IL-QORTI EWROPEA TAL-AWDITURI

12, rue Alcide De Gasperi

1615 Luxembourg

LUXEMBOURG

Tel. +352 4398-1

Mistoqsijiet: eca.europa.eu/mt/Pages/ContactForm.aspx

Sit web: eca.europa.eu

Twitter: @EUAuditors

Ħafna informazzjoni addizzjonali dwar l-Unjoni Ewropea hija disponibbli fuq l-Internet.
Jista’ jsir aċċess għaliha permezz tas-server Europa (http://europa.eu).

Il-Lussemburgu: L-Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet tal-Unjoni Ewropea, 2017

Print | ISBN 978-92-872-6940-9 | ISSN 1831-0907 | doi:10.2865/53484 | QJ-AB-17-036-MT-C
PDF | ISBN 978-92-872-6922-5 | ISSN 1977-5741 | doi:10.2865/486453 | QJ-AB-17-036-MT-N
EPUB | ISBN 978-92-872-6882-2 | ISSN 1977-5741 | doi:10.2865/05434 | QJ-AB-17-036-MT-E

© L-Unjoni Ewropea, 2017

Ir-riproduzzjoni hija awtorizzata kemm-il darba jissemma s-sors oriġinali.

KIF GĦANDEK TAGĦMEL BIEX TIKSEB
IL-PUBBLIKAZZJONIJIET TAL-UE

Pubblikazzjonijiet bla ħlas:

•kopja waħda:
permezz tal-EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu);

•iżjed minn kopja waħda jew posters/mapep:
mir-rappreżentanzi tal-Unjoni Ewropea (http://ec.europa.eu/represent_mt.htm),
mid-delegazzjonijiet f’pajjiżi li mhumiex fl-UE (http://eeas.europa.eu/delegations/index_mt.htm),
billi tikkuntatja s-servizz Europe Direct (http://europa.eu/europedirect/index_mt.htm)
jew ċempel 00 800 6 7 8 9 10 11 (numru tat-telefown bla ħlas minn kullimkien fl-UE) (*).

(*)L-informazzjoni mogħtija hija b’xejn, kif ukoll it-telefonati ġeneralment huma b’xejn (għalkemm xi operaturi, kabini tat-telefown jew lukandi jistgħu jitolbu ħlas).

Pubblikazzjonijiet bi ħlas:

•permezz tal-EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu).

Avveniment | Data
Adozzjoni tal-APM / Bidu tal-awditu | 15.7.2015
L-abbozz tar-rapport jintbagħat uffiċjalment lill-Kummissjoni (jew lil parti awditjata oħra) | 9.11.2016
Adozzjoni tar-rapport finali wara l-proċedura kontradittorja | 11.1.2017
Ir-risposti uffiċjali tal-Kummissjoni (jew ta’ parti awditjata oħra) riċevuti bil-lingwi kollha | 10.2.2017

MT | 2017 | Nru 01

Rapport Speċjali

Jenħtieġ li jsiru aktar sforzi
biex il-potenzjal sħiħ
tan-netwerk Natura 2000
jiġi implimentat

(skont l-Artikolu 287(4), it-tieni subparagrafu, TFUE)

Tim tal-awditjar

Ir-rapporti speċjali tal-QEA jippreżentaw ir-riżultati tal-awditi tal-prestazzjoni u tal-konformità tagħha f’dak li jirrigwarda oqsma baġitarji jew suġġetti ta’ ġestjoni speċifiċi. Il-QEA tagħżel u tfassal dawn il-kompiti tal-awditjar biex timmassimizza l-impatt tagħhom billi tqis ir-riskji għall-prestazzjoni jew għall-konformità, il-livell ta’ introjtu jew ta’ nfiq involut, l-iżviluppi li jkunu għad iridu jseħħu u l-interess politiku u pubbliku.

Dan ir-rapport ġie adottat mill-Awla I tal-Awditjar — immexxija minn Phil Wynn Owen, Membru tal-QEA — li tispeċjalizza fl-użu sostenibbli tar-riżorsi naturali. L-awditu tmexxa mill-Membru tal-QEA Nikolaos Milionis, b’appoġġ minn Ioulia Papatheodorou, kap tal-kabinett; Kristian Sniter, attaché tal-kabinett; Colm Friel, maniġer prinċipali; Emese Fésűs, kap tal-kompitu u Laure Gatter, viċi kap tal-kompitu. It-tim tal-awditjar kien magħmul minn Rogelio Abarquero Grossi, Oana Dumitrescu, Florin-Alexandru Farcas, Paulo Faria, Maria Luisa Gómez-Valcárcel, Maria del Carmen Jimenez, Mircea-Cristian Martinescu, Aino Nyholm, Joachim Otto, Zoltán Papp, Anne Poulsen, Bruno Scheckenbach, Matteo Tartaggia, Diana Voinea, Anna Zalega, Dilyanka Zhelezarova u Paulina Zielinska-Suchecka. Michael Pyper għen fl-abbozzar tar-rapport.

Mix-xellug għal-lemin: L. Gatter, P. Zielinska-Suchecka, J. Otto, O. Dumitrescu, C. Friel, F.-A. Farcas, E. Fésűs, M. Pyper, N. Milionis, D. Zhelezarova, A. Zalega.

Werrej

Abbrevjazzjonijiet

Glossarju

Sommarju eżekuttiv

Introduzzjoni

L-istrateġija tal-UE għall-bijodiversità sal-2020

In-netwerk Natura 2000

L-organizzazzjoni tan-netwerk Natura 2000

Responsabbiltajiet

Finanzjament

Ambitu u approċċ tal-awditjar

Osservazzjonijiet

L-Istati Membri ma mmaniġġjawx in-netwerk Natura 2000 tajjeb biżżejjed

Il-koordinazzjoni bejn l-awtoritajiet u l-partijiet interessati fl-Istati Membri ma kinitx żviluppata biżżejjed

Il-miżuri ta’ konservazzjoni meħtieġa ddewwmu wisq ta’ spiss jew ma ġewx definiti kif xieraq mill-Istati Membri

L-Istati Membri li saritilhom żjara ma vvalutawx b’mod adegwat il-proġetti li għandhom impatt fuq is-siti Natura 2000

Il-Kummissjoni kienet qed tissorvelja l-implimentazzjoni tan-netwerk Natura 2000 b’mod attiv

Il-fondi tal-UE ma ġewx mobilizzati tajjeb biex jappoġġaw il-ġestjoni tan-netwerk Natura 2000

L-Oqfsa ta’ Azzjoni Prijoritizzata ppreżentaw stampa inaffidabbli tal-ispejjeż tan-netwerk Natura 2000

Id-dokumenti ta’ programmazzjoni 2014-2020 tad-diversi fondi tal-UE ma rriflettewx kompletament il-ħtiġijiet identifikati fl-Oqfsa ta’ Azzjoni Prijoritizzata

L-iskemi ta’ finanzjament mill-UE ma kinux adattati biżżejjed għall-objettivi tas-siti Natura 2000

Is-sistemi ta’ monitoraġġ u ta’ rappurtar ma kinux adegwati biex jipprovdu informazzjoni komprensiva dwar l-effettività tan-netwerk Natura 2000

Ma kien hemm l-ebda sistema speċifika ta’ indikaturi tal-prestazzjoni għan-netwerk Natura 2000

L-implimentazzjoni tal-pjanijiet ta’ monitoraġġ ta’ Natura 2000 ma kinitx adegwata

Data inkompleta u inkonsistenti naqqset l-effettività tal-monitoraġġ tal-ħabitats u tal-ispeċijiet

Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

Anness

Risposta tal-Kummissjoni

Abbrevjazzjonijiet

EEA: Aġenzija Ewropea għall-Ambjent

FAEŻR: Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali

FEMS: Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd

FES: Fond Ewropew għas-Sajd

FEŻR: Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali

FK: Fond ta’ Koeżjoni

FP7: Seba’ Programm Kwadru għar-Riċerka

FSE: Fond Soċjali Ewropew

ICT: Teknoloġiji tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni

KDB: Konvenzjoni dwar id-Diversità Bijoloġika

KNUDB: Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-Diversità Bijoloġika

LIFE: L’Instrument financier pour l’environnement (L-Istrument finanzjarju għall-ambjent)

NGO: Organizzazzjoni Nongovernattiva

PAFs: Oqfsa ta’ Azzjoni ta’ Prijorità

PAK: Politika Agrikola Komuni

PO: Programmi Operazzjonali

PŻR: Programm tal-Iżvilupp Rurali

REFIT: Programm dwar l-Idoneità u l-Prestazzjoni tar-Regolamentazzjoni

SDF: Formoli Standard tad-Data

SIK: Siti ta’ Importanza Komunitarja

SMEs: Intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju

UE: Unjoni Ewropea

UNESCO: Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura

VX: Valutazzjoni Xierqa

ŻPS: Żoni ta’ Protezzjoni Speċjali

ŻSK: Żoni Speċjali ta’ Konservazzjoni

Glossarju

Bijodiversità jew diversità bijoloġika: L-Artikolu 2 tal-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-Diversità Bijoloġika (KNUDB) jiddefinixxi “Diversità bijoloġika” bħala l-varjabbiltà fost organiżmi ħajjin mis-sorsi kollha, inklużi ekosistemi terrestri, marini u akkwatiċi oħrajn u l-kumplessi ekoloġiċi li minnhom jagħmlu parti; din tinkludi d-diversità fi ħdan l-ispeċijiet, bejn l-ispeċijiet u ta’ ekosistemi.

Deterjorament: L-Artikolu 6(2) tad-Direttiva dwar il-Ħabitats u l-Artikolu 4(4) tad-Direttiva dwar l-Għasafar jipprovdu li l-Istati Membri jridu jieħdu l-miżuri xierqa biex jevitaw id-deterjorament tal-ħabitats naturali u l-ħabitats tal-ispeċijiet, kif ukoll t-tfixkil tal-ispeċijiet f’siti Natura 2000.

Evalwazzjoni xierqa: L-Artikolu 6(3) tad-Direttiva dwar il-Ħabitats jipprovdi li kull pjan jew proġett li x’aktarx se jkollu impatt sinifikanti fuq sit għandu jkun suġġett għal evalwazzjoni xierqa tal-implikazzjonijiet tiegħu fir-rigward tal-għanjiet (objettivi) ta’ konservazzjoni tas-sit.

Formola Standard tad-Data (FSD): Formola mfassla skont l-Artikolu 4(1) tad-Direttiva dwar il-Ħabitats bil-għan li tiġi stabbilita lista ta’ Siti ta’ Importanza Komunitarja. Il-formola tirreġistra informazzjoni f’kull sit f’format iddeterminat mill-Kummissjoni bi ftehim mal-Istati Membri, inklużi mappa tas-sit, isem is-sit, il-lok, id-daqs u d-data mill-evalwazzjoni tal-awtoritajiet nazzjonali tal-importanza relattiva tas-sit għall-ħabitats u l-ispeċijiet koperti mid-direttiva.

Ħabitats naturali: Żoni ta’ art jew ilma distinti minn karatteristiċi ġeografiċi, abjotiċi u bijotiċi, kemm jekk kompletament naturali kif ukoll jekk seminaturali¹.

οid-data dwar id-dinamika tal-popolazzjoni tal-ispeċijiet ikkonċernati tindika li l-popolazzjoni qed iżżomm lilha nfisha fuq terminu twil bħala komponent tal-ħabitats naturali tagħha, u

οikun hemm, u probabbli se jibqa’ jkun hemm, ħabitat kbir biżżejjed biex iżomm il-popolazzjonijiet tiegħu fuq terminu twil.

οil-firxa naturali tal-ispeċi la qed titnaqqas u lanqas hemm ċans li titnaqqas fil-futur prevedibbli, u

Konservazzjoni: Għadd ta’ miżuri meħtieġa biex jiġu mantnuti jew ripristinati l-ħabitat naturali u l-popolazzjonijiet tal-ispeċijiet tal-fawna u l-flora selvaġġa fi stat favorevoli, kif iddefinit fid-Direttiva dwar il-Ħabitats².

Miżuri ta’ konservazzjoni u pjanijiet ta’ ġestjoni: Miżuri ta’ konservazzjoni huma miżuri pożittivi, proattivi bil-għan li jikkontribwixxu għall-ilħuq ta’ stat ta’ konservazzjoni favorevoli għall-ispeċijiet/il-ħabitats preżenti f’sit partikolari. Għalkemm mhumiex obbligatorji, pjanijiet ta’ ġestjoni huma l-aktar għażla frekwenti biex jiġu ssettjati objettivi ta’ konservazzjoni tas-siti flimkien mal-miżuri meħtieġa sabiex dawn jintlaħqu.

Miżuri ta’ kumpens: Miżuri speċifiċi għal proġett jew pjan, li għandhom l-għan li jpattu preċiżament għall-impatt negattiv tiegħu fuq l-ispeċi jew il-ħabitat ikkonċernat, sabiex tinżamm il-koerenza ekoloġika ġenerali tan-Netwerk Natura 2000. Il-miżuri ta’ kumpens jittieħdu indipendentament mill-proġett inkwistjoni (inklużi kwalunkwe miżuri ta’ mitigazzjoni assoċjati) u jintużaw biss bħala l-”aħħar rimedju” meta s-salvagwardji l-oħra previsti mid-direttiva jkunu ineffettivi, u proġett/pjan³ li jkollu impatt negattiv fuq sit Natura 2000 xorta jkun tħalla jibqa’ għaddej.

Miżuri ta’ mitigazzjoni: Miżuri bil-għan li jimminimizzaw, jew anke jeliminaw, l-impatt negattiv potenzjali li pjan jew proġett x’aktarx li jkollu fuq sit. Dawn il-miżuri huma parti integrali mill-ispeċifikazzjonijiet għal pjan jew proġett⁴.

Natura 2000: L-akbar netwerk ekoloġiku koerenti ta’ żoni ta’ konservazzjoni fid-dinja, li jkopri 18 % tal-art madwar l-UE, kif ukoll żoni marittimi sostanzjali. In-netwerk Natura 2000 huwa element ewlieni fl-istrateġija tal-UE biex twaqqaf it-telf tal-bijodiversità u tipprovdi servizzi tal-ekosistema sal-2020⁵. In-netwerk għandu l-għan li t-tipi ta’ ħabitats naturali u l-ħabitats tal-ispeċijiet ikkonċernati jinżammu jew, fejn jixraq, jiġu ripristinati fi stat ta’ konservazzjoni favorevoli fil-firxa naturali tagħhom⁶.

