διατάκτες».

2Για την Επιτροπή ο διατάκτης είναι το Σώμα των 28 Επιτρόπων. Το Σώμα αναθέτει μέσω ειδικών αποφάσεων καθήκοντα δημοσιονομικής διαχείρισης στους γενικούς διευθυντές, οι οποίοι καθίστανται επομένως «κύριοι διατάκτες». Οι γενικοί διευθυντές αναθέτουν εν συνεχεία καθήκοντα σε διευθυντές, προϊσταμένους και λοιπούς, που καθίστανται επομένως δευτερεύοντες διατάκτες, σύμφωνα με τα άρθρα 56, 65 και 66 του δημοσιονομικού κανονισμού.

3Ευρωπαϊκή Επιτροπή, «Human Resources Key Figures Staff Members» (Στατιστικά στοιχεία του προσωπικού της Επιτροπής, εξαιρουμένων των υπαλλήλων των εκτελεστικών οργανισμών), 2016.

Πηγή: ΕΕΣ, βάσει πληροφοριών και αριθμητικών στοιχείων της Επιτροπής.

22

Από νομικής άποψης ωστόσο η κατάσταση είναι σαφής. Σύμφωνα με τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (η Συνθήκη), η Επιτροπή φέρει συλλογική ευθύνη για την εκτέλεση του προϋπολογισμού³². Το στοιχείο αυτό αντανακλάται στον δημοσιονομικό κανονισμό, ο οποίος ορίζει ότι «κάθε όργανο ασκεί καθήκοντα διατάκτη»³³. Η Επιτροπή φέρει την εν λόγω ευθύνη παρά το γεγονός ότι τη μεταβιβάζει στους γενικούς διευθυντές (βλέπε πλαίσιο 5), και, ως εκ τούτου, ο διατάκτης (Επιτροπή) αναλαμβάνει εντέλει την ευθύνη για «την εκτέλεση των εσόδων και των δαπανών σύμφωνα με τις αρχές της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης και τη διασφάλιση της νομιμότητας και της κανονικότητάς τους»³⁴.

Πλαίσιο 5

Ευθύνη της Επιτροπής

Η επιτροπή ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων τόνισε το 1999 ότι ο πυρήνας κάθε εξουσίας στην Επιτροπή είναι το Σώμα των Επιτρόπων αυτό καθαυτό. Κατά συνέπεια, η ευθύνη για όλες τις δράσεις της διοίκησης πρέπει εντέλει να ανάγεται στους επιμέρους Επιτρόπους και, μέσω αυτών, στο Σώμα. Η αλυσίδα εξουσιοδότησης άρχεται στο επίπεδο της Επιτροπής μέσω του/της Επιτρόπου, ο οποίος / η οποία φέρει συνεπώς την τελική ευθύνη για όλα τα δημοσιονομικά θέματα, μεταξύ άλλων όσον αφορά τον εσωτερικό έλεγχο, και ως μέλος του Σώματος των Επιτρόπων.

Σε έγγραφο εργασίας της Επιτροπής Ελέγχου του Προϋπολογισμού (CONT) του 2007³⁵ σχετικά με τη «Διακυβέρνηση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή»³⁶ ασκήθηκε κριτική σε ορισμένα στοιχεία της μεταρρύθμισης. Επισημάνθηκε ειδικότερα ότι «η τύπου σιλό διάρθρωση της Επιτροπής —και η συναφής συγκέντρωση των πληροφοριών και της εξουσίας στο πλαίσιο των γενικών διευθύνσεων— θα έπρεπε να έχει καταστήσει σαφές σε όλους ότι δεν πρόκειται να υπάρξει οιασδήποτε μορφής σοβαρή διακυβέρνηση χωρίς λειτουργικές κατευθυντήριες γραμμές για την απόδοση λογαριασμών μεταξύ των συναφών υπηρεσιών εγκάρσια των γενικών διευθύνσεων. Αυτό δεν συνέβη. […] Το αντίτιμο της θεώρησης κάθε γενικής διεύθυνσης ως ανεξάρτητου φέουδου, με τους δικούς της ελεγκτές, τους δικούς της λογιστές, και τους δικούς της εσωτερικούς ελεγκτές, οι οποίοι αποδίδουν λογαριασμό στον γενικό διευθυντή, καταβάλλεται από το όργανο συνολικά και αντιβαίνει στη Συνθήκη, η οποία παρέχει στο Σώμα των Επιτρόπων συλλογική ευθύνη».

Σε όλο το κείμενο της παρούσας έκθεσης χρησιμοποιείται το σύμβολο για την επισήμανση των πλαισίων που περιλαμβάνουν παραδείγματα άσκησης πίεσης από το Κοινοβούλιο.

Η Επιτροπή κατήργησε τον ρόλο του δημοσιονομικού ελεγκτή και δημιούργησε ένα σύστημα εσωτερικού λογιστικού ελέγχου

23

Η κατάργηση του κεντρικού, ενεργούντα εκ των προτέρων, δημοσιονομικού ελεγκτή και η δημιουργία μιας «σύγχρονης υπηρεσίας εσωτερικού λογιστικού ελέγχου»³⁷ (βλέπε πλαίσιο 6) αποτέλεσε κύριο στοιχείο της μεταρρύθμισης Prodi. Η Επιτροπή συγκρότησε την υπηρεσία εσωτερικού λογιστικού ελέγχου (ΥΕΛΕ) τον Απρίλιο του 2001³⁸ (είχε διορίσει ήδη εσωτερικό ελεγκτή (βλέπε σημείο 8)). Ακολούθησαν εκτεταμένες συζητήσεις ως προς τη μορφή που θα έπρεπε να λάβει ο εσωτερικός λογιστικός έλεγχος (στο επίπεδο του θεσμικού οργάνου ή εντός εκάστης ΓΔ). Τελικά η Επιτροπή συγκρότησε εξειδικευμένα κλιμάκια εσωτερικού λογιστικού ελέγχου, καθένα από τα οποία υπάγονταν απευθείας σε έκαστο γενικό διευθυντή, καθώς και μια κεντρική υπηρεσία εσωτερικού λογιστικού ελέγχου. Το 2015 η Επιτροπή κατήργησε τα κλιμάκια εσωτερικού λογιστικού ελέγχου.

24

Οι ΓΔ που διαχειρίζονται υψηλά ποσά δαπανών εξακολουθούν να διαθέτουν μονάδες εκ των υστέρων επαλήθευσης και ελεγκτικές διευθύνσεις που εξετάζουν τις δαπάνες. Ενδεικτικά, υπάρχουν περίπου 180 υπάλληλοι σε οντότητες αυτού του είδους στη ΓΔ Διεθνούς Συνεργασίας και Ανάπτυξης, 130 στη ΓΔ Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης και 90 στη ΓΔ Περιφερειακής Πολιτικής και Αστικής Ανάπτυξης. Το 2016 η ΥΕΛΕ αριθμούσε 147 υπαλλήλους³⁹.

Πλαίσιο 6

Ρόλος του εσωτερικού λογιστικού ελέγχου στον δημόσιο τομέα

Ο ρόλος του εσωτερικού λογιστικού ελέγχου συνίσταται στην παροχή ανεξάρτητων, αντικειμενικών διασφαλίσεων, καθώς και συμβουλευτικών υπηρεσιών που έχουν σχεδιαστεί με σκοπό να προσδίδουν προστιθέμενη αξία στις πράξεις μιας οντότητας. Η δραστηριότητα του εσωτερικού λογιστικού ελέγχου διευκολύνει μια οντότητα στην εκπλήρωση των στόχων της με τη διαμόρφωση μιας συστηματικής, πειθαρχημένης προσέγγισης για την αξιολόγηση και τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της διακυβέρνησης, της διαχείρισης κινδύνων και των διαδικασιών ελέγχου. Οι επισκοπήσεις που διενεργούνται στο πλαίσιο των εσωτερικών λογιστικών ελέγχων μπορεί να καλύπτουν ευρύ φάσμα θεμάτων, συμπεριλαμβανομένων θεμάτων που αφορούν τη διασφάλιση βέλτιστης σχέσης κόστους–ωφέλειας και την πρόληψη και την ανίχνευση περιπτώσεων απάτης και διαφθοράς.⁴⁰

Ο ορισμός αυτός συνάδει με το πλαίσιο του Ινστιτούτου Εσωτερικών Ελεγκτών (IIA), σύμφωνα με το οποίο ο εσωτερικός έλεγχος συνίσταται στην παροχή ανεξάρτητης και αντικειμενικής διασφάλισης, καθώς και συμβουλών, που έχει σχεδιαστεί για να βελτιώνει τις εργασίες ενός οργανισμού και να τους προσδίδει προστιθέμενη αξία. Διευκολύνει έναν οργανισμό στην εκπλήρωση των στόχων του με τη διαμόρφωση μιας συστηματικής, πειθαρχημένης προσέγγισης για την αξιολόγηση και τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των διαδικασιών διαχείρισης κινδύνων, ελέγχου και διακυβέρνησης.

Αρχικά η υπηρεσία εσωτερικού λογιστικού ελέγχου έδινε μεγαλύτερη έμφαση σε ζητήματα διακυβέρνησης υψηλού επιπέδου σε επίπεδο οργάνου…

25

Οι ρυθμίσεις διακυβέρνησης αποτέλεσαν αντικείμενο έντονου ενδιαφέροντος για την Επιτροπή κατά την εφαρμογή της Λευκής Βίβλου. Επομένως, η ΥΕΛΕ έδινε αρχικά μεγαλύτερη έμφαση σε ζητήματα διακυβέρνησης υψηλού επιπέδου σε επίπεδο οργάνου⁴¹. Τα τελευταία έτη οι εργασίες της ΥΕΛΕ κάλυψαν τόσο ζητήματα που αφορούσαν διαδικασίες των επιμέρους ΓΔ όσο και ζητήματα διακυβέρνησης. Στα ζητήματα διακυβέρνησης σε επίπεδο οργάνου που έχει καλύψει τα τελευταία χρόνια έχει συμπεριληφθεί και η ασφάλεια των πληροφοριών του οργάνου (βλέπε πλαίσιο 7). Επισημαίνουμε μια σύσταση της ΥΕΛΕ⁴² σύμφωνα με την οποία τα κεντρικά μέτρα σε επίπεδο οργάνου διασφαλίζουν μια συνεκτική, αξιόπιστη, πλήρη και ολοκληρωμένη προσέγγιση σε επιχειρησιακό επίπεδο, καθώς και μια επισκόπηση των ζητημάτων που αφορούν ολόκληρη την Επιτροπή, όπως η πρόληψη και ο εντοπισμός περιπτώσεων απάτης. Έρευνα των ΓΔ που εκπονήθηκε από εξωτερικό αξιολογητή κατέδειξε ότι, παρά τον συνολικά υψηλό βαθμό αναγνώρισης του έργου της ΥΕΛΕ, ο βαθμός αναγνώρισής της ειδικά όσον αφορά τον αντίκτυπό της στη διακυβέρνηση του οργάνου ήταν σημαντικά χαμηλότερος.

Πλαίσιο 7

Ορισμένες σημαντικές συστάσεις της ΥΕΛΕ σχετικά με τη διακυβέρνηση δεν υλοποιήθηκαν

Στην ετήσια έκθεσή της για το 2006 η ΥΕΛΕ συνέστησε στην Επιτροπή να καταρτίσει ετήσια δήλωση διακυβέρνησης: «Για να επιτύχει την πλήρη ωρίμανση και για να καταστήσει γνωστή στους ενδιαφερόμενους τη δομή της διακυβέρνησής της και τις πλέον πρόσφατες εξελίξεις, η Επιτροπή θα πρέπει να προβεί σε περιγραφή της πολιτικής διακυβέρνησης που ακολουθεί και των πρακτικών της, κατά προτίμηση στο πλαίσιο της συγκεφαλαιωτικής έκθεσης που συνοψίζει τις ετήσιες εκθέσεις δραστηριότητας των ΓΔ, και να την δημοσιεύσει στην ιστοσελίδα της προβλέποντας την τακτική ενημέρωσή της»⁴³.

Οι ρυθμίσεις διακυβέρνησης της Επιτροπής δημοσιεύθηκαν τελευταία φορά το 2007 (βλέπε σημείο 45).

Στην ετήσια έκθεσή της για το 2009 η ΥΕΛΕ διατύπωσε σύσταση σύμφωνα με την οποία έκρινε αναγκαία την επισκόπηση των κοινών διαδικασιών στο επίπεδο του θεσμικού οργάνου: «Επισκόπηση της διαχείρισης κινδύνων — Είναι σκόπιμο να ενισχυθεί σε σημαντικό βαθμό ο ρόλος που διαδραματίζουν επί του παρόντος η Γενική Γραμματεία και η ΓΔ Προϋπολογισμού, ούτως ώστε να διασφαλιστεί η αποτελεσματική επισκόπηση της εφαρμογής της διαχείρισης κινδύνων στην Επιτροπή, να προαχθούν βέλτιστες πρακτικές όσον αφορά τη διαχείριση κινδύνων και να προσδιοριστούν οι κίνδυνοι στους οποίους είναι εκτεθειμένη η Επιτροπή συνολικά»⁴⁴.

Οι κεντρικές υπηρεσίες της Επιτροπής δεν έκαναν εξολοκλήρου δεκτή την εν λόγω σύσταση, διότι θεώρησαν ότι δεν συνάδει με την προσέγγιση της Επιτροπής σύμφωνα με την οποία η τελική ευθύνη βαρύνει τις Γενικές Διευθύνσεις⁴⁵.

Το 2015 η ΥΕΛΕ διεξήγαγε έλεγχο της διακυβέρνησης της ασφάλειας των πληροφοριών σε επίπεδο οργάνου. Υπέβαλε σε δοκιμασίες τη δομή διακυβέρνησης και τα εφαρμοζόμενα μέτρα ως προς την επάρκειά τους να εξασφαλίζουν ότι εφαρμόζονταν κατάλληλοι κανόνες ασφαλείας στα συστήματα και τις διαδικασίες πληροφόρησης της Επιτροπής.

Ανταποκρινόμενη στη σύσταση της ΥΕΛΕ, η Επιτροπή συγκρότησε το διοικητικό συμβούλιο ασφάλειας των πληροφοριών (ISSB) και τη νέα διεύθυνση ασφάλειας ΤΠ.

… ενώ τώρα εστιάζει περισσότερο στο πλαίσιο εσωτερικού ελέγχου της Επιτροπής

26

Ένας βασικός κίνδυνος για την Επιτροπή σχετίζεται με τη νομιμότητα και την κανονικότητα των δαπανών της. Αυτό που προκύπτει από τις εργασίες μας είναι ότι ο αντίκτυπος των σφαλμάτων νομιμότητας και κανονικότητας είναι ουσιώδης καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου μετά τη μεταρρύθμιση της Επιτροπής. Η ΥΕΛΕ εστιάζει τις προσπάθειές της στα συστήματα εσωτερικού ελέγχου της Επιτροπής. Μολονότι η εστίαση αυτή είναι κατανοητή λαμβανομένου υπόψη του σημαντικού έργου που επιτελούν άλλα όργανα (ελεγκτές στα κράτη μέλη, ελεγκτικές διευθύνσεις εντός των ΓΔ που διαχειρίζονται κονδύλια δαπανών, το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο), το περιορισμένο αυτό πεδίο κάλυψης επηρεάζει αναλόγως την γκάμα του υλικού που διαβιβάζεται στην ΕΠΕ. Η ΥΕΛΕ δεν καλύπτει πράξεις που πραγματοποιούνται εκτός της Επιτροπής· οι εργασίες αυτές εμπίπτουν στην αρμοδιότητα των μονάδων εκ των υστέρων επαλήθευσης, οι οποίες λειτουργούν εντός των ΓΔ που διαχειρίζονται δαπάνες (βλέπε σημείο 24). Οι διαπιστώσεις των εν λόγω μονάδων και διευθύνσεων δεν εξετάζονται από την ελεγκτική επιτροπή της Επιτροπής, δηλαδή την ΕΠΕ.

Σε ένα πρώτο βήμα της διαδικασίας μεταρρύθμισης η Επιτροπή προέβη στη συγκρότηση της επιτροπής παρακολούθησης των ελέγχων

27

Η ΕΠΕ πραγματοποίησε την πρώτη της συνεδρίαση τον Δεκέμβριο του 2000, και αποτελεί συνεπώς ένα από τα μακροβιότερα στοιχεία της αναμορφωμένης δομής διακυβέρνησης. Στη σύνθεση της ΕΠΕ συμμετείχαν αρχικά ο αρμόδιος Επίτροπος για τον προϋπολογισμό (προεδρεύων), ο αρμόδιος Αντιπρόεδρος για θέματα διοίκησης και μεταρρύθμισης και δύο ακόμη μέλη της Επιτροπής.

28

Η εξασφάλιση πλειοψηφικής συμμετοχής εξωτερικών, ανεξάρτητων μελών στην ελεγκτική επιτροπή συνιστά βέλτιστη πρακτική (βλέπε πλαίσιο 8). Η Επιτροπή διόρισε το πρώτο εξωτερικό μέλος της ΕΠΕ τον Μάιο του 2001 και ένα δεύτερο το 2004. Η σύνθεση αυτή παρουσίαζε το υψηλότερο ποσοστό συμμετοχής ανεξάρτητων, εξωτερικών μελών (δύο στα συνολικά έξι μέλη της ΕΠΕ). Το 2005 ο αριθμός των εσωτερικών μελών αυξήθηκε σε πέντε και το 2007 σε επτά, με αποτέλεσμα τη μείωση της αναλογίας των εξωτερικών μελών σε δύο από τα συνολικά εννέα μέλη. Κατά τον χρόνο του ελέγχου ίσχυε η ίδια σύνθεση. Ο πρώτος Αντιπρόεδρος της Επιτροπής προεδρεύει της σημερινής (2014-2019) ΕΠΕ και τρεις ακόμη Επίτροποι είναι μέλη της για τη συνολική θητεία της εν λόγω επιτροπής. Στη σύνθεση της ΕΠΕ θα συμμετάσχουν εκ περιτροπής για το υπόλοιπο ήμισυ της θητείας της άλλοι τρεις Επίτροποι. Μεταξύ των εσωτερικών μελών της ΕΠΕ παρατηρείται ισχυρή εκπροσώπηση των ΓΔ που διαχειρίζονται τα υψηλότερα ποσοστά δαπανών. Οι Επίτροποι μέλη της ΕΠΕ είναι αρμόδιοι για το 80 % περίπου των δαπανών του προϋπολογισμού της ΕΕ από την έναρξη της θητείας τους έως τον Ιούλιο του 2017 και για το 60 % περίπου των δαπανών του προϋπολογισμού της ΕΕ από τον Αύγουστο του 2017 έως τη λήξη της θητείας τους. Πέραν τούτου, ο καταστατικός χάρτης της ΕΠΕ περιλαμβάνει κανόνες προκειμένου να διασφαλίζεται περαιτέρω η ανεξαρτησία καθενός από τα μέλη της ΕΠΕ, βάσει των οποίων, οσάκις η ΕΠΕ εξετάζει έκθεση ελέγχου που αφορά τις υπηρεσίες ενός μέλους, το μέλος αυτό υποχρεούται να δηλώσει το συμφέρον του και να μην εκφράσει οποιαδήποτε γνώμη.

Πλαίσιο 8

Ελεγκτικές επιτροπές

Η σύσταση ελεγκτικής επιτροπής ή ισοδύναμης ομάδας ή ισοδύναμου κλιμακίου συνιστά βέλτιστη πρακτική. Η ελεγκτική επιτροπή παρέχει μία ακόμη πηγή διασφαλίσεων όσον αφορά τις ρυθμίσεις που έχει προβλέψει μια οντότητα για τη διαχείριση των κινδύνων, τη διατήρηση περιβάλλοντος αποτελεσματικού ελέγχου και την πληροφόρηση σχετικά με τις χρηματοοικονομικές και μη χρηματοοικονομικές επιδόσεις. Η αποτελεσματικότητα της επιτροπής εξαρτάται από τον βαθμό ανεξαρτησίας της έναντι του εκτελεστικού οργάνου. Μπορεί να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο:

οστη διευκόλυνση της βελτίωσης της επάρκειας και της αποτελεσματικότητας της διαχείρισης κινδύνων και των εσωτερικών ελέγχων·

οστην προώθηση των αρχών της χρηστής διακυβέρνησης και της εφαρμογής τους στη διαδικασία λήψης αποφάσεων·

οστην εποπτεία του εσωτερικού λογιστικού ελέγχου και στην υποστήριξη της ποιότητας των δραστηριοτήτων του, ιδίως με τη στήριξη της οργανωτικής ανεξαρτησίας·

οστην ενίσχυση της αντικειμενικότητας και της σημασίας των εξωτερικών ελέγχων και, συνακολούθως, της αποτελεσματικότητας της ελεγκτικής λειτουργίας·

οστην ευαισθητοποίηση όσον αφορά την ανάγκη χρηστής διαχείρισης κινδύνων και αυστηρού εσωτερικού ελέγχου, καθώς και την υλοποίηση των συστάσεων που διατυπώνονται στο πλαίσιο του εσωτερικού και του εξωτερικού λογιστικού ελέγχου· και

οστην παροχή συνδρομής στην οντότητα για την ενσωμάτωση των αξιών της δεοντολογικής διακυβέρνησης, συμπεριλαμβανομένων αποτελεσματικών ρυθμίσεων για την καταπολέμηση της απάτης και της διαφθοράς.

Για την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας μιας ελεγκτικής επιτροπής ενδείκνυται η πλειοψηφία των μελών της να είναι ανεξάρτητα μέλη του διευθύνοντος οργάνου. Είναι επίσης σημαντικό η ετήσια έκθεση μιας οντότητας του δημόσιου τομέα να περιέχει κατάλληλες πληροφορίες σχετικά με την εντολή, τις πράξεις, τις δραστηριότητες και τα αποτελέσματα της ελεγκτικής επιτροπής. ⁴⁶

29

Οι αρμοδιότητες της ΕΠΕ περιλαμβάνουν την παρακολούθηση της ποιότητας των εργασιών στο πλαίσιο του εσωτερικού ελέγχου και την εξασφάλιση ότι οι συστάσεις ελέγχου συνεκτιμώνται και υλοποιούνται δεόντως από τις ΓΔ και τις υπηρεσίες της Επιτροπής⁴⁷. Πριν από κάθε συνεδρίαση της ΕΠΕ πραγματοποιούνται συνεδριάσεις μιας προπαρασκευαστικής ομάδας, η οποία απαρτίζεται από τα δύο εξωτερικά μέλη της ΕΠΕ και από μέλη των ιδιαίτερων γραφείων των Επιτρόπων που συμμετέχουν στην ΕΠΕ (βλέπε πίνακα 1). Οι ΥΕΛΕ, ΓΔ Πληροφορικής, ΓΔ Προϋπολογισμού και Γενική Γραμματεία διαθέτουν πάγια πρόσκληση για την παρακολούθηση της συνεδρίασης σε επίπεδο διεύθυνσης.

Πίνακας 1

Πλήθος συνεδριάσεων της επιτροπής παρακολούθησης των ελέγχων και της προπαρασκευαστικής ομάδας της κατά την περίοδο 2011-2016

Έτος | Συνεδριάσεις της ΕΠΕ | Συνεδριάσεις της προπαρασκευαστικής ομάδας
2011 | 4 (συμπερ. 1 με γραπτή διαδικασία) | 12
2012 | 4 (συμπερ. 1 με γραπτή διαδικασία) | 9
2013 | 4 (συμπερ. 1 με γραπτή διαδικασία) | 9
2014 | 3 (συμπερ. 2 με γραπτή διαδικασία) | 6
2015 | 2 (συμπερ. 1 με γραπτή διαδικασία) | 6
2016 έως σήμερα (24 Μαΐου) | 3 | 4

Πηγή: ΕΕΣ, βάσει εγγράφων της Επιτροπής.

Στην πράξη, η επιτροπή παρακολούθησης των ελέγχων περιορίζεται στην επισκόπηση των εργασιών της υπηρεσίας εσωτερικού λογιστικού ελέγχου

30

Από τον πίνακα 2 προκύπτει ότι η ΕΠΕ επικεντρώνεται στις εκθέσεις εσωτερικού λογιστικού ελέγχου. Στο μέλλον τα μέλη της ΕΠΕ σκοπεύουν να καλύπτουν ζητήματα που θίγονται στις ετήσιες εκθέσεις και στις ειδικές εκθέσεις του εξωτερικού ελεγκτή (Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο). Η ΕΠΕ δεν εξετάζει τις διαπιστώσεις των ελεγκτικών διευθύνσεων και των μονάδων εκ των υστέρων επαλήθευσης που λειτουργούν εντός των ΓΔ που διαχειρίζονται δαπάνες (βλέπε σημείο 26).