Objettivi ta’ konservazzjoni: Objettiv ta’ konservazzjoni huwa mira ġenerali ssettjata għall-ispeċijiet u/jew għat-tipi ta’ ħabitats li s-sit huwa ddeżinjat għalihom, biex b’hekk dan is-sit ikun jista’ jikkontribwixxi għaż-żamma jew il-ksib ta’ stat ta’ konservazzjoni favorevoli għal dawn il-ħabitats u l-ispeċijiet fil-livell nazzjonali, bijoġeografiku jew tal-UE.

Proċedura ta’ ksur: L-Artikolu 258 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE) jagħti lill-Kummissjoni, li taġixxi bħala l-gwardjan tat-Trattati, is-setgħa li tieħu azzjoni legali kontra Stat Membru li ma jkunx qed jissodisfa l-obbligi tiegħu skont id-dritt tal-UE.

Proġetti kbar: “Proġetti Kbar” normalment huma proġetti ta’ infrastruttura fuq skala kbira relatati mat-trasport, l-ambjent u ma’ setturi oħra bħall-kultura, l-edukazzjoni, l-enerġija jew it-teknoloġiji tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni (ICT). Fejn l-ispiża totali ta’ proġetti bħal dawn, li kienu appoġġati permezz ta’ għajnuna mill-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali (FEŻR) u/jew mill-Fond ta’ Koeżjoni (FK) għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013, kienet ogħla minn EUR 25 miljun fil-każ tal-ambjent u minn EUR 50 miljun f’oqsma oħra, huma kienu suġġetti għal evalwazzjoni u deċiżjoni speċifika mill-Kummissjoni Ewropea. Qabel ma jkun jista’ jiġi approvat proġett kbir, tiġi eżaminata l-konsistenza tiegħu ma’ politiki oħra tal-UE (inkluż in-netwerk Natura 2000). Għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020, il-Kummissjoni qed tiġi appoġġata minn esperti indipendenti.

Qafas ta’ azzjoni prijoritizzata (PAF): Għodda ta’ ppjanar meħtieġa mill-Artikolu 8(4) tad-Direttiva dwar il-Ħabitats. L-għan prinċipali tiegħu huwa li jipprovdi ħarsa ġenerali u integrata lejn il-miżuri meħtieġa sabiex jiġi implimentat in-netwerk Natura 2000, filwaqt li jorbothom mal-fondi korrispondenti tal-UE u jispeċifika l-ħtiġijiet ta’ finanzjament tagħhom⁷.

Rapport dwar l-Istat tan-Natura: Kull sitt snin, l-Istati Membri huma meħtieġa jirrappurtaw lura lill-Kummissjoni Ewropea dwar l-istat ta’ konservazzjoni ta’ dawk l-ispeċijiet u l-ħabitats li huma protetti taħt id-Direttivi dwar in-Natura⁸ li huma preżenti fit-territorju tagħhom. Il-Kummissjoni mbagħad tiġbor id-data kollha flimkien, bl-għajnuna tal-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent, sabiex tara kemm sejrin tajjeb fl-UE. Ir-riżultati jiġu ppubblikati mill-Kummissjoni f’rapport intitolat “State of Nature in the EU” (L-Istat tan-Natura fl-UE).

REFIT u Kontroll tal-idoneità: Bħala parti mill-politika tagħha ta’ Regolamentazzjoni Intelliġenti, il-Kummissjoni nediet programm dwar l-Idoneità u l-Prestazzjoni tar-Regolamentazzjoni (REFIT). L-għan huwa li jiġi ssimplifikat id-dritt tal-UE u li jitnaqqsu l-ispejjeż regolatorji, biex b’hekk issir kontribuzzjoni għal qafas regolatorju ċar, stabbli u prevedibbli. Taħt l-ewwel stadji ta’ dan il-programm, il-Kummissjoni rrieżaminat il-leġiżlazzjoni kollha tal-UE u ddeċidiet fuq azzjonijiet ta’ segwitu, li waħda minnhom hija l-”kontroll tal-idoneità” li jinvolvi evalwazzjoni komprensiva tal-politika bil-għan li jiġi vvalutat jekk il-qafas regolatorju għal settur ta’ politika partikolari huwiex “adattat għall-iskop” tiegħu.

Sit ta’ Importanza Komunitarja (SIK): Sit li jikkontribwixxi b’mod sinifikanti biex ħabitat naturali msemmi fid-Direttiva dwar il-Ħabitats jinżamm, jew jiġi ripristinat, fi stat ta’ konservazzjoni favorevoli. Is-SIK jistgħu jikkontribwixxu b’mod sinifikanti wkoll għall-koerenza tan-netwerk Natura 2000 u/jew għaż-żamma ta’ diversità bijoloġika fi ħdan ir-reġjun jew reġjuni bijoġeografiċi kkonċernati.

Stat ta’ konservazzjoni ta’ speċi: L-Artikolu 1(i) tad-Direttiva dwar il-Ħabitats jiddefinixxi l-istat ta’ konservazzjoni ta’ speċi bħala “l-ammont miżjud ta’ influwenzi li jaġixxu fuq l-ispeċi konċernati u li jistgħu jaffettwaw it-tqassim fit-tul u l-abbundanza tal-popolazzjonijiet ta’ dik l-ispeċi” f’territorju partikolari. L-istat ta’ konservazzjoni jitqies bħala “favorevoli” meta:

Żona Speċjali ta’ Konservazzjoni (ŻSK): Sit ta’ importanza Komunitarja ddeżinjat mill-Istati Membri fejn jittieħdu miżuri ta’ konservazzjoni sabiex il-ħabitats naturali u/jew il-popolazzjonijiet tal-ispeċijiet li għalihom huwa ddeżinjat is-sit jinżammu, jew jiġu ripristinati, fi stat ta’ konservazzjoni favorevoli.

Żona ta’ Protezzjoni Speċjali (ŻPS): Żona ta’ art jew ilma iddeżinjata mill-Istati Membri skont l-Artikolu 4 tad-Direttiva dwar l-Għasafar, fejn jittieħdu miżuri ta’ konservazzjoni speċjali biex jiġu protetti speċijiet ta’ għasafar speċifiċi u l-ħabitats tagħhom.

1 L-Artikolu 1(b) tad-Direttiva 92/43/KEE.

2 L-Artikolu 1 tad-Direttiva tal-Kunsill 92/43/KEE tal-21 ta’ Mejju 1992 dwar il-konservazzjoni tal-ħabitat naturali u tal-fawna u l-flora selvaġġa (ĠU L 206, 22.7.1992, p. 7).

3 Dokument ta’ gwida dwar l-Artikolu 6(4) tad-Direttiva dwar il-Ħabitats 92/43/KEE, 2007/2012, il-Kummissjoni Ewropea.

4 Dokument ta’ gwida dwar l-Artikolu 6(4) tad-Direttiva dwar il-Ħabitats 92/43/KEE.

5 Ir-Rapport Speċjali Nru 12/2014 “Il-FEŻR huwa effettiv biex jiffinanzja proġetti li jippromwovu direttament il-bijodiversità taħt l-istrateġija tal-UE għall-bijodiversità sal-2020?” (http://eca.europa.eu).

6 L-Artikolu 3 tad-Direttiva 92/43/KEE.

7 SEC(2011) 1573 final tat-12 ta’ Diċembru 2011, “Finanzjament ta’ Natura 2000, Ninvestu f’Natura 2000: Inwasslu l-benefiċċji għan-natura u n-nies”, p. 11.

8 Skont l-Artikolu 12 tad-Direttiva 2009/147/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-30 ta’ Novembru 2009 dwar il-konservazzjoni tal-għasafar selvaġġi (id-Direttiva dwar l-Għasafar) (ĠU L 20, 26.1.2010, p. 7) u l-Artikolu 17 tad-Direttiva dwar il-Ħabitats.

Sommarju eżekuttiv

I

It-telf tal-bijodiversità huwa wieħed mill-isfidi ambjentali prinċipali li qed taffaċċja l-UE. Wieħed mill-elementi ewlenin tal-istrateġija tal-UE għall-2020 biex twaqqaf it-telf tal-bijodiversità u ttejjeb l-istat tal-ħabitats u tal-ispeċijiet huwa n-netwerk Natura 2000, li ġie stabbilit taħt id-Direttiva dwar l-Għasafar u d-Direttiva dwar il-Ħabitats. Dawn id-Direttivi jipprovdu qafas komuni għall-protezzjoni tan-natura fl-Istati Membri. Filwaqt li jkopri aktar minn 18 % tat-territorju terrestri u madwar 6 % tat-territorju marittimu tal-UE, in-netwerk Natura 2000 għandu aktar minn 27 000 sit madwar l-Ewropa kollha li jipproteġu diversi ħabitats u speċijiet. Attivitajiet soċjoekonomiċi mhumiex projbiti fuq siti Natura 2000, iżda l-Istati Membri jridu jiżguraw li s-siti ma jiddeterjorawx, u jieħdu l-miżuri ta’ konservazzjoni meħtieġa sabiex l-ispeċijiet u l-ħabitats protetti jinżammu jew jiġu ripristinati għal stat ta’ konservazzjoni favorevoli.

II

L-objettiv tal-awditu tagħna kien li jwieġeb il-mistoqsija “In-netwerk Natura 2000 ġie implimentat b’mod xieraq?” Dan kien jinvolvi l-eżaminar ta’ jekk in-netwerk kienx ġie mmaniġġjat, iffinanzjat u mmonitorjat b’mod xieraq. Aħna wettaqna x-xogħol tal-awditjar tagħna fil-Kummissjoni u f’ħames Stati Membri, li jkopru l-biċċa l-kbira mir-reġjuni bijoġeografiċi fl-Ewropa. Aħna żorna 24 sit Natura 2000, stħarriġna l-Istati Membri, u kkonsultajna ma’ diversi gruppi ta’ partijiet interessati.

III

Filwaqt li nirrikonoxxu r-rwol importanti li n-netwerk Natura 2000 għandu fil-protezzjoni tal-bijodiversità, aħna kkonkludejna li l-potenzjal sħiħ ta’ dan in-netwerk ma kienx ġie implimentat. Jenħtieġ li jsir progress sinifikanti mill-Istati Membri, u li jsiru aktar sforzi mill-Kummissjoni, sabiex jingħata kontribut aħjar għall-miri ambizzjużi tal-istrateġija tal-UE għall-bijodiversità sal-2020.

IV

L-Istati Membri ma kinux qed jimmaniġġjaw in-netwerk Natura 2000 tajjeb biżżejjed. Il-koordinazzjoni bejn l-awtoritajiet rilevanti, il-partijiet interessati u l-Istati Membri ġirien ma ġietx żviluppata biżżejjed. Il-miżuri ta’ konservazzjoni meħtieġa ddewwmu wisq ta’ spiss jew ma ġewx definiti kif xieraq. L-Istati Membri li saritilhom żjara ma vvalutawx b’mod adegwat il-proġetti li kellhom impatt fuq siti Natura 2000. Filwaqt li l-Kummissjoni kienet qed tissorvelja b’mod attiv l-implimentazzjoni tan-netwerk Natura 2000 mill-Istati Membri, kien hemm lok biex il-gwida tagħha jiġi disseminat aħjar fl-Istati Membri. Il-Kummissjoni ttrattat għadd għoli ta’ lmenti li jikkonċernaw in-netwerk Natura 2000, u ġeneralment sabet soluzzjonijiet mal-Istati Membri iżda nediet ukoll proċeduri ta’ ksur fejn meħtieġ.

V

Il-fondi tal-UE ma ġewx mobilizzati tajjeb biex jappoġġaw il-ġestjoni tan-netwerk Natura 2000. L-approċċ tal-UE għall-finanzjament tal-implimentazzjoni tan-netwerk Natura 2000 kien li jintużaw fondi eżistenti tal-UE. L-użu ta’ dawn il-fondi għan-netwerk huwa l-kompetenza tal-Istati Membri. Aħna sibna nuqqas ta’ informazzjoni affidabbli dwar l-ispejjeż tan-netwerk u dwar il-ħtiġijiet ta’ finanzjament tiegħu mill-baġit tal-UE. L-Oqfsa ta’ Azzjoni Prijoritizzata (PAFs) taw stampa inkompleta tal-finanzjament reali mill-UE sal-2013 u tal-allokazzjoni ta’ fondi ppjanata għall-2014-2020. Fil-livell tas-siti, il-pjanijiet ta’ ġestjoni rarament taw valutazzjonijiet kompleti tal-ispiża. Id-dokumenti ta’ programmazzjoni 2014-2020 tad-diversi fondi tal-UE użati biex jiġi ffinanzjat in-netwerk (notevolment il-FAEŻR u l-FEŻR), ma rriflettewx kompletament il-ħtiġijiet ta’ finanzjament, u l-Kummissjoni ma indirizzatx dawn in-nuqqasijiet b’mod strutturat. L-iskemi ta’ finanzjament mill-UE ma kinux adattati biżżejjed għall-objettivi tas-siti Natura 2000.

VI

Is-sistemi ta’ monitoraġġ u ta’ rappurtar għal Natura 2000 ma kinux adegwati biex jipprovdu informazzjoni komprensiva dwar l-effettività tan-netwerk. Ma kien hemm l-ebda sistema speċifika ta’ indikaturi tal-prestazzjoni għall-użu tal-fondi tal-UE għan-netwerk. XI indikaturi kienu fil-fatt jeżistu fil-livell tal-programmi ta’ finanzjament (eż. il-FAEŻR), iżda dawn kienu relatati mal-objettivi ġenerali tal-bijodiversità u ffukati fuq l-outputs aktar milli fuq ir-riżultati ta’ konservazzjoni tan-netwerk Natura 2000. Fil-livell tas-siti, il-pjanijiet ta’ monitoraġġ spiss ma ġewx inklużi fid-dokumenti ta’ ġestjoni tas-siti; inkella meta kienu inklużi, jew ma kinux iddettaljati biżżejjed jew ma kinux marbuta biż-żmien. Il-formoli standard tad-data, li fihom data bażika dwar il-karatteristiki tas-sit, ġeneralment ma ġewx aġġornati wara l-attivitajiet ta’ monitoraġġ. Id-data rrappurtata mill-Istati Membri għar-rapport perjodiku tal-Kummissjoni “State of Nature” (L-Istat tan-Natura) indikat xejriet fl-istat ta’ konservazzjoni, iżda wisq ta’ spiss kienet inkompleta, u l-kumparabbiltà baqgħet problematika.