Πίνακας 2

Ρόλος/σύνθεση της επιτροπής παρακολούθησης των ελέγχων και επιλεγμένων ελεγκτικών επιτροπών σε αντιπαραβολή με τις βέλτιστες πρακτικές που συνιστά το πλαίσιο χρηστής διακυβέρνησης στον δημόσιο τομέα (GGPS)

Συνιστώμενες βέλτιστες πρακτικές από το πλαίσιο χρηστής διακυβέρνησης στον δημόσιο τομέα | Επιτροπή παρακολούθησης των ελέγχων της Επιτροπής² | Ρόλος επιλεγμένων ελεγκτικών επιτροπών¹
Ελεγκτική επιτροπή Παγκοσμίου Προγράμματος Τροφίμων | Ελεγκτική επιτροπή Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων | Ελεγκτική επιτροπή Ομίλου της Παγκόσμιας Τράπεζας | Ανεξάρτητη Συμβουλευτική Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών
Παροχή διασφαλίσεων όσον αφορά τις ρυθμίσεις διαχείρισης κινδύνων | x | √ | √ | √ | √
Παροχή διασφαλίσεων όσον αφορά τις ρυθμίσεις εσωτερικού ελέγχου | x | √ | √ | √ | √
Παροχή διασφαλίσεων όσον αφορά τις ρυθμίσεις για την πληροφόρηση σχετικά με τις χρηματοοικονομικές και μη χρηματοοικονομικές επιδόσεις | x | √ | √ | √ | √
Εποπτεία εσωτερικού λογιστικού ελέγχου | √ | √ | √ | √ | √
Ενίσχυση της αποτελεσματικότητας του εξωτερικού λογιστικού ελέγχου | x | √ | √ | √ | x
Πλειοψηφική συμμετοχή ανεξάρτητων μελών | x | √ | √ | √ | √

1Πηγές: Παγκόσμιο Πρόγραμμα Τροφίμων: όροι εντολής της ελεγκτικής επιτροπής του Παγκόσμιου Προγράμματος Τροφίμων (Νοέμβριος 2011)· Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων: καταστατικός χάρτης της ελεγκτικής επιτροπής (Ιούνιος 2007)· Όμιλος της Παγκόσμιας Τράπεζας: απόφαση της Παγκόσμιας Τράπεζας σχετικά με τις μόνιμες επιτροπές (2009), παράρτημα Α, όροι εντολής της ελεγκτικής επιτροπής· Ηνωμένα Έθνη: όροι εντολής της Ανεξάρτητης Συμβουλευτικής Επιτροπής Ελέγχου και ενίσχυση του Γραφείου Υπηρεσιών Εσωτερικού Ελέγχου (Ιούνιος 2007).

2Πηγή: ΕΕΣ. Στον καταστατικό χάρτη της ΕΠΕ γίνεται επίσης μνεία στη διεξαγωγή εξωτερικού λογιστικού ελέγχου (βλέπε σημείο 30).

31

Όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τον καταστατικό χάρτη της ΕΠΕ, οι ελεγκτικές επιτροπές διαδραματίζουν ολοένα σημαντικότερο ρόλο στην εξασφάλιση της διαφάνειας και της λογοδοσίας που δικαίως απαιτούν από τους δημόσιους οργανισμούς οι πολίτες και άλλοι ενδιαφερόμενοι⁴⁸. Η ΕΠΕ αποτελεί επί του παρόντος την «ελεγκτική επιτροπή» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Εξετάσαμε την ΕΠΕ με βάση τα κριτήρια βέλτιστων πρακτικών (πλαίσιο 8) και τους διεθνείς οργανισμούς που επιλέχθηκαν ως οργανισμοί αναφοράς (πίνακας 2). Είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι, στο σύνολό τους, οι ελεγκτικές επιτροπές στους εν λόγω διεθνείς οργανισμούς απαρτίζονται εξολοκλήρου από ανεξάρτητα μέλη. Στην περίπτωση της Επιτροπής, επτά από τα εννέα μέλη της ΕΠΕ είναι εσωτερικά.

Εναρμόνιση των εσωτερικών ελέγχων και της χρηματοοικονομικής πληροφόρησης με τα διεθνή πρότυπα

Η Επιτροπή επέλεξε το πλαίσιο COSO ως βάση των προτύπων εσωτερικού ελέγχου της…

Πλαίσιο 9

Εσωτερικός έλεγχος

Ως εσωτερικός έλεγχος νοείται η διαδικασία η οποία διεξάγεται από το διοικητικό συμβούλιο, τη διεύθυνση και άλλους υπαλλήλους μιας οντότητας με σκοπό την παροχή εύλογης βεβαιότητας σχετικά με την επίτευξη των στόχων που αφορούν τη λειτουργία, την υποβολή εκθέσεων και τη συμμόρφωση.⁴⁹

32

Η Επιτροπή τροποποίησε τις ρυθμίσεις εσωτερικού ελέγχου της (βλέπε πλαίσιο 9) στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης Prodi (βλέπε γράφημα 1 και πλαίσιο 3). Οι νέες ρυθμίσεις παρουσίαζαν σημαντικές αποκλίσεις από το προηγούμενο σύστημα, το οποίο βασιζόταν στην εξασφάλιση της έγκρισης (θεώρηση) από τον δημοσιονομικό ελεγκτή σε κεντρικό επίπεδο. Η Επιτροπή χρησιμοποίησε ως βάση για τις ρυθμίσεις ελέγχου της το πλαίσιο COSO 1992 (βλέπε πλαίσιο 10) και εισήγαγε στον δημοσιονομικό κανονισμό τον ορισμό της COSO για τον εσωτερικό έλεγχο⁵⁰.

33

Το 2001 η Επιτροπή θέσπισε 24 πρότυπα ελέγχου που συμπληρώνονταν από μια σειρά βασικών απαιτήσεων οι οποίες όριζαν τις συγκεκριμένες πρακτικές δράσεις στις οποίες θα έπρεπε να βασίζεται το σύστημα εσωτερικού ελέγχου κάθε υπηρεσίας. Επέβαλε στις ΓΔ την υποχρέωση να αξιολογούν και να υποβάλλουν σε ετήσια βάση εκθέσεις σχετικά με τον βαθμό συμμόρφωσής τους προς τις βασικές απαιτήσεις. Οι εν λόγω εκθέσεις βασίζονται σε εσωτερικές επισκοπήσεις, αυτοαξιολογήσεις της διοίκησης και συναφείς ελέγχους που διεξάγονται από την ΥΕΛΕ και το ΕΕΣ. Έχουμε αναφερθεί στην πρόοδο που σημειώθηκε όσον αφορά την εφαρμογή των προτύπων αυτών στις ετήσιες εκθέσεις μας για τα οικονομικά έτη μεταξύ 2002 και 2008.

34

Η Επιτροπή αναθεώρησε το πλαίσιο εσωτερικού ελέγχου της το 2007, μειώνοντας τον αριθμό των προτύπων σε 16, και ζήτησε από τις ΓΔ να υποβάλλουν πλέον εκθέσεις κατ’ εξαίρεση (μόνο σε περίπτωση μη εφαρμογής κάποιου προτύπου), ενώ το 2014 προέβη σε περαιτέρω μείωση του αριθμού των απαιτήσεων. Το 2014 οι ΓΔ αξιολόγησαν την πρόοδο που είχαν καταγράψει οι ίδιες και ανέφεραν ότι, στο επίπεδο της Επιτροπής συνολικά, είχαν εφαρμόσει το 98 % των προτύπων εσωτερικού ελέγχου⁵¹. Το 2016 η Επιτροπή σκοπεύει να επικαιροποιήσει το πλαίσιο εσωτερικού ελέγχου της προκειμένου να το εναρμονίσει με το πλαίσιο COSO 2013⁵².

Πλαίσιο 10

Το πλαίσιο COSO

Πηγή: 2013 COSO Internal Control – Integrated Framework.
© Committee of Sponsoring Organisations of the Treadway Commission (COSO). Με την επιφύλαξη παντός δικαιώματος. Χρήση κατόπιν άδειας.

Το COSO είναι ένα πλαίσιο το οποίο τέθηκε σε ισχύ στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1992 και απευθυνόταν αρχικά σε εταιρείες του ιδιωτικού τομέα. Σήμερα εφαρμόζεται ευρέως τόσο από τον ιδιωτικό όσο και από τον δημόσιο τομέα παγκοσμίως. Η COSO εξέδωσε επικαιροποιημένο πλαίσιο τον Μάιο του 2013 και προέβλεψε ότι η αντικατάσταση του πλαισίου του 1992 με τις αναθεωρήσεις του 2013 θα άρχιζε να ισχύει μετά την παρέλευση μεταβατικής περιόδου που έληγε τον Δεκέμβριο του 2014.

Με το πλαίσιο του 2013 θεσπίστηκαν 17 αρχές, οι οποίες θεωρούνται όλες αναγκαίες για τη διεξαγωγή αποτελεσματικών εσωτερικών ελέγχων. Λαμβανομένων υπόψη των συγκεκριμένων συνθηκών που επικρατούν στη δομή της, η διοίκηση δύναται να αποφασίσει ότι κάποια αρχή δεν έχει εφαρμογή. Εάν κάποια αρχή έχει μεν εφαρμογή, αλλά είναι απούσα και δεν εφαρμόζεται στην πράξη, θεωρείται ότι το σύστημα εσωτερικού ελέγχου παρουσιάζει σημαντικό έλλειμμα.

Οι νέες απαιτήσεις του πλαισίου COSO επικεντρώνονται περισσότερο σε έννοιες σχετικές με τη διακυβέρνηση, μεταξύ των οποίων η ανάγκη θέσπισης αρμοδιοτήτων εποπτείας για το διοικητικό συμβούλιο και τις επιτροπές του, και τούτο για κάθε στοιχείο του εσωτερικού ελέγχου (στο παράρτημα Ι αντιπαραβάλλουμε διαγραμματικά τις απαιτήσεις του πλαισίου COSO 2013 με τις απαιτήσεις του πλαισίου GGPS).

… αλλά η ολοκλήρωση της μετάβασης στο επικαιροποιημένο πλαίσιο COSO ενέχει δυσκολίες

35

Στο παράρτημα Ι παρουσιάζονται οι απαιτήσεις των πλαισίων COSO 2013 και GGPS. Τα πρότυπα εσωτερικού ελέγχου της Επιτροπής συνάδουν με την πλειονότητα των αρχών του πλαισίου COSO 2013. Ωστόσο, η ολοκλήρωση της μετάβασης στο νέο πλαίσιο COSO ενέχει δυσκολίες διότι επιβάλλει στους οργανισμούς απαιτήσεις στο επίπεδο των δομών διακυβέρνησης, δίνοντας έτσι έμφαση στην ευθύνη των διευθυνόντων οργάνων να επιτηρούν τις επιδόσεις όλων των στοιχείων του συστήματος εσωτερικού ελέγχου (βλέπε πλαίσιο 11, αρχή 2 του πλαισίου COSO), και επιβάλλει την υποχρεωτική παρουσία και λειτουργική εφαρμογή όλων των στοιχείων ελέγχου προκειμένου να θεωρηθεί ότι ένας οργανισμός πληροί τα πρότυπα COSO (βλέπε παράρτημα Ι). Στα σημεία 36 έως 39 εξετάζονται τρία στοιχεία του πλαισίου COSO των οποίων η εφαρμογή ενέχει δυσκολίες.

Πλαίσιο 11

Στοιχεία του νέου πλαισίου COSO που ενέχουν δυσκολίες

Αρχή 2 του πλαισίου COSO

Το διοικητικό συμβούλιο χαρακτηρίζεται από ανεξαρτησία έναντι της διοίκησης και ασκεί καθήκοντα εποπτείας όσον αφορά την ανάπτυξη και τη διεξαγωγή εσωτερικών ελέγχων.

Αρχή 5 του πλαισίου COSO

Ο οργανισμός υποχρεώνει τα φυσικά πρόσωπα να λογοδοτούν για τις αρμοδιότητες εσωτερικού ελέγχου που τους ανατίθενται στο πλαίσιο της επίτευξης των επιδιωκόμενων στόχων.

Αρχή 8 του πλαισίου COSO

Ο οργανισμός εξετάζει τις πιθανότητες απάτης κατά την εκτίμηση των κινδύνων που τυχόν επιφυλάσσει η επίτευξη των στόχων.⁵³

36

Η εναρμόνιση του πλαισίου ελέγχου της Επιτροπής με το πλαίσιο COSO 2013 (αρχή 2 του πλαισίου COSO) προϋποθέτει την πρόβλεψη κατάλληλων καθηκόντων σε κεντρικό επίπεδο ώστε να διασφαλίζεται η εποπτεία του συστήματος εσωτερικού ελέγχου. Η Επιτροπή μάς διευκρίνισε ότι ο λόγος για τον οποίο δεν έχει προβεί σε αυτή την πρόβλεψη είναι διότι έτσι διατηρείται σαφής ο καθορισμός των αρμοδιοτήτων και της λογοδοσίας στο επίπεδο των ΓΔ. Η Επιτροπή θεωρεί ότι, στο πλαίσιο της υφιστάμενης δομής, η ευθύνη για τη λειτουργία του συστήματος εσωτερικού ελέγχου βαρύνει αποκλειστικά και μόνο τους επιμέρους κύριους διατάκτες και ότι η πρόβλεψη κεντρικών εποπτικών καθηκόντων θα είχε ενδεχομένως ως συνέπεια τη μεταβίβαση ευθύνης⁵⁴. Η κεντρική οικονομική υπηρεσία εξέδιδε μεν σε ετήσια βάση έγγραφο σχετικά με την «κατάσταση των εσωτερικών ελέγχων στην Επιτροπή» έως το 2014⁵⁵, το έγγραφο αυτό ωστόσο δεν αποτελούσε ανεξάρτητη πηγή διασφαλίσεων αλλά περιγραφική σύνοψη.

37

Η Επιτροπή κατήργησε τον ρόλο του δημοσιονομικού ελεγκτή προκειμένου να αναθέσει στους γενικούς διευθυντές την ευθύνη για τη νομιμότητα και την κανονικότητα των δαπανών των αντίστοιχων ΓΔ. Οι ΓΔ υποβάλλουν σε ετήσια βάση πληροφοριακά στοιχεία σχετικά με τη διαχείρισή τους στο πλαίσιο των ετήσιων εκθέσεων δραστηριοτήτων (βλέπε σημείο 55). Εντούτοις, οι μηχανισμοί που έχουν αναπτυχθεί προκειμένου να διασφαλίζεται η λογοδοσία των φυσικών προσώπων όσον αφορά τη συμβολή τους στους εσωτερικούς ελέγχους είναι σχετικά περιορισμένης εμβέλειας (αρχή 5 του πλαισίου COSO). Η Επιτροπή δεν έχει θέσει σε εφαρμογή κριτήρια αξιολόγησης των υπαλλήλων που να συνδέονται με τον συγκεκριμένο στόχο. Η ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων παρέχει έναν μηχανισμό που μπορεί δυνητικά να εξασφαλίσει αυτή τη σύνδεση για τους γενικούς διευθυντές. Στην πράξη ωστόσο η Επιτροπή δεν έχει διαμορφώσει κατάλληλη βάση ώστε να διακριβώνεται το βάσιμο⁵⁶ των δηλώσεων που διατυπώνονται στο πλαίσιο των ετήσιων εκθέσεων δραστηριοτήτων ούτε έχει ορίσει κριτήρια αναφοράς βάσει των οποίων να προσδιορίζεται η λογοδοσία των ΓΔ.

38

Το 2001, μετά την έγκριση της πρώτης συνολικής στρατηγικής για την καταπολέμηση της απάτης⁵⁷ (αρχή 8 του πλαισίου COSO) και την επαύριον της έκδοσης της Λευκής Βίβλου σχετικά με τη διοικητική μεταρρύθμιση, η Επιτροπή ανακοίνωσε ότι μια μονάδα εντός της OLAF επρόκειτο να αναπτύξει σφαιρική στρατηγική προσέγγιση για την πρόληψη της απάτης. Η εν λόγω στρατηγική έπρεπε να αποβλέπει στην κατάρτιση νέων σχεδίων νομοθετικών πράξεων με σημαντικές δημοσιονομικές επιπτώσεις σε τομείς που παρουσιάζουν κινδύνους απάτης. Το 2011 η Επιτροπή ανέπτυξε νέα στρατηγική για την καταπολέμηση της απάτης⁵⁸ η οποία καλύπτει το σύνολο του «κύκλου καταπολέμησης της απάτης», από την πρόληψη και την ανίχνευση της απάτης έως τη διεξαγωγή ερευνών, την επιβολή κυρώσεων και την ανάκτηση των καταχρασθέντων κονδυλίων, και αποσαφηνίζει επίσης τις ευθύνες των διάφορων εμπλεκόμενων μερών.

39

Στις κατευθυντήριες οδηγίες της Επιτροπής σχετικά με τη διαχείριση κινδύνων λαμβάνεται υπόψη ο κίνδυνος απάτης και οι ΓΔ υποχρεούνται να περιλαμβάνουν σε ετήσια βάση πληροφοριακά στοιχεία σχετικά με την πρόληψη και την ανίχνευση της απάτης σε ειδική προς τον σκοπό αυτό ενότητα της οικείας ετήσιας έκθεσης δραστηριοτήτων. Στα ισχύοντα πρότυπα εσωτερικού ελέγχου της Επιτροπής δεν εξετάζεται άμεσα ο κίνδυνος της απάτης, όπως απαιτείται βάσει της αρχής 8 του πλαισίου COSO (βλέπε παράρτημα Ι). Η Επιτροπή μάς πληροφόρησε ότι το σημείο αυτό θα καλυφθεί στην επόμενη αναθεώρηση των προτύπων εσωτερικού ελέγχου.

Η κατάρτιση ετήσιων λογαριασμών σύμφωνα με διεθνή πρότυπα επέφερε βελιτώσεις στη χρηματοοικονομική πληροφόρηση

Πλαίσιο 12

ΔΛΠΔΤ

Τα διεθνή λογιστικά πρότυπα του δημόσιου τομέα (ΔΛΠΔΤ), που εκδίδονται από τον Οργανισμό Διεθνών Λογιστικών Προτύπων του Δημόσιου Τομέα (ΟΔΛΠΔΤ), παρέχουν την πλέον ολοκληρωμένη σειρά διεθνών προτύπων χρηματοοικονομικής πληροφόρησης σύμφωνα με τη λογιστική σε δεδουλευμένη βάση τα οποία έχουν αναπτυχθεί ειδικά για τον δημόσιο τομέα.⁵⁹

40

Όπως εμφαίνεται στο γράφημα 5, η λογιστική σε δεδουλευμένη βάση καθιερώθηκε σε δύο στάδια. Η πρώτη στροφή της Επιτροπής προς τη λογιστική σε δεδουλευμένη βάση έγινε το 2001, με ορισμένες τροποποιήσεις που επέφερε στη χρηματοοικονομική πληροφόρηση. Το 2005 βέβαια η κατάσταση άλλαξε ακόμη περισσότερο (βλέπε σημείο 8), με την απόφαση της Επιτροπής να χρησιμοποιεί πλέον διεθνή πρότυπα ως βάση για τη χρηματοοικονομική της πληροφόρηση. Οι αλλαγές αυτές είχαν ως συνέπεια την αντικατάσταση του υποβαλλόμενου έως το 2000 μερικού ισολογισμού με την πλήρη υποβολή των στοιχείων ενεργητικού και παθητικού.

41

Το νέο λογιστικό πλαίσιο της Επιτροπής εφαρμόστηκε πρώτη φορά το 2005, και μπορέσαμε για πρώτη φορά να εκδώσουμε γνώμη χωρίς επιφύλαξη σχετικά με την αξιοπιστία των ετήσιων λογαριασμών του 2007. Το στοιχείο αυτό σηματοδότησε την επιτυχή έκβαση του εγχειρήματος της Επιτροπής όσον αφορά τον εκσυγχρονισμό του λογιστικού της συστήματος. Χάρη στην κατάρτιση των οικονομικών καταστάσεων σε δεδουλευμένη βάση και σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα (πλαίσιο 12), η Επιτροπή επέφερε βελτιώσεις στον τομέα της διαφάνειας και εξασφάλισε ικανοποιητικό επίπεδο χρηματοοικονομικής πληροφόρησης.

Γράφημα 5

Ευρωπαϊκή Ένωση — Παρουσίαση των στοιχείων ενεργητικού και παθητικού για την περίοδο 1997-2015

Πηγή: ΕΕΣ (βάσει γραφικής απεικόνισης του Cour des comptes της Γαλλίας στην έκθεση «La comptabilité générale de l’État, dix ans après», Φεβρουάριος 2016).

Παροχή μη χρηματοοικονομικών πληροφοριών σε ενδιαφερόμενους εντός και εκτός του οργάνου

Η Επιτροπή παρέχει μαζί με τους λογαριασμούς μη χρηματοοικονομικές πληροφορίες…

42

Μολονότι η μεταρρύθμιση είχε ως αποτέλεσμα τη σαφή βελτίωση της ποιότητας των ετήσιων λογαριασμών, η ΕΕ δεν παρείχε συνοδευτική ανάλυση ή σχετική περιγραφική ανάλυση της διοίκησης έως το 2014, χρονολογία κατά την οποία συνόδευσε με δική της πρωτοβουλία τους ενοποιημένους ετήσιους λογαριασμούς για το 2014 με το έγγραφο υπό τον τίτλο «Οικονομικές καταστάσεις — Συζήτηση και ανάλυση». Τα εν λόγω στοιχεία παρείχαν ορισμένες γενικές πληροφορίες και υλικό ανάλυσης για τους χρήστες⁶⁰. Ωστόσο, η εξέταση των στόχων της ΕΕ επικεντρωνόταν στους στόχους που ανακοίνωσε για την Επιτροπή ο Πρόεδρός της⁶¹ και όχι στους στόχους που είχαν συμφωνηθεί στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020»⁶². Η μοναδική μνεία σε ζητήματα διακυβέρνησης που περιλάμβανε το έγγραφο «Οικονομικές καταστάσεις — Συζήτηση και ανάλυση» αφορούσε μια συνοπτική (και με επίκεντρο την Επιτροπή) παρουσίαση των ρόλων των βασικών θεσμικών οργάνων⁶³.

43

Στο πλαίσιο 13 παρουσιάζεται μια σημαντική δήλωση βέλτιστης πρακτικής. Συγκρίναμε το περιεχόμενο διαφόρων πλαισίων⁶⁴ και κριτηρίων αξιολόγησης και διαπιστώσαμε ότι αρκετά στοιχεία βέλτιστης πρακτικής ήταν κοινά σε πολλά πλαίσια (βλέπε παράρτημα ΙΙ). Σε όλα τα πλαίσια αναφοράς που χρησιμοποιήσαμε περιλαμβάνονταν η κατάρτιση ετήσιας έκθεσης διακυβέρνησης (κατά τη συνήθη πρακτική του πλαισίου GGPS), η εξέταση των κινδύνων, καθώς και στοιχεία χρηματοοικονομικών και μη χρηματοοικονομικών επιδόσεων. Όλα πλην ενός επιβάλλουν την υποχρέωση κατάρτισης περιγραφικής έκθεσης, η οποία πρέπει να καλύπτει στόχους και στρατηγικές, καθώς και κοινωνικά ζητήματα και ζητήματα προσωπικού, ενώ τρία απαιτούν την περιγραφή επιχειρηματικού μοντέλου.

Πλαίσιο 13

Αρχές υποβολής ετήσιων εκθέσεων

GGPS: Οι οντότητες του δημόσιου τομέα οφείλουν να αποδεικνύουν ότι έχουν τηρήσει τις δεδηλωμένες δεσμεύσεις, απαιτήσεις και προτεραιότητές τους και ότι έχουν χρησιμοποιήσει, προς τον σκοπό αυτό, τους δημόσιους πόρους κατά τρόπο αποτελεσματικό. Για τον λόγο αυτό, πρέπει να δημοσιοποιούν εγκαίρως τα σχετικά στοιχεία, τουλάχιστον σε ετήσια βάση, ούτως ώστε οι ενδιαφερόμενοι να είναι σε θέση να κατανοούν και να κρίνουν διάφορα θέματα, όπως ο τρόπος με τον οποίο λειτουργεί η οντότητα, κατά πόσον διασφαλίζεται η βέλτιστη σχέση κόστους–ωφέλειας, καθώς και η χρηστή διαχείριση των πόρων που τίθενται στη διάθεσή της. Είναι επίσης σημαντικό η διαδικασία για τη συγκέντρωση των πληροφοριών και τη σύνταξη της ετήσιας έκθεσης να διασφαλίζει ότι το διευθύνον όργανο και η ανώτερη διοίκηση έχουν υπό την ευθύνη τους τα αποτελέσματα που παρουσιάζονται.

Τα διευθύνοντα όργανα οφείλουν να αξιολογούν τον βαθμό στον οποίο εφαρμόζουν τις αρχές της χρηστής διακυβέρνησης, όπως καθορίζονται στο παρόν πλαίσιο, και να δημοσιοποιούν την εν λόγω αξιολόγηση, συμπεριλαμβάνοντας σε αυτή σχέδιο δράσης για βελτιώσεις.

Οι πληροφορίες σχετικά με τις επιδόσεις και οι συνοδευτικές οικονομικές καταστάσεις που δημοσιεύουν οι οντότητες του δημόσιου τομέα πρέπει να καταρτίζονται κατά τρόπο συνεκτικό και σε εύθετο χρόνο. Οι καταστάσεις θα πρέπει να καθιστούν δυνατή τη σύγκριση με άλλες, παρεμφερείς οντότητες και να καταρτίζονται βάσει διεθνώς αποδεκτών προτύπων υψηλής ποιότητας. ⁶⁵

Σύσταση της Επιτροπής για τις εισηγμένες εταιρείες: οι πληροφορίες σχετικά με τη διακυβέρνηση θα πρέπει να είναι επαρκώς σαφείς, ακριβείς και λεπτομερείς, για να μπορούν οι μέτοχοι, οι επενδυτές και οι άλλοι ενδιαφερόμενοι να αποκτήσουν επαρκή κατανόηση του τρόπου διακυβέρνησης της επιχείρησης. Επίσης, οι εταιρείες θα πρέπει να κοινοποιούν σε σταθερή βάση τις εν λόγω πληροφορίες στους δικτυακούς τόπους τους και να περιλαμβάνουν παραπομπή σε δικτυακό τόπο στην έκθεση διαχείρισής τους⁶⁶.

44

Μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ⁶⁷:

οτα 21 από τα 28 κράτη μέλη ζητούν από τους δημόσιους οργανισμούς να δημοσιεύουν δήλωση εσωτερικού ελέγχου ή/και δήλωση διακυβέρνησης·

ο18 κράτη μέλη εκδίδουν τις οικονομικές καταστάσεις τους εντός έξι μηνών από το τέλος της χρήσης (εκ των οποίων εννέα καταρτίζουν λογαριασμούς σε δεδουλευμένη βάση)·

οσε 12 κράτη μέλη οι οικονομικές καταστάσεις που καλύπτουν τον κεντρικό κυβερνητικό μηχανισμό υπογράφονται από τον υπουργό Οικονομικών·

ο12 κράτη μέλη καταρτίζουν λογαριασμούς σε δεδουλευμένη βάση, ενώ άλλα τέσσερα κράτη μέλη μεταβαίνουν σταδιακά προς την παρουσίαση τους σε δεδουλευμένη βάση (κατά κανόνα σύμφωνα με τα ΔΛΠΔΤ)·

οεπτά κράτη μέλη επιβάλλουν την υποχρέωση δημοσίευσης έκθεσης που καταρτίζεται από ελεγκτική επιτροπή.

… αλλά σε μικρότερο βαθμό από ό,τι πολλοί άλλοι οργανισμοί

45

Από τη σύγκριση των ετήσιων λογαριασμών της ΕΕ που υποβλήθηκαν σε έλεγχο (συμπεριλαμβανομένου του εγγράφου με τίτλο «Οικονομικές καταστάσεις — Συζήτηση και ανάλυση») με τα έγγραφα καθοδήγησης και την πρακτική άλλων οργανισμών (βλέπε γράφημα 6 και σημεία 43 και 44), διαπιστώσαμε τα εξής:

οΚατάρτιση λογαριασμών σε δεδουλευμένη βάση: όπως περιγράφεται στο σημείο 40, η Επιτροπή καταρτίζει τους λογαριασμούς της ΕΕ σε δεδουλευμένη βάση και σύμφωνα με τα ΔΛΠΔΤ από το 2005.

οΣύνοψη βασικών αριθμητικών στοιχείων: το έγγραφο «Οικονομικές καταστάσεις — Συζήτηση και ανάλυση» παρέχει επισκόπηση των βασικών αριθμητικών στοιχείων του λογαριασμού οικονομικού αποτελέσματος και του ισολογισμού, της προχρηματοδότησης και των χρηματοοικονομικών μέσων.

οΓνώμη του ανεξάρτητου ελεγκτή: οι λογαριασμοί (όπως δημοσιεύονται στην Επίσημη Εφημερίδα) συνοδεύονται από τη γνώμη που διατυπώνει ο ανεξάρτητος ελεγκτής. (Άλλα έγγραφα που φαίνεται να παρουσιάζουν ορισμένα από τα χαρακτηριστικά των πληροφοριών ετήσιας λογοδοσίας (όπως η συγκεφαλαιωτική έκθεση και η χρηματοοικονομική έκθεση) δεν συνοδεύονται από γνώμη ανεξάρτητου ελεγκτή.)

οΣύγκριση μεταξύ των προβλέψεων του προϋπολογισμού και των πραγματικών ποσών: Η Επιτροπή περιλαμβάνει στους ετήσιους λογαριασμούς της πλήρη σύγκριση μεταξύ των προβλέψεων του προϋπολογισμού και των πραγματικών ποσών.

οΑνάλυση δομών και ζητημάτων διακυβέρνησης: η Επιτροπή δεν καταρτίζει ετήσια δήλωση διακυβέρνησης ή εσωτερικού ελέγχου, όπως επιτάσσουν οι βέλτιστες πρακτικές και η κοινή πρακτική των κρατών μελών (βλέπε σημείο 44)⁶⁸. Σχετικό έγγραφο συντάχθηκε το 2007, κατόπιν σύστασης του εσωτερικού ελεγκτή⁶⁹, αλλά το Συνέδριο δεν εντόπισε στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι εγκρίθηκε από την Επιτροπή. Πληροφορηθήκαμε ότι η Επιτροπή επικαιροποιεί επί του παρόντος τη δήλωση διακυβέρνησης που είχε καταρτίσει το 2007, την οποία θα υποβάλει στο Σώμα των Επιτρόπων. Από το 2014 η Επιτροπή συμπεριλαμβάνει στο έγγραφο με τίτλο «Οικονομικές καταστάσεις — Συζήτηση και ανάλυση» επισκόπηση των θεσμικών ρόλων, των αρμοδιοτήτων οικονομικών παραγόντων εντός της Επιτροπής και της διαδικασίας χορήγησης απαλλαγής.

οΠρόλογος (ή έκθεση) του Προέδρου / ανώτερου υπαλλήλου: οι λογαριασμοί της ΕΕ δεν συνοδεύονται από επεξηγηματικό πρόλογο του Προέδρου ή άλλου μέλους της Επιτροπής. Το διευθύνον όργανο της Επιτροπής δεν προσυπογράφει την ευθύνη του επί των ετήσιων λογαριασμών στο πλαίσιο ενός προλόγου ή περιγραφικής έκθεσης από τον Πρόεδρο ή από τον αρμόδιο για τον προϋπολογισμό Επίτροπο. Παρ’ όλα αυτά, η χωριστά δημοσιευόμενη χρηματοοικονομική έκθεση (βλέπε γράφημα 7) προλογίζεται από τον αντιπρόεδρο για τον προϋπολογισμό.

οΕξέταση του κινδύνου παράτυπων συναλλαγών ή δραστηριοτήτων: στους λογαριασμούς της ΕΕ και στα συνοδευτικά πληροφοριακά στοιχεία γίνεται περιορισμένη αναφορά στον κίνδυνο παράτυπων συναλλαγών. Το 2015 η Επιτροπή πρόσθεσε στο έγγραφο «Οικονομικές καταστάσεις — Συζήτηση και ανάλυση» χωριστό τμήμα σχετικά με τους κινδύνους και τις αβεβαιότητες, καθώς και σχετικά με τα μέτρα που λαμβάνονται για την «ανάληψη ή τον μετριασμό» τους σύμφωνα με την κατευθυντήρια οδηγία ενδεδειγμένων πρακτικών αριθ. 2 του ΟΔΛΠΔΤ (βλέπε επίσης σημείο 42). Στο εν λόγω τμήμα εξετάζονται μόνον οι δημοσιονομικοί κίνδυνοι: δεν καλύπτονται οι επιχειρησιακοί και στρατηγικοί κίνδυνοι.

οΕκτίμηση του επιπέδου της παρατυπίας: η Επιτροπή προβαίνει σε ποσοτικό προσδιορισμό του κινδύνου παράτυπων συναλλαγών στη συγκεφαλαιωτική έκθεση (η οποία περιλαμβάνεται πλέον στην ετήσια έκθεση για τη διαχείριση και τις επιδόσεις), ενώ δεν συμβαίνει το ίδιο με τους ελεγχθέντες ετήσιους λογαριασμούς.

οΕνημερωτική έκθεση σχετικά με τις δραστηριότητες κατά τη διάρκεια του έτους:

—οι λογαριασμοί της ΕΕ περιέχουν πληροφορίες σχετικά με τις χρηματοοικονομικές επιδόσεις, όχι όμως και σχετικά με τις μη χρηματοοικονομικές επιδόσεις⁷⁰,

—δεν συμπεριλαμβάνεται περιγραφή του επιχειρηματικού μοντέλου της ΕΕ (βλέπε παράρτημα ΙΙ) ούτε έκθεση βασικών δραστηριοτήτων,

—το έγγραφο «Οικονομικές καταστάσεις — Συζήτηση και ανάλυση» εστιάζει περισσότερο στο σχέδιο της νέας Επιτροπής παρά στους στόχους και στη στρατηγική της ΕΕ στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020».

οΈκθεση μακροπρόθεσμης πρόβλεψης/βιωσιμότητας: η Επιτροπή δεν συνοδεύει τους λογαριασμούς με πρόβλεψη της μακροπρόθεσμης/μεσοπρόθεσμης βιωσιμότητας των οικονομικών της ΕΕ.

οΠεριγραφή του ρόλου και των συμπερασμάτων της ελεγκτικής επιτροπής: οι ετήσιοι λογαριασμοί δεν συνοδεύονται από κείμενο που να συνοψίζει τον ρόλο και τα συμπεράσματα της ΕΠΕ.

Γράφημα 6

Επισκόπηση ετήσιων εκθέσεων και λογαριασμών επιλεγμένων φορέων του δημόσιου τομέα (βλέπε παράρτημα ΙΙΙ)

Πηγή: ΕΕΣ.

46

Οι ετήσιοι λογαριασμοί της ΕΕ δεν παρέχουν συνολική εικόνα της διακυβέρνησης, των επιδόσεων και της στρατηγικής της Επιτροπής για την αντιμετώπιση των κινδύνων που ενδέχεται να προσβάλλουν την επίτευξη των στόχων της. Διαπιστώνεται διασπορά των βασικών πληροφοριών μεταξύ των εγγράφων στο επίπεδο του οργάνου και των εγγράφων στο επίπεδο των ΓΔ που υποβάλλονται χωριστά καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους (συχνά δε με υπερβολικά μεγάλη καθυστέρηση, γεγονός που δεν επιτρέπει την εξέτασή τους παράλληλα με τον έλεγχο των ετήσιων λογαριασμών). Ορισμένα από τα στοιχεία που δεν περιλαμβάνονται στους ετήσιους λογαριασμούς (σημείο 45) συμπεριλαμβάνονται σε άλλες εκθέσεις (γράφημα 7). Η δημοσιονομική έκθεση προλογίζεται από τον αρμόδιο για τον προϋπολογισμό Επίτροπο, ο οποίος παραθέτει πληροφορίες σχετικά με τις δραστηριότητες που πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια του έτους. Η εξέταση των επιχειρησιακών και στρατηγικών κινδύνων καλύπτεται έως κάποιον βαθμό στα έγγραφα σχεδιασμού (έγγραφα στρατηγικού σχεδιασμού και σχέδια διαχείρισης των ΓΔ). Ο κίνδυνος παράτυπων συναλλαγών περιγράφεται στην έκθεση διαχείρισης και επιδόσεων. Ορισμένα στοιχεία των ρυθμίσεων διακυβέρνησης της Επιτροπής καλύπτονται σε ένα έγγραφο σχετικά με τις μεθόδους εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το οποίο εγκρίθηκε αμέσως μετά την ανάληψη καθηκόντων της τρέχουσας Επιτροπής⁷¹. Ωστόσο, το Σώμα των Επιτρόπων δεν καταρτίζει ετήσια δήλωση στην οποία να αναλαμβάνει την ευθύνη για τη διεξαγωγή εσωτερικών ελέγχων και τη διαχείριση κινδύνων εντός της Επιτροπής.

47

Στις 19 Ιουλίου 2016, τέσσερις εβδομάδες αφού στείλαμε το σχέδιο της παρούσας έκθεσης στην Επιτροπή και μία εβδομάδα μετά την ολοκλήρωση του ελέγχου μας επί των ετήσιων λογαριασμών, η Επιτροπή εξέδωσε μια ολοκληρωμένη δέσμη χρηματοοικονομικών εκθέσεων αποτελούμενη από τέσσερις εκθέσεις⁷². Κατά το παρελθόν δύο εξ αυτών δημοσιεύονταν προς το τέλος του έτους. Χαιρετίζουμε την κίνηση αυτή με την οποία επιχειρείται η πληρέστερη επεξήγηση των δραστηριοτήτων και των οικονομικών της ΕΕ σε νωρίτερο χρόνο. Παρ’ όλα αυτά, εκτός από τους ετήσιους λογαριασμούς, οι υπόλοιπες εκθέσεις της εν λόγω δέσμης δεν υποβλήθηκαν στον έλεγχο. Αποτελεί ένα βήμα παραπέρα, μετά την εισαγωγή του εγγράφου «Οικονομικές καταστάσεις — Συζήτηση και ανάλυση» το 2014, προς την κατεύθυνση της κατάρτισης μιας ενιαίας έκθεσης (ή δέσμης εκθέσεων) λογοδοσίας που θα υπόκεινται σε εξωτερική αξιολόγηση.

Από το 2013 η Επιτροπή αναφέρει σημαντικό επίπεδο σφάλματος στις δαπάνες της

48

Στις περιπτώσεις όπου ο κίνδυνος εμφάνισης παρατυπιών είναι υψηλός, η εξέταση του κινδύνου και ο ποσοτικός προσδιορισμός του επιπέδου και των πιθανών επιπτώσεων συνιστούν βέλτιστη πρακτική. Όπως αναφέρεται ανωτέρω, η Επιτροπή διαθέτει μεγάλο αριθμό υπαλλήλων οι οποίοι εργάζονται στον τομέα του ελέγχου και της λογιστικής εξακρίβωσης, και η νομοθεσία της ΕΕ επιβάλλει επίσης την υποχρέωση διεξαγωγής εκτενών ελέγχων όσον αφορά τις δαπάνες των οργάνων που διαχειρίζονται κονδύλια της ΕΕ. Κατά την υποβολή πληροφοριακών στοιχείων επί του θέματος αυτού η Επιτροπή δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στη «διορθωτική ικανότητα» (τη δυνατότητα απόρριψης αιτήσεων απόδοσης δαπανών μετά την αρχική αποδοχή τους από την Επιτροπή) και όχι στον ποσοτικό προσδιορισμό και στην ανάλυση της φύσης των σφαλμάτων που εντοπίζει. Το βασικό έγγραφο εν προκειμένω («Προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ» — βλέπε γράφημα 7) δεν περιέχει εκτιμήσεις του ποσοστού των παρατυπιών που υπάρχουν στις αρχικές ή στις εγκριθείσες αιτήσεις απόδοσης δαπανών.

Γράφημα 7

Επισκόπηση των βασικών περιοδικών εκθέσεων της Επιτροπής (ακολουθείται το χρονοδιάγραμμα που ισχύει για το 2015 και περασμένα έτη — βλέπε σημείο 47)

1Το 2016 η Επιτροπή συγχώνευσε σε ένα ενιαίο έγγραφο τη συγκεφαλαιωτική έκθεση των επιτευγμάτων της Επιτροπής όσον αφορά τη διαχείριση και την αξιολόγηση των οικονομικών της Ένωσης βασιζόμενη στα αποτελέσματα που έχουν επιτευχθεί, το οποίο ενέκρινε και προώθησε στο Συνέδριο στις 5 Ιουλίου.

Πηγή: ΕΕΣ.

49

Το 2013 η Επιτροπή αναγνώρισε για πρώτη φορά στη συγκεφαλαιωτική έκθεση ότι οι δαπάνες της ΕΕ περιέχουν σημαντικό επίπεδο σφάλματος (βλέπε πίνακα 3). Η μεθοδολογία της Επιτροπής για την εκτίμηση του οικείου επιπέδου σφάλματος εξελίσσεται με την πάροδο του χρόνου, εν μέρει λόγω της πίεσης που άσκησε το Κοινοβούλιο (πλαίσιο 14).

Πλαίσιο 14

Άσκηση πίεσης από το Κοινοβούλιο: δημοσιοποίηση του επισφαλούς ποσού

Στο ψήφισμά του σχετικά με την απαλλαγή για το οικονομικό έτος 2013, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζήτησε από την Επιτροπή «να αποσαφηνίσει περαιτέρω τον υπολογισμό του διακυβευόμενου ποσού και να αναλύσει τον εκτιμώμενο αντίκτυπο των διορθωτικών μηχανισμών επ’ αυτού του αριθμητικού στοιχείου»⁷³.

50

Δεν υπάρχουν μηχανισμοί για την εποπτεία των εργασιών των ελεγκτικών διευθύνσεων ως προς το συγκεκριμένο θέμα, παρά μόνον οι επισκοπήσεις περιορισμένης εμβέλειας που διεξάγει η ΥΕΛΕ (βλέπε σημείο 26), οι οποίες καλύπτουν, από το 2013, 11 ΓΔ και εκτελεστικούς οργανισμούς. Η Επιτροπή χρειάζεται πληροφορίες υψηλής ποιότητας ώστε να είναι σε θέση να παρέχει αξιόπιστες εκτιμήσεις όσον αφορά το επίπεδο σφάλματος. Σε παλαιότερες εκθέσεις μας έχουμε αναφέρει μέτρα που πρέπει να ληφθούν για τη βελτίωση της αξιοπιστίας των αριθμητικών στοιχείων της Επιτροπής⁷⁴.

51

Θεωρούμε ορθή πρακτική την προσέγγιση της ΓΔ Διεθνούς Συνεργασίας και Ανάπτυξης⁷⁵, η οποία διαφέρει από τις συνήθεις ρυθμίσεις και χρησιμοποιεί ένα μοντέλο που παρουσιάζει κάποιες ομοιότητες⁷⁶ με το μοντέλο που χρησιμοποιούν οι ΗΠΑ για την εκτίμηση του επιπέδου σφάλματος στις δαπάνες (IPERIA) (πλαίσιο 15 και πίνακας 3).

Πλαίσιο 15

IPERIA

Στις ΗΠΑ, μια νομοθετική πράξη του Κογκρέσου υποχρεώνει όλες τις κυβερνητικές υπηρεσίες να υποβάλλουν σε επαρκή δοκιμασία τις πληρωμές τους, ούτως ώστε να παρέχεται στατιστικώς έγκυρη εκτίμηση του ετήσιου ύψους αντικανονικών πληρωμών στο πλαίσιο προγραμμάτων για τα οποία προκύπτει, κατόπιν ανάλυσης κινδύνου, ότι οι εν λόγω πληρωμές αναμένεται να υπερβούν το 1,5 % του συνολικού καταβαλλόμενου ποσού. Οι υπηρεσίες οφείλουν να δημοσιεύουν το σχετικό αποτέλεσμα τόσο ως συνολική τιμή που προκύπτει από αναγωγή όσο και ως ποσοστό των καταβληθεισών πληρωμών. Οι ελεγκτές των κυβερνητικών υπηρεσιών υποχρεούνται να αναφέρουν κατά πόσον η διαδικασία κατάρτισης και δημοσίευσης των εν λόγω αριθμητικών στοιχείων συνάδει με τις διατάξεις της συναφούς νομοθετικής πράξης του Κογκρέσου⁷⁷.

Οι αντικανονικές πληρωμές ορίζονται ως εξής:

οεσφαλμένα ποσά που καταβάλλονται σε επιλέξιμους αποδέκτες·

οπληρωμές που καταβάλλονται σε μη επιλέξιμους αποδέκτες·

οπληρωμές για αγαθά ή υπηρεσίες που δεν παρελήφθησαν·

οδιπλές πληρωμές· ή

οπληρωμές για τις οποίες διαπιστώθηκαν ανεπαρκή ή καθόλου στοιχεία τεκμηρίωσης.

Πίνακας 3

Διαφορές και ομοιότητες μεταξύ των μοντέλων που ακολουθούν οι ΗΠΑ και η ΕΕ για την εκτίμηση του επιπέδου σφάλματος όσον αφορά τις δημοσιονομικές δαπάνες

Κυβέρνηση ΗΠΑ
Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Ευθύνη για τον υπολογισμό του εκτιμώμενου επιπέδου σφάλματος
Οι διαχειριστές των κονδυλίων πρέπει να υποβάλλουν στατιστική εκτίμηση των επιπέδων σφάλματος
√
εν μέρει¹

Πεδίο κάλυψης
Όλες οι εγγεγραμμένες στον προϋπολογισμό πληρωμές υπόκεινται σε δειγματοληψία
x
x

Δαπάνες προγραμμάτων οι οποίες θεωρείται, κατά την εκτίμηση των διαχειριστών των κονδυλίων, ότι ενέχουν κινδύνους υποβάλλονται σε δειγματοληψία
√
x

Βάση υπολογισμού σφάλματος
Δειγματοληπτικός έλεγχος πράξεων που επιλέγονται με τη χρήση στατιστικών μεθόδων
√
εν μέρει

Η λήψη διορθωτικών μέτρων (από τους διαχειριστές των κονδυλίων) μπορεί να μειώσει το εκτιμώμενο επίπεδο σφάλματος
x
√

Παρουσίαση του εκτιμώμενου επιπέδου σφάλματος
Παρουσίαση του εκτιμώμενου σφάλματος σε ταμειακούς όρους
√
√²

Παρουσίαση του εκτιμώμενου σφάλματος ως ποσοστού
√
√²
2013 και 2015

Αποτελέσματα διαχείρισης
Μέσο επίπεδο σφάλματος την περίοδο 2013-2015
4,0 %
Από 2,6 % έως 3,1 %³

Επίπεδο σφάλματος το 2015
4,4 %
Από 2,3 % έως 3,1 %

1Ωστόσο, η Επιτροπή απαιτεί από τους διαχειριστές στα κράτη μέλη να προετοιμάζουν στατιστικές εκτιμήσεις σε ορισμένους τομείς δαπανών.

2Η Επιτροπή περιλαμβάνει στη συγκεφαλαιωτική έκθεση / ετήσια έκθεση για τη διαχείριση και τις επιδόσεις ποσοτικό προσδιορισμό του «επισφαλούς ποσού», το οποίο θεωρούμε αντίστοιχο του επιπέδου σφάλματος.

3Στην ετήσια έκθεση για τη διαχείριση και τις επιδόσεις του 2015 η Επιτροπή άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο υπολογίζει την εκτίμησή της σε σύγκριση με περασμένα έτη. Ο μέσος όρος υπολογίζεται βάσει των δημοσιευμένων αριθμητικών στοιχείων.

Συνιστά βέλτιστη πρακτική η εκτίμηση των επισφαλών ποσών βάσει συνεκτικής μεθοδολογίας

52

Η εκ των υστέρων εξέταση των δαπανών μπορεί να εξυπηρετεί πολλούς σκοπούς στο εσωτερικό ενός οργανισμού. Ειδικότερα μπορεί:

ονα στρέφει την προσοχή των διευθυντικών στελεχών σε μοτίβα συμπεριφοράς·

ονα αποκαλύπτει συγκεκριμένους κινδύνους που συνδέονται με την ισχύουσα νομοθεσία·

ονα παρέχει μια βάση για τη λήψη στοχοθετημένων μέτρων μετριασμού των κινδύνων⁷⁸·

ονα παρέχει στο διευθύνον όργανο τη δυνατότητα να αξιολογεί τις προσπάθειες ανώτερων διευθυντικών στελεχών όσον αφορά την εξάλειψη των κινδύνων.

Για την επίτευξη όλων αυτών των στόχων, ο οργανισμός οφείλει να προβαίνει σε εκτιμήσεις σφάλματος χωριστά από τις εκτιμήσεις των διορθωτικών μέτρων. Είναι επίσης σημαντικό ο οργανισμός να διενεργεί εκτίμηση επιπτώσεων σχετικά με σφάλματα που οφείλονται σε διαφορετικά αίτια.

53

Στις ΗΠΑ, το Εκτελεστικό Γραφείο του Προέδρου (γραφείο διαχείρισης και προϋπολογισμού) παρέχει στις ομοσπονδιακές υπηρεσίες οδηγίες σχετικά με το πώς να προβαίνουν σε στατιστικές εκτιμήσεις του επιπέδου των αντικανονικών πληρωμών και, ειδικότερα, δεν επιτρέπει στις ομοσπονδιακές υπηρεσίες να χρησιμοποιούν ως μοναδική πηγή για τις εκτιμήσεις των αντικανονικών πληρωμών⁷⁹ στοιχεία ιδίας πληροφόρησης από επιμέρους υπηρεσίες ή από τους αποδέκτες των πληρωμών ούτε να συμψηφίζουν το σύνολο των αντικανονικών πληρωμών με τον υπολογισμό των επιπτώσεων των μέτρων ανάκτησης. Οι ελεγκτές των κυβερνητικών υπηρεσιών (Γενικός Επιθεωρητής) πρέπει να εξετάζουν κατά πόσον οι υπηρεσίες συμμορφώνονται με τον νόμο IPERIA. Οι υπηρεσίες με προγράμματα που αναφέρονται ως μη συμμορφούμενα επί τρία συναπτά έτη υποχρεούνται να υποβάλουν πρόταση στο Κογκρέσο προκειμένου να επανεγκριθούν τα προγράμματα ή να τροποποιηθούν οι ιδρυτικές πράξεις τους⁸⁰.

Οι εκθέσεις που παρουσιάστηκαν για πρώτη φορά με τη μεταρρύθμιση Prodi εξακολουθούν να αποτελούν τη βάση της εσωτερικής πληροφόρησης της Επιτροπής

54

Η μεταρρύθμιση εισήγαγε εργαλεία σχεδιασμού και παρακολούθησης στο εσωτερικό της Επιτροπής. Κάθε ΓΔ κατήρτιζε για το επόμενο έτος σχέδιο διαχείρισης το οποίο αποσκοπούσε στη μετάφραση των στόχων πολιτικής που ορίζονταν στο πρόγραμμα εργασίας της Επιτροπής σε συγκεκριμένους επιχειρησιακούς στόχους. Το 2016 η Επιτροπή προέβη σε προσαρμογή των εν λόγω ρυθμίσεων, αντικαθιστώντας τα σχέδια διαχείρισης με πενταετή στρατηγικά σχέδια και ετήσια σχέδια διαχείρισης⁸¹.