VII

Aħna nagħmlu għadd ta’ rakkomandazzjonijiet lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri, bil-għan li jgħinu biex tinkiseb implimentazzjoni sħiħa tad-Direttivi dwar in-Natura, biex jiġi kkjarifikat il-qafas ta’ finanzjament u kontabbiltà tan-netwerk Natura 2000 u biex jitkejlu aħjar ir-riżultati miksuba min-netwerk Natura 2000.

Introduzzjoni

L-istrateġija tal-UE għall-bijodiversità sal-2020

01

Id-diversità bijoloġika, jew il-bijodiversità, tirreferi għall-varjetà ta’ ħajja fid-Dinja. Il-bijodiversità hija essenzjali biex jinżammu ekosistemi b’saħħithom li jipprovduna bir-riżorsi naturali bażiċi u s-servizzi li neħtieġu biex ngħixu tajjeb. F’Mejju 2011, il-Kummissjoni Ewropea adottat strateġija bil-għan li “jitwaqqaf it-telf tal-bijodiversità u d-degradazzjoni tas-servizzi tal-ekosistema fl-UE sal-2020 u jiġu rriġenerati kemm jista’ jkun, filwaqt li tiżdied il-kontribuzzjoni tal-UE biex jiġi evitat telf globali tal-bijodiversità”⁹. L-istrateġija ġiet adottata wara li l-UE, minkejja pjan ta’ azzjoni dettaljat, ma rnexxilhiex tilħaq il-mira tal-bijodiversità tagħha għall-2010. L-istrateġija tal-UE għall-bijodiversità sal-2020 hija konformi mal-impenji li saru mill-mexxejja tal-UE f’Marzu 2010 fl-10 Konferenza tal-Partijiet għall-Konvenzjoni dwar id-Diversità Bijoloġika f’Nagoya¹⁰.

02

Sabiex tintlaħaq il-mira ewlenija li jitwaqqaf it-telf tal-bijodiversità sal-2020, l-istrateġija tal-UE għall-bijodiversità tissettja 6 miri operazzjonali, li jinkludu 20 azzjoni. Ir-rapport tagħna jiffoka fuq l-ewwel mira, li hija relatata man-”netwerk Natura 2000” u mal-implimentazzjoni sħiħa tad-Direttiva dwar l-Għasafar¹¹ u d-Direttiva dwar il-Ħabitats¹², magħrufa b’mod wiesa’ bħala d-Direttivi dwar in-Natura. Dawn id-Direttivi stabbilixxew in-netwerk Natura 2000 bħala “netwerk ekoloġiku Ewropew koerenti ta’ żoni speċjali ta’ konservazzjoni”¹³ sabiex jippermettu li t-tipi ta’ ħabitats naturali u l-ħabitats tal-ispeċijiet ikkonċernati jinżammu jew, fejn hu xieraq, jiġu ripristinati għal stat ta’ konservazzjoni favorevoli fil-firxa naturali tagħhom. L-għan tal-ewwel mira tal-istrateġija tal-UE għall-bijodiversità sal-2020 hija “li jitwaqqaf id-deterjorament fl-istat tal-ispeċi u l-ħabitats kollha koperti mil-leġislazzjoni tal-UE dwar in-natura, u li jinkiseb titjib sinifikanti u li jista’ jiġi kkalkulat fl-istat tagħhom biex sal-2020, meta mqabbla ma’ valutazzjonijiet attwali: (i) issir żieda ta’ 100 % fil-valutazzjonijiet tal-ħabitats u żieda ta’ 50 % fil-valutazzjonijiet tal-ispeċijiet skont id-Direttiva dwar il-Ħabitats li juru titjib fl-istat ta’ konservazzjoni; u (ii) issir żieda ta’ 50 % fil-valutazzjonijiet tal-ispeċijiet skont id-Direttiva dwar l-Għasafar li juru stat aktar sikur jew imtejjeb.” Din l-ewwel mira tinkludi erba’ azzjonijiet:

οJiġi kkompletat l-istabbiliment tan-netwerk Natura 2000 u tiġi żgurata ġestjoni tajba.

οJiġi żgurat finanzjament adegwat tas-siti Natura 2000.

οJiżdiedu l-għarfien u l-involviment tal-partijiet interessati, u jitjieb l-infurzar.

οIsir titjib u simplifikazzjoni tal-monitoraġġ u r-rappurtar.

03

L-evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu tal-istrateġija tal-UE għall-bijodiversità ppubblikata mill-Kummissjoni f’Ottubru 2015 ikkonkludiet li, filwaqt li kien inkiseb ħafna mill-2011 ‘il quddiem fir-rigward tat-twettiq tal-azzjonijiet taħt il-Mira 1, l-aktar sfidi importanti kienu għadhom l-ikkompletar tal-element marittimu tan-netwerk Natura 2000, l-iżgurar tal-ġestjoni effettiva ta’ siti Natura 2000, u l-akkwist tal-finanzi meħtieġa biex jiġi appoġġat in-netwerk Natura 2000.

04

Barra minn hekk, fir-rapport l-aktar reċenti tagħha¹⁴ dwar l-istat u x-xejriet għat-tipi ta’ ħabitats u ta’ speċijiet koperti mid-Direttiva dwar l-Għasafar u d-Direttiva dwar il-Ħabitats, il-Kummissjoni kkonkludiet li hemm indikazzjonijiet ċari li n-netwerk Natura 2000 għandu rwol ewlieni fl-istabbilizzazzjoni ta’ ħabitats u ta’ speċijiet li għandhom stat sfavorevoli, speċjalment fejn il-miżuri ta’ konservazzjoni meħtieġa ġew implimentati fuq skala adegwata. Madankollu, l-istat ġenerali tal-ispeċijiet u tal-ħabitats fl-UE ma kienx inbidel b’mod sinifikanti bejn l-2007 u l-2012, b’ħafna ħabitats u speċijiet fi stat sfavorevoli u b’proporzjon sinifikanti minnhom saħansitra jiddeterjoraw aktar.

05

Bħala parti mill-proċess tagħha tal-Programm dwar l-Idoneità u l-Prestazzjoni tar-Regolamentazzjoni (REFIT), il-Kummissjoni nediet “kontroll tal-idoneità” fi Frar 2014, biex tivvaluta l-effettività u rilevanza tal-leġiżlazzjoni dwar in-natura. Il-Kummissjoni organizzat konferenza fejn il-konsulenti ppreżentaw l-abbozz ta’ sejbiet tagħhom fl-20 ta’ Novembru 2015¹⁵, iżda l-Kontroll tal-Idoneità mill-Kummissjoni kien għadu ma ġiex iffinalizzat sa meta x-xogħol tal-awditjar tagħna ġie kkompletat f’Settembru 2016. Dan l-abbozz ta’ sejbiet indika li filwaqt li kien sar progress konsiderevoli fl-implimentazzjoni tan-netwerk Natura 2000, kien jeħtieġ li jsir aktar progress f’oqsma bħall-iżvilupp ta’ miżuri ta’ konservazzjoni u mekkaniżmi ta’ finanzjament adegwati.

In-netwerk Natura 2000

06

In-netwerk Natura 2000¹⁶ huwa l-element ċentrali tal-istrateġija tal-UE għall-bijodiversità. Id-Direttiva dwar l-Għasafar u d-Direttiva dwar il-Ħabitats jipprovdu qafas komuni tal-UE li jissettja l-istandard għall-protezzjoni tan-natura fl-Istati Membri. In-netwerk jinkludi Siti ta’ Importanza Komunitarja, li għandhom jiġu ddeżinjati mill-Istati Membri bħala Żoni Speċjali ta’ Konservazzjoni sa mhux aktar tard minn sitt snin wara li jiġu ddeżinjati bħala siti ta’ importanza Komunitarja taħt id-Direttiva dwar il-Ħabitats. Huwa jinkludi wkoll Żoni ta’ Protezzjoni Speċjali kklassifikati taħt id-Direttiva dwar l-Għasafar. In-netwerk Natura 2000 ikopri aktar minn 18 % tat-territorju terrestri u bejn wieħed u ieħor 6 % tat-territorju marittimu tal-UE. Huwa fih aktar minn 27 000 sit (ara l-Kaxxa 1), li jkopru aktar minn miljun kilometru kwadru ta’ art u ilma¹⁷ (ara l-Figura 1).

Figura 1

Siti Natura 2000 madwar l-UE

Nota: Il-perjodu ta’ rappurtar (2012) ma jinkludix is-siti miżjuda meta l-Kroazja ssieħbet fl-UE fl-2013.

Sors: L-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent, ir-Rapport tekniku Nru 2/2015 “State of Nature in the EU” (L-Istat tan-Natura fl-UE), p. 120.

Kaxxa 1

X’inhuma s-siti Natura 2000?

L-Ewropa għandha varjetà ta’ klimi, pajsaġġi u għelejjel, u għalhekk għandha livelli għoljin ta’ bijodiversità. In-netwerk Natura 2000 huwa netwerk ta’ siti Ewropej diversifikati bl-istess mod fejn il-ħabitats u l-ispeċijiet naturali fi ħdan l-Unjoni Ewropea huma protetti. In-netwerk jipproteġi madwar 230 tip ta’ ħabitat naturali u kważi 1 200 speċi ta’ annimali u pjanti li huma rikonoxxuti bħala li għandhom importanza pan-Ewropea, kif ukoll madwar 200 speċi ta’ għasafar. Minn siti żgħar li jikkonsistu f’għerien ta’ taħt l-art sa siti kbar li jkopru bosta mijiet ta’ eluf ta’ ettari ta’ foresti, minn portijiet sa żoni fi stat naturali, żoni kkultivati, minjieri miftuħa jew bażijiet militari qodma, is-siti Natura 2000 jistgħu jvarjaw b’mod konsiderevoli fid-daqs u l-karattru.

Ħafna siti huma protetti kemm taħt id-Direttiva dwar l-Għasafar kif ukoll taħt id-Direttiva dwar il-Ħabitats, filwaqt li proporzjon kbir minnhom huma protetti wkoll minn deżinjazzjonijiet nazzjonali jew internazzjonali oħra, pereżempju bħall-Parks Nazzjonali jew ir-riżervi tal-bijosfera tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura (UNESCO).

B’mod ġenerali, 46 % tan-netwerk Natura 2000 huwa kopert minn foresti, 38 % minn ekosistemi agrikoli u 11 % minn ekosistemi ta’ bwar, 16 % minn ekosistemi ta’ xagħri u ta’ artijiet miksija b’siġar mhux żviluppati, 11 % minn artijiet mistagħdra u lagi; ekosistemi ta’ xmajjar u ekosistemi kostali wkoll jagħmlu parti min-netwerk¹⁸. Aktar informazzjoni dwar l-għadd u l-erja ta’ siti bħal dawn f’kull Stat Membru hija inkluża fit-Tabella 1 tal-Anness.

Stampa 1 – Ħabitats għall-friefet il-lejl

Stampa 2 – Ħabitats għall-orsijiet

Sors: Il-QEA, Ħabitat għall-friefet il-lejl fuq is-Sit 1, il-Polonja, u għall-orsijiet kannella fuq is-Sit 3, ir-Rumanija.

L-organizzazzjoni tan-netwerk Natura 2000

Responsabbiltajiet

07

Il-Kummissjoni tissorvelja l-implimentazzjoni, mill-Istati Membri, tad-Direttiva dwar l-Għasafar u d-Direttiva dwar il-Ħabitats. Biex tapprova l-programmi ta’ finanzjament ippreżentati mill-Istati Membri fir-rigward tal-Fondi tal-UE għall-perjodu 2014-2020, hija ċċekkjat sa liema punt il-miżuri u l-finanzjament proposti kienu konsistenti mal-ħtiġijiet u l-objettivi tan-netwerk Natura 2000, kif deskritt fl-Oqfsa ta’ Azzjoni Prijoritizzata (PAFs). Il-Kummissjoni toħroġ dokumenti ta’ gwida biex tappoġġa l-implimentazzjoni tan-netwerk Natura 2000 mill-Istati Membri. Hi torganizza l-Proċess Bijoġeografiku, forum għall-kooperazzjoni li jkopri d-diversi reġjuni bijoġeografiċi¹⁹ (ara l-Figura 2) u jinkludi seminars, sessjonijiet ta’ ħidma u attivitajiet ta’ kooperazzjoni. Il-Kummissjoni tittratta wkoll ilmenti dwar l-implimentazzjoni tad-Direttivi u dwar il-ġestjoni ta’ siti fl-Istati Membri. Meta Stat Membru jonqos milli jikkonforma mal-obbligi tiegħu taħt id-Direttivi dwar in-Natura, il-Kummissjoni tista’ tniedi proċedura ta’ ksur kontra dak l-Istat Membru.

08

L-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent (EEA) u ċ-Ċentru Tematiku Ewropew tagħha dwar id-Diversità BIjoloġika jipprovdu appoġġ tekniku u xjentifiku lill-Kummissjoni, rigward id-deżinjazzjoni ta’ siti Natura 2000, u jipprovdu informazzjoni dwar in-netwerk permezz tal-portal ta’ referenza għal Natura 2000 (database li fiha informazzjoni speċifika għas-siti f’Formoli Standard tad-Data (FSD)). Fl-2015, il-EEA ħarġet it-tieni rapport tagħha dwar l-Istat tan-Natura li kopra l-perjodu ta’ sitt snin mill-2007 sal-2012 inklużi. Dan ir-rapport²⁰, ibbażat fuq informazzjoni li ġiet irrappurtata uffiċjalment mill-Istati Membri taħt l-Artikolu 17 tad-Direttiva dwar il-Ħabitats u taħt l-Artikolu 12 tad-Direttiva dwar l-Għasafar, jagħti deskrizzjoni ġenerali u komprensiva tal-istat ta’ konservazzjoni u x-xejriet ta’ speċijiet u ħabitats protetti li huma koperti mid-Direttivi. L-Aġenzija taħdem ma’ esperti oħra mill-Kummissjoni u l-Istati Membri biex tiżviluppa linji gwida dwar ir-rappurtar.

Figura 2

Reġjuni bijoġeografiċi fl-Ewropa

Sors: L-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent (http://www.eea.europa.eu/data-and-maps/figures/biogeographical-regions-in-europe-1).

09

L-Istati Membri huma responsabbli għall-istabbiliment, il-ġestjoni u l-finanzjament tan-netwerk ta’ siti Natura 2000. Huma meħtieġa jistabbilixxu u jimplimentaw miżuri ta’ konservazzjoni biex l-ispeċijiet u l-ħabitats protetti jinżammu, jew jiġu ripristinati, għal stat ta’ konservazzjoni favorevoli. Dan jinkludi l-evitar ta’ tfixkil sinifikanti għall-ispeċijiet protetti u ta’ deterjorament tal-ħabitats protetti li għalihom ikunu ġew iddeżinjati s-siti. Ir-responsabbiltà għall-monitoraġġ tal-istat ta’ konservazzjoni ta’ ħabitats u speċijiet tista’ tkun ta’ awtorità nazzjonali (bħal fi Franza, fir-Rumanija u fil-Polonja) jew tiġi ddelegata lill-awtoritajiet reġjonali (bħal fil-Ġermanja u fi Spanja).

10

Kull proġett li x’aktarx ikun se jkollu impatt sinifikanti fuq sit Natura 2000, jew b’mod individwali jew inkella flimkien ma’ proġetti oħra (“effetti kumulattivi”), għandu jkun suġġett għal “evalwazzjoni xierqa”²¹ biex jiġu ddeterminati l-implikazzjonijiet tiegħu għas-sit b’referenza għall-objettivi ta’ konservazzjoni għal dak is-sit. Miżuri ta’ mitigazzjoni għat-tnaqqis tal-impatt ambjentali negattiv ġeneralment jagħmlu parti minn proġett u jiġu eżaminati bħala parti mill-evalwazzjoni. L-awtoritajiet kompetenti jistgħu jaqblu mal-proġett ladarba jkunu ssodisfati li dan mhux se jaffettwa l-integrità tas-sit inkwistjoni b’mod avvers.

Stampa 3 – Miżura ta’ mitigazzjoni għal annimali selvaġġi

Sors: Il-QEA, Eżempju ta’ miżura ta’ mitigazzjoni li tippermetti li annimali selvaġġi jgħaddu minn taħt awtostrada, Sit 2, ir-Rumanija.

11

F’ċirkustanzi eċċezzjonali, pjan jew proġett xorta waħda jista’ jitħalla jsir, minkejja evalwazzjoni negattiva, dment li ma jkunx hemm soluzzjonijiet alternattivi u l-pjan jew il-proġett jitqies li hu fl-interess ogħla tal-pubbliku. F’każijiet bħal dawn, l-Istat Membru jrid jieħu miżuri ta’ kumpens xierqa biex jikkumpensa għall-impatt ambjentali u jiżgura li l-koerenza ġenerali tan-netwerk Natura 2000 tkun protetta. Jenħtieġ li dan jinforma wkoll lill-Kummissjoni dwar il-miżuri ta’ kumpens li jkunu ttieħdu.

12

B’mod ġenerali, il-Kummissjoni ma tkunx involuta fl-approvazzjoni ta’ proġetti, ħlief fil-każ ta’ proġetti kbar ikkofinanzjati mill-UE, li għalihom l-Istati Membri jridu jibagħtu proposti lill-Kummissjoni²². “Proġetti Kbar” normalment ikunu proġetti ta’ infrastruttura fuq skala kbira relatati mat-trasport, l-ambjent u oqsma oħra bħall-kultura, l-edukazzjoni, l-enerġija, eċċ. Fejn l-ispejjeż totali ta’ proġetti bħal dawn, li kienu appoġġati permezz ta’ għajnuna mill-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali u/jew mill-Fond ta’ Koeżjoni matul il-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013, kienu ogħla minn EUR 25 miljun (għal proġetti ambjentali) u minn EUR 50 miljun (għal oqsma oħra), huma kienu suġġetti għal evalwazzjoni u deċiżjoni speċifika mill-Kummissjoni Ewropea. Qabel ma jkunu jistgħu jiġu approvati proġetti kbar, trid tiġi eżaminata l-konsistenza tagħhom ma’ politiki oħra tal-UE, inkluż in-netwerk Natura 2000. Il-Kummissjoni tivvaluta wkoll il-miżuri speċifiċi li jkunu ġew inklużi fil-proġett biex jimmitigaw jew jikkumpensaw għall-effetti negattivi fuq is-siti Natura 2000. Il-Kummissjoni tista’ twettaq kontrolli ta’ segwitu fuq l-implimentazzjoni tal-miżuri ta’ mitigazzjoni. Il-proposti jridu jinkludu analiżi tal-impatt ambjentali tal-proġett kbir, inklużi aspetti relatati man-netwerk Natura 2000. Il-Kummissjoni tevalwa l-proġett kbir f’termini tal-konsistenza tiegħu mal-prijoritajiet tal-Programm Operazzjonali kkonċernat, tal-kontribut tiegħu għall-ilħuq tal-miri ta’ dawk il-prijoritajiet u tal-konsistenza tiegħu ma’ politiki oħra tal-UE.

Finanzjament

13

L-approċċ konsistenti²³ tal-UE għall-finanzjament tal-implimentazzjoni tan-netwerk Natura 2000 kien li jintużaw fondi eżistenti tal-UE (prinċipalment mill-Politika Agrikola Komuni (PAK) u mill-fondi strutturali u ta’ koeżjoni²⁴) aktar milli li jiġu żviluppati strumenti ta’ finanzjament speċifiċi (ara wkoll it-Tabella 5 fl-Anness). Il-fondi ma jiġux assenjati għan-netwerk Natura 2000 fi ħdan id-diversi programmi ta’ finanzjament settorjali, iżda minflok, taħt kull wieħed mill-fondi rilevanti tal-UE, jeżistu opportunitajiet biex in-netwerk Natura 2000 jiġi appoġġat, fil-kuntest tal-appoġġ għall-bijodiversità²⁵. Eċċezzjoni notevoli huwa l-istrument finanzjarju LIFE²⁶ (li jmur lura għall-1993) li, għalkemm żgħir, jinkludi fondi assenjati speċifikament għal firxa ta’ azzjonijiet tan-netwerk Natura 2000. Dan l-istrument huwa mmaniġġjat direttament mill-Kummissjoni. Is-siti Natura 2000 jiġu ffinanzjati direttament ukoll mill-Istati Membri, minn donaturi internazzjonali u minn fondi privati. Fl-2010²⁷, rapport li tfassal f’isem il-Kummissjoni vvaluta li l-ispiża annwali totali għall-ġestjoni tan-netwerk Natura 2000 kienet ta’ EUR 5.8 biljun. Inqas minn 20 %²⁸ ta’ dan l-ammont ġie ffinanzjat mill-UE matul il-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013.

14

L-Oqfsa ta’ Azzjoni Prijoritizzata (PAFs) ġew żviluppati mill-Istati Membri, bl-appoġġ tal-Kummissjoni, bħala għodda ta’ ppjanar strateġiku sabiex jiġu ddefiniti l-ħtiġijiet u l-prijoritajiet ta’ finanzjament tan-netwerk Natura 2000 fil-livell nazzjonali jew reġjonali, u biex tiġi ffaċilitata l-integrazzjoni tagħhom fi strumenti ta’ finanzjament differenti tal-UE. Il-PAFs kellhom l-għan li jassistu lill-Istati Membri fit-tfassil tad-dokumenti strateġiċi/ta’ programmazzjoni tagħhom (eż. ftehimiet ta’ sħubija, programmi tal-iżvilupp rurali u programmi operazzjonali) u li jgħinu biex dawn isiru konsistenti mal-finanzjament tan-netwerk Natura 2000.

15

L-ewwel eżerċizzju tal-PAF sar fl-2012. Il-Kummissjoni pprovdiet lill-Istati Membri bil-mudell għall-PAFs, li kien mimli parzjalment ibbażat fuq id-data disponibbli, u talbet li l-Istati Membri jivverifikaw u jikkompletaw id-data. Il-mudell li ġie maqbul għall-PAF kien jinkludi deskrizzjoni ġenerali tan-netwerk fil-livell tal-Istati Membri, il-livell reġjonali jew dak nazzjonali, deskrizzjoni tal-istat tal-ħabitats u l-ispeċijiet, u deskrizzjoni tal-arranġamenti amministrattivi għall-ġestjoni tan-netwerk. Parti importanti tal-PAF kienet tirrigwarda l-esperjenza attwali li l-Istati Membri għandhom fl-użu tal-fondi tal-UE, sabiex tinkiseb idea ġenerali tas-sinifikat ta’ dawn il-fondi għall-investimenti fin-netwerk Natura 2000 matul il-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013. L-Istati Membri kellhom jistipulaw ukoll il-prijoritajiet strateġiċi tagħhom fir-rigward ta’ konservazzjoni għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020, u l-miżuri ewlenin korrispondenti biex jinkisbu dawn il-prijoritajiet, flimkien mal-arranġamenti ppjanati tagħhom ta’ monitoraġġ u evalwazzjoni.

9 KUMM(2011) 244 finali tat-3 ta’ Mejju 2011 “L-assigurazzjoni ta’ ħajjitna, il-kapital naturali tagħna: strateġija tal-UE għall-bijodiversità sal-2020”, p. 2.

10 Deċiżjoni adottata mill-Konferenza tal-Partijiet għall-Konvenzjoni dwar id-Diversità Bijoloġika fl-10 laqgħa tagħha, X/2. Il-Pjan Strateġiku 2011-2020 għall-Bijodiversità u l-Miri tal-Bijodiversità Aichi, UNEP/CBD/COP/DEC/X/2, id-29 ta’ Ottubru 2010.

11 Id-Direttiva 2009/147/KE.

12 Id-Direttiva 92/43/KEE.

13 L-Artikolu 3 tad-Direttiva 92/43/KEE.

14 COM(2015) 219 final tal-20 ta’ Mejju 2015 “Report from the Commission to the Council and the European Parliament, The State of Nature in the European Union” (Rapport mill-Kummissjoni lill-Kunsill u lill-Parlament Ewropew, L-Istat tan-Natura fl-Unjoni Ewropea). Dan ir-rapport jagħti sommarju tar-rapport dettaljat mill-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent: ir-Rapport tekniku Nru 2/2015 tal-EEA — State of nature in the EU: Results from reporting under the nature directives 2007-2012 (L-istat tan-natura fl-UE: Riżultati mir-rappurtar taħt id-direttivi dwar in-natura 2007-2012) (http://www.eea.europa.eu/publications/state-of-nature-in-the-eu).

15 Studju ta’ evalwazzjoni biex jappoġġa l-Kontroll tal-Idoneità tad-Direttiva dwar l-Għasafar u tad-Direttiva dwar il-Ħabitats, ABBOZZ - Sejbiet Emerġenti, għall-Konferenza dwar il-Kontroll tal-Idoneità tal-20 ta’ Novembru 2015.

16 F’dan ir-rapport, it-terminu “Natura 2000” tirreferi għan-netwerk tas-siti Natura 2000 li jissemmew fl-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 92/43/KEE.

17 Il-Kummissjoni Ewropea: Barometru Natura 2000, Lulju 2016.

18 Ir-Rapport Nru 5/2012 tal-EEA “Protected areas in Europe – an overview” (Żoni protetti fl-Ewropa - ħarsa ġenerali), p. 77 (http://www.eea.europa.eu/publications/protected-areas-in-europe-2012). Jekk jogħġbok innota li hemm xi trikkib bejn il-klassijiet differenti li fihom huma raggruppati t-tipi differenti ta’ ekosistema. Pereżempju, xi ekosistemi ta’ bwar huma wkoll ekosistemi agrikoli. Dan ifisser li jekk issir addizzjoni sempliċi, dan jirriżulta biex xi żoni jingħaddu darbtejn.

19 Hemm 11-il reġjun bijoġeografiku rikonoxxut fl-Ewropa, li minnhom 9 jinsabu fl-UE. Dawn jintużaw sabiex jiddeskrivu tipi ta’ ħabitats u speċijiet li jgħixu taħt kundizzjonijiet simili f’pajjiżi differenti: Alpin, Anatoljan, Artiku, Atlantiku, tal-Baħar l-Iswed, Boreali, Kontinentali, Makaroneżjan, Mediterranju, Pannonjan u Steppiku.

20 Ir-Rapport tekniku Nru 2/2015 tal-EEA. Il-Kummissjoni għamlet sommarju ta’ dan ir-rapport fir-rapport tagħha “State of Nature” (L-Istat tan-Natura).

21 L-Artikolu 6(3) tad-Direttiva 92/43/KEE.

22 Għall-FEŻR u l-Fond ta’ Koeżjoni, abbażi tal-Artikoli 39 u 40 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 tal-11 ta’ Lulju 2006 li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-FEŻR, l-FSE u l-FK u li jħassar ir-Regolament (KE) Nru 1260/1999 (ĠU L 210, 31.7.2006, p. 25) għall-perjodu 2007-2013 u abbażi tal-Artikoli 100 sa 103 tar-Regolament (KE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-FEŻR, l-FSE, l-FK, il-FAEŻR u l-FEMS u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-FEŻR, l-FSE, l-FK u l-FEMS u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320) għall-perjodu 2014-2020.

23 COM(2004) 431 final tal-15 ta’ Lulju 2004 “Financing Natura 2000” (Il-Finanzjament ta’ Natura 2000) u SEC(2011) 1573 final.

24 Il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR), il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali (FEŻR), il-Fond ta’ Koeżjoni (FK), il-Fond Soċjali Ewropew (FSE).

25 Il-finanzjament tal-agrikoltura taħt it-tieni pilastru tal-PAK huwa s-sors ta’ appoġġ l-aktar importanti għan-netwerk Natura 2000 fil-maġġoranza tal-pajjiżi. SEC(2011) 1573 final, p. 6.

26 LIFE huwa l-istrument finanzjarju tal-UE li jappoġġa proġetti ambjentali, proġetti ta’ konservazzjoni tan-natura u proġetti ta’ azzjoni klimatika fl-UE kollha.