55

Η ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων είναι μια έκθεση διαχείρισης (εσωτερική έκθεση) του γενικού διευθυντή προς τα μέλη της Επιτροπής⁸². Καλύπτει τη διαχείριση και τη διεξαγωγή εσωτερικών ελέγχων, καθώς και την υλοποίηση βασικών στόχων και δραστηριοτήτων που προσδιορίζονται στο σχέδιο διαχείρισης. Η ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων περιλαμβάνει δήλωση του γενικού διευθυντή ή του προϊσταμένου της υπηρεσίας σχετικά με τις χρηματοοικονομικές πληροφορίες που περιλαμβάνονται στην ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων.

56

Εάν ο γενικός διευθυντής δεν είναι σε θέση να προβεί στην απαιτούμενη δήλωση, διατυπώνει «επιφύλαξη» (δηλαδή εκδίδει δήλωση αξιοπιστίας με επιφυλάξεις).

57

Η Επιτροπή συνοψίζει και διατυπώνει τις παρατηρήσεις σχετικά με τις ετήσιες εκθέσεις δραστηριοτήτων σε ετήσια έκθεση, η οποία έως το 2015 ήταν γνωστή ως συγκεφαλαιωτική έκθεση (την οποία καταρτίζουν από κοινού η Γενική Γραμματεία και η ΓΔ Προϋπολογισμού). Παρά τις εκκλήσεις του Κοινοβουλίου (βλέπε πλαίσιο 16), η Επιτροπή δεν παρέχει ρητές διασφαλίσεις μέσω του εν λόγω εγγράφου: όπως επισημαίνεται ανωτέρω (γράφημα 4), προβαίνει σε δήλωση ότι, με την έγκριση της συγκεφαλαιωτικής έκθεσης, αναλαμβάνει την «πολιτική ευθύνη» για τις δράσεις της Επιτροπής. Οι διάφοροι τίτλοι της συγκεφαλαιωτικής έκθεσης και οι διαφορετικές μορφές με τις οποίες η Επιτροπή έχει παρουσιάσει κατά καιρούς τα καθήκοντά της εμφαίνονται στο γράφημα 8.

Πλαίσιο 16

Άσκηση πίεσης από το Κοινοβούλιο: παροχή διασφαλίσεων

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει ασκήσει επανειλημμένως πιέσεις για την έκδοση σαφέστερης δήλωσης αξιοπιστίας από την Επιτροπή.

2003: Κάλεσε την Επιτροπή να μετατρέψει την «ετήσια συνθετική έκθεση σε μια ενοποιημένη δήλωση αξιοπιστίας σχετικά με τη διαχείριση και τους δημοσιονομικούς ελέγχους της Επιτροπής συνολικά»⁸³.

2010: Κάλεσε την Επιτροπή να «βελτιώσει περαιτέρω την εταιρική της διακυβέρνηση και να ενημερώσει την αρμόδια για την απαλλαγή αρχή σχετικά με τις δράσεις και τα μέτρα που εγκρίθηκαν:

οενσωματώνοντας όσα στοιχεία εταιρικής διακυβέρνησης απαιτεί ή προτείνει η ενωσιακή νομοθεσία περί εταιρειών και είναι κατάλληλα για τα θεσμικά όργανα της Ένωσης·

ολαμβάνοντας μέτρα που θα επιτρέπουν στον Πρόεδρο να υπογράφει τους λογαριασμούς και να υποβάλλει μαζί με τους λογαριασμούς:

—περιγραφή των κινδύνων και αβεβαιοτήτων που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την επίτευξη των στόχων πολιτικής, καθώς και δήλωση με την οποία ο Πρόεδρος, μαζί με το Σώμα των Επιτρόπων, θα αναλαμβάνει ευθύνη για τη διαχείριση κινδύνου· και

—επίσημη δήλωση εταιρικής διακυβέρνησης, η οποία θα αναφέρει με σαφήνεια ποια διεθνή πρότυπα εταιρικής διακυβέρνησης εφαρμόζει η Επιτροπή καθώς επίσης τον στόχο και πλήρεις εξηγήσεις εάν υπάρχει ανάγκη απομάκρυνσης από τις συστάσεις του κώδικα εταιρικής διακυβέρνησης (αρχή της “συμμόρφωσης ή εξήγησης”)»⁸⁴.

Η Επιτροπή δεν έκανε δεκτή τη σύσταση.

2013: Το Κοινοβούλιο κάλεσε την Επιτροπή «να περιλάβει στη συγκεφαλαιωτική έκθεσή της τη δέουσα “δήλωση αξιοπιστίας” βάσει των ετήσιων εκθέσεων δραστηριοτήτων των γενικών διευθυντών»⁸⁵.

Γράφημα 8

Από τη συγκεφαλαιωτική έκθεση στην ετήσια έκθεση διαχείρισης και επιδόσεων

1Σύμφωνα με το άρθρο 318 της ΣΛΕΕ, η Επιτροπή υποχρεούται να υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο έκθεση αξιολόγησης των οικονομικών της Ένωσης βασιζόμενη στα αποτελέσματα που έχουν επιτευχθεί, την οποία δεν καλύπτει η παρούσα έκθεση.

Πηγή: ΕΕΣ.

21Σύμφωνα με το άρθρο 17, παράγραφος 2, της ΣΕΕ, «εκτός των περιπτώσεων για τις οποίες οι Συνθήκες ορίζουν άλλως, νομοθετική πράξη της Ένωσης μπορεί να εκδίδεται μόνο βάσει προτάσεως της Επιτροπής».

22Για παράδειγμα, στον τομέα της πολιτικής ανταγωνισμού.

23Στην παρούσα έκθεση η χρήση του όρου «γενική διεύθυνση» καλύπτει τόσο τις γενικές διευθύνσεις όσο και αντίστοιχες υπηρεσίες.

24Στην παρούσα έκθεση, η χρήση του όρου «γενικός διευθυντής» καλύπτει τόσο τους γενικούς διευθυντές όσο και τους προϊσταμένους αντίστοιχων υπηρεσιών.

25Chartered Institute of Public Finance and Accountancy (CIPFA) / International Federation of Accountants (IFAC), «International Framework: Good Governance in the Public Sector», 2014, σ. 9.

26Ανακοίνωση του Προέδρου προς την Επιτροπή: The Working Methods of the European Commission 2014-2019 (Οι μέθοδοι εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής 2014-2019). C(2014) 9004, σ. 7.

27Ανακοίνωση του Προέδρου προς την Επιτροπή: The Working Methods of the European Commission 2014-2019. C(2014) 9004, σ. 2.

28Διαχείριση βάσει δραστηριοτήτων.

29Γνωστά επίσης και ως ιδιαίτερα γραφεία.

30Η Επιτροπή ορίζει τον διευθυντή πόρων ως το πρόσωπο του διοικητικού συμβουλίου που είναι επιφορτισμένο με τα καθήκοντα διαχείρισης πόρων σε επίπεδο ΓΔ, συμπεριλαμβανομένων του προγραμματισμού και της διαχείρισης των ανθρωπίνων πόρων και των δημοσιονομικών πόρων (SEC(2003) 59 final).

31Επιτροπή ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων, δεύτερη έκθεση σχετικά με τη μεταρρύθμιση της Επιτροπής, 1999, σ. 118.

32Άρθρο 234 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ).

33Άρθρο 65, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Οκτωβρίου 2012, σχετικά με τους δημοσιονομικούς κανόνες που εφαρμόζονται στον γενικό προϋπολογισμό της Ένωσης και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002 του Συμβουλίου (ΕΕ L 298 της 26.10.2012, σ. 1).

34Άρθρο 66, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012.

35Επιτροπή Ελέγχου του Προϋπολογισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

36PE 393.916v01-00, της 3ης Σεπτεμβρίου 2007, σ. 3.

37A new Framework for Resource Management and Internal Auditing in the Commission (Νέο πλαίσιο για τη διαχείριση των πόρων και τον εσωτερικό έλεγχο στην Επιτροπή), τελική έκθεση της ομάδας σχεδιασμού και συντονισμού «Εσωτερικός έλεγχος», Φεβρουάριος 2000, σ. 2.

38Απόφαση SEC(2000) 560 της Επιτροπής.

39Από τον συνολικό αριθμό των υπαλλήλων της ΥΕΛΕ, οι 31 εργάζονται σε αποκεντρωμένους οργανισμούς και άλλους αυτόνομους φορείς. Το έργο των συγκεκριμένων δεν παρουσιάζεται στην ΕΠΕ της Επιτροπής.

40CIPFA/IFAC, «International Framework: Good Governance in the Public Sector», 2014, σ. 29.

41Το οποίο φαίνεται, παραδείγματος χάριν, από το συνέδριο «Verstehen» του 2002, κατά το οποίο ο προϊστάμενος της ΥΕΛΕ είχε προωθήσει την έννοια του «ενιαίου ελέγχου».

42Η ΥΕΛΕ διατύπωσε για πρώτη φορά την εν λόγω σύσταση στο έγγραφο εργασίας της που συνόδευε τη συνολική γνώμη για το έτος 2010.

43COM(2007) 280 τελικό, της 30ής Μαΐου 2007, «Ετήσια έκθεση προς την αρμόδια για την απαλλαγή αρχή σχετικά με τους εσωτερικούς ελέγχους που διεξήχθησαν κατά το 2006», σ. 14.

44ΥΕΛΕ, «Final audit report on risk management in the Commission» (Τελική έκθεση ελέγχου σχετικά με τη διαχείριση κινδύνων στην Επιτροπή) (IAS.B1-2009-4 COMM-001).

45ΥΕΛΕ, «Final audit report on risk management in the Commission» (Τελική έκθεση ελέγχου σχετικά με τη διαχείριση κινδύνων στην Επιτροπή) (IAS.B1-2009-4 COMM-001), παράρτημα 2, παρατηρήσεις της Γενικής Γραμματείας και της ΓΔ Προϋπολογισμού: σύσταση 1.

46CIPFA/IFAC, «International Framework: Good Governance in the Public Sector», 2014, σ. 29-30.

47C(2015) 3014 final, «Charter of the Audit Progress Committee of the European Commission – C(2015) 3014».

48C(2015) 3014 final, «Charter of the Audit Progress Committee of the European Commission», σ. 2.

49Ορισμός της COSO, Committee of Sponsoring Organisations of the Treadway Commission, 2013 COSO Internal Control – Integrated Framework. © Committee of Sponsoring Organisations of the Treadway Commission (COSO). Με την επιφύλαξη παντός δικαιώματος. Χρήση κατόπιν άδειας.

50Άρθρο 32, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012.

51Επισκόπηση της κατάστασης των εσωτερικών ελέγχων στις υπηρεσίες της Επιτροπής το 2014, ARES (2015) 1930721 — 07/05/2015, σ. 21.

52Ετήσια έκθεση για τη διαχείριση και τις επιδόσεις του προϋπολογισμού της ΕΕ για το 2015.

53Πηγή: 2013 COSO Internal Control – Integrated Framework. © Committee of Sponsoring Organisations of the Treadway Commission (COSO). Με την επιφύλαξη παντός δικαιώματος. Χρήση κατόπιν άδειας.

54Παρόμοιο ζήτημα είχε τεθεί από την ΥΕΛΕ στο έγγραφο εργασίας που συνόδευε τη συνολική γνώμη της για το 2015, όπου ανέφερε ότι η επισκόπηση σε επίπεδο θεσμικού οργάνου είναι απαραίτητη προκειμένου να είναι αποτελεσματικές οι κοινές διαδικασίες που εφαρμόζονται για την προστασία του οργάνου στο σύνολό του, όπως η πρόληψη και ο εντοπισμός περιπτώσεων απάτης. Η ΥΕΛΕ συνιστά να λαμβάνονται σε επίπεδο οργάνου κεντρικά μέτρα που να διασφαλίζουν μια συνεκτική, αξιόπιστη, πλήρη και ολοκληρωμένη προσέγγιση σε επιχειρησιακό επίπεδο, καθώς και μια επισκόπηση των ζητημάτων που αφορούν ολόκληρη την Επιτροπή και της οικονομικής αποδοτικότητας των ληφθέντων μέτρων. Οι κεντρικές υπηρεσίες πρέπει να ενισχύσουν την καθοδήγηση που προορίζουν για τις ΓΔ και τις υπηρεσίες, ούτως ώστε να βελτιώσουν την αποτελεσματικότητα των ελέγχων σε επιχειρησιακό επίπεδο και σε επίπεδο ΓΔ/υπηρεσίας. Οι συστάσεις υλοποιούνται στο σύνολό τους μέσω σχεδίων δράσης.

55Η έκδοση του εν λόγω εγγράφου διεκόπη το 2015.

56Η ΥΕΛΕ εκδίδει ένα «περιορισμένης εμβέλειας συμπέρασμα για τον εσωτερικό έλεγχο» προς στήριξη της ετήσιας έκθεσης δραστηριοτήτων και δεν διατυπώνει «ετήσια γνώμη».

57COM(2000) 358 τελικό, της 28ης Ιουνίου 2000, «Προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Κοινοτήτων — Καταπολέμηση της απάτης — Για μια σφαιρική στρατηγική προσέγγιση».

58COM(2011) 376 τελικό, της 24ης Ιουνίου 2011, «Στρατηγική της Επιτροπής για την καταπολέμηση της απάτης». Βασίστηκε στην ανακοίνωση για την πρόληψη της απάτης (COM(2007) 806 τελικό).

59CIPFA/IFAC, «International Framework: Good Governance in the Public Sector», 2014, σ. 31.

60Ορισμένες από τις πληροφορίες που παρέχουν παρόμοιοι οργανισμοί μαζί με τους λογαριασμούς, στο πλαίσιο ετήσιας έκθεσης, περιλαμβάνονται στη συγκεφαλαιωτική έκθεση (βλέπε σημείο 57 και γράφημα 8).

61COM(2015) 377 final, σ. 6.

62COM(2010) 2020 τελικό, της 3ης Μαρτίου 2010, «Ευρώπη 2020 — Στρατηγική για έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη».

63Το Συμβούλιο περιγράφεται ως το φόρουμ στο οποίο «οι κυβερνήσεις προασπίζουν τα εθνικά συμφέροντα της χώρας τους», ενώ τα «συμφέροντα της ΕΕ στο σύνολό της προωθούνται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή». COM(2015) 377 final, σ. 7.

64Οδηγία 2014/95/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Οκτωβρίου 2014, για την τροποποίηση της οδηγίας 2013/34/ΕΕ όσον αφορά τη δημοσιοποίηση μη χρηματοοικονομικών πληροφοριών και πληροφοριών για την πολυμορφία από ορισμένες μεγάλες επιχειρήσεις και ομίλους (ΕΕ L 330 της 15.11.2014, σ. 1), Συμβούλιο για τους Ενοποιημένους Απολογισμούς (IRC), κριτήρια ανάθεσης του «Building Public Trust Awards», κατευθυντήριες οδηγίες ενδεδειγμένων πρακτικών του ΟΔΛΠΔΤ και κατευθυντήριες οδηγίες του ΟΟΣΑ.

65CIPFA/IFAC, «International Framework: Good Governance in the Public Sector», 2014, σ. 31.

66Σύσταση της Επιτροπής της 9ης Απριλίου 2014 σχετικά με την ποιότητα της υποβολής εκθέσεων σχετικά με την εταιρική διακυβέρνηση («συμμόρφωση ή αιτιολόγηση») (ΕΕ L 109 της 12.4.2014, σ. 43).

67Επικοινωνήσαμε με τα ανώτατα όργανα ελέγχου (ΑΟΕ) των 28 κρατών μελών, προκειμένου να συγκεντρώσουμε στοιχεία σχετικά με τον τρόπο κατάρτισης των λογαριασμών, την παροχή μη χρηματοοικονομικών πληροφοριών και την ευθύνη για την υπογραφή των λογαριασμών.

68Βάσει οδηγίας της ΕΕ, οι εισηγμένες εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην ΕΕ υποχρεούνται να συμπεριλαμβάνουν στην έκθεση διαχείρισής τους δήλωση εταιρικής διακυβέρνησης.

69Ετήσια έκθεση προς την αρμόδια για την απαλλαγή αρχή σχετικά με τους εσωτερικούς ελέγχους που διεξήχθησαν κατά το 2006, COM(2007) 280 τελικό, σ. 14, συμπέρασμα αριθ. 5.

70Τα έγγραφα στα οποία αναφέρεται η Επιτροπή στην απάντησή της διατίθενται μόνο μετά την περάτωση του ελέγχου των ετήσιων λογαριασμών.

71Π.χ. ανακοίνωση του Προέδρου προς την Επιτροπή: The Working Methods of the European Commission 2014-2019. C(2014) 9004.

72Ετήσια έκθεση για τη διαχείριση και τις επιδόσεις· χρηματοοικονομική έκθεση· ανακοίνωση για την προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ· ετήσιοι λογαριασμοί.

73P8_TA(2015)0118, σημείο 27.

74Βλέπε σημείο 1.20 της ετήσιας έκθεσης για το οικονομικό έτος 2010 (ΕΕ C 326 της 10.11.2011), σημεία 1.22, 1.23 και 1.25 της ετήσιας έκθεσης για το οικονομικό έτος 2011 (ΕΕ C 344 της 12.11.2012), σημεία 1.41-1.42 και 1.44-1.45 της ετήσιας έκθεσης για το οικονομικό έτος 2012 (ΕΕ C 331 της 14.11.2013), σημεία 1.29 -1.30 και 1.32 της ετήσιας έκθεσης για το οικονομικό έτος 2013 (ΕΕ C 398 της 12.11.2014), σημεία 1.50, 1.53-1.54 και 1.65 της ετήσιας έκθεσης για το οικονομικό έτος 2014 (ΕΕ C 373 της 10.11.2015), σημεία 1.35 και 1.48 της ετήσιας έκθεσης για το οικονομικό έτος 2015, σημεία 61-63, 69-70, 81-88 και 113-114 της έκθεσης «Γεωργία και συνοχή: επισκόπηση των δαπανών της ΕΕ κατά την περίοδο 2007-2013», (http://www.eca.europa.eu/Lists/ECADocuments/PL14_AR13/PL14_AR13_EL.pdf).

75Βλέπε επίσης το τμήμα σχετικά με τη «μελέτη του 2015 για το εναπομένον ποσοστό σφάλματος» στην ετήσια έκθεση σχετικά με τις δραστηριότητες που χρηματοδοτήθηκαν από το όγδοο, ένατο, δέκατο και ενδέκατο Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης (ΕΤΑ).

76Ο υπολογισμός βασίζεται σε στατιστικά έγκυρη μέθοδο.

77Ο ισχύων νόμος είναι ο «Improper Payments Elimination and Recovery Improvement Act» (IPERIA) του 2012. Ορισμένοι οργανισμοί άρχισαν να υποβάλλουν στοιχεία σχετικά με τις αντικανονικές πληρωμές από το 2003, βάσει των διατάξεων του «Improper Payments Information Act» (IPIA) του 2002.

78Ένα πλαίσιο μετριασμού των κινδύνων διασφαλίζεται με τη λεγόμενη προσέγγιση των τεσσάρων στρατηγικών: αντιμετώπιση, αποδοχή, μεταφορά, τερματισμός (Four Ts approach: Treat, Tolerate, Transfer, Terminate).

79Η υπηρεσία ενδέχεται ωστόσο να συντονίζει τις εργασίες αυτές με τις εργασίες άλλων ελεγκτών. Εκτελεστικό Γραφείο του Προέδρου, Υπηρεσία Διαχείρισης και Προϋπολογισμού, προσάρτημα Γ της εγκυκλίου αριθ. Α-123 περί των απαιτήσεων αποτελεσματικής εκτίμησης και εξυγίανσης των αντικανονικών πληρωμών (circular No A-123 requirements for effective estimation and remediation of improper payments), 2014.

80Έκθεση με τίτλο «IMPROPER PAYMENTS: Chief Financial Officers (CFO) Act agencies need to improve efforts to address compliance issues» GAO, Ιούνιος 2016.

81Το στρατηγικό σχέδιο διαρθρώνεται γύρω από στόχους που πρέπει να επιτευχθούν χάριν υλοποίησης των προτεραιοτήτων της Επιτροπής καθ’ όλη τη διάρκεια της θητείας της (δηλαδή κατά την περίοδο 2016-2019 για τον συγκεκριμένο κύκλο σχεδιασμού) και παρέχει το πλαίσιο για τα λεπτομερή στοιχεία υλοποίησης που πρέπει να καθορίζονται στο επακόλουθο ετήσιο σχέδιο διαχείρισης.

82Οι ετήσιες εκθέσεις δραστηριοτήτων δημοσιοποιούνται μετά τη δημοσίευση της ετήσιας έκθεσης για τη διαχείριση και τις επιδόσεις. Παρ’ ότι η Γενική Γραμματεία, η ΓΔ Προϋπολογισμού και η ΥΕΛΕ επανεξετάζουν τις ετήσιες εκθέσεις δραστηριοτήτων («αξιολόγηση από ομοτίμους») και η ΥΕΛΕ διεξάγει μικρό αριθμό «επισκοπήσεων περιορισμένης εμβέλειας», η τελική απόφαση σχετικά με το περιεχόμενο της έκθεσης λαμβάνεται από τον γενικό διευθυντή.

83P6_TA(2005)0092, σημείο 62.

84P7_TA(2012)0153, σημείο 35.

85Βλέπε υποσημείωση 74.

Συμπεράσματα και συστάσεις

58

Η Επιτροπή είναι ένας σύνθετος οργανισμός ο οποίος είναι αρμόδιος για ετήσιο προϋπολογισμό ύψους άνω των 140 δισεκατομμυρίων ευρώ. Έχει αναμορφώσει σε σημαντικό βαθμό τις ρυθμίσεις διακυβέρνησής της κατά την πρώτη δεκαετία της χιλιετίας, όπως με τη δημιουργία της ΥΕΛΕ⁸⁶, τη σύσταση της ΕΠΕ⁸⁷ και την εφαρμογή διεθνών προτύπων εσωτερικού ελέγχου⁸⁸ και λογιστικής⁸⁹. Παρ’ όλα αυτά, οι βέλτιστες πρακτικές δεν έχουν σταματήσει να εξελίσσονται. Παρ’ ότι έχουν αναληφθεί δράσεις⁹⁰, εντοπίσαμε τομείς στους οποίους οι ρυθμίσεις διακυβέρνησης της Επιτροπής που εστιάζουν στη δημοσιονομική διαχείριση, τον έλεγχο και τη λογιστική εξακρίβωση είτε αποκλίνουν από τις βέλτιστες πρακτικές, όπως καθορίζονται στα πρότυπα ή εφαρμόζονται από διεθνείς οργανισμούς που επιλέξαμε ως οργανισμούς αναφοράς, είτε δεν ευθυγραμμίζονται πλήρως.

59

Η διάκριση μεταξύ της «πολιτικής ευθύνης των Επιτρόπων» και της επιχειρησιακής ευθύνης των γενικών διευθυντών σημαίνει ότι δεν καθίσταται πάντοτε σαφές εάν η «πολιτική ευθύνη» συμπεριλαμβάνει την ευθύνη για τις Γενικές Διευθύνσεις ή εάν διαφοροποιείται από αυτή (βλέπε σημεία 21 και 22). Πρόσφατες οργανωτικές μεταρρυθμίσεις αρχίζουν να διαλαμβάνουν ορισμένους από τους κινδύνους που ενέχει η νοοτροπία «περιχαράκωσης»⁹¹. Ωστόσο, για να είναι η Επιτροπή σε θέση να συνεχίσει να αντιμετωπίζει βασικούς κινδύνους, θα πρέπει να ενισχύσει περαιτέρω τη δομή διακυβέρνησης σε ολόκληρο το θεσμικό όργανο.

60

Η ΥΕΛΕ εστιάζει τις προσπάθειές της στα συστήματα εσωτερικού ελέγχου της Επιτροπής. Οι πράξεις εκτός της Επιτροπής —για τις δαπάνες των οποίων είναι αρμόδια η Επιτροπή— αποτελούν ευθύνη των μονάδων εκ των υστέρων επαλήθευσης που λειτουργούν εντός των διευθύνσεων που διαχειρίζονται δαπάνες (βλέπε σημεία 25 και 26). Αυτό έχει αντίκτυπο στις πληροφορίες που διαβιβάζονται στην ελεγκτική επιτροπή της Επιτροπής, την ΕΠΕ. Ο ρόλος της ΕΠΕ (και η συμμετοχή ανεξάρτητων, εξωτερικών μελών) είναι πιο περιορισμένος από τον ρόλο των ελεγκτικών επιτροπών στους διεθνείς οργανισμούς που επιλέξαμε ως οργανισμούς αναφοράς (βλέπε σημεία 30 και 31).

61

Στον τομέα του εσωτερικού ελέγχου, μετά την εφαρμογή του πλαισίου COSO 1992, η Επιτροπή μεταβαίνει πλέον στο πλαίσιο COSO 2013. Μολονότι η Επιτροπή έχει εκδώσει δύο ανακοινώσεις για την απάτη και για τη στρατηγική για την καταπολέμηση της απάτης, ο συγκεκριμένος κίνδυνος δεν αντικατοπτρίζεται στο ισχύον πλαίσιο εσωτερικού ελέγχου (σημείο 39). Αυτό μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη διαδικασία εκτίμησης της απάτης των ΓΔ⁹², εκθέτοντας την Επιτροπή σε πιθανό κίνδυνο απάτης.

62

Από το 2005 η Επιτροπή καταρτίζει ετήσιους λογαριασμούς σύμφωνα με διεθνή πρότυπα. Ωστόσο, παρά τις πρόσφατες καινοτομίες, περιλαμβανομένης της συνεργασίας με το Συνέδριο, η Επιτροπή δημοσιεύει τους λογαριασμούς αυτούς σε χρόνο μεταγενέστερο από ό,τι η πλειονότητα των κρατών μελών της ΕΕ (βλέπε σημείο 44 και γράφημα 7).

63

Η Επιτροπή ξεκίνησε προσφάτως να συνοδεύει τους λογαριασμούς με μη χρηματοοικονομικές πληροφορίες. Εντούτοις, παρά τις πρόσφατες βελτιώσεις, οι μη χρηματοοικονομικές πληροφορίες που παρέχει μαζί με τους λογαριασμούς εξακολουθούν να είναι πιο περιορισμένες από εκείνες που αναφέρουν άλλοι οργανισμοί που λάβαμε υπόψη μας. Διαπιστώνεται διασπορά των πληροφοριών μεταξύ των διαφόρων εγγράφων στο επίπεδο του οργάνου και των εγγράφων στο επίπεδο των ΓΔ (βλέπε σημεία 45 και 47).

64

Από το 2013 η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι οι δαπάνες της ΕΕ περιέχουν σημαντικό επίπεδο σφάλματος. Επιπλέον, οι εκτιμήσεις των επιμέρους ΓΔ όσον αφορά τις παράτυπες δαπάνες δεν βασίζονται σε συνεκτική μεθοδολογία (βλέπε σημεία 50 και 53).

65

Οι βέλτιστες πρακτικές δεν έχουν σταματήσει να εξελίσσονται από τότε που θεσπίστηκαν οι μεταρρυθμίσεις του Prodi. Παρά τις κάποιες δράσεις που έχουν αναληφθεί, καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι η Επιτροπή αποκλίνει από τις βέλτιστες πρακτικές ή δεν τις ακολουθεί πλήρως στους εξής τομείς:

οπεδίο που καλύπτει η ΥΕΛΕ όσον αφορά ζητήματα διακυβέρνησης υψηλού επιπέδου (σημεία 25 και 26)·

οσύνθεση της ΕΠΕ (σημείο 31)· και

οπεδίο που καλύπτει η ΕΠΕ στο πλαίσιο των ακόλουθων ζητημάτων:

—αποτελέσματα εξωτερικού ελέγχου,

—διαχείριση κινδύνων,

—χρηματοοικονομική πληροφόρηση και υποβολή εκθέσεων σχετικά με τις επιδόσεις και

—εργασίες των ελεγκτικών διευθύνσεων και των μονάδων εκ των υστέρων επαλήθευσης της Επιτροπής (σημεία 26, 30 και 31)·

οεκτίμηση του κινδύνου απάτης στο πλαίσιο εσωτερικού ελέγχου (σημείο 39)·

οχρόνος δημοσίευσης των οικονομικών δηλώσεων (σημείο 44)·

οέγγραφα που συνοδεύουν τις οικονομικές δηλώσεις:

—δήλωση διακυβέρνησης,

—έκθεση του Προέδρου,

—εξέταση των επιχειρησιακών και στρατηγικών κινδύνων,

—έκθεση μη χρηματοοικονομικών επιδόσεων,

—πληροφορίες σχετικά με τις δραστηριότητες κατά τη διάρκεια του έτους και την επίτευξη των στόχων πολιτικής,

—έκθεση σχετικά με τον ρόλο και τα συμπεράσματα της ελεγκτικής επιτροπής και

—δήλωση μεσοπρόθεσμης και μακροπρόθεσμης δημοσιονομικής βιωσιμότητας (γράφημα 7 και σημείο 45)·

οσυνέπεια στον υπολογισμό του επιπέδου παράτυπων δαπανών και της ανάλυσης των αποτελεσμάτων σε όλες τις ΓΔ (σημείο 53).

66

Η Επιτροπή οφείλει είτε να τηρεί τις βέλτιστες πρακτικές είτε να διευκρινίζει τους λόγους για τους οποίους δεν κρίνει σκόπιμο να το πράξει (βλέπε υποσημείωση 19):

Σύσταση 1 — Διευκρινίσεις σε περίπτωση μη συμμόρφωσης με τις βέλτιστες πρακτικές

Συνιστάται στην Επιτροπή, όταν αποφασίζει να μην ακολουθήσει κάποια βέλτιστη πρακτική, να διευκρινίζει, όπως απαιτείται από τις ευρωπαϊκές οντότητες δημοσίου συμφέροντος, τους λόγους για τους οποίους λαμβάνει την απόφαση αυτή.

Ημερομηνία-στόχος για την υλοποίηση της σύστασης: Απρίλιος 2017.

Σύσταση 2 — Συμμόρφωση με τις βέλτιστες πρακτικές

Η Επιτροπή πρέπει συγκεκριμένα:

α)να καλέσει την ΥΕΛΕ να διενεργεί περισσότερες ελεγκτικές εργασίες για ζητήματα διακυβέρνησης υψηλού επιπέδου·

β)να ολοκληρώσει τη διαδικασία της ευθυγράμμισης του πλαισίου εσωτερικού ελέγχου της με τις αρχές του πλαισίου COSO 2013·

γ)να προωθήσει περαιτέρω τη δημοσίευση των ετήσιων λογαριασμών·

δ)να συγκεντρώσει τις πληροφορίες που περιλαμβάνονται ήδη σε διάφορες εκθέσεις προκειμένου να συνθέσει μια ενιαία έκθεση ή δέσμη εκθέσεων λογοδοσίας, η οποία, πέραν από τους λογαριασμούς, θα περικλείει επίσης:

οδήλωση διακυβέρνησης,

οέκθεση του Προέδρου,

οεξέταση των επιχειρησιακών και στρατηγικών κινδύνων,

οέκθεση μη χρηματοοικονομικών επιδόσεων,

οπληροφορίες σχετικά με τις δραστηριότητες κατά τη διάρκεια του έτους και την επίτευξη των στόχων πολιτικής,

οέκθεση σχετικά με τον ρόλο και τα συμπεράσματα της ελεγκτικής επιτροπής και

οδήλωση μεσοπρόθεσμης και μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας, μαζί με συνδέσμους, εφόσον ενδείκνυται, προς πληροφορίες που περιλαμβάνονται σε άλλες εκθέσεις·

ε)να θέτει την εν λόγω ενιαία έκθεση ή δέσμη εκθέσεων λογοδοσίας στη διάθεση του ελεγκτή που διενεργεί έλεγχο των λογαριασμών και εξακριβώνει τη συνέπεια των λοιπών πληροφοριών που παρουσιάζονται στη δέσμη εγγράφων με τα λογιστικά στοιχεία·

στ)να δημοσιεύει στο πλαίσιο των ετήσιων λογαριασμών ή των συνοδευτικών πληροφοριών το εκτιμώμενο επίπεδο σφάλματος βάσει συνεκτικής μεθοδολογίας·

ζ)να επικαιροποιεί και να δημοσιοποιεί τις οικείες ρυθμίσεις διακυβέρνησης σε τακτική βάση και να επεξηγεί την επιλογή της όσον αφορά τις δομές και τις διαδικασίες σε συνάρτηση με το πλαίσιο που επιλέγει· και

η)να μετατρέψει την ΕΠΕ σε ελεγκτική επιτροπή, με πλειοψηφική συμμετοχή ανεξάρτητων, εξωτερικών μελών, και να διευρύνει την εντολή της ώστε να καλύπτει τη διαχείριση κινδύνων, τη χρηματοοικονομική πληροφόρηση, καθώς και τις εργασίες και τα αποτελέσματα των μονάδων εκ των υστέρων επαλήθευσης και των ελεγκτικών διευθύνσεων.

Ημερομηνία-στόχος για την υλοποίηση της σύστασης: Απρίλιος 2018.

Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Τμήμα V, του οποίου προεδρεύει ο κ. Λάζαρος Σ. ΛΑΖΑΡΟΥ, Μέλος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, στο Λουξεμβούργο, κατά τη συνεδρίασή του της 20ής Σεπτεμβρίου 2016.

Για το Ελεγκτικό Συνέδριο

Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
Πρόεδρος

86Βλέπε σημεία 23 και 24.

87Βλέπε σημεία 27 έως 29.

88COSO, βλέπε σημεία 32 έως 34.

89ΔΛΠΔΤ, βλέπε σημεία 40 και 41.

90Μεταξύ άλλων, η δημοσίευση —παράλληλα με τους λογαριασμούς της ΕΕ σε δεδουλευμένη βάση— του εγγράφου «Οικονομικές καταστάσεις — Συζήτηση και ανάλυση», η υποβολή πληροφοριακών στοιχείων για τις επιδόσεις (τα οποία από το 2015 υποβάλλονται μαζί με τα στοιχεία για τη διαχείριση στο πλαίσιο της ετήσιας έκθεσης διαχείρισης και επιδόσεων) και η μετάβαση στο επικαιροποιημένο πλαίσιο 2013 COSO Internal Control – Integrated Framework.

91Βλέπε σημείο 17.

92Σύμφωνα με έγγραφο εργασίας της ΥΕΛΕ που συνοδεύει τη συνολική γνώμη για το 2015, του Μαΐου 2016, οι εκτιμήσεις του κινδύνου απάτης των ΓΔ δεν είναι επαρκώς συντονισμένες με την ετήσια διαδικασία διαχείρισης κινδύνου ή διενεργούνται σε πολύ υψηλό επίπεδο, με αποτέλεσμα να μην λαμβάνουν υπόψη την υφιστάμενη δομή εσωτερικού ελέγχου. Δεν ασχολούνται με όλα τα στοιχεία του κύκλου καταπολέμησης της απάτης και δεν καλύπτουν όλους τους τρόπους διαχείρισης. Επιπλέον, οι κίνδυνοι που προσδιορίζονται στη στρατηγική για την καταπολέμηση της απάτης δεν ιεραρχούνται και δεν μπορεί να γίνει η συμφωνία ή ο προσδιορισμός καθενός χωριστά με δράσεις που προβλέπονται στο σχέδιο δράσης της στρατηγικής αυτής.

Παραρτήματα

Παράρτημα I

Το πλαίσιο GGPS και το πλαίσιο COSO 2013

Πηγή: ΕΕΣ.

Παράρτημα II

Βασικά στοιχεία επιλεγμένων πλαισίων πληροφόρησης στο επίπεδο του οργάνου

Οδηγία 2014/95/ΕΕ
Διεθνές Συμβούλιο για τους Ενοποιημένους Απολογισμούς
Building Trust Award
(Ηνωμένο Βασίλειο)
Κατευθυντήρια οδηγία ενδεδειγμένων πρακτικών αριθ. 2 του ΟΔΛΠΔΤ
Κατευθυντήριες οδηγίες του ΟΟΣΑ για τις πολυεθνικές εταιρείες
(ΙΙΙ Δημοσιοποίηση)

Διακυβέρνηση
Εταιρική διακυβέρνηση
Διακυβέρνηση
Αναλυτική περιγραφή με σαφή παρουσίαση της δομής διακυβέρνησης και του παραδείγματος της ηγεσίας («tone at the top»).
Διαφανής πληροφόρηση σχετικά με τον τρόπο αποτελεσματικής λειτουργίας του διοικητικού συμβουλίου για τη διακυβέρνηση του οργανισμού.
Διακυβέρνηση
Δομές και πολιτικές διακυβέρνησης

Κίνδυνοι
Οι κυριότεροι κίνδυνοι που αφορούν τα εν λόγω θέματα και που συνδέονται με τις δραστηριότητες της επιχείρησης, συμπεριλαμβανομένων, κατά περίπτωση και αναλογικά, των επιχειρηματικών σχέσεών της, των προϊόντων της ή των υπηρεσιών της τα οποία είναι πιθανόν να προκαλέσουν αρνητικές επιπτώσεις στους εν λόγω τομείς, και ο τρόπος με τον οποίο η επιχείρηση διαχειρίζεται αυτούς τους κινδύνους.
Κίνδυνοι και ευκαιρίες
Σύνδεση μεταξύ κινδύνων, στρατηγικών στόχων και ετήσιας περιγραφικής έκθεσης.
Ποσοτικώς προσδιορισμένοι κίνδυνοι.
Εξέταση του τρόπου μεταβολής της δυναμικής του προφίλ κινδύνου με την πάροδο του χρόνου.
Κίνδυνοι και αβεβαιότητες: κίνδυνοι και αβεβαιότητες με δημοσιονομικές επιπτώσεις, μέτρα περιορισμού των κινδύνων, εσωτερικοί και εξωτερικοί κίνδυνοι
Πληροφορίες σχετικά με τα συστήματα διαχείρισης κινδύνων και συμμόρφωσης με τη νομοθεσία και
σχετικά με τις δηλώσεις ή τους κώδικες επιχειρηματικής δεοντολογίας.
Προβλέψιμοι παράγοντες κινδύνου.

Χρηματοοικονομικές και μη χρηματοοικονομικές επιδόσεις
Υποχρέωση κατάρτισης των πληροφοριών σύμφωνα με αναγνωρισμένο πλαίσιο (εθνικά, ενωσιακά ή διεθνή πλαίσια).
Δημοσίευση μαζί με τους λογαριασμούς ή χωριστά (εντός έξι μηνών).
Η μη χρηματοοικονομική κατάσταση περιλαμβάνει αναφορές και πρόσθετες εξηγήσεις για τα ποσά που αναγράφονται στις ετήσιες οικονομικές καταστάσεις.
Μη χρηματοοικονομικοί βασικοί δείκτες επιδόσεων που αφορούν τη συγκεκριμένη επιχείρηση.
Προοπτικές
Κατανοητή και εύλογη εκτίμηση των χρηματοοικονομικών επιδόσεων σύμφωνα με τις σχετικές οικονομικές καταστάσεις.
Εξέταση των πραγματικών επιδόσεων έναντι των προσδοκώμενων / εγγεγραμμένων στον προϋπολογισμό επιδόσεων.
Εναρμόνιση των ποσοτικώς προσδιορισμένων βασικών δεικτών επιδόσεων με τους στρατηγικούς στόχους. Σταθμισμένη αξιολόγηση των επιτευχθέντων σκοπών και των επιδόσεων έναντι του στόχου.
Πληροφορίες σχετικά με τις οικονομικές καταστάσεις, και αποκλίσεις και τάσεις.
Σύγκριση προϋπολογισμού και πραγματικών ποσών στις οικονομικές καταστάσεις.
Χρηματοοικονομικά αποτελέσματα και αποτελέσματα λειτουργίας της εταιρείας

Κοινωνικά ζητήματα και ζητήματα προσωπικού
Κοινωνικά θέματα και θέματα εργαζομένων.
Σεβασμός των δικαιωμάτων του ανθρώπου.
Τα κεφάλαια: χρηματοοικονομικό, παραγωγικό, διανοητικό, ανθρώπινο, κοινωνικό και σχεσιακό, και φυσικό
Εξέταση και ποσοτική ανάλυση των ανθρώπινων παραγόντων στον οργανισμό.
Λεπτομερή στοιχεία της ισότητας των ευκαιριών και της ισόρροπης εκπροσώπησης.
—
Ζητήματα σχετικά με τους εργαζομένους και άλλους ενδιαφερομένους

Στόχοι και στρατηγικές
—
Στρατηγική και κατανομή των πόρων. Εισροές.
Σαφής δήλωση του σκοπού.
Σταθμισμένη συνεκτίμηση της καταγραφόμενης προόδου έναντι των στόχων.
Πληροφορίες σχετικά με τους στόχους και τις στρατηγικές.
Αποστολή και όραμα.
Εταιρικοί στόχοι

Επιχειρηματικό μοντέλο
Σύντομη περιγραφή του επιχειρηματικού μοντέλου.
Περιγραφή των πολιτικών της επιχείρησης, συμπεριλαμβανομένων των εφαρμοζόμενων διαδικασιών δέουσας επιμέλειας.
Αποτελέσματα των εν λόγω πολιτικών.
Επιχειρηματικό μοντέλο (επιχειρηματικές δραστηριότητες που δημιουργούν προστιθέμενη αξία σε βραχυπρόθεσμο, μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο ορίζοντα).
Διαδικασία δημιουργίας προστιθέμενης αξίας: ομάδες ενδιαφερομένων, βασικά ουσιώδη θέματα, κίνδυνοι, στρατηγικοί στόχοι, καθοριστικοί παράγοντες προστιθέμενης αξίας, κύριοι δείκτες επιδόσεων, στόχοι, επιπτώσεις.
Διάφορα μοντέλα υλοποίησης.
Αιτιολόγηση του τρόπου με τον οποίο οι επιχειρηματικές δραστηριότητες στηρίζουν ευρύτερους κοινοβουλευτικούς στόχους. Εκτίμηση των κεφαλαιουχικών επενδύσεων και του τρόπου με τον οποίο εξασφαλίζουν βέλτιστη σχέση κόστους–ωφέλειας.
—
—

Στοιχεία που περιλαμβάνονται σε όλα τα πλαίσια
Στοιχεία που περιλαμβάνονται σε 4 από τα 5 πλαίσια
Στοιχεία που περιλαμβάνονται σε 3 από τα 5 πλαίσια

Πηγή: ΕΕΣ.

Παράρτημα IIΙ

Επισκόπηση ετήσιων εκθέσεων και λογαριασμών επιλεγμένων φορέων του δημόσιου τομέα

Ετήσιοι λογαριασμοί της ΕΕ για το οικονομικό έτος 2014¹
Ετήσια έκθεση του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων για το έτος 2015
Χρηματοοικονομική έκθεση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων για το 2015
Δημοσιονομική έκθεση των ΗΠΑ για το έτος 2015
Comptes de l’État 2014
(Γαλλία)

Λογιστική σε δεδουλευμένη βάση
Ναι
Ναι
Ναι
Ναι
Ναι

Σύνοψη βασικών αριθμητικών στοιχείων
Ναι
Ναι
Ναι
Ναι
Ναι

Συνοδεύεται από τη γνώμη του ανεξάρτητου ελεγκτή
Ναι
Ναι
Ναι
Ναι
Δημοσιεύεται χωριστά

Σύγκριση μεταξύ των προβλέψεων του προϋπολογισμού και των πραγματικών ποσών
Ναι
Δημοσιεύεται χωριστά
Δημοσιεύεται χωριστά
Ναι
Ναι

Ανάλυση δομών και ζητημάτων διακυβέρνησης
Συνοπτική παρουσίαση²
Ναι
Ναι
Ναι
Ναι

Πρόλογος (ή έκθεση) του προεδρεύοντος / Προέδρου / ανώτερου υπαλλήλου
Δημοσιεύεται χωριστά
Ναι
Δημοσιεύεται χωριστά
Ναι
Δημοσιεύεται χωριστά

Εξέταση του κινδύνου παράτυπων συναλλαγών ή δραστηριοτήτων
Δημοσιεύεται χωριστά
Όχι³
Όχι³
Ναι
Όχι

Εκτίμηση του επιπέδου παρατυπίας
Δημοσιεύεται χωριστά
Όχι
Όχι
Ναι
Όχι

Ενημερωτική έκθεση σχετικά με τις δραστηριότητες του έτους
Δημοσιεύεται χωριστά
Ναι
Ναι
Ναι
Ναι

Έκθεση μακροπρόθεσμης πρόβλεψης/βιωσιμότητας
Όχι
Δημοσιεύεται χωριστά
Δημοσιεύεται χωριστά
Ναι
Ναι

Περιγραφή του ρόλου και των συμπερασμάτων μιας ελεγκτικής επιτροπής
Όχι
Ναι
Ναι
Όχι
Συνοπτική παρουσίαση

Πηγή: ΕΕΣ.

1Βλέπε σημεία 45 και 46.

2Βλέπε σημείο 45.

3Άνευ αντικειμένου. Οι εν λόγω εκθέσεις δεν περιλαμβάνουν εξέταση του κινδύνου παράτυπων συναλλαγών ή δραστηριοτήτων. Ωστόσο, έχουμε ενδείξεις ότι δεν υπάρχουν σημαντικά επίπεδα παρατυπίας.

Απάντηση της Επιτροπής

Σύνοψη

Κοινή απάντηση της Επιτροπής στα σημεία I έως IV

Η Επιτροπή αναγνωρίζει τη σημασία της θέσπισης ενός υπερσύγχρονου πλαισίου για τη διακυβέρνηση. Η Επιτροπή προσπαθεί να συμβαδίζει με τις εξελισσόμενες και σχετικές βέλτιστες πρακτικές που καθορίζονται στα πρότυπα ή εφαρμόζονται από διεθνείς ή δημόσιους οργανισμούς και θα εξακολουθήσει να προσαρμόζει τη δομή διακυβέρνησής της.

Οι κατευθυντήριες αρχές του πλαισίου διακυβέρνησης της Επιτροπής (ήτοι εξουσία, λογοδοσία, καθήκοντα και αρμοδιότητες, διορισμός και παραίτηση της Επιτροπής και των μελών της, διαφάνεια) καθορίζονται στις Συνθήκες της ΕΕ.

Το Σώμα αναθέτει επιχειρησιακά καθήκοντα στις υπηρεσίες του. Προκειμένου να διασφαλίσει ότι κάθε υπηρεσία της Επιτροπής έχει εφαρμόσει την πλέον κατάλληλη οργανωτική δομή και τα πλέον κατάλληλα συστήματα εσωτερικού ελέγχου για την επίτευξη των στόχων της, η Επιτροπή καθορίζει ορισμένα ελάχιστα χαρακτηριστικά σε επίπεδο οργάνου, που βασίζονται στο διεθνώς αναγνωρισμένο πλαίσιο COSO. Στην ετήσια έκθεση του 2015 για τη διαχείριση και τις επιδόσεις η Επιτροπή εξετάζει την αποτελεσματική εφαρμογή των εν λόγω προτύπων.

Οι ρυθμίσεις διακυβέρνησης που ισχύουν για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι προσαρμοσμένες στον υπερεθνικό χαρακτήρα του θεσμού ή στη συγκεκριμένη δομή του, με ένα Σώμα Επιτρόπων που υποστηρίζεται από ένα μόνιμο διοικητικό σώμα. Τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά αποτέλεσαν τη βάση για τις αποφάσεις που ελήφθησαν το 2000 σχετικά με τη δομή διακυβέρνησης της Επιτροπής. Ελήφθησαν επίσης υπόψη η έκθεση της επιτροπής ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων και οι γνωμοδοτήσεις αριθ. 4/97 και 1/2000 του Συνεδρίου. Οι ρυθμίσεις ελέγχου και εσωτερικού λογιστικού ελέγχου της Επιτροπής είναι σταθερές και πλήρεις, ενώ επί του παρόντος ενισχύονται έτσι ώστε να συμμορφώνονται πλήρως με τις αρχές εσωτερικού ελέγχου του πλαισίου COSO 2013. Επιπλέον, η ΥΕΛΕ συμμορφώνεται πλήρως με τα πρότυπα του κλάδου του εσωτερικού λογιστικού ελέγχου όπως αποδεικνύεται από έναν εξωτερικό αξιολογητή ποιότητας. Οι εν λόγω ρυθμίσεις δίνουν στην Επιτροπή τη δυνατότητα να ασκεί αυστηρή εποπτεία στη λειτουργία της δομής διακυβέρνησης.

Βλέπε επίσης την απάντηση της Επιτροπής στο σημείο VI.

V

Οι κατευθυντήριες αρχές του πλαισίου διακυβέρνησης της Επιτροπής (ήτοι εξουσία, λογοδοσία, καθήκοντα και αρμοδιότητες) καθορίζονται στις Συνθήκες της ΕΕ. Το Σώμα υιοθετεί την ετήσια έκθεση για τη διαχείριση και τις επιδόσεις του προϋπολογισμού της ΕΕ και αναλαμβάνει τη συνολική πολιτική ευθύνη για τη διαχείριση του προϋπολογισμού της ΕΕ. Η Επιτροπή θεωρεί ότι αυτό περιλαμβάνει και τη λογοδοσία για τις εργασίες των υπηρεσιών της.

Από λειτουργική άποψη, η εποπτεία λαμβάνει χώρα, πρώτον, μέσω των πρακτικών ρυθμίσεων που διέπουν τις σχέσεις εργασίας μεταξύ των μελών της Επιτροπής, των γραφείων και των υπηρεσιών· δεύτερον, μέσω της ΕΠΕ, η οποία εξετάζει σε τακτική βάση όλες τις συστάσεις της ΥΕΛΕ· και τρίτον, μέσω της σαφούς υποχρέωσης λογοδοσίας από τους «κύριους διατάκτες» (ΚΔ) στην Επιτροπή μέσω των ετήσιων εκθέσεων δραστηριοτήτων και των δηλώσεων αξιοπιστίας από τους ΚΔ, καθώς και της συνολικής γνώμης του εσωτερικού ελεγκτή. Βλέπε επίσης τις απαντήσεις της Επιτροπής στα σημεία 55 και 57.

Η αντιμετώπιση της νοοτροπίας «περιχαράκωσης» αποτέλεσε προτεραιότητα της νέας Επιτροπής. Έχει εφαρμόσει μια νέα δομή, με Αντιπροέδρους που επιβλέπουν ευρύτερους τομείς πολιτικής και βελτιώνουν τον συντονιστικό ρόλο της Γενικής Γραμματείας και άλλων κεντρικών υπηρεσιών, καθώς και μέσω διάφορων ομάδων καθοδήγησης σε επίπεδο οργάνου, συμπεριλαμβανομένης της ομάδας καθοδήγησης διαχείρισης βάσει δραστηριοτήτων (ΔΒΔ) και της ομάδας διευθυντών πόρων.