27“Costs and Socio-Economic Benefits associated with the Natura 2000 Network” (Spejjeż u Benefiċċji Soċjoekonomiċi assoċjati man-Netwerk Natura 2000), l-Istitut għall-Politika Ambjentali Ewropea, p. 1.

28 Kettunen, M., Baldock, D., Gantioler, S., Carter, O., Torkler, P., Arroyo Schnell, A., Baumueller, A., Gerritsen, E., Rayment, M., Daly, E., u Pieterse, M. 2011. “Assessment of the Natura 2000 co-financing arrangements of the EU financing instrument. A project for the European Commission – final report” (Valutazzjoni tal-arranġamenti ta’ kofinanzjament tan-netwerk Natura 2000 permezz tal-istrumenti ta’ finanzjament tal-UE. Proġett għall-Kummissjoni Ewropea – rapport finali), l-Istitut għall-Politika Ambjentali Ewropea, Brussell, il-Belġju, p. 5.

Ambitu u approċċ tal-awditjar

16

Fid-determinazzjoni tal-ambitu u l-approċċ tal-awditjar, aħna qiesna l-azzjonijiet li ġew stabbiliti taħt il-Mira 1 tal-istrateġija tal-UE għall-bijodiversità sal-2020 biex jiġu implimentati d-Direttivi dwar in-Natura (ara l-paragrafu 2). L-objettiv tal-awditu kien li jwieġeb il-mistoqsija “In-netwerk Natura 2000 ġie implimentat b’mod xieraq?” Il-mistoqsija prinċipali tal-awditjar inqasmet fis-sottomistoqsijiet li ġejjin:

a)In-netwerk Natura 2000 ġie mmaniġġjat b’mod xieraq? Sabiex inwieġbu din il-mistoqsija, aħna vvalutajna jekk l-Istati Membri kinux ħadu l-miżuri ta’ konservazzjoni meħtieġa u jekk ġewx stabbiliti proċeduri xierqa biex tiġi evitata jew ikun ikkumpensat id-deterjorament tas-siti. Fil-livell tal-Kummissjoni, aħna rrieżaminajna l-gwida pprovduta mill-Kummissjoni, il-proċeduri ta’ evalwazzjoni għal proġetti kbar b’impatt fuq siti Natura 2000, u l-proċeduri għat-trattament tal-ilmenti.

b)In-netwerk Natura 2000 ġie ffinanzjat b’mod xieraq? Aħna ħarisna lejn it-tfassil u l-użu tal-finanzjament mill-UE li kien disponibbli għas-siti Natura 2000 matul il-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013, kif ukoll l-allokazzjoni ppjanata għall-perjodu 2014-2020 marbuta mal-PAFs. Aħna ffukajna fuq kif in-netwerk Natura 2000 kien ġie integrat fi strumenti ta’ politika oħra, u kemm il-miżuri ffinanzjati kienu ġew ikkoordinati tajjeb u adattati għall-ħtiġijiet tan-netwerk.

c)In-netwerk Natura 2000 ġie mmonitorjat b’mod xieraq? Aħna eżaminajna d-diversi għodod ta’ monitoraġġ għad-dispożizzjoni tal-Istati Membri u tal-Kummissjoni, u kif dawn kienu ntużaw. Aħna vvalutajna s-sistemi ta’ indikaturi tal-prestazzjoni, l-arranġamenti ta’ monitoraġġ tas-siti u s-sistema għar-rappurtar dwar ħabitats u speċijiet.

17

Aħna ffukajna fuq il-qafas ġenerali għall-implimentazzjoni aktar milli fuq ir-riżultati ta’ konservazzjoni miksuba għal siti individwali. Wettaqna l-awditu tagħna kemm fil-livell tal-Kummissjoni kif ukoll f’dak tal-Istati Membri. Aħna ksibna evidenza minn ħames Stati Membri (Franza²⁹, il-Ġermanja³⁰, Spanja³¹, il-Polonja u r-Rumanija), li jkopru tmienja mid-disa’ reġjuni bijoġeografiċi tal-UE³². Żorna awtoritajiet f’dawn l-Istati Membri u 24 sit Natura 2000. Iltqajna wkoll ma’ rappreżentanti minn diversi gruppi ta’ partijiet interessati, b’mod partikolari organizzazzjonijiet ta’ bdiewa u organizzazzjonijiet nongovernattivi (NGOs) ambjentali.

18

Barra minn hekk, bgħatna stħarriġ lit-(23) Stat Membru l-oħra kollha biex niksbu informazzjoni dwar is-sistemi ta’ ġestjoni tagħhom u l-finanzjament pubbliku użat għas-siti Natura 2000 tagħhom.

29 In-Normandija ta’ Fuq, in-Normandija t’Isfel u Languedoc-Roussillon.

30 Schleswig-Holstein u l-Bavarja.

31 L-Asturji, Madrid, Valenzja u l-Gżejjer Kanarji.

32 L-awditu tagħna inkluda Stati Membri b’territorji fir-reġjun tal-Alpi, ir-reġjun Atlantiku, ir-reġjun tal-Baħar l-Iswed, ir-reġjun Kontinentali, ir-reġjun Makaroneżjan, ir-reġjun Mediterranju, ir-reġjun Pannonjan, ir-reġjun Steppiku. Ma żorniex Stat Membru b’territorju fir-reġjun Boreali.

Osservazzjonijiet

L-Istati Membri ma mmaniġġjawx in-netwerk Natura 2000 tajjeb biżżejjed

19

L-implimentazzjoni tan-netwerk Natura 2000 teħtieġ koordinazzjoni qawwija fost id-diversi awtoritajiet kompetenti ta’ Stat Membru u ma’ għadd numeruż ta’ partijiet interessati. Jenħtieġ li l-miżuri ta’ konservazzjoni meħtieġa biex il-ħabitats u l-flora u l-fawna tagħhom jinżammu fi stat tajjeb jew jiġu ripristinati, jittieħdu fil-ħin, u jkunu speċifiċi biżżejjed biex jiġu implimentati b’mod effettiv. Proġetti ppjanati li x’aktarx ikun se jkollhom impatt sinifikanti fuq sit tan-netwerk Natura 2000 stabbilit iridu jiġu vvalutati b’attenzjoni³³ fid-dawl tal-objettivi ta’ konservazzjoni tas-sit. Fejn ikun meħtieġ li proġett fuq sit Natura 2000 jibqa’ għaddej minkejja li potenzjalment iħalli impatt avvers, iridu jittieħdu miżuri ta’ kumpens xierqa. Fil-livell tal-UE, ir-rwol tal-Kummissjoni huwa li tappoġġa lill-Istati Membri biex jimplimentaw id-Direttivi b’mod effettiv, permezz ta’ gwida u, fejn meħtieġ, permezz ta’ azzjoni ta’ infurzar.

Il-koordinazzjoni bejn l-awtoritajiet u l-partijiet interessati fl-Istati Membri ma kinitx żviluppata biżżejjed

20

Għadd kbir ta’ setturi huma involuti fil-ġestjoni tan-netwerk Natura 2000. Dawn jinkludu, b’mod partikolari, is-settur ambjentali, agrikolu, tal-ippjanar urban, tal-iżvilupp industrijali u tat-turiżmu. L-implimentazzjoni b’suċċess tan-netwerk Natura 2000 teħtieġ koordinazzjoni effettiva bejn is-setturi. Aħna sibna li l-Istati Membri kollha li żorna kienu stabbilew struttura għall-ġestjoni tan-netwerk Natura 2000. Madankollu, fil-biċċa l-kbira mill-Istati Membri li aħna żorna, kien hemm eżempji ta’ koordinazzjoni insuffiċjenti bejn l-awtoritajiet responsabbli, kif jidher fil-Kaxxa 2.

Kaxxa 2

Koordinazzjoni insuffiċjenti tal-awtoritajiet fl-Istati Membri awditjati

Fir-Rumanija, filwaqt li l-ippjanar u finanzjament tan-netwerk Natura 2000 huma kkoordinati biżżejjed fil-livell nazzjonali, il-kooperazzjoni u l-komunikazzjoni fil-livell reġjonali u lokali bejn il-maniġers tas-sit, l-awtoritajiet u l-partijiet interessati l-oħra (eż. sidien l-art) jeħtieġu titjib biex tiġi żgurata l-implimentazzjoni effettiva ta’ Natura 2000. Pereżempju, bosta siti għad ma għandhomx korp maniġerjali, kien hemm nuqqas ta’ proċeduri biex in-netwerk Natura 2000 jitqies fl-ippjanar urban; kien hemm ukoll trikkib bejn ir-responsabbiltajiet superviżorji tal-awtoritajiet lokali.

Fi Franza, kien hemm problemi ta’ koordinazzjoni bejn l-awtoritajiet ambjentali, li huma inkarigati minn netwerk Natura 2000, u l-awtoritajiet tal-agrikoltura, li kienu responsabbli għall-forniment tas-sehem l-aktar sinifikanti ta’ finanzjament mill-UE li ntuża biex jappoġġa siti Natura 2000. L-awtoritajiet ambjentali kellhom informazzjoni limitata rigward l-implimentazzjoni ta’ miżuri agroambjentali mill-awtoritajiet tal-agrikoltura, bħall-għadd ta’ bdiewa u ż-żoni kkonċernati, it-tipi ta’ miżuri u l-ammont ta’ fondi pubbliċi li qed jintefqu fuq is-siti Natura 2000.

21

Huwa importanti li partijiet interessati ewlenin, u b’mod partikolari l-utenti u s-sidien tal-art, ikunu involuti fl-ippjanar u fl-implimentazzjoni ta’ miżuri ta’ konservazzjoni fis-siti Natura 2000 sabiex ikun jistgħu jifhmu u jappoġġaw l-objettivi ta’ konservazzjoni korrispondenti. L-Istati Membri organizzaw attivitajiet ta’ bini tal-kapaċità, prinċpalment fil-forma ta’ korsijiet ta’ taħriġ, kemm fil-livell nazzjonali kif ukoll f’dak lokali. Aħna sibna eżempju ta’ prattika tajba fi Franza fejn il-popolazzjoni lokali ġiet ikkonsultata (ara l-Kaxxa 3). Madankollu l-Istati Membri l-oħra³⁴ li żorna ma kinux stabbilixxew mezzi effettivi li jinvolvu konsultazzjonijiet regolari biex jiffaċilitaw il-komunikazzjoni mal-partijiet interessati ewlenin.

Kaxxa 3

Eżempju ta’ prattika tajba fejn ġew ikkonsultati l-utenti u l-popolazzjonijiet lokali tal-art

Fi Franza, kull sit Natura 2000 kien immaniġġjat minn kumitat ta’ tmexxija li jinvolvi rappreżentanti mis-settur pubbliku, awtoritajiet reġjonali, assoċjazzjonijiet tal-komunità u n-negozju, organizzazzjonijiet ta’ konservazzjoni, organizzazzjonijiet tal-utenti tal-art, eċċ. L-involviment fil-konsultazzjoni fil-kumitati ta’ tmexxija ta lill-partijiet interessati sens ta’ sjieda fuq l-objettivi tan-netwerk Natura 2000.

22

Il-ħabitats u l-ispeċijiet mhumiex ikkonfinati minn fruntieri reġjonali jew nazzjonali. Għalhekk, l-iżvilupp ta’ netwerk ta’ siti interkonnessi tajjeb huwa essenzjali sabiex jinżamm jew jiġi ripristinat stat ta’ konservazzjoni, u dan jagħmel il-kooperazzjoni transkonfinali neċessarja. Ma kienx hemm biżżejjed strutturi fil-livell nazzjonali biex tiġi promossa kooperazzjoni bħal din, u kien hemm nuqqas ta’ proċeduri biex pajjiżi ġirien jinfurmaw lil xulxin dwar siti potenzjali, jew ta’ proġetti li jistgħu jeħtieġu evalwazzjonijiet (ara l-paragrafu 28). Madankollu, fil-livell lokali, kien hemm xi eżempji tajbin ta’ kooperazzjoni transkonfinali appoġġata minn finanzjament mill-UE, kif jidher fil-Kaxxa 4.

Kaxxa 4

Eżempji ta’ kooperazzjoni transkonfinali fil-livell lokali fl-Istati Membri li saritilhom żjara

Fi Franza, il-maniġers ta’ wieħed mis-siti li żorna kienu kkooperaw mal-kontropartijiet Spanjoli tagħhom permezz tal-proġett POCTEFA³⁵, ikkofinanzjat mill-FEŻR matul il-perjodu 2007-2013.

Fil-Polonja, sibna eżempji ta’ kooperazzjoni transkonfinali mas-Slovakkja bħala parti minn proġett tal-FEŻR biex jiġi protett il-faġan tal-injam (wood grouse) u l-faġan tal-muntanja (black grouse) fil-Karpazji tal-Punent.

Fir-Rumanija, bosta proġetti ta’ Life li kellhom l-għan li jikkontribwixxu għall-konservazzjoni ta’ ċerti speċijiet involvew lill-pajjiżi ġirien, l-Ungerija u l-Bulgarija.

Il-miżuri ta’ konservazzjoni meħtieġa ddewwmu wisq ta’ spiss jew ma ġewx definiti kif xieraq mill-Istati Membri

23

Ladarba sit ta’ importanza Komunitarja jkun ġie adottat mill-Kummissjoni, jenħtieġ li l-Istati Membri jiddeżinjaw dak is-sit bħala Żona Speċjali ta’ Konservazzjoni fi żmien sitt snin u japplikaw il-miżuri ta’ konservazzjoni meħtieġa għall-ħabitats u l-ispeċijiet protetti kollha preżenti fuq is-sit³⁶. Sistema ta’ protezzjoni simili teżisti wkoll taħt id-Direttiva dwar l-Għasafar (ara l-paragrafu 6). Miżuri ta’ konservazzjoni jistgħu jiġu ppreżentati fil-forma ta’ pjan ta’ ġestjoni li jistipula l-objettivi ta’ konservazzjoni tas-sit flimkien mal-miżuri meħtieġa sabiex dawn jintlaħqu³⁷.