VI

Σε εναρμόνιση με τις βέλτιστες πρακτικές, τον δημοσιονομικό κανονισμό και τον καταστατικό χάρτη της, η ΥΕΛΕ επικεντρώνεται στα συστήματα διαχείρισης και ελέγχου των ΓΔ που είναι αρμόδιες για τη διασφάλιση της νομιμότητας και της κανονικότητας των συναλλαγών, μεταξύ άλλων με τον έλεγχο της εκ των υστέρων επαλήθευσης / ελεγκτικής λειτουργίας των εν λόγω ΓΔ. Εκτός από τον έλεγχο διακυβέρνησης της ασφάλειας των πληροφοριών, καλύφθηκαν επίσης και άλλοι τομείς διακυβέρνησης, για παράδειγμα:

οδιαδικασία καθορισμού στόχων στο πλαίσιο του σχεδίου διαχείρισης·

οδιαδικασία υποβολής ετησίων εκθέσεων δραστηριοτήτων·

οδιακυβέρνηση των στρατηγικών για την καταπολέμηση της απάτης.

Η ΕΠΕ αποτελεί απλώς ένα από τα πολλά μέσα διευκόλυνσης της εποπτείας της διακυβέρνησης, της διαχείρισης κινδύνων, καθώς και των πρακτικών εσωτερικού ελέγχου της Επιτροπής από το Σώμα. Τούτο επιτυγχάνεται κατά κύριο λόγο μέσω των επίσημων μηχανισμών επικοινωνίας που καθορίζονται στη ρύθμιση εργασίας μεταξύ των Επιτρόπων, των γραφείων τους καθώς και των υπηρεσιών της Επιτροπής (τακτικές συνεδριάσεις, συζήτηση των στρατηγικών σχεδίων, των σχεδίων διαχείρισης, των ετήσιων εκθέσεων δραστηριοτήτων κ.λπ.), μέσω των οποίων ενημερώνεται αρχικά ο Επίτροπος και στη συνέχεια το Σώμα.

Η διαχείριση κινδύνων, η χρηματοοικονομική πληροφόρηση και τα αποτελέσματα της εκ των υστέρων επαλήθευσης / ελεγκτικής λειτουργίας εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της ομάδας καθοδήγησης ΔΒΔ, της Γενικής Γραμματείας, της ΓΔ Προϋπολογισμού και των σχετικών ΚΔ.

VII

Σύμφωνα με το εννοιολογικό πλαίσιο του ΟΔΛΠΔΤ για τις δημοσιονομικές εκθέσεις γενικού σκοπού¹, το οποίο προβλέπει ότι οι δημοσιονομικές εκθέσεις γενικού σκοπού «είναι πιθανό να περιλαμβάνουν πολλές εκθέσεις», καθεμιά από τις οποίες εξετάζει πιο άμεσα τις ανάγκες συγκεκριμένων ενδιαφερομένων, η Επιτροπή παρέχει ένα ενοποιημένο πακέτο δημοσιονομικών εκθέσεων. Το εν λόγω πακέτο περιλαμβάνει την ετήσια έκθεση για τη διαχείριση και τις επιδόσεις, τη δημοσιονομική έκθεση, την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ και τους ετήσιους λογαριασμούς της ΕΕ. Οι πληροφορίες που παρουσιάζονται στο εν λόγω πακέτο βρίσκονται στο ίδιο επίπεδο με εκείνες που παρέχονται από τους φορείς αναφοράς που επιλέγονται από το Συνέδριο. Επιπλέον, διατίθενται περαιτέρω πληροφορίες σε έγγραφα όπως η ομιλία του Προέδρου για την κατάσταση της Ένωσης, η ετήσια γενική έκθεση για τη δραστηριότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η έκθεση παρακολούθησης για τις συστάσεις απαλλαγής κ.λπ.

VIII σημείο πρώτο

Η Επιτροπή αποδέχεται την εν λόγω σύσταση. Η Επιτροπή προσπαθεί να συμβαδίζει με τις εξελισσόμενες και σχετικές βέλτιστες πρακτικές που καθορίζονται στα πρότυπα ή εφαρμόζονται από διεθνείς ή δημόσιους οργανισμούς (βλέπε την απάντηση στα σημεία I-IV, VIII, 24-26, 44-49) και θα εξακολουθήσει να προσαρμόζει τη δομή διακυβέρνησής της.

VIII σημείο δεύτερο

Η Επιτροπή αποδέχεται την εν λόγω σύσταση σύμφωνα με το άρθρο 116.2 των κανόνων εφαρμογής του δημοσιονομικού κανονισμού (βλέπε επίσης την απάντηση της Επιτροπής στη σύσταση 2.η)).

VIII σημείο τρίτο

Η Επιτροπή αποδέχεται την εν λόγω σύσταση. Οι ρυθμίσεις ελέγχου της Επιτροπής (συμπεριλαμβανομένης της ΥΕΛΕ) είναι σταθερές και πλήρεις, ενώ ενισχύονται έτσι ώστε να συμμορφώνονται πλήρως με τις αρχές εσωτερικού ελέγχου του πλαισίου COSO 2013. Οι εν λόγω ρυθμίσεις δίνουν στην Επιτροπή τη δυνατότητα να ασκεί τη δέουσα εποπτεία στη λειτουργία της δομής διακυβέρνησης.

VIII σημείο τέταρτο

Η Επιτροπή αποδέχεται την εν λόγω σύσταση.

Βλέπε την απάντηση στο σημείο 62.

VIII σημείο πέμπτο

Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση να εκδώσει μια σειρά εκθέσεων κατά τέτοιον τρόπο ώστε να μετριάζει τους πρόσθετους κινδύνους όσον αφορά τη διαθεσιμότητα και την ποιότητα των πληροφοριών. Βλέπε επίσης την απάντηση στη σύσταση 2.ε).

Η Επιτροπή έχει κάνει ήδη βήματα προς αυτή την κατεύθυνση με τη δημοσίευση του ενοποιημένου πακέτου δημοσιονομικών εκθέσεων της 19ης Ιουλίου 2016.

Μια μεμονωμένη έκθεση λογοδοσίας δεν θα ήταν επαρκής ούτε θα εναρμονιζόταν με το εννοιολογικό πλαίσιο του ΟΔΛΠΔΤ για τις δημοσιονομικές εκθέσεις γενικού σκοπού, το οποίο δηλώνει ξεκάθαρα ότι οι δημοσιονομικές εκθέσεις γενικού σκοπού, οι οποίες παρέχουν χρήσιμες πληροφορίες για σκοπούς λογοδοσίας και λήψης αποφάσεων, «είναι πιθανό να περιλαμβάνουν πολλές εκθέσεις, καθεμιά από τις οποίες εξετάζει πιο άμεσα συγκεκριμένες πτυχές των στόχων των δημοσιονομικών εκθέσεων». Σε εναρμόνιση με το εννοιολογικό πλαίσιο, η Επιτροπή παρέχει ή θα παράσχει τα ακόλουθα έγγραφα, τα οποία καλύπτουν τα στοιχεία που επισημαίνονται από το Συνέδριο:

VIII σημείο πέμπτο, πρώτη περίπτωση

Επί του παρόντος η Επιτροπή επεξεργάζεται ενημέρωση της δήλωσης διακυβέρνησης.

VIII σημείο πέμπτο, δεύτερη περίπτωση

Στο πλαίσιο της Επιτροπής, η ομιλία για την κατάσταση της Ένωσης, η οποία παρουσιάζεται τον Σεπτέμβριο, αντιστοιχεί στην έκθεση του Προέδρου.

VIII σημείο πέμπτο, τρίτη περίπτωση

Εκτός από τις πληροφορίες που περιέχονται στην ετήσια έκθεση για τη διαχείριση και τις επιδόσεις, η Επιτροπή υποβάλλει εκθέσεις και πραγματοποιεί ανακοινώσεις εκτενώς σχετικά με τους λειτουργικούς και στρατηγικούς κινδύνους στην ομιλία για την κατάσταση της Ένωσης, καθώς και στα στρατηγικά σχέδια και στα σχέδια διαχείρισης της κάθε ΓΔ.

VIII σημείο πέμπτο, τέταρτη περίπτωση

Πληροφορίες επιδόσεων μη χρηματοοικονομικού χαρακτήρα διατίθενται στις ετήσιες εκθέσεις δραστηριοτήτων και στην ετήσια έκθεση για τη διαχείριση και τις επιδόσεις.

VIII σημείο πέμπτο, πέμπτη περίπτωση

Η γενική έκθεση για τη δραστηριότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η ετήσια έκθεση για τη διαχείριση και τις επιδόσεις περιέχουν πληροφορίες σχετικά με τις δραστηριότητες κατά τη διάρκεια του έτους, καθώς και πληροφορίες σχετικά με την επίτευξη των στόχων πολιτικής.

VIII σημείο πέμπτο, έκτη περίπτωση

H ετήσια έκθεση της ΕΠΕ συνοψίζει τα συμπεράσματα της ΕΠΕ σχετικά με την εκπλήρωση της αποστολής της, ενώ υπογραμμίζει τα ζητήματα που επεσήμανε η ΕΠΕ στο Σώμα. Γίνεται αναφορά στο έργο της ΕΠΕ στις συγκεφαλαιωτικές εκθέσεις και στην ετήσια έκθεση για τη διαχείριση και τις επιδόσεις το 2015. Οι μελλοντικές ετήσιες εκθέσεις για τη διαχείριση και τις επιδόσεις θα περιλαμβάνουν μια συγκεκριμένη ενότητα σχετικά με τον ρόλο και τα συμπεράσματα της ΕΠΕ.

VIII σημείο πέμπτο, έβδομη περίπτωση

Συγκεκριμένα, λόγω της διαφοράς στις διαστάσεις του χρέους (ήτοι, δυνατότητα τήρησης των οικονομικών δεσμεύσεων ή αναχρηματοδότησης ή αύξησης του χρέους) και στις διαστάσεις των εσόδων (ήτοι, δυνατότητα διαφοροποίησης των υφιστάμενων επιπέδων φορολογίας ή εισαγωγής νέων πηγών εσόδων), ο προϋπολογισμός της ΕΕ δεν είναι συγκρίσιμος με τους προϋπολογισμούς των κρατών.

Στο πλαίσιο της ΕΕ, το ΠΔΠ είναι το εργαλείο που διασφαλίζει μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα τη σταθερότητα και την προβλεψιμότητα των μελλοντικών απαιτήσεων για πληρωμές και των δημοσιονομικών προτεραιοτήτων. Η Επιτροπή παρέχει όλες τις πληροφορίες σχετικά με τις εν λόγω πτυχές στην ετήσια έκθεση για τη διαχείριση και τις επιδόσεις, στη δημοσιονομική έκθεση, στους λογαριασμούς και, όταν κρίνεται απαραίτητο, και σε άλλες εκθέσεις.

VIII σημείο έκτο

Η Επιτροπή αποδέχεται εν μέρει την εν λόγω σύσταση.

Οι σχετικές πληροφορίες για το νέο ενοποιημένο πακέτο δημοσιονομικών εκθέσεων και τις συμπληρωματικές εκθέσεις θα είναι διαθέσιμο, στο μέτρο του δυνατού (καθώς υπόκειται συγκεκριμένα στις σχετικές προθεσμίες για την παροχή των απαραίτητων πληροφοριών από τα κράτη μέλη), στο Συνέδριο για τη διενέργεια των ελέγχων ως προς τη συμφωνία.

VIII σημείο έβδομο

Η Επιτροπή αποδέχεται την εν λόγω σύσταση. Θα εξακολουθήσει να υποβάλλει εκθέσεις σχετικά με το συνολικό επισφαλές ποσό στην ετήσια έκθεση για τη διαχείριση και τις επιδόσεις.

VIII σημείο όγδοο

Η Επιτροπή αποδέχεται την εν λόγω σύσταση. Θα ενημερώνει και θα δημοσιεύει τις ρυθμίσεις διακυβέρνησής της σε τακτική βάση, ενώ θα επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο συμμορφώνεται προς τα διεθνή πρότυπα και τις βέλτιστες πρακτικές.

VIII σημείο ένατο

Η Επιτροπή αποδέχεται εν μέρει την εν λόγω σύσταση. Η Επιτροπή θα εξετάσει, στο πλαίσιο της ενδιάμεσης ανανέωσης της εντολής της ΕΠΕ, το ενδεχόμενο αύξησης του αριθμού των εξωτερικών μελών με αποδεδειγμένη επαγγελματική εξειδίκευση στον τομέα του ελέγχου και τα σχετικά ζητήματα, τα οποία διορίζονται από την Επιτροπή βάσει ανοικτής και διαφανούς διαδικασίας. Η διαχείριση κινδύνων, η χρηματοοικονομική πληροφόρηση και τα αποτελέσματα της εκ των υστέρων επαλήθευσης / ελεγκτικής λειτουργίας εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της ομάδας καθοδήγησης ΔΒΔ, της Γενικής Γραμματείας, της ΓΔ Προϋπολογισμού και των σχετικών ΚΔ. Οι δίαυλοι επικοινωνίας, συμπεριλαμβανομένων συγκεκριμένα των ετήσιων εκθέσεων διαχείρισης, των σχεδίων διαχείρισης και των στρατηγικών σχεδίων κ.λπ., διασφαλίζουν ότι οι ΚΔ ενημερώνουν τους αντίστοιχους Επιτρόπους και το Σώμα, παρέχοντας στο τελευταίο τη δυνατότητα να ασκεί τη δέουσα εποπτεία. Επιπλέον, η ΥΕΛΕ ελέγχει τακτικά την εκ των υστέρων επαλήθευση / ελεγκτική λειτουργία των σχετικών ΓΔ, ιδίως σε βασικούς τομείς όπως η επιμερισμένη διαχείριση, και οι διαπιστώσεις της εξετάζονται από την ΕΠΕ. Η Επιτροπή θα εξετάσει το ενδεχόμενο να καλέσει την ΥΕΛΕ να αναλάβει το ελεγκτικό έργο των ρυθμίσεων διακυβέρνησης/εποπτείας σχετικά με τη διαχείριση του κινδύνου, τη χρηματοοικονομική πληροφόρηση και την εκ των υστέρων επαλήθευση / ελεγκτική λειτουργία, συγκεκριμένα τον έλεγχο σε δεύτερο επίπεδο, προκειμένου να εντοπίσει τυχόν βήματα προόδου τα οποία δύνανται να βελτιώσουν περαιτέρω τις επιδόσεις των εν λόγω μηχανισμών.

Παρατηρήσεις

15

Ένα πρώτο μοναδικό χαρακτηριστικό διακυβέρνησης της Επιτροπής είναι ότι ο καταμερισμός των ευθυνών και τα όρια λογοδοσίας καθορίζονται στη Συνθήκη (άρθρο 317) και στον δημοσιονομικό κανονισμό (άρθρο 66) και περιγράφονται στη Λευκή Βίβλο του 2000, η οποία έλαβε υπόψη τις συστάσεις της επιτροπής ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων.

Ένα δεύτερο χαρακτηριστικό της Επιτροπής είναι ότι, κάθε φορά που αναλαμβάνει καθήκοντα ένα νέο Σώμα, οι πτυχές των εσωτερικών ρυθμίσεων οργάνωσης, διακυβέρνησης και λογοδοσίας ενδέχεται να αναθεωρηθούν. Τούτο λαμβάνει χώρα μέσω των επιστολών ανάθεσης αποστολής των Επιτρόπων, των μεθόδων εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (βλέπε C(2014) 9004) και των γραπτών ρυθμίσεων εργασίας μεταξύ των Επιτρόπων και των υπηρεσιών.

21

Οι κατευθυντήριες αρχές του πλαισίου διακυβέρνησης της Επιτροπής (ήτοι εξουσία, λογοδοσία, καθήκοντα και αρμοδιότητες) καθορίζονται στις Συνθήκες της ΕΕ. Το Σώμα υιοθετεί την ετήσια έκθεση για τη διαχείριση και τις επιδόσεις του προϋπολογισμού της ΕΕ και αναλαμβάνει τη συνολική πολιτική ευθύνη για τη διαχείριση του προϋπολογισμού της ΕΕ. Η Επιτροπή θεωρεί ότι αυτό περιλαμβάνει και τη λογοδοσία για τις εργασίες των υπηρεσιών της.

Από λειτουργική άποψη, η εποπτεία λαμβάνει χώρα, πρώτον, μέσω των πρακτικών ρυθμίσεων που διέπουν τις σχέσεις εργασίας μεταξύ των μελών της Επιτροπής, των γραφείων και των υπηρεσιών· δεύτερον, μέσω της ΕΠΕ, η οποία εξετάζει σε τακτική βάση όλες τις συστάσεις της ΥΕΛΕ· και τρίτον, μέσω της σαφούς υποχρέωσης λογοδοσίας από τους ΚΔ στην Επιτροπή μέσω των ετήσιων εκθέσεων δραστηριοτήτων και των δηλώσεων αξιοπιστίας από τους ΚΔ, καθώς και της συνολικής γνώμης του εσωτερικού ελεγκτή.

Πλαίσιο 5 — Ευθύνη της Επιτροπής

Η Επιτροπή πραγματοποίησε περαιτέρω αλλαγές στη διακυβέρνησή της και στην υποβολή εκθέσεων μεταξύ του 2007 και του 2016.

23

Η Επιτροπή κατήργησε τα κλιμάκια εσωτερικού λογιστικού ελέγχου επειδή με την πάροδο του χρόνου κατέστη ιδιαίτερα σημαντικό η εμβέλεια των συστημάτων εσωτερικού λογιστικού ελέγχου να υπερβαίνει τα όρια μίας ΓΔ. Κάτι τέτοιο επιτυγχάνεται πιο αποτελεσματικά με ένα απόλυτα κεντρικό σύστημα εσωτερικού λογιστικού ελέγχου. Επιπροσθέτως, η κεντρική ΥΕΛΕ είναι απόλυτα ανεξάρτητη, κάτι που εξασφαλίζει ποιοτικούς λογιστικούς ελέγχους. Ένας εξωτερικός αξιολογητής ποιότητας, που χορήγησε «πιστοποιητικό καλής υγείας» στην ΥΕΛΕ, επεσήμανε την έλλειψη επαρκούς ανεξαρτησίας στην εποπτεία των κλιμακίων εσωτερικού λογιστικού ελέγχου και τόνισε τον κίνδυνο για την αμεροληψία τους.

Η ΥΕΛΕ επίσης παρέχει στο εξής στους γενικούς διευθυντές μια έκθεση περιορισμένης αξιοπιστίας, για την τροφοδοσία των ετήσιων εκθέσεων δραστηριοτήτων, όπως συνήθιζαν τα κλιμάκια εσωτερικού λογιστικού ελέγχου (για πρώτη φορά τον Φεβρουάριο του 2016 καλύπτοντας το έτος 2015).

24

Η στελέχωση των φορέων που αναφέρονται από το Συνέδριο δεν αφορά εξολοκλήρου τις δραστηριότητες εσωτερικού λογιστικού ελέγχου ή ελέγχου.

Η εκ των υστέρων επαλήθευση / ελεγκτική λειτουργία σε πολλές ΓΔ με υψηλό επίπεδο δαπανών (συχνά αποκαλούμενη «σύστημα εσωτερικού λογιστικού ελέγχου») αποτελεί μέρος των συστημάτων εσωτερικού ελέγχου του κύριου διατάκτη. Θα πρέπει να διακρίνεται σαφώς από το σύστημα εσωτερικού λογιστικού ελέγχου.

25

Εκτός από τον έλεγχο διακυβέρνησης της ασφάλειας των πληροφοριών, καλύφθηκαν επίσης και άλλοι τομείς διακυβέρνηση, συγκεκριμένα, μεταξύ άλλων, μέσω ελέγχων που καλύπτουν πολλές ΓΔ· για παράδειγμα, μέσω ελέγχων που αφορούν:

οτη διαδικασία καθορισμού στόχων στο πλαίσιο του σχεδίου διαχείρισης·

οτη διαδικασία υποβολής ετησίων εκθέσεων δραστηριοτήτων·

οτη διακυβέρνηση των στρατηγικών για την καταπολέμηση της απάτης·

οτη διακυβέρνηση των εργασιών του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου·

οτη διακυβέρνηση του κοινού κέντρου υποστήριξης που φιλοξενείται από τη Γενική Διεύθυνση Έρευνας και Καινοτομίας (RTD)·

οτη διοίκηση του Καταπιστευματικού Ταμείου της ΕΕ·

οτην εποπτεία των αποκεντρωμένων υπηρεσιών·

οτη διακυβέρνηση του τομέα της πληροφορικής.

Πλαίσιο 7 — Ορισμένες σημαντικές συστάσεις της ΥΕΛΕ σχετικά με τη διακυβέρνηση δεν υλοποιήθηκαν

Η Επιτροπή επεξεργάζεται αναθεώρηση της δήλωσης διακυβέρνησης.

26

Η ΥΕΛΕ συμμερίζεται την εκτίμηση του Συνεδρίου ότι ο κίνδυνος των παράτυπων και παράνομων δαπανών είναι σημαντικός. Για αυτόν ακριβώς τον λόγο, περίπου το 40 % έως 50 % του διαθέσιμου χρόνου για εσωτερικούς λογιστικούς ελέγχους δαπανάται σε εργασίες που αξιολογούν τα συστήματα διαχείρισης και ελέγχου, με σκοπό την πρόληψη και τον εντοπισμό / τη διόρθωση παρατυπιών.

Τούτο περιλαμβάνει σημαντικούς εσωτερικούς λογιστικούς ελέγχους στις στρατηγικές ελέγχου των ΓΔ (συμπεριλαμβανομένης της εκ των υστέρων επαλήθευσης / ελεγκτικής λειτουργίας) που καλύπτουν τους κύριους τομείς δαπανών πολιτικής. Όλες οι εν λόγω εκθέσεις ελέγχου αποστέλλονται και υπόκεινται σε επεξεργασία από την ΕΠΕ.

Σε εναρμόνιση με τις βέλτιστες πρακτικές, τον δημοσιονομικό κανονισμό και τον καταστατικό χάρτη της, η ΥΕΛΕ επικεντρώνεται στα συστήματα διαχείρισης και ελέγχου των ΓΔ που είναι αρμόδιες για τη διασφάλιση της νομιμότητας και της κανονικότητας των συναλλαγών.

Η ΕΠΕ αποτελεί απλώς ένα από τα πολλά μέσα διευκόλυνσης της εποπτείας της διακυβέρνησης, της διαχείρισης κινδύνων, καθώς και των πρακτικών εσωτερικού ελέγχου της Επιτροπής από το Σώμα. Τούτο επιτυγχάνεται κατά κύριο λόγο μέσω των επίσημων μηχανισμών επικοινωνίας που καθορίζονται στη ρύθμιση εργασίας μεταξύ των Επιτρόπων, των γραφείων τους καθώς και των υπηρεσιών της Επιτροπής (τακτικές συνεδριάσεις, συζήτηση των στρατηγικών σχεδίων, των σχεδίων διαχείρισης, των ετήσιων εκθέσεων δραστηριοτήτων κ.λπ.), μέσω των οποίων ενημερώνεται αρχικά ο Επίτροπος και στη συνέχεια το Σώμα.

30

Η Επιτροπή επιβεβαιώνει ότι η εντολή της ΕΠΕ του 2015 περιλαμβάνει ενίσχυση της παρακολούθησης των συστάσεων του ΕΕΣ. Η ΕΠΕ αναλύει τις εκθέσεις του ΕΕΣ και τα σχετικά πορίσματα, εφόσον ενδείκνυται, στο πλαίσιο των θεματικών συζητήσεων που βασίζονται στις ομάδες εκθέσεων ελέγχου της ΥΕΛΕ.

Η ΥΕΛΕ διεξάγει ελέγχους σχετικά με την αποτελεσματικότητα της εκ των υστέρων επαλήθευσης / ελεγκτικής λειτουργίας σε πολλές ΓΔ με υψηλό επίπεδο δαπανών. Με αυτόν τον τρόπο καλύπτει αυτή τη σημαντική πτυχή του εσωτερικού συστήματος ελέγχου των ΚΔ, με σκοπό την πρόληψη και τον εντοπισμό / τη διόρθωση παρατυπιών (βλέπε την απάντηση στο σημείο 26). Η ΕΠΕ εξετάζει αυτά τα ζητήματα στον βαθμό που καλύπτονται από τους ελέγχους της ΥΕΛΕ.

Απάντηση στον πίνακα 2

Η ΕΠΕ λαμβάνει και εξετάζει όλες τις εκθέσεις ελέγχου της ΥΕΛΕ, οι οποίες καλύπτουν τους τομείς της διαχείρισης κινδύνου, του εσωτερικού ελέγχου και της πληροφόρησης σχετικά με τις χρηματοοικονομικές και μη χρηματοοικονομικές επιδόσεις. Διευκολύνει συνεπώς την εποπτεία της Επιτροπής διασφαλίζοντας την ανεξαρτησία της ΥΕΛΕ, παρακολουθώντας την ποιότητα του έργου της και παρέχοντας συστάσεις. Επιπροσθέτως, εξετάζει βασικά έγγραφα σχετικά με το πλαίσιο εσωτερικού ελέγχου.

31

Η διαχείριση κινδύνων, η χρηματοοικονομική πληροφόρηση και τα αποτελέσματα της εκ των υστέρων επαλήθευσης / ελεγκτικής λειτουργίας εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της ομάδας καθοδήγησης ΔΒΔ, της Γενικής Γραμματείας, της ΓΔ Προϋπολογισμού και των σχετικών ΚΔ. Οι δίαυλοι επικοινωνίας, συμπεριλαμβανομένων συγκεκριμένα των ετήσιων εκθέσεων διαχείρισης, των σχεδίων διαχείρισης και των στρατηγικών σχεδίων κ.λπ., διασφαλίζουν ότι οι ΚΔ ενημερώνουν τους αντίστοιχους Επιτρόπους και το Σώμα, παρέχοντας στο τελευταίο τη δυνατότητα να ασκεί τη δέουσα εποπτεία. Επιπλέον, η ΥΕΛΕ ελέγχει τακτικά την εκ των υστέρων επαλήθευση / ελεγκτική λειτουργία των σχετικών ΓΔ, ιδίως σε βασικούς τομείς όπως η επιμερισμένη διαχείριση και οι διαπιστώσεις της εξετάζονται από την ΕΠΕ.

Άλλοι διεθνείς οργανισμοί (Παγκόσμιο Πρόγραμμα Τροφίμων, Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, Παγκόσμια Τράπεζα και ΟΗΕ) διαθέτουν διαφορετικές δομές διακυβέρνησης.

35

Η νέα αναθεώρηση του πλαισίου εσωτερικού ελέγχου που διεξάγει επί του παρόντος η Επιτροπή θα εξετάσει όλες τις παρατηρήσεις του Συνεδρίου.

36

Λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες της Επιτροπής, η αρχή 2 του πλαισίου COSO θα πρέπει να εξεταστεί από διαφορετική οπτική γωνία. Σε επίπεδο ΓΔ, κάθε γενικός διευθυντής ασκεί ανεξάρτητη εποπτεία της ανάπτυξης και της διεξαγωγής εσωτερικών ελέγχων μέσω του συντονιστή εσωτερικού ελέγχου. Σε επίπεδο Επιτροπής, το Σώμα —το οποίο ισοδυναμεί με το διοικητικό συμβούλιο που αναφέρεται στην αρχή 2 του πλαισίου COSO— ασκεί ανεξάρτητη εποπτεία της ανάπτυξης και της διεξαγωγής εσωτερικών ελέγχων (βλέπε την απάντηση στο σημείο 21).

Η κεντρική οικονομική υπηρεσία δημιουργήθηκε για να παρέχει υποστήριξη και συμβουλές σχετικά με τη δημοσιονομική διαχείριση, την ερμηνεία της νομοθεσίας, τον εσωτερικό έλεγχο και τη διαχείριση των κινδύνων, αλλά όχι για την εποπτεία της πραγματικής υλοποίησης του συστήματος εσωτερικού ελέγχου.

37

Το τρέχον πλαίσιο, όπως καθορίζεται από τη μεταρρύθμιση της Επιτροπής και προβλέπεται από τον δημοσιονομικό κανονισμό, παρέχει έναν σαφή ορισμό των ευθυνών και των ορίων λογοδοσίας. Οι ΓΔ καλούνται να ρυθμίσουν την οργανωτική δομή τους και τα συστήματα εσωτερικού ελέγχου, συμπεριλαμβανομένων των ενεργειών μεταβίβασης αρμοδιοτήτων και του σχετικού συστήματος υποβολής εκθέσεων «διαδοχικού τύπου», που ενισχύουν την αξιοπιστία στο εσωτερικό κάθε ΓΔ.

Όσον αφορά τη βάση για τον καθορισμό του κατά πόσον οι δηλώσεις που πραγματοποιούνται μέσω των ετήσιων εκθέσεων δραστηριοτήτων είναι βάσιμες, οι οδηγίες (και οι κατευθυντήριες γραμμές) για την προετοιμασία των ετήσιων εκθέσεων δραστηριοτήτων παρέχουν μια σταθερή βάση για τη θεμελίωση της δήλωσης αξιοπιστίας, ενώ αποτελούν σαφή κριτήρια αναφοράς βάσει των οποίων προσδιορίζεται η λογοδοσία των ΓΔ. Επιπλέον, οι ετήσιες εκθέσεις δραστηριοτήτων περιέχουν μια ενότητα που αφορά τις εκθέσεις και τα συμπεράσματα του εσωτερικού ελεγκτή σχετικά με την κατάσταση ελέγχου της ΓΔ. Τέλος, η διαδικασία ελέγχου της ετήσιας έκθεσης δραστηριοτήτων διασφαλίζει την ποιότητα των ετήσιων εκθέσεων δραστηριοτήτων, έτσι ώστε το πολιτικό επίπεδο να μπορεί να βασίζεται στις δηλώσεις και διασφαλίσεις της διαχείρισης.

Η Επιτροπή ωστόσο θα αναλύει κατά πόσο συγκεκριμένες πτυχές δύνανται να αποσαφηνιστούν περαιτέρω.

38

Η Επιτροπή υποβάλλει ετησίως έκθεση σχετικά με την υλοποίηση της στρατηγικής της Επιτροπής για την καταπολέμηση της απάτης, από το 2013, στην ετήσια έκθεση σχετικά με την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ («η έκθεση βάσει του άρθρου 325»).

39

Παρ’ όλο που θεωρεί ότι ο κίνδυνος απάτης καλύπτεται επαρκώς στη μεθοδολογία και στην καθοδήγηση για τις ΓΔ σχετικά με τις στρατηγικές καταπολέμησης της απάτης, η Επιτροπή προετοιμάζει επί του παρόντος μια πρόταση για τη συμπερίληψη του κινδύνου απάτης συγκεκριμένα στο νέο πλαίσιο εσωτερικού ελέγχου.

42

Ο στόχος του εγγράφου με τίτλο «Οικονομικές καταστάσεις — Συζήτηση και ανάλυση» σύμφωνα με την κατευθυντήρια οδηγία ενδεδειγμένων πρακτικών αριθ. 2 (RPG 2) του ΟΔΛΠΔΤ είναι να παρέχει «μια επεξήγηση των σημαντικών στοιχείων, συναλλαγών και συμβάντων που παρουσιάζονται στις οικονομικές καταστάσεις των φορέων καθώς και των παραγόντων που τα επηρεάζουν».

Είναι συνεπώς λογικό το έγγραφο με τίτλο «Οικονομικές καταστάσεις — Συζήτηση και ανάλυση» να εστιάζει στις 10 προτεραιότητες του Προέδρου, καθώς αποτελούν «συνέχεια της στρατηγικής “Ευρώπη 2020”», ενώ αποτελούν παράλληλα επί του παρόντος τους βασικούς καταλύτες της πολιτικής της Επιτροπής και του τρόπου διάθεσης των κονδυλίων της ΕΕ. Επιπλέον, το έγγραφο με τίτλο «Οικονομικές καταστάσεις — Συζήτηση και ανάλυση» περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με τη στρατηγική «Ευρώπη 2020». Ωστόσο, το έγγραφο «Οικονομικές καταστάσεις — Συζήτηση και ανάλυση» εξελίσσεται διαρκώς. Συνεπώς, η Επιτροπή παραμένει ανοικτή στη συζήτηση για τις βελτιώσεις του περιεχομένου και της εστίασης.

44 σημείο τρίτο

Οι λογαριασμοί της ΕΕ εγκρίνονται από την Επιτροπή.

44 σημείο τέταρτο

Η Επιτροπή επισημαίνει ότι το σύστημα λογιστικής σε δεδουλευμένη βάση και οι εκθέσεις της βρίσκονται σε πολύ προηγμένο στάδιο σε σχέση με πολλά κράτη μέλη.

45 σημείο δεύτερο

Το έγγραφο με τίτλο «Οικονομικές καταστάσεις — Συζήτηση και ανάλυση» της Επιτροπής συμμορφώνεται με τη δομή και το περιεχόμενο που συνιστάται από την κατευθυντήρια οδηγία ενδεδειγμένων πρακτικών αριθ. 2 (RPG 2) του ΟΔΛΠΔΤ.

45 σημείο τρίτο

Όπως επισημαίνει το Συνέδριο, οι λογαριασμοί συνοδεύονται από τη δήλωση αξιοπιστίας στην Επίσημη Εφημερίδα. Η Επιτροπή θεωρεί ευπρόσδεκτη τη δυνατότητα συμπερίληψης της γνωμοδότησης του Συνεδρίου σχετικά με τους λογαριασμούς στο έγγραφο λογαριασμών αμέσως μετά την έγκρισή του, όπως στην περίπτωση του ιδιωτικού τομέα.

45 σημείο πέμπτο

Στο έγγραφο με τίτλο «Οικονομικές καταστάσεις — Συζήτηση και ανάλυση» η Επιτροπή περιλαμβάνει επίσης πληροφορίες σχετικά με διάφορους τρόπους διαχείρισης, τη χρηματοοικονομική πληροφόρηση και τη λογοδοσία.

Η Επιτροπή επεξεργάζεται αναθεώρηση της δήλωσης διακυβέρνησης.

45 σημείο έκτο

Οι ετήσιοι λογαριασμοί της ΕΕ εγκρίνονται από την Επιτροπή. Καθώς ο πρόλογός της διατίθεται στη δημοσιονομική έκθεση, δεν επαναλήφθηκε στους λογαριασμούς. Η Επιτροπή θα εξετάσει το ενδεχόμενο εισαγωγής ενός προλόγου στο μέλλον.

45 σημείο έβδομο

Εκτός από τους ετήσιους λογαριασμούς και τις συνοδευτικές πληροφορίες, η Επιτροπή καταρτίζει, συγκεκριμένα, την ετήσια έκθεση για τη διαχείριση και τις επιδόσεις, την ανακοίνωση σχετικά με την προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ και τη δημοσιονομική έκθεση, τη γενική έκθεση για τη δραστηριότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την ομιλία για την κατάσταση της Ένωσης από τον Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Τα εν λόγω έγγραφα περιέχουν εκτενείς μη χρηματοοικονομικές πληροφορίες και εξετάζουν τους λειτουργικούς και τους στρατηγικούς κινδύνους.

Οι ετήσιοι λογαριασμοί της ΕΕ συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις πληροφοριών των σχετικών διεθνών λογιστικών προτύπων (ΔΛΠΔΤ) και των λογιστικών κανόνων της ΕΕ.

Η Επιτροπή υποβάλλει εκθέσεις για όλα τα συνολικά επισφαλή ποσά όσον αφορά τη νομιμότητα και την κανονικότητα των συναλλαγών (επισφαλή ποσά κατά την πληρωμή και επισφαλή ποσά κατά το κλείσιμο) στην ετήσια έκθεση για τη διαχείριση και τις επιδόσεις. Η έκθεση περιγράφει επίσης τους τομείς δαπανών που είναι περισσότερο επιρρεπείς σε σφάλματα.

45 σημείο όγδοο

Καθώς η ετήσια έκθεση για τη διαχείριση και τις επιδόσεις περιέχει ποσοτικό προσδιορισμό των κινδύνων των παράτυπων συναλλαγών (επισφαλή ποσά κατά την πληρωμή και επισφαλή ποσά κατά το κλείσιμο), η Επιτροπή θεωρεί ότι δεν χρειάζεται να γίνει επανάληψη των πληροφοριών. Βλέπε την παραπάνω απάντηση.

45 σημείο ένατο, πρώτη περίπτωση

Εκτός από τους ετήσιους λογαριασμούς και τις συνοδευτικές πληροφορίες, η Επιτροπή καταρτίζει, συγκεκριμένα, την ετήσια έκθεση για τη διαχείριση και τις επιδόσεις, την ανακοίνωση σχετικά με την προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ και τη δημοσιονομική έκθεση, τη γενική έκθεση για τη δραστηριότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την ομιλία για την κατάσταση της Ένωσης από τον Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, όπου παρέχονται πληροφορίες σχετικά με τις μη χρηματοοικονομικές επιδόσεις.

45 σημείο ένατο, δεύτερη περίπτωση

Εκτός από τους ετήσιους λογαριασμούς και τις συνοδευτικές πληροφορίες, η Επιτροπή καταρτίζει, συγκεκριμένα, την ετήσια έκθεση για τη διαχείριση και τις επιδόσεις, την ανακοίνωση σχετικά με την προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ και τη δημοσιονομική έκθεση, τη γενική έκθεση για τη δραστηριότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την ομιλία για την κατάσταση της Ένωσης από τον Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

45 σημείο ένατο, τρίτη περίπτωση

Πληροφορίες σχετικά με την πρόοδο των πρωταρχικών στόχων της ΕΕ στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» ενημερώνονται τακτικά και δημοσιεύονται στον δικτυακό τόπο της Eurostat, ενώ παρουσιάζονται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Βλέπε επίσης την απάντηση της Επιτροπής στο σημείο 42.

45 σημείο δέκατο

Συγκεκριμένα, λόγω της διαφοράς στις διαστάσεις του χρέους (ήτοι, δυνατότητα τήρησης των οικονομικών δεσμεύσεων ή αναχρηματοδότησης ή αύξησης του χρέους) και στις διαστάσεις των εσόδων (ήτοι, δυνατότητα διαφοροποίησης των υφιστάμενων επιπέδων φορολογίας ή εισαγωγής νέων πηγών εσόδων), ο προϋπολογισμός της ΕΕ δεν είναι συγκρίσιμος με τους προϋπολογισμούς των κρατών.

Στο πλαίσιο της ΕΕ, το ΠΔΠ είναι το εργαλείο που διασφαλίζει μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα τη σταθερότητα και την προβλεψιμότητα των μελλοντικών απαιτήσεων για πληρωμές και των δημοσιονομικών προτεραιοτήτων. Η Επιτροπή παρέχει πληροφόρηση σχετικά με τις εν λόγω πτυχές σε διαφορετικές εκθέσεις.

45 σημείο ενδέκατο

Γίνεται αναφορά στον ρόλο της ΕΠΕ στις συγκεφαλαιωτικές εκθέσεις και στην ετήσια έκθεση για τη διαχείριση και τις επιδόσεις το 2015. Οι μελλοντικές ετήσιες εκθέσεις για τη διαχείριση και τις επιδόσεις θα περιλαμβάνουν μια συγκεκριμένη ενότητα σχετικά με τον ρόλο και τα συμπεράσματα της ΕΠΕ.

Κοινή απάντηση στα σημεία 46-47

Για πρώτη φορά φέτος η Επιτροπή παρουσίασε ένα πλήρες, ενοποιημένο πακέτο δημοσιονομικών εκθέσεων. Με αυτόν τον τρόπο η Επιτροπή παρέχει ταυτόχρονα όλες τις βασικές χρηματοοικονομικές πληροφορίες για το έτος 2015. Το πακέτο περιλαμβάνει τα εξής:

α)την ετήσια έκθεση για τη διαχείριση και τις επιδόσεις, που παρέχει πληροφορίες σχετικά με τις επιδόσεις του προϋπολογισμού της ΕΕ βάσει των αποτελεσμάτων που επιτεύχθηκαν με τον προϋπολογισμό της ΕΕ έως το τέλος του 2015. Περιλαμβάνει επίσης τη διαχείριση του προϋπολογισμού της ΕΕ για το 2015 από την Επιτροπή, η οποία περιέχει μια επισκόπηση της λειτουργίας των συστημάτων εσωτερικού ελέγχου που έχουν θεσπίσει οι υπηρεσίες της Επιτροπής για να διασφαλίζουν την επίτευξη των στόχων πολιτικής και των επιχειρησιακών στόχων, καθώς και επισκόπηση των κύριων σχετικών κινδύνων, εφόσον υφίστανται. Περιλαμβάνει επίσης την εκτίμηση των κινδύνων για την κανονικότητα και τη νομιμότητα, τη σχέση κόστους–αποτελέσματος των ελέγχων και τις στρατηγικές καταπολέμησης της απάτης·

β)τη δημοσιονομική έκθεση, που παρέχει συγκεκριμένα μια λεπτομερή επισκόπηση των εσόδων και της κατανομής των κεφαλαίων ανά κράτος μέλος και ανά τομέα ΠΔΠ·

γ)την ανακοίνωση σχετικά με την προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ, για τις ενέργειες που έχουν αναληφθεί για την εξαίρεση των παράνομων και παράτυπων δαπανών από τη χρηματοδότηση από τον προϋπολογισμό της ΕΕ, με παράλληλη επισήμανση του τρόπου με τον οποίο εμπλέκονται και επηρεάζονται τα κράτη μέλη·

δ)τους ετήσιους λογαριασμούς της ΕΕ (ήτοι τα στοιχεία ενεργητικού και παθητικού, τα έσοδα και τις δαπάνες) στο τέλος του 2015.

Το ενοποιημένο πακέτο δημοσιονομικών εκθέσεων προλογίζεται από τον αρμόδιο για τον προϋπολογισμό Επίτροπο.

Το Σώμα Επιτρόπων αναλαμβάνει τη συνολική ευθύνη των συστημάτων εσωτερικού ελέγχου και διαχείρισης κινδύνων της Επιτροπής, με την έγκριση της ετήσιας έκθεσης για τη διαχείριση και τις επιδόσεις.

48

Η Επιτροπή υποβάλλει εκθέσεις για την εκτίμηση των επισφαλών ποσών στην ετήσια έκθεση για τη διαχείριση και τις επιδόσεις, ενώ παρέχει μια επισκόπηση των προληπτικών ενεργειών στην ανακοίνωση σχετικά με την προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ. Στην ετήσια έκθεση για τη διαχείριση και τις επιδόσεις ο αρμόδιος ΚΔ περιγράφει τα αποτελέσματα των ελέγχων που εκτελέστηκαν, ενώ παρέχει μια εκτίμηση του επισφαλούς ποσού των παράτυπων πληρωμών. Επιπροσθέτως, στην ετήσια έκθεση για τη διαχείριση και τις επιδόσεις εξετάζεται και η φύση των σφαλμάτων που εντοπίζονται. Στο πλαίσιο της διαδικασίας απαλλαγής η Επιτροπή αναφέρθηκε επίσης, κατόπιν αιτήματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, στις ενέργειες που αναλήφθηκαν για την αντιμετώπιση ορισμένων συχνών τύπων σφαλμάτων σε συγκεκριμένους τομείς πολιτικής.

49

Από το 2013 η Επιτροπή έχει βελτιώσει την πληροφόρηση σχετικά με τα επισφαλή ποσά σε σχέση με τις πρακτικές των προηγούμενων ετών, συγκεκριμένα προσθέτοντας τα συνολικά επισφαλή ποσά κατά την πληρωμή και κατά το κλείσιμο. Τα τελευταία λαμβάνουν υπόψη τις δημοσιονομικές διορθώσεις και ανακτήσεις, που περιγράφονται λεπτομερώς στην ανακοίνωση σχετικά με την προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ.

Πριν από το 2013 η Επιτροπή υπέβαλλε εκθέσεις με διαφάνεια στη συγκεφαλαιωτική έκθεση σχετικά με τις επιφυλάξεις που διατυπώθηκαν και παρείχε προβλέψεις για τους τομείς δαπανών του εκτιμώμενου επισφαλούς ποσού με επιφύλαξη. Περαιτέρω πληροφορίες διατίθενται στις αντίστοιχες ετήσιες εκθέσεις δραστηριοτήτων.

50

Η ΥΕΛΕ δαπανά ένα σημαντικό μέρος των πόρων της (περίπου 40 % έως 50 %) σε εργασίες που αξιολογούν τα συστήματα διαχείρισης και ελέγχου με σκοπό την πρόληψη και τον εντοπισμό / τη διόρθωση παρατυπιών, εκτός από τις επισκοπήσεις περιορισμένης εμβέλειας για τον υπολογισμό του εναπομείναντος ποσοστού σφάλματος.

Η συγκεκριμένη εργασία της ΥΕΛΕ οδήγησε σε πραγματικές βελτιώσεις, συγκεκριμένα στη ΓΔ Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης, οι οποίες χαιρετίστηκαν τόσο από το Συνέδριο όσο και από την αρμόδια για την απαλλαγή αρχή.

51

Η ΓΔ Διεθνούς Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΓΔ DEVCO) υλοποιεί τον προϋπολογισμό της κυρίως μέσω άμεσης διαχείρισης, που προβλέπει διαφορετικό μοντέλο διασφάλισης σε σχέση με αυτό της επιμερισμένης διαχείρισης, που αντιπροσωπεύει το 80 % του προϋπολογισμού της ΕΕ.

Βλέπε επίσης την απάντηση της Επιτροπής στο σημείο 1.35 της ετήσιας έκθεσης του ΕΕΣ για το οικονομικό έτος 2015:

Η Επιτροπή θεωρεί ότι η αναφορά στη στατιστική μεθοδολογία που χρησιμοποιείται από «οργανισμούς στις ΗΠΑ που διαχειρίζονται ομοσπονδιακά κεφάλαια» δεν είναι κατάλληλη για τα κονδύλια υπό επιμερισμένη διαχείριση. Στο πλαίσιο της επιμερισμένης διαχείρισης, η Επιτροπή δεν στηρίζεται στους λογιστικούς ελέγχους των δαπανών που πραγματοποιήθηκαν από τις δικές της υπηρεσίες σε επίπεδο ΕΕ, αλλά σε αρχές ελέγχου στα κυρίαρχα κράτη μέλη που πραγματοποιούν λογιστικό έλεγχο των δαπανών στις οποίες προέβησαν τα εν λόγω κράτη μέλη, συχνά με εθνική συγχρηματοδότηση. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι η κατάρτιση στατιστικά έγκυρης σε επίπεδο ΕΕ εκτίμησης του επιπέδου σφάλματος με διεξαγωγή λογιστικού ελέγχου στους δικαιούχους από την ίδια δεν θα παρείχε προστιθέμενη αξία όσον αφορά την επιμερισμένη διαχείριση των δαπανών.

Σύμφωνα με τις απαιτήσεις του νομικού πλαισίου, η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να συνεργάζεται με τις αρχές ελέγχου των κρατών μελών και να καθορίζει από κοινού μια στατιστικά έγκυρη προσέγγιση για την εκτίμηση του επιπέδου σφάλματος, καθώς και να χρησιμοποιεί τα εν λόγω ποσοστά σφάλματος μετά την επικύρωσή τους. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή εφαρμόζει την «αρχή του ενιαίου ελέγχου», εστιάζοντας τη δραστηριότητά της στον έλεγχο των ελεγκτών των κρατών μελών και στην επικύρωση του ελεγκτικού τους έργου. Τούτο βασίζεται στη γνωμοδότηση αριθ. 2/2004 του Συνεδρίου σχετικά με το πρότυπο του «ενιαίου ελέγχου» και μια πρόταση για πλαίσιο εσωτερικού κοινοτικού ελέγχου. Η εν λόγω προσέγγιση είναι απολύτως σύμφωνη με τον στόχο της μείωσης του διοικητικού φόρτου για τους δικαιούχους και μειώνει επίσης την ανάγκη για θέσεις ελεγκτών στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

53

Η Επιτροπή σημειώνει ότι το Γραφείο Γενικής Ευθύνης των ΗΠΑ, ήτοι ο εξωτερικός ελεγκτής, έχει εντοπίσει ουσιώδεις αδυναμίες και συμπεραίνει τα εξής: «Έως ότου η ομοσπονδιακή κυβέρνηση θεσπίσει αποτελεσματικές διαδικασίες για τον προσδιορισμό της πλήρους έκτασης του φαινομένου των αντικανονικών πληρωμών και προβεί στις δέουσες ενέργειες σε επίπεδο φορέων και προγραμμάτων προκειμένου να περιορίσει σημαντικά τις αντικανονικές πληρωμές, δεν θα αποκοµίσει την εύλογη βεβαιότητα ότι η χρήση των ομοσπονδιακών κεφαλαίων διασφαλίζεται επαρκώς».

Η Επιτροπή επισημαίνει επίσης ότι το Εκτελεστικό Γραφείο του Προέδρου των ΗΠΑ περιλάμβανε την οδηγία της 20ής Οκτωβρίου 2014: «Συνεργασία με άλλους φορείς. Οι υπηρεσίες θα πρέπει να εξετάσουν το ενδεχόμενο συνεργασίας με άλλους φορείς —όπως δικαιούχους επιχορηγήσεων— που υπόκεινται σε ενιαίους ελέγχους για την αξιοποίηση των τρεχόντων ελέγχων, προκειμένου να διευκολυνθεί η διαδικασία εκτίμησης του ποσοστού και του ύψους των αντικανονικών πληρωμών».

Η Επιτροπή υπογραμμίζει το γεγονός ότι στην ετήσια έκθεση για τη διαχείριση και τις επιδόσεις παρέχει μια εκτίμηση των επισφαλών ποσών κατά την πληρωμή (η οποία δεν λαμβάνει υπόψη τα μέτρα ανάκτησης για τις αντικανονικές πληρωμές). Συμπληρώνει τις εν λόγω πληροφορίες με μια εκτίμηση για τα επισφαλή ποσά κατά το κλείσιμο (τα οποία λαμβάνουν υπόψη την επίδραση των πολυετών διορθωτικών μηχανισμών).

57

Η Επιτροπή παραπέμπει στις απαντήσεις της σε προγενέστερες αιτήσεις του Κοινοβουλίου και επιβεβαιώνει εκ νέου τη θέση της στο ζήτημα παροχής διασφάλισης όπως αναφέρεται από το Συνέδριο (βλέπε την απάντηση της Επιτροπής στο σημείο 1.40 της ετήσιας έκθεσης του Συνεδρίου για το οικονομικό έτος 2012).

Βλέπε επίσης την απάντηση στο σημείο V της σύνοψης.

Συμπεράσματα και συστάσεις

58

Η Επιτροπή θα συνεχίσει τις ενέργειές της προκειμένου να διασφαλίσει ότι οι ρυθμίσεις διακυβέρνησής της που εστιάζουν στον εσωτερικό λογιστικό έλεγχό της, στη δημοσιονομική διαχείριση και στον έλεγχο συμμορφώνονται με τις σχετικές βέλτιστες πρακτικές που καθορίζονται στα πρότυπα ή εφαρμόζονται από διεθνείς ή δημόσιους οργανισμούς (βλέπε τις λεπτομερείς απαντήσεις της Επιτροπής στα σημεία I-IV, IX, 24-26, 44-46).