24

Kien hemm dewmien sinifikanti fid-deżinjazzjoni ta’ siti bħala Żoni Speċjali ta’ Konservazzjoni fil-biċċa l-kbira mill-Istati Membri. Il-Kummissjoni rrappurtat li, mit-22 419-il Sit ta’ Importanza Komunitarja li kienu jeżistu f’Jannar 2010, terz ma kinux ġew iddeżinjati bħala Żoni Speċjali ta’ Konservazzjoni f’Jannar 2016, jiġifieri wara l-iskadenza ta’ sitt snin. Tliet Stati Membri³⁸ kienu għadhom ma ddeżinjaw l-ebda ŻSK fil-ħin (ara t-Tabella 2 tal-Anness).

25

Aħna sibna dewmien fl-adozzjoni ta’ miżuri ta’ konservazzjoni fil-ħames Stati Membri awditjati kollha. Mill-24 sit awditjat, 8 biss kienu adottaw il-miżuri ta’ konservazzjoni fi żmien sitt snin mid-deżinjazzjoni tas-sit. Sit wieħed fi Spanja li għad ma għandux miżuri ta’ konservazzjoni ilu li ġie ddeżinjat mis-snin disgħin. L-adozzjoni tardiva tal-miżuri meħtieġa x’aktarx tipperikola l-istat ta’ konservazzjoni ta’ dawn is-siti u l-ilħuq ġenerali tal-objettivi tad-Direttivi. Barra minn hekk, ftit biss mill-pjanijiet ta’ ġestjoni kienu ġew rieżaminati, minkejja l-fatt li xi wħud kienu tfasslu aktar minn 10 snin qabel l-awditu tagħna (ara wkoll it-Tabella 3 tal-Anness).

26

Miżuri ta’ konservazzjoni jridu jirrelataw mal-objettivi ta’ konservazzjoni definiti għas-sit inkwistjoni. Madankollu, fl-Istati Membri li żorna (minbarra l-Polonja), l-objettivi ta’ konservazzjoni spiss la kienu speċifiċi biżżejjed u lanqas ma kienu kkwantifikati. Dan jispjega għalfejn fl-istess erba’ Stati Membri³⁹, il-miżuri ta’ konservazzjoni inklużi fil-pjanijiet ta’ ġestjoni ma kinux definiti b’mod preċiż u rarament kienu jinkludu stadji importanti għall-ikkompletar tagħhom (ara l-Kaxxa 5).

Kaxxa 5

Eżempji ta’ objettivi u miżuri ta’ konservazzjoni mhux speċifiċi

Fi Spanja, il-pjan ta’ ġestjoni għal wieħed mis-siti awditjati kien fih objettivi ġenerali ta’ konservazzjoni li la kienu jispeċifikaw l-għadd tal-popolazzjoni fil-mira li kellu jintlaħaq għal kull speċi protetta, u lanqas perjodu ta’ żmien rilevanti.

Il-miżuri ta’ konservazzjoni li jidderivaw minn dawn l-objettivi kienu wkoll vagi. Eżempju wieħed kien: sussidji agroambjentali suppost jippromwovu prattiki agrikoli li huma kumpatibbli ma’ protezzjoni u konservazzjoni ambjentali.

Objettivi u miżuri ġenerali bħal dawn għamluha diffiċli biex ir-riżultati tagħhom jiġu vvalutati.

27

Eżaminajna wkoll jekk kinux jeżistu pjanijiet ta’ ġestjoni u jekk dawn kinux ġew implimentati fl-24 sit li żorna. Aħna sibna li kien hemm pjanijiet ta’ ġestjoni għal 12-il sit biss, u li l-implimentazzjoni kienet għadha ma bdietx għal 3 minnhom; 4 oħra kienu ġew implimentati parzjalment biss (ara t-Tabella 3 tal-Anness).

L-Istati Membri li saritilhom żjara ma vvalutawx b’mod adegwat il-proġetti li għandhom impatt fuq is-siti Natura 2000

28

L-Artikolu 6(3) tad-Direttiva dwar il-Ħabitats jipprovdi li kull proġett li x’aktarx se jkollu effett sinifikanti fuq sit Natura 2000 għandu jkun suġġett għal “evalwazzjoni xierqa” tal-implikazzjonijiet tiegħu għas-sit, in vista tal-għanijiet (objettivi) ta’ konservazzjoni tas-sit (ara l-paragrafu 10). Aħna rrieżaminajna s-sistemi stabbiliti fl-Istati Membri għat-twettiq ta’ dawn l-evalwazzjonijiet, kif ukoll 47 proġett fejn evalwazzjonijiet bħal dawn kienu meħtieġa. Tnejn minn dawn il-proġetti ma ġewx approvati biex jitkomplew wara l-evalwazzjoni.

Stampa 4 – Sit suġġett għal evalwazzjoni xierqa

Sors: Il-QEA, Żona kostali urbana suġġetta għal evalwazzjonijiet xierqa, Sit 5, Spanja.

29

L-Istati Membri kollha li saritilhom żjara kienu stabbilixxew sistemi biex iwettqu dawn l-evalwazzjonijiet għal proġetti li x’aktarx ikollhom impatt fuq siti Natura 2000. Madankollu, aħna sibna li, mis-47 każ, f’34 każ l-evalwazzjonijiet ma kinux twettqu b’mod konsistenti u komplet u f’6 każijiet oħra ma kienx hemm biżżejjed dokumentazzjoni disponibbli biex jintlaħqu konklużjonijiet dwar l-evalwazzjonijiet (ara t-Tabella 4 fl-Anness). L-aktar nuqqasijiet komuni kienu li l-evalwazzjonijiet ma analizzawx l-impatt fuq l-ispeċijiet u l-ħabitats kollha, ma kinux iddokumentati biżżejjed, jew ma twettqux minn persunal ikkwalifikat kif xieraq (ara l-Kaxxa 6 għal eżempju).

Kaxxa 6

Eżempju ta’ proċeduri ta’ evalwazzjoni inadegwati

Proġett fir-Rumanija kien jinvolvi l-bini ta’ faċilità ta’ ħżin taċ-ċereali. Ingħatat awtorizzazzjoni suġġetta għal ċerti kundizzjonijiet, inkluża l-implimentazzjoni ta’ miżuri ta’ mitigazzjoni. Madankollu, dawn il-kundizzjonijiet ma kinux konsistenti mal-miżuri ta’ konservazzjoni, li kienu jinkludu projbizzjoni saħansitra fuq kostruzzjoni fuq skala żgħira u storbju minn makkinarju.

30

Wieħed mill-elementi ewlenin tal-eżerċizzju ta’ “evalwazzjoni xierqa” huwa li jitqiesu l-”effetti kumulattivi”⁴⁰ ta’ proġetti oħra. Mill-kampjun tagħna ta’ 47 każ, aħna sibna li l-Istati Membri ma kinux evalwaw l-effetti kumulattivi sew fi 32 każ, u ma żammewx biżżejjed kont ta’ evalwazzjonijiet oħra għal proġetti ġirien. Xi kontrolli ma qisux jekk kienx hemm effetti kumulattivi, u xi wħud ma sarux bir-reqqa biżżejjed. Konsegwentement, kien hemm riskju li impatt potenzjali fuq Natura 2000 ma jinqabadx (ara l-Kaxxa 7).

Kaxxa 7

Effetti kumulattivi ma jittiħdux inkunsiderazzjoni fl-approvazzjoni ta’ proġetti

Fil-Ġermanja, waħda mill-evalwazzjonijiet li eżaminajna kienet tikkonċerna l-bini ta’ ċentru għall-vaganzi. Il-proġett kien awtorizzat minkejja t-tħassib tal-awtoritajiet ambjentali lokali rigward l-impatt potenzjali fuq is-sit, b’mod partikolari fid-dawl tal-effetti kkombinati ta’ pont marittimu ġdid u ż-żieda addizzjonali fl-għadd ta’ persuni li jkunu fuq vaganza b’riżultat ta’ dan.

Fir-Rumanija, waħda mill-evalwazzjonijiet li eżaminajna kienet tikkonċerna l-bini ta’ barriera. Il-proġett ġie awtorizzat mill-awtorità ambjentali lokali, għalkemm preċedentement l-istess awtorità ddeċidiet li tippermetti li jsir proġett simili bil-kundizzjoni li ma jkunx hemm aktar minn żewġ barrieri għal kull medda ta’ 20 km ta’ qiegħ tax-xmara. Aħna sibna li kienu jeżistu sa ħames proġetti bħal dawn f’medda ta’ madwar 12-15-il km ta’ qiegħ tax-xmara.

31

Madankollu, aħna fil-fatt sibna eżempji ta’ prattika tajba fl-approċċi tal-Istati Membri għal kif jittrattaw l-effetti kumulattivi ta’ proġetti fuq is-siti Natura 2000, kif spjegat fil-Kaxxa 8.

Kaxxa 8

Database żviluppata fil-Bavarja biex jiġu vvalutati l-effetti kumulattivi

L-evalwazzjonijiet xierqa kollha fuq sit Natura 2000 ġew irreġistrati f’database ċentrali li hija aċċessibbli għall-awtoritajiet pubbliċi. Din id-database iffaċilitat l-identifikazzjoni ta’ proġetti b’effetti kumulattivi potenzjali. Id-data relatata mas-sit tista’ tiġi estratta, u fuq talba ssir disponibbli għal entitajiet privati, bħal ditti tal-inġinerija jew periti.

32

Il-miżuri ta’ mitigazzjoni normalment jiġu inklużi fi proġett sabiex jillimitaw l-impatt ambjentali negattiv tiegħu. Dawn jistgħu jiġu imposti wkoll mill-awtoritajiet kompetenti bħala kundizzjonijiet għall-awtorizzazzjoni ta’ proġetti. Fiż-żewġ każijiet, huma element importanti għall-approvazzjoni tal-proġett; għalhekk jenħtieġ li jingħata segwitu għall-implimentazzjoni effettiva tagħhom. Mill-ħames Stati Membri li żorna, il-Polonja u r-Rumanija ma ċċekkjawx l-implimentazzjoni ta’ miżuri ta’ mitigazzjoni biex jindirizzaw l-impatt ambjentali ta’ proġetti fuq is-siti Natura 2000. Mingħajr kontrolli bħal dawn, ma setax ikun hemm ċertezza li dawn il-miżuri kienu tabilħaqq ġew implimentati. Pereżempju, matul żjara fuq il-post f’sit fil-Polonja, sibna li miżura ta’ mitigazzjoni li kienet meħtieġa mill-awtoritajiet ambjentali – it-tħawwil ta’ siġar – ma kinitx ġiet implimentata.

33

Miżuri ta’ kumpens huma meħtieġa kull meta jkun meħtieġ li proġett jibqa’ għaddej fl-interess pubbliku, minkejja l-impatt negattiv tiegħu fuq sit Natura 2000, u fin-nuqqas ta’ soluzzjonijiet alternattivi (ara l-paragrafu 11). F’każijiet bħal dawn, l-Istat Membru kkonċernat irid jinforma lill-Kummissjoni. Fl-ebda wieħed mill-proġetti li ġew rieżaminati fl-Istati Membri miżjura, ma ttieħdu miżuri ta kumpens. L-għadd ta’ miżuri ta’ kumpens li l-Istati Membri rrappurtaw lill-Kummissjoni bejn l-2007 u żmien l-awditu varja ħafna. Għall-eluf ta’ siti Natura 2000 li jeżistu (ara t-Tabella 1 tal-Anness), Franza kienet irrappurtat 3 miżuri ta’ kumpens, il-Ġermanja 63, il-Polonja 8, ir-Rumanja 3 u Spanja 11. Dan wera li l-Istati Membri awditjati seta’ kellhom approċċi differenti dwar kif jiġu applikati l-miżuri ta’ kumpens fil-prattika.

34

L-Istati Membri jridu jinfurmaw ukoll lill-Kummissjoni minn qabel dwar kwalunkwe proġett kbir iffinanzjat mill-fondi strutturali (ara l-paragrafu 12). Ir-rieżami tagħna ta’ 12-il proġett kbir wera li l-Kummissjoni kienet iċċekkjat il-proposti kollha għal proġetti li għandhom impatt fuq siti Natura 2000 u spiss kienet talbet kjarifiki dwar kwistjonijiet ambjentali⁴¹.

Il-Kummissjoni kienet qed tissorvelja l-implimentazzjoni tan-netwerk Natura 2000 b’mod attiv

35

Biex tgħin lill-Istati Membri jimplimentaw in-netwerk Natura 2000 b’mod korrett, il-Kummissjoni pproduċiet dokumenti ta’ gwida rilevanti u dettaljati⁴² dwar aspetti ewlenin tad-Direttivi dwar in-Natura, u anke għal setturi speċifiċi⁴³. Matul iż-żjarat tal-awditjar tagħna, sibna li d-dokumenti ta’ gwida tal-Kummissjoni ma ntużawx b’mod wiesa’ fl-Istati Membri għall-ġestjoni tas-siti. Madankollu, meta, fl-istħarriġ tagħna, staqsejna lill-Istati Membri dwar il-gwida tal-Kummissjoni, il-biċċa l-kbira minnhom⁴⁴ indikaw li kienu japprezzaw kieku kellhom gwida addizzjonali.

36

Fl-2012, il-Kummissjoni Ewropea nediet il-Proċess Bijoġeografiku ta’ Natura 2000, mekkaniżmu għall-kooperazzjoni u n-netwerking li jinkludi sessjonijiet ta’ ħidma u attivitajiet biex tissaħħaħ il-koerenza fil-ġestjoni tan-netwerk Natura 2000. Is-seminars u d-dokumenti li jakkumpanjawhom kienu fil-biċċa l-kbira bl-Ingliż. Dan xekkel il-parteċipazzjoni ta’ xi Stati Membri u dewwem id-disseminazzjoni u l-użu tar-riżultati, speċjalment fil-livell tas-siti.

37

L-implimentazzjoni tad-Direttivi dwar in-Natura hija kkaratterizzata minn għadd kbir ta’ lmenti. Fl-2009, il-Kummissjoni żviluppat reġistru ċentrali biex tirreġistra l-ilmenti u l-mistoqsijiet kollha li rċeviet miċ-ċittadini u l-organizzazzjonijiet tal-UE. Sa żmien l-awditu tagħna, il-Kummissjoni kienet irreġistrat aktar minn 4 000 każ ta’ ksur potenzjali tal-leġiżlazzjoni tal-UE dwar in-natura minn meta d-Direttivi daħlu fis-seħħ fl-1981. Il-biċċa l-kbira minn dawn il-każijiet (79 %) ingħalqu direttament mingħajr ma ttieħdu passi proċedurali ulterjuri. Fil-każijiet l-oħra, kien meħtieġ li l-Kummissjoni tinvestiga aktar il-fajl u li titlob kjarifika addizzjonali mingħand l-ilmentatur u/jew l-Istat Membru.

38

Il-Kummissjoni tista’ tniedi proċedura ta’ ksur kontra Stat Membru jekk dan jonqos milli jimplimenta d-Direttivi dwar in-Natura (ara l-paragrafu 7). Skont bosta sorsi tal-Kummissjoni⁴⁵, mill-1981, l-għadd ta’ każijiet relatati mad-Direttivi dwar in-Natura huwa l-ogħla fi ħdan is-settur ambjentali, u jirrappreżentaw sehem ta’ madwar 30 %.

39

L-iskema “EU pilot” ġiet introdotta fl-2008 bħala proċedura ta’ qabel il-ksur. Din tinvolvi djalogu informali u bilaterali bejn il-Kummissjoni u l-awtoritajiet tal-Istati Membri dwar kwistjonijiet li jikkonċernaw it-traspożizzjoni korretta jew l-applikazzjoni tal-liġi tal-UE. Il-Kummissjoni tuża l-”EU pilot” meta tkun teħtieġ kjarifika mill-Istati Membri dwar il-pożizzjoni legali fattwali tagħhom fir-rigward ta’ dawn il-kwistjonijiet. Mill-2008 ‘l hawn, infetħu 554 fajl ta’ “EU pilot” relatati mad-Direttivi dwar in-Natura, li minnhom 78 (14 %) wasslu għal proċeduri formali ta’ ksur. L-introduzzjoni tal-iskema “EU pilot” irriżultat biex mill-2008 ‘l hawn ikun hemm żidiet fl-effiċjenza u tnaqqis fl-għadd ta’ każijiet ta’ ksur, billi kienu biss dawk il-każijiet li ma setgħux jiġu riżolti permezz ta’ dan id-djalogu mal-Istat Membru kkonċernat li komplew għaddejjin u li rriżultaw fil-ftuħ ta’ proċedura ta’ ksur (ara l-Figura 3).

Figura 3

Għadd ta’ każijiet ta’ ksur, relatati mad-Direttivi dwar in-Natura, li nfetħu kull sena, imqabbel mal-għadd ta’ każijiet ta’ ksur li ġew riferuti għall-Qorti tal-Ġustizzja

Sors: L-analiżi tal-QEA, ibbażata fuq data pprovduta mill-Kummissjoni Ewropea.

Il-fondi tal-UE ma ġewx mobilizzati tajjeb biex jappoġġaw il-ġestjoni tan-netwerk Natura 2000

40

Il-finanzjament tan-netwerk Natura 2000 huwa integrat fil-fondi tal-UE li għalihom il-protezzjoni tan-natura hija biss wieħed minn ħafna objettivi. L-Istati Membri jħejju Oqfsa ta’ Azzjoni Prijoritizzata (PAFs) biex jiddeterminaw il-ħtiġijiet tan-netwerk Natura 2000 u biex jiżguraw li dawn jitqabblu ma’ finanzjament adegwat mill-UE (ara l-paragrafi 13 sa 15). Imbagħad dawn il-ħtiġijiet iridu jiġu inkorporati fid-dokument ta’ programmazzjoni propost mill-Istati Membri għal kull strument ta’ finanzjament differenti tal-UE, għas-seba’ snin tal-perjodu ta’ programmazzjoni. Huwa meħtieġ li l-ħtiġijiet speċifiċi tas-siti Natura 2000 ikunu riflessi wkoll fil-miżuri u l-proġetti li fil-fatt jiġu ffinanzjati.

L-Oqfsa ta’ Azzjoni Prijoritizzata ppreżentaw stampa inaffidabbli tal-ispejjeż tan-netwerk Natura 2000

Ma hemmx stima affidabbli tal-fondi tal-UE li ntużaw għan-netwerk Natura 2000 għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013

41

Filwaqt li kien hemm informazzjoni disponibbli dwar xi miżuri speċifiċi, ma kienx hemm stimi ikkonsolidati, affidabbli u kumparabbli dwar il-finanzjament meħtieġ għall-implimentazzjoni tan-netwerk Natura 2000 għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013: ir-rappurtar dwar l-implimentazzjoni tad-diversi programmi tal-UE ma ppermettiex li l-Kummissjoni timmonitorja l-ammont ta’ fondi tal-UE ddedikati għan-netwerk Natura 2000, u din l-informazzjoni ma kinitx ipprovduta mill-eżerċizzju tal-PAF. Kien hemm limitazzjonijiet sinifikanti fid-data li l-Istati Membri pprovdew. L-istudju ta’ sostenn relatat mal-Kontroll tal-Idoneità jiżvela problemi simili (ara l-paragrafu 5).

42

Apparti l-fond LIFE, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) kellu miżuri ddedikati biss għan-netwerk Natura 2000 matul il-perjodu 2007-2013 (il-Miżura 213 – “Ħlasijiet tan-Natura 2000” u l-Miżura 224 “Ħlasijiet għall-foresti Natura 2000”, minbarra miżuri oħra li n-netwerk Natura 2000 jista’ jibbenefika minnhom. Madankollu, il-Miżuri 213 u 224 intużaw biss sa punt limitat. Fil-ħames Stati Membri li saritilhom żjara, kienu użawhom biss il-Länder Ġermaniżi ta’ Schleswig-Holstein u tal-Bavarja u l-komunità awtonoma Spanjola tal-Asturji.

43

Il-finanzjament mill-UE jintuża wkoll għall-appoġġ ta’ miżuri ambjentali li mhumiex immirati speċifikament lejn is-siti Natura 2000. Madankollu, dawn huma sors importanti ta’ finanzjament għan-netwerk. Minħabba f’limitazzjonijiet fil-mod ta’ kif l-infiq reali jiġi kkontabbilizzat, spiss kien diffiċli li ssir distinzjoni bejn l-appoġġ għal Natura 2000 u l-finanzjament ta’ azzjonijiet ambjentali oħra.

44

L-istħarriġ tagħna kkonferma wkoll in-nuqqas ta’ informazzjoni konsistenti u kumparabbli dwar l-infiq pubbliku li kien immirat lejn in-netwerk Natura 2000 matul il-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013, inkluż il-finanzjament mill-UE. L-Istati Membri kollha minbarra l-Iżvezja ddikjaraw l-infiq pubbliku fuq Natura 2000 fl-istħarriġ tagħna. Kull sena, l-ammont ta’ nfiq mill-UE li ġie ddikjarat kien bejn EUR 400 miljun (2007) u EUR 2 biljun (2013). Mhux l-Istati Membri kollha kienu kapaċi jikkomunikaw id-data għall-fondi kollha (ara t-Tabella 1). Aktar minn 90 % tal-infiq li ġie ddikjarat fl-istħarriġ kien sar mill-FEŻR, mill-FAEŻR u taħt il-programm LIFE.

Il-valutazzjoni tal-ħtiġijiet ta’ finanzjament għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020 la kienet preċiża u lanqas kompleta

45

Flimkien ma’ analiżi tal-esperjenza li l-Istati Membri għandhom fl-użu tal-finanzjament mill-UE għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013, il-PAFs kienu jinkludu stimi tal-ħtiġijiet futuri ta’ finanzjament, b’mod partikolari fid-dawl tal-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020. Aħna sibna li l-PAFs tal-Istati Membri kienu jvarjaw b’mod sinifikanti fir-rigward tal-kwalità ta’ dawn l-istimi. Tliet Stati Membri ma ppreżentawx il-PAF tagħhom⁴⁶, u sitt Stati Membri⁴⁷ ma pprovdewx stimi tal-ħtiġijiet ta’ finanzjament tagħhom (la fil-PAF tagħhom u lanqas fir-risposta tagħhom għall-istħarriġ tagħna). Fl-Istati Membri li saritilhom żjara, dawn l-istimi tal-ħtiġijiet ta’ finanzjament fil-PAFs la kienu kompleti u lanqas preċiżi (ara l-Kaxxa 9). Il-Kummissjoni wettqet biss evalwazzjoni limitata tal-PAFs u, bl-eċċezzjoni ta’ Spanja, ma tatx segwitu formali għal dawn l-evalwazzjonijiet mal-Istati Membri li saritilhom żjara.

Kaxxa 9

Eżempju ta’ stima inkompleta tal-ispejjeż fil-livell nazzjonali fil-Polonja

Fil-Polonja, l-istimi tal-ispejjeż fil-PAF kienu bbażati fuq l-ammonti ta’ fondi nazzjonali u fondi tal-UE li ntużaw għall-protezzjoni tal-bijodiversità matul il-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013. Dawn koprew biss is-siti li għalihom kien hemm disponibbli pjanijiet ta’ ġestjoni. Fiż-żmien tal-awditu, 44 % tas-siti biss kellhom pjanijiet bħal dawn disponibbli. Billi l-miżuri ta’ konservazzjoni kkofinanzjati minn fondi tal-UE matul il-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020 kellhom ikunu implimentati fuq erja ħafna akbar, l-ispejjeż ippreżentati fil-PAF kienu ġew ivvalutati b’mod insuffiċjenti, u hemm ir-riskju li jkun hemm diskrepanza fil-finanzjament.

Tabella 1

Informazzjoni kkomunikata fl-istħarriġ tagħna għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013

Stat Membru / Isem il-fond | FAEŻR | FEŻR | FES² | LIFE | FSE³ | Koeżjoni | FP7⁴ | Nazzjonali | Oħra
Il-Belġju | X | X | X | X |  |  |  | X |
Il-Bulgarija | X | X |  |  |  |  |  |  |
Ir-Repubblika Ċeka | X | X |  | X |  |  |  | X | X
Id-Danimarka | X |  | X | X |  |  |  | X |
Il-Ġermanja | X | X | X | X |  |  |  |  |
L-Estonja | X | X | X | X | X | X |  | X |
L-Irlanda | X | X |  |  |  |  |  |  |
Il-Greċja |  | X |  | X |  | X |  | X |
Spanja | X | X | X | X | X | X |  | X |
Franza | X | X | X | X |  |  |  |  |
Il-Kroazja |  |  |  |  |  |  |  | X | X
L-Italja | X | X | X | X |  | X |  | X | X
Ċipru |  |  |  | X |  |  |  | X |
Il-Latvja | X | X |  | X | X | X |  | X | X
Il-Litwanja | X | X | X | X | X |  |  | X | X
Il-Lussemburgu | X |  |  | X |  |  |  | X |
L-Ungerija | X | X |  | X | X |  |  |  |
Malta | X | X |  | X |  | X |  | X | X
In-Netherlands | X | X |  | X |  |  | X | X | X
L-Awstrija | X | X |  | X |  |  |  | X |
Il-Polonja | X | X | X | X |  |  | X |  | X
Il-Portugall | X | X |  | X |  |  | X | X |
Ir-Rumanija | X | X |  | X |  |  |  |  |
Is-Slovenja | X | X |  |  |  |  |  |  | X
Is-Slovakkja | X | X |  | X |  |  |  |  | X
Il-Finlandja |  | X |  | X |  |  | X |  |
L-Iżvezja¹ | X |  |  |  |  |  |  |  |
Ir-Renju Unit | X |  |  | X |  |  |  |  |
Total | 24 | 22 | 9 | 23 | 5 | 6 | 4 | 16 | 10

1 Għalkemm l-Iżvezja indikat li l-FAEŻR jiffinanzja n-netwerk Natura 2000, hija ma setgħetx tipprovdi ċifri.

2 Il-Fond Ewropew għas-Sajd.

3 Il-Fond Soċjali Ewropew.

4 Is-Seba’ Programm Kwadru għar-Riċerka u l-Iżvilupp teknoloġiku.

Nota: Kaxxa vojta tindika li l-Istat Membru ma pprovdiex ċifri għall-fond rilevanti.

Sors: Analiżi tal-QEA.

46

Fl-istħarriġ tagħna, staqsejna lill-Istati Membri jekk kienx hemm diskrepanza bejn il-ħtiġijiet stmati tagħhom ta’ finanzjament għal Natura 2000 u l-fondi disponibbli. B’rispons għal dan, 17-il Stat Membru⁴⁸ ddikjaraw li fil-fatt kienet teżisti din id-diskrepanza fil-finanzjament, għalkemm 3 Stati Membri⁴⁹ biss irrappurtaw l-ammont reali ta’ din id-diskrepanza.

47

B’mod simili, fil-livell lokali (is-sit, l-awtorità), l-ispejjeż għall-ġestjoni tan-netwerk Natura 2000 spiss ma kinux ġew stmati b’mod preċiż u ma kinux ikopru l-attivitajiet kollha (pereżempju, l-ispejjeż għall-istabbiliment tas-siti, l-ippjanar tal-ġestjoni, il-ġestjoni tal-ħabitat u l-ispejjeż ta’ investiment). Il-Polonja biss ħejjiet stimi dettaljati tal-ispiża għall-implimentazzjoni tal-azzjonijiet previsti fil-pjanijiet ta’ ġestjoni. Fl-erba’ Stati Membri l-oħra li awditjajna, id-dokumenti ta’ ġestjoni tas-siti ma kienx fihom informazzjoni preċiża jew rilevanti biżżejjed dwar ir-riżorsi meħtieġa biex jiġu implimentati l-miżuri ta’ konservazzjoni. Barra minn hekk, normalment is-sorsi potenzjali ta’ finanzjament ma ġewx identifikati b’mod preċiż f’dawn l-erba’ Stati Membri. Dawn in-nuqqasijiet jistgħu jwasslu għal ippjanar ineffiċjenti tal-ġestjoni u programmazzjoni insuffiċjenti tal-fondi disponibbli.

Id-dokumenti ta’ programmazzjoni 2014-2020 tad-diversi fondi tal-UE ma rriflettewx kompletament il-ħtiġijiet identifikati fl-Oqfsa ta’ Azzjoni Prijoritizzata

48

L-Istati Membri ntalbu jippreżentaw il-PAFs tagħhom fl-2012 sabiex b’hekk dawn setgħu jkunu disponibbli biżżejjed żmien qabel il-preżentazzjoni tal-Programmi Operazzjonali u l-Programmi tal-Iżvilupp Rurali għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020 (ara l-paragrafu 15). Għalhekk, l-impenji ta’ finanzjament ġew stabbiliti waqt l-adozzjoni tal-programmi rilevanti ta’ finanzjament mill-UE.