59

Οι κατευθυντήριες αρχές του πλαισίου διακυβέρνησης της Επιτροπής (ήτοι εξουσία, λογοδοσία, καθήκοντα και αρμοδιότητες) καθορίζονται στις Συνθήκες της ΕΕ. Βλέπε επίσης τις απαντήσεις της Επιτροπής στα σημεία 21, 55 και 57.

60

Η ΕΠΕ αποτελεί απλώς ένα από τα πολλά μέσα διευκόλυνσης της εποπτείας της διακυβέρνησης, της διαχείρισης κινδύνων, καθώς και των πρακτικών εσωτερικού ελέγχου της Επιτροπής από το Σώμα. Τούτο επιτυγχάνεται κατά κύριο λόγο μέσω των επίσημων μηχανισμών επικοινωνίας που καθορίζονται στη ρύθμιση εργασίας μεταξύ των Επιτρόπων, των γραφείων τους καθώς και των υπηρεσιών της Επιτροπής (τακτικές συνεδριάσεις, συζήτηση των στρατηγικών σχεδίων, των σχεδίων διαχείρισης, των ετήσιων εκθέσεων δραστηριοτήτων κ.λπ.), μέσω των οποίων ενημερώνεται αρχικά ο Επίτροπος και στη συνέχεια το Σώμα.

61

Βλέπε τις απαντήσεις της Επιτροπής στο σημείο 39.

62

Η προθεσμία για την έγκριση των ετήσιων λογαριασμών στις 31 Ιουλίου καθορίζεται από τον δημοσιονομικό κανονισμό. Ωστόσο φέτος, σε συνεργασία με το Συνέδριο, η Επιτροπή έχει επισπεύσει ήδη την έγκριση των ετήσιων λογαριασμών του 2015 κατά δύο εβδομάδες και πλέον. Βασιζόμενη σε μεγάλο βαθμό στις προθεσμίες υποβολής των δεδομένων από τα κράτη μέλη, η Επιτροπή θα εξετάσει κατά πόσον είναι εφικτές περαιτέρω βελτιώσεις.

63

Η Επιτροπή δεν παρέχει λιγότερες μη χρηματοοικονομικές πληροφορίες σε σχέση με τα άλλα σώματα —οι πληροφορίες παρέχονται σε δημοσιονομικές εκθέσεις γενικού σκοπού, εκτός των ετήσιων λογαριασμών. Επιπροσθέτως, από το 2016 και εξής η Επιτροπή θα εκδίδει ένα ενοποιημένο πακέτο των εν λόγω εκθέσεων που θα περιέχει ταυτόχρονα χρηματοοικονομικές και μη χρηματοοικονομικές πληροφορίες —βλέπε τις παραπάνω απαντήσεις.

Όπως αναφέρεται και παραπάνω, το εννοιολογικό πλαίσιο του ΟΔΛΠΔΤ (σημείο 8.6) προβλέπει συγκεκριμένα τη χρήση πολλών δημοσιονομικών εκθέσεων γενικού σκοπού, που περιλαμβάνουν τους λογαριασμούς ή τις οικονομικές καταστάσεις, το έγγραφο με τίτλο «Οικονομικές καταστάσεις — Συζήτηση και ανάλυση» και άλλες εκθέσεις που καλύπτουν τις ανάγκες των χρηστών για συμπληρωματικές πληροφορίες.

64

Η Επιτροπή δεν συμμερίζεται την άποψη του Συνεδρίου ότι το εκτιμώμενο επίπεδο σφάλματος δεν βασίζεται σε συνεπή μεθοδολογία. Οι ΓΔ θα πρέπει να υποβάλλουν εκθέσεις σύμφωνα με την καθοδήγηση των ετήσιων εκθέσεων δραστηριοτήτων που εκδίδονται από τις κεντρικές υπηρεσίες. Οι διάφορες έννοιες και δείκτες καθορίζονται κατά τρόπο επαρκώς ευέλικτο προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι ειδικές καταστάσεις των διάφορων ΓΔ, ενώ παράλληλα διασφαλίζουν επαρκή βαθμό συνέπειας για την παγίωση των δεδομένων².

65

Βλέπε τις παρακάτω παραπομπές στις απαντήσεις σε συγκεκριμένα συμπεράσματα.

65 σημείο πρώτο

Βλέπε τις απαντήσεις στα σημεία 24-26.

65 σημείο τρίτο, πρώτη περίπτωση

Βλέπε την απάντηση στο σημείο 30.

Η Επιτροπή επιβεβαιώνει ότι η εντολή της ΕΠΕ του 2015 περιλαμβάνει ενίσχυση της παρακολούθησης των συστάσεων του ΕΕΣ.

65 σημείο τρίτο, δεύτερη περίπτωση

Βλέπε τις απαντήσεις στα σημεία 30 και 31.

65 σημείο τρίτο, τρίτη περίπτωση

Βλέπε τις απαντήσεις στα σημεία VIII, 30, 31 και 45. Η υποβολή εκθέσεων εμπίπτει στην αρμοδιότητα της ομάδας καθοδήγησης ΔΒΔ, της Γενικής Γραμματείας, της ΓΔ Προϋπολογισμού και των σχετικών ΚΔ.

65 σημείο τρίτο, τέταρτη περίπτωση

Βλέπε τις απαντήσεις της Επιτροπής στα σημεία 26, 30 και 31.

65 σημείο τέταρτο

Βλέπε την απάντηση στο σημείο 39.

65 σημείο πέμπτο

Βλέπε την απάντηση στο σημείο 62.

65 σημείο έκτο, πρώτη περίπτωση

Επί του παρόντος η Επιτροπή επεξεργάζεται ενημέρωση της δήλωσης διακυβέρνησης.

65 σημείο έκτο, δεύτερη περίπτωση

Στο πλαίσιο της Επιτροπής, η ομιλία για την κατάσταση της Ένωσης από τον Πρόεδρο αποτελεί το μέσο με το οποίο ο Πρόεδρος υποβάλλει έκθεση για τα επιτεύγματα και τις προκλήσεις.

Επιπροσθέτως, η γενική έκθεση για τη δραστηριότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που δημοσιεύεται κάθε έτος από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσιάζει τις κύριες πρωτοβουλίες και τα επιτεύγματα της ΕΕ για το περασμένο έτος. Αφορά την πρόοδο που σημείωσε η Επιτροπή στην επίτευξη των προτεραιοτήτων της (καλύπτοντας ευρύτερους τομείς εκτός από χρηματοοικονομικές πληροφορίες). Περιέχει επίσης τον πρόλογο του Προέδρου.

65 σημείο έκτο, τρίτη περίπτωση

Η διαχείριση κινδύνων στην Επιτροπή αποτελεί κατά κύριο λόγο μέρος της φάσης σχεδιασμού του κύκλου στρατηγικού σχεδιασμού και προγραμματισμού, συγκεκριμένα της προετοιμασίας στρατηγικών σχεδίων και σχεδίων διαχείρισης από κάθε υπηρεσία της Επιτροπής. Το σχέδιο διαχείρισης, στο παράρτημα 4, περιέχει έκθεση για τους βασικούς κινδύνους, ενώ γίνεται εκτίμηση των ενδεχόμενων εγκάρσιων κινδύνων από τις κεντρικές υπηρεσίες. Οι σημαντικοί κίνδυνοι που ανέκυψαν καλύπτονται στις ετήσιες εκθέσεις δραστηριοτήτων και στην ετήσια έκθεση για τη διαχείριση και τις επιδόσεις.

Εκτός από τις πληροφορίες που περιέχονται στην ετήσια έκθεση για τη διαχείριση και τις επιδόσεις, η Επιτροπή υποβάλλει εκτενώς εκθέσεις και ανακοινώσεις σχετικά με τους πολιτικούς στόχους, τις προκλήσεις και τους κινδύνους με διάφορες μορφές. Η ομιλία για την κατάσταση της Ένωσης από τον Πρόεδρο αποτελεί το μέσο με το οποίο ο Πρόεδρος παρουσιάζει τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες σε πολιτικό επίπεδο. Επίσης, πιο λεπτομερείς εκθέσεις σχετικά με τα ζητήματα που αφορούν συγκεκριμένα κάθε τομέα πολιτικής περιλαμβάνονται στα στρατηγικά σχέδια και στα σχέδια διαχείρισης που εκδίδονται από κάθε Γενική Διεύθυνση.

65 σημείο έκτο, τέταρτη περίπτωση

Πληροφορίες επιδόσεων μη χρηματοοικονομικού χαρακτήρα διατίθενται στις ετήσιες εκθέσεις δραστηριοτήτων και στην ετήσια έκθεση για τη διαχείριση και τις επιδόσεις.

65 σημείο έκτο, πέμπτη περίπτωση

Η ετήσια έκθεση για τη διαχείριση και τις επιδόσεις, η δημοσιονομική έκθεση και η ετήσια γενική έκθεση για τη δραστηριότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης περιέχουν πληροφορίες αυτού του είδους.

65 σημείο έκτο, έκτη περίπτωση

O καταστατικός χάρτης της ΕΠΕ απαιτεί από την ΕΠΕ να υποβάλλει ετήσιες εκθέσεις στο Σώμα σχετικά με τις δραστηριότητές της. H ετήσια έκθεση της ΕΠΕ συνοψίζει τα συμπεράσματα της ΕΠΕ σχετικά με την εκπλήρωση της αποστολής της, ενώ υπογραμμίζει τα ζητήματα που επεσήμανε η ΕΠΕ στο Σώμα. Αποτελούν μέρος των αποδείξεων που υποστηρίζουν την έγκριση της ετήσιας έκθεσης για τη διαχείριση και τις επιδόσεις και του προϋπολογισμού της ΕΕ από την Επιτροπή. Γίνεται αναφορά στο έργο της ΕΠΕ στις συγκεφαλαιωτικές εκθέσεις και στην ετήσια έκθεση για τη διαχείριση και τις επιδόσεις το 2015. Οι μελλοντικές ετήσιες εκθέσεις για τη διαχείριση και τις επιδόσεις θα περιλαμβάνουν μια συγκεκριμένη ενότητα σχετικά με τον ρόλο και τα συμπεράσματα της ΕΠΕ.

65 σημείο έκτο, έβδομη περίπτωση

Συγκεκριμένα, λόγω της διαφοράς στις διαστάσεις του χρέους (ήτοι, δυνατότητα τήρησης των οικονομικών δεσμεύσεων ή αναχρηματοδότησης ή αύξησης του χρέους) και στις διαστάσεις των εσόδων (ήτοι, δυνατότητα διαφοροποίησης των υφιστάμενων επιπέδων φορολογίας ή εισαγωγής νέων πηγών εσόδων), ο προϋπολογισμός της ΕΕ δεν είναι συγκρίσιμος με τους προϋπολογισμούς των κρατών.

Στο πλαίσιο της ΕΕ, το ΠΔΠ είναι το εργαλείο που διασφαλίζει μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα τη σταθερότητα και την προβλεψιμότητα των μελλοντικών απαιτήσεων για πληρωμές και των δημοσιονομικών προτεραιοτήτων. Η Επιτροπή παρέχει πληροφόρηση σχετικά με τις εν λόγω πτυχές σε διαφορετικές εκθέσεις.

Οι κατευθυντήριες οδηγίες ενδεδειγμένων πρακτικών του ΟΔΛΠΔΤ δεν συνιστούν τη συμπερίληψη ή τη δημοσίευση εκθέσεων σχετικά με τη δημοσιονομική βιωσιμότητα μαζί με τους ετήσιους λογαριασμούς.

65 σημείο έβδομο

Η Επιτροπή δεν συμμερίζεται την άποψη του Συνεδρίου ότι το εκτιμώμενο επίπεδο σφάλματος δεν βασίζεται σε συνεπή μεθοδολογία. Οι ΓΔ θα πρέπει να υποβάλλουν εκθέσεις σύμφωνα με την καθοδήγηση των ετήσιων εκθέσεων δραστηριοτήτων που εκδίδονται από τις κεντρικές υπηρεσίες. Οι διάφορες έννοιες και δείκτες καθορίζονται κατά τρόπο επαρκώς ευέλικτο προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι ειδικές καταστάσεις των διάφορων ΓΔ, ενώ παράλληλα διασφαλίζουν επαρκή βαθμό συνέπειας για την παγίωση των δεδομένων.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι οποιαδήποτε αναφορά σε «οργανισμούς των ΗΠΑ» δεν είναι κατάλληλη όσον αφορά τον προϋπολογισμό της ΕΕ (βλέπε απάντηση στο σημείο 53).

Σύσταση 1 — Διευκρινίσεις σε περίπτωση μη συμμόρφωσης με τις βέλτιστες πρακτικές

Η Επιτροπή αποδέχεται την εν λόγω σύσταση. Η Επιτροπή προσπαθεί να συμβαδίζει με τις εξελισσόμενες και σχετικές βέλτιστες πρακτικές που καθορίζονται στα πρότυπα ή εφαρμόζονται από διεθνείς ή δημόσιους οργανισμούς (βλέπε την απάντηση στα σημεία I-IV, VIII, 24-26, 44-49) και θα εξακολουθήσει να προσαρμόζει τη δομή διακυβέρνησής της.

Σύσταση 2 — Συμμόρφωση με τις βέλτιστες πρακτικές

Η Επιτροπή αποδέχεται εν μέρει την εν λόγω σύσταση (βλέπε τις λεπτομερείς απαντήσεις στις διάφορες ενέργειες που ζητήθηκαν παρακάτω).

Σύσταση 2.α)

Η Επιτροπή αποδέχεται την εν λόγω σύσταση σύμφωνα με το άρθρο 116.2 των κανόνων εφαρμογής του δημοσιονομικού κανονισμού. Βλέπε επίσης την απάντηση της Επιτροπής στη σύσταση 2.η).

Σύσταση 2.β)

Η Επιτροπή αποδέχεται την εν λόγω σύσταση. Οι ρυθμίσεις ελέγχου της Επιτροπής (συμπεριλαμβανομένης της ΥΕΛΕ) είναι σταθερές και πλήρεις, ενώ ενισχύονται έτσι ώστε να συμμορφώνονται πλήρως με τις αρχές εσωτερικού ελέγχου του πλαισίου COSO 2013. Οι εν λόγω ρυθμίσεις παρέχουν στην Επιτροπή τη δυνατότητα να ασκεί τη δέουσα εποπτεία στη λειτουργία της δομής διακυβέρνησης.

Σύσταση 2.γ)

Η Επιτροπή αποδέχεται την εν λόγω σύσταση. Βλέπε την απάντηση στο σημείο 62.

Σύσταση 2.δ)

Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση να εκδώσει μια σειρά εκθέσεων κατά τέτοιον τρόπο ώστε να μετριάζει τους πρόσθετους κινδύνους όσον αφορά τη διαθεσιμότητα και την ποιότητα των πληροφοριών. Βλέπε επίσης την απάντηση στη σύσταση 2.ε).

Η Επιτροπή έχει κάνει ήδη βήματα προς αυτή την κατεύθυνση με τη δημοσίευση του ενοποιημένου πακέτου δημοσιονομικών εκθέσεων της 19ης Ιουλίου 2016.

Μια μεμονωμένη έκθεση λογοδοσίας δεν θα ήταν επαρκής ούτε θα εναρμονιζόταν με το εννοιολογικό πλαίσιο του ΟΔΛΠΔΤ για τις δημοσιονομικές εκθέσεις γενικού σκοπού, το οποίο δηλώνει ξεκάθαρα ότι οι δημοσιονομικές εκθέσεις γενικού σκοπού, οι οποίες παρέχουν χρήσιμες πληροφορίες για σκοπούς λογοδοσίας και λήψης αποφάσεων, «είναι πιθανό να περιλαμβάνουν πολλές εκθέσεις, καθεμιά από τις οποίες εξετάζει πιο άμεσα συγκεκριμένες πτυχές των στόχων των δημοσιονομικών εκθέσεων». Σε εναρμόνιση με το εννοιολογικό πλαίσιο, η Επιτροπή παρέχει ή θα παράσχει τα ακόλουθα έγγραφα, τα οποία καλύπτουν τα στοιχεία που επισημαίνονται από το Συνέδριο:

οΕπί του παρόντος η Επιτροπή επεξεργάζεται ενημέρωση της δήλωσης διακυβέρνησης.

οΣτο πλαίσιο της Επιτροπής, η ομιλία για την κατάσταση της Ένωσης, η οποία παρουσιάζεται τον Σεπτέμβριο, αντιστοιχεί στην έκθεση του Προέδρου.

οΕκτός από τις πληροφορίες που περιέχονται στην ετήσια έκθεση για τη διαχείριση και τις επιδόσεις, η Επιτροπή υποβάλλει εκθέσεις και πραγματοποιεί ανακοινώσεις εκτενώς σχετικά με τους λειτουργικούς και στρατηγικούς κινδύνους στην ομιλία για την κατάσταση της Ένωσης, καθώς και στα στρατηγικά σχέδια και στα σχέδια διαχείρισης της κάθε ΓΔ.

οΠληροφορίες επιδόσεων μη χρηματοοικονομικού χαρακτήρα διατίθενται στις ετήσιες εκθέσεις δραστηριοτήτων και στην ετήσια έκθεση για τη διαχείριση και τις επιδόσεις.

οΗ γενική έκθεση για τη δραστηριότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η ετήσια έκθεση για τη διαχείριση και τις επιδόσεις περιέχουν πληροφορίες σχετικά με τις δραστηριότητες κατά τη διάρκεια του έτους, καθώς και πληροφορίες σχετικά με την επίτευξη των στόχων πολιτικής.

οH ετήσια έκθεση της ΕΠΕ συνοψίζει τα συμπεράσματα της ΕΠΕ σχετικά με την εκπλήρωση της αποστολής της, ενώ υπογραμμίζει τα ζητήματα που επεσήμανε η ΕΠΕ στο Σώμα. Γίνεται αναφορά στο έργο της ΕΠΕ στις συγκεφαλαιωτικές εκθέσεις και στην ετήσια έκθεση για τη διαχείριση και τις επιδόσεις το 2015. Οι μελλοντικές ετήσιες εκθέσεις για τη διαχείριση και τις επιδόσεις θα περιλαμβάνουν μια συγκεκριμένη ενότητα σχετικά με τον ρόλο και τα συμπεράσματα της ΕΠΕ.

οΣυγκεκριμένα, λόγω της διαφοράς στις διαστάσεις του χρέους (ήτοι, δυνατότητα τήρησης των οικονομικών δεσμεύσεων ή αναχρηματοδότησης ή αύξησης του χρέους) και στις διαστάσεις των εσόδων (ήτοι, δυνατότητα διαφοροποίησης των υφιστάμενων επιπέδων φορολογίας ή εισαγωγής νέων πηγών εσόδων), ο προϋπολογισμός της ΕΕ δεν είναι συγκρίσιμος με τους προϋπολογισμούς των κρατών.

οΣτο πλαίσιο της ΕΕ, το ΠΔΠ είναι το εργαλείο που διασφαλίζει μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα τη σταθερότητα και την προβλεψιμότητα των μελλοντικών απαιτήσεων για πληρωμές και των δημοσιονομικών προτεραιοτήτων. Η Επιτροπή παρέχει όλες τις πληροφορίες σχετικά με τις εν λόγω πτυχές στην ετήσια έκθεση για τη διαχείριση και τις επιδόσεις, στη δημοσιονομική έκθεση, στους ετήσιους λογαριασμούς της ΕΕ και, όταν κρίνεται απαραίτητο, και σε άλλες εκθέσεις.

Σύσταση 2.ε)

Η Επιτροπή αποδέχεται εν μέρει την εν λόγω σύσταση.

Οι σχετικές πληροφορίες για το νέο ενοποιημένο πακέτο δημοσιονομικών εκθέσεων και τις συμπληρωματικές εκθέσεις θα είναι διαθέσιμο, στο μέτρο του δυνατού (καθώς υπόκειται συγκεκριμένα στις σχετικές προθεσμίες για την παροχή των απαραίτητων πληροφοριών από τα κράτη μέλη), στο Συνέδριο για τη διενέργεια των ελέγχων ως προς τη συμφωνία.

Σύσταση 2.στ)

Η Επιτροπή αποδέχεται την εν λόγω σύσταση. Θα εξακολουθήσει να υποβάλλει εκθέσεις σχετικά με το συνολικό επισφαλές ποσό στην ετήσια έκθεση για τη διαχείριση και τις επιδόσεις.

Σύσταση 2.ζ)

Η Επιτροπή αποδέχεται την εν λόγω σύσταση. Θα ενημερώνει και θα δημοσιεύει τις ρυθμίσεις διακυβέρνησής της σε τακτική βάση, ενώ θα επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο συμμορφώνεται προς τα διεθνή πρότυπα και τις βέλτιστες πρακτικές.

Σύσταση 2.η)

Η Επιτροπή αποδέχεται εν μέρει την εν λόγω σύσταση. Η Επιτροπή θα εξετάσει, στο πλαίσιο της ενδιάμεσης ανανέωσης της εντολής της ΕΠΕ, το ενδεχόμενο αύξησης του αριθμού των εξωτερικών μελών με αποδεδειγμένη επαγγελματική εξειδίκευση στον τομέα του ελέγχου και τα σχετικά ζητήματα, τα οποία διορίζονται από την Επιτροπή βάσει μιας ανοικτής και διαφανούς διαδικασίας. Η διαχείριση κινδύνων, η χρηματοοικονομική πληροφόρηση και τα αποτελέσματα της εκ των υστέρων επαλήθευσης / ελεγκτικής λειτουργίας εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της ομάδας καθοδήγησης ΔΒΔ, της Γενικής Γραμματείας, της ΓΔ Προϋπολογισμού και των σχετικών ΚΔ. Οι δίαυλοι επικοινωνίας, συμπεριλαμβανομένων συγκεκριμένα των ετήσιων εκθέσεων διαχείρισης, των σχεδίων διαχείρισης και των στρατηγικών σχεδίων κ.λπ., διασφαλίζουν ότι οι ΚΔ ενημερώνουν τους αντίστοιχους Επιτρόπους και το Σώμα, παρέχοντας στο τελευταίο τη δυνατότητα να ασκεί τη δέουσα εποπτεία. Επιπλέον, η ΥΕΛΕ ελέγχει τακτικά την εκ των υστέρων επαλήθευση / ελεγκτική λειτουργία των σχετικών ΓΔ, ιδίως σε βασικούς τομείς όπως η επιμερισμένη διαχείριση, και οι διαπιστώσεις της εξετάζονται από την ΕΠΕ. Η Επιτροπή θα εξετάσει το ενδεχόμενο να καλέσει την ΥΕΛΕ να αναλάβει το ελεγκτικό έργο των ρυθμίσεων διακυβέρνησης/εποπτείας σχετικά με τη διαχείριση του κινδύνου, τη χρηματοοικονομική πληροφόρηση και την εκ των υστέρων επαλήθευση / ελεγκτική λειτουργία, συγκεκριμένα τον έλεγχο σε δεύτερο επίπεδο, προκειμένου να εντοπίσει τυχόν βήματα προόδου τα οποία δύνανται να βελτιώσουν περαιτέρω τις επιδόσεις των εν λόγω μηχανισμών.

1«Conceptual Framework for General Purpose Financial Reporting by Public Entities» (Εννοιολογικό Πλαίσιο για τις Δημοσιονομικές Εκθέσεις Γενικού Σκοπού), που εκδόθηκε τον Οκτώβριο του 2014 από τον Οργανισμό Διεθνών Λογιστικών Προτύπων του Δημόσιου Τομέα (ΟΔΛΠΔΤ).

2Βλέπε επίσης τις απαντήσεις της Επιτροπής στα σημεία 1.19 έως 1.20 της ετήσιας έκθεσης του Συνεδρίου για το οικονομικό έτος 2010, στα σημεία 1.22, 1.23 και 1.25 της ετήσιας έκθεσης του Συνεδρίου για το οικονομικό έτος 2011, στα σημεία 1.41 έως 1.42 και 1.44 έως 1.45 της ετήσιας έκθεσης του Συνεδρίου για το οικονομικό έτος 2012, στα σημεία 1.29 έως 1.30 και 1.32 της ετήσιας έκθεσης του Συνεδρίου για το οικονομικό έτος 2013, στα σημεία 1.50, 1.53 έως 1.54 και 1.65 της ετήσιας έκθεσης του Συνεδρίου για το οικονομικό έτος 2014, καθώς και τα σημεία 1.35 και 1.48 της ετήσιας έκθεσης του Συνεδρίου για το οικονομικό έτος 2015.

QJ-AB-16-027-EL-E    ISSN 1977-5660

Η διακυβέρνηση περιλαμβάνει τις ρυθμίσεις που εφαρμόζονται ούτως ώστε να διασφαλίζεται ο προσδιορισμός, καθώς και η επίτευξη των επιδιωκόμενων αποτελεσμάτων για τους ενδιαφερόμενους. Η χρηστή διακυβέρνηση δεν αφορά μόνο την ανάπτυξη σχέσεων· αφορά επίσης την επίτευξη αποτελεσμάτων και τον εφοδιασμό των υπεύθυνων λήψης αποφάσεων με τα κατάλληλα εργαλεία για την επιτέλεση του έργου τους. Σε αρκετούς τομείς η Επιτροπή είτε αποκλίνει από τις βέλτιστες πρακτικές, όπως αυτές καθορίζονται σε πρότυπα ή εφαρμόζονται από διεθνείς και δημόσιους φορείς που επιλέξαμε ως φορείς αναφοράς, είτε δεν ευθυγραμμίζεται πλήρως. Προκειμένου να είναι η Επιτροπή σε θέση να συνεχίσει να αντιμετωπίζει βασικούς κινδύνους, θα πρέπει να ενισχύσει περαιτέρω τη δομή διακυβέρνησης σε ολόκληρο το θεσμικό όργανο.