49

In-netwerk Natura 2000 kien biss wieħed mill-ħafna objettivi f’dawn il-programmi. Billi ġeneralment il-fondi ma kinux assenjati għan-netwerk Natura 2000 fid-diversi programmi, il-Kummissjoni ma tistax tivvaluta faċilment jekk l-ispejjeż għall-ġestjoni tan-netwerk li ġew stmati fil-PAFs, ittiħdux inkunsiderazzjoni bis-sħiħ fl-allokazzjoni proposta mill-Istati Membri fid-dokumenti ta’ programmazzjoni 2014-2020. Barra minn hekk, il-miżuri ambjentali u ta’ bijodiversità mhux dejjem jispeċifikaw sa liema punt huma japplikaw għaż-żoni tan-netwerk Natura 2000 (ara l-paragrafu 43).

50

Fir-rigward tal-FEŻR, iddaħħlet kategorija ġdida speċifikament għal Natura 2000 (086) għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020, nżammet kategorija għall-bijodiversità li tista’ wkoll tiffinanzja lil Natura 2000 (085). Ħames Stati Membri⁵⁰ mhumiex jippjanaw li jużaw il-kategorija 086, u kollha kemm huma, minbarra wieħed, qed jippjanaw li jużaw il-kategorija 085. Ir-rekwiżit ta’ “konċentrazzjoni tematika” fisser li 80 % sa 50 % tal-fondi tal-FEŻR għar-reġjuni aktar żviluppati u dawk inqas żviluppati rispettivament kellhom jintużaw għal azzjonijiet relatati mar-riċerka u l-innovazzjoni, l-SMEs⁵¹, il-kompetittività, l-ekonomija b’livell baxx ta’ emissjonijiet ta’ karbonju u t-teknoloġiji tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni (ICT). Il-bijodiversità ma kinitx inkluża bħala possibbiltà ta’ politika fil-konċentrazzjoni tematika.

51

Fi Stati Membri fejn il-Programmi Operazzjonali (PO) u l-Programmi tal-Iżvilupp Rurali (PŻR) ġew reġjonalizzati⁵², iżda fejn il-PAF kien ġie żviluppat f’livell nazzjonali, kien impossibbli li jiġi vvalutat jekk l-objettivi u l-użu ppjanat mill-fondi kinux konsistenti mal-PAF. Il-mod ta’ implimentazzjoni varja wkoll minn reġjun għal ieħor; dan għamilha diffiċli li tinkiseb stampa ġenerali tal-koerenza u l-konsistenza.

52

Diversi Direttorati Ġenerali tal-Kummissjoni⁵³ jikkooperaw fuq l-approvazzjoni tal-Programmi Operazzjonali u tal-PŻR. Id-DĠ Ambjent jiċċekkja l-konsistenza ta’ dawn id-dokumenti mal-politiki ambjentali, il-prijoritajiet u l-objettivi tal-UE, inkluż in-netwerk Natura 2000, u jindirizza l-kummenti tiegħu lid-Direttorati Ġenerali l-oħra u lill-Istati Membri.

53

Id-DĠ Ambjent ma ħax approċċ strutturat meta analizza dokumenti ta’ programmazzjoni għall-Programmi Operazzjonali u l-PŻR biex jiffaċilita l-konsultazzjonijiet tiegħu mad-Direttorati Ġenerali l-oħra tal-Kummissjoni. B’riżultat ta’ dan, aħna sibna li kien hemm varjabbiltà sinifikanti fl-estent u fil-kwalità tal-analiżi, li saret mill-Kummissjoni, tal-abbozz ta’ dokumenti ta’ programmazzjoni tal-Istati Membri, kemm fir-rigward il-konsistenza tagħhom mal-PAFs kif ukoll fir-rigward tal-azzjonijiet tagħhom biex jappoġġaw in-netwerk Natura 2000.

54

Fl-aħħar nett, sibna li d-dokumenti ta’ programmazzjoni approvati ma kinux neċessarjament jirriflettu l-ħtiġijiet ta’ Natura 2000, li ġew identifikati fil-PAFs u indikati mid-DĠ Ambjent matul il-konsultazzjonijiet tiegħu mas-servizzi l-oħra tal-Kummissjoni⁵⁴. Kumplessivament, l-informazzjoni inkompleta jew impreċiża tal-PAFs, flimkien mal-integrazzjoni insuffiċjenti tagħhom mad-dokumenti ta’ programmazzjoni għall-perjodu ta’ finanzjament 2014-2020⁵⁵, illimitat l-utilità tagħhom bħala mezz ta’ kif tiġi żgurata l-konsistenza tal-finanzjament mill-UE għal Natura 2000.

L-iskemi ta’ finanzjament mill-UE ma kinux adattati biżżejjed għall-objettivi tas-siti Natura 2000

55

Minħabba l-integrazzjoni limitata tan-Natura mal-iskemi ta’ finanzjament mill-UE, jeżisti riskju li l-fondi disponibbli ma jkunux adattati biżżejjed għall-ħtiġijiet tas-siti. Aħna vvalutajna jekk l-iskemi ta’ finanzjament li jintużaw l-aktar għan-netwerk kinux adattati u kkoordinati biżżejjed biex jilħqu l-objettivi ta’ konservazzjoni.

56

Ir-riżultati tal-istħarriġ enfasizzaw li l-FAEŻR, il-FEŻR u l-fondi LIFE ipprovdew aktar minn 90 % tal-finanzjament mill-UE għan-netwerk Natura 2000 (ara l-paragrafu 44). L-Istati Membri indikaw ukoll li l-attività prinċipali ta’ ġestjoni ffinanzjata minn dawn il-fondi kienet il-ġestjoni kontinwata tal-ħabitats u l-monitoraġġ tas-siti (ara l-Figura 4).

Figura 4

Ħarsa ġenerali lejn l-infiq tal-UE u tal-Istati Membri għal attivitajiet ta’ ġestjoni fuq is-siti, kif ġie rrappurtat fl-istħarriġ

Sors: Analiżi tal-QEA.

57

Il-miżura l-aktar importanti tal-FAEŻR f’termini ta’ finanzjament tal-ġestjoni tal-ħabitats fuq is-siti Natura 2000 kienet il-miżura agroambjentali (il-Miżura 214), li kienet tirrappreżenta aktar minn 50 % ta’ dan il-fond. Il-miżuri speċifiċi relatati mal-”Ħlasijiet tan-Natura 2000” (il-Miżuri 213 u 224) irrappreżentaw biss 7 % tal-finanzjament mill-UE li ġie rrappurtat.

58

It-tfassil tal-iskemi ta’ finanzjament tal-iżvilupp rurali mhux dejjem ħadu inkunsiderazzjoni l-karatteristiki speċifiċi tas-siti u l-objettivi ta’ konservazzjoni tagħhom, billi l-maġġoranza tal-iskemi koprew biss xi wħud mill-ispeċijiet u l-ħabitats ta’ interess (ara l-Kaxxa 10). Il-Qorti diġà qajmet il-kwistjoni tan-nuqqas ta’ konsistenza kompleta bejn l-iskemi ta’ finanzjament tal-iżvilupp rurali u kwistjonijiet ambjentali f’bosta rapporti speċjali tagħna li jittrattaw il-politika dwar l-ilma⁵⁶.

Kaxxa 10

Eżempji ta’ karatteristiki speċifiċi tas-siti Natura 2000 mhux meħuda inkunsiderazzjoni għall-iskema ta’ finanzjament tal-FAEŻR

Fil-Polonja, ir-rekwiżiti marbuta ma’ pagamenti agroambjentali ma koprewx l-ispeċijiet kollha preżenti f’sit partikolari, jew il-karatteristiki speċifiċi ta’ dak is-sit. Riżerva naturali fir-reġjun bijoġeografiku Alpin ġiet inkluża fin-netwerk Natura 2000 minħabba l-preżenza ta’ għadd kbir ta’ speċijiet ta’ għasafar, bħall-faġan tal-muntanja (Tetrao tetrix) u r-re tas-summien (Crex crex). Ir-rekwiżiti speċifiċi għall-miżura agroambjentali semmew biss ir-re tas-summien. Ir-rekwiżiti relatati mar-re tas-summien, bħall-perjodi ta’ qtugħ ta’ ħaxix, mhumiex kumpatibbli mar-rekwiżiti għall-faġan tal-muntanja, iżda dan ma tteħidx inkunsiderazzjoni fir-rekwiżiti agroambjentali.

Fl-istess sit, l-irqajja’ art privati użati bħala art agrikola normalment kienu żgħar ħafna, dojoq u twal; il-wisa’ tagħhom fuq l-art agrikola spiss ma kinitx akbar minn ftit metri. Kien hemm madwar 38 000 roqgħa art bħal dawn fuq dan is-sit, u l-erja medja ta’ dawn l-irqajja’ art kienet ta’ 0.22 ha. Il-bdiewa kkonċernati setgħu jirċievu pagamenti agroambjentali jekk l-erja kumplessiva tal-azjendi agrikoli tagħhom kienet tammonta għal mill-anqas 1 ha. Madankollu, billi l-maġġoranza tal-azjendi agrikoli f’din iż-żona kienu iżgħar minn 1 ha, il-biċċa l-kbira mill-irqajja’ art fuq is-sit ma kinux eliġibbli għal appoġġ agroambjentali.

Fir-Rumanija, kien hemm miżuri agroambjentali mmirati lejn xi wħud mill-ispeċijiet preżenti fuq sit li żorna, bħall-kaċċamendula griża (Lanius minor) u ż-żumbrell (Falco vespertinus). Ir-rekwiżiti għal dawn il-miżuri ma ħadux inkunsiderazzjoni l-miżuri ta’ konservazzjoni rilevanti li kienu stipulati fil-pjan ta’ ġestjoni (eż. li tiġi limitata l-espansjoni ta’ għelejjel agrikoli u ta’ ragħa matul ċerti perjodi). L-effettività tal-miżura kienet ġiet affettwata b’mod negattiv ukoll mill-fatt li dawn ir-rekwiżiti agroambjentali koprew biss 11.2 % tal-art agrikola fuq is-sit.

59

Sibna każijiet fejn il-kumpens ipprovdut taħt il-FAEŻR jew il-FES ma kopriex kompletament it-telf finanzjarju li rriżulta mill-konformità mar-rekwiżiti ta’ Natura 2000. Dan ma ħeġġiġx il-parteċipazzjoni fil-programmi. Pereżempju, għall-akkwakultura fil-Polonja, il-bdiewa kienu eliġibbli għal pagamenti mill-FES jekk il-vaski tagħhom kienu jinsabu f’żoni Natura 2000. It-telf finanzjarju kkawżat mill-protezzjoni tal-għasafar fuq il-vaski kien ogħla mill-kumpens li rċevew⁵⁷. Barra minn hekk, fir-Rumanija, kumpens simili ngħata għal sentejn biss.

60

Sibna wkoll eżempji tajbin ta’ fondi mmirati lejn azzjonijiet ta’ konservazzjoni (ara l-Kaxxa 11).

61

B’mod ġenerali, sibna li l-proġetti LIFE taw l-akbar inċentiv għal prattiki li jippromwovu l-bijodiversità; madankollu, billi l-finanzjament huwa marbut mad-durata tal-proġett, is-sostenibbiltà tagħhom spiss tiddependi mid-disponibbiltà ta’ sors ta’ finanzjament aktar permanenti⁵⁸. Inġenerali, il-FEŻR u LIFE huma mfassla biex jikkomplementaw lil xulxin; madankollu, aħna identifikajna wkoll xi problemi ta’ koordinazzjoni bejn l-azzjonijiet relatati ma’ LIFE u dawk relatati mal-FEŻR, billi t-tnejn jistgħu jinvolvu azzjonijiet simili għall-iżvilupp ta’ pjanijiet ta’ ġestjoni jew ċerti miżuri ta’ konservazzjoni. Pereżempju, proġett LIFE fuq sit Natura 2000 li żorna ffinanzja studju ġdid dwar il-konservazzjoni tal-ors kannella (Ursus arctos) fir-Rumanija, minkejja li preċedentement, studji simili kienu ġew iffinanzjati minn proġetti LIFE u proġetti tal-FEŻR oħra.

Kaxxa 11

Eżempji ta’ proġetti tal-FEŻR u ta’ proġetti LIFE mmirati lejn azzjonijiet ta’ konservazzjoni

Fir-Rumanija u l-Polonja, il-Programmi Operazzjonali settorjali tal-FEŻR⁵⁹ relatati mal-ambjent indirzzaw speċifikament il-ġestjoni tan-netwerk Natura 2000 billi ffinanzjaw l-iżvilupp tal-pjanijiet ta’ ġestjoni tas-siti.

Proġetti LIFE ntużaw ukoll b’mod partikolari fi Spanja, fejn iffinanzjaw il-protezzjoni ta’ speċi ta’ għasfur rari, l-”Urogallo” (Tetrao urogallus), kif ukoll programm ta’ riċerka bl-għan li jiġu identifikati siti marittimi li potenzjalment setgħu jiġu kklassifikati Natura 2000.

62

Miżuri orjentati lejn ir-riżultati għandhom il-potenzjali li jkunu aktar effettivi. Madankollu, dawn jeħtieġu tħejjija robusta, b’mod partikolari f’termini tal-ġbir ta’ għarfien ekoloġiku u tal-bini ta’ kapaċità amministrattiva⁶⁰, kif ukoll definizzjoni tal-indikuri ta’ monitoraġġ xierqa biex tiġi żgurata l-kontrollabbiltà tagħhom bi spiża raġonevoli. Filwaqt li disa’ Stati Membri⁶¹ inkluża l-Ġermanja użaw il-fondi tal-UE għal skemi bħal dawn, iż-żewġ reġjuni Ġermaniżi li saritilhom żjara ffinanzjaw dawn il-miżuri mill-fondi tagħhom stess (ara l-Kaxxa 12).

Kaxxa 12

Programm orjentat lejn ir-riżultati fil-Ġermanja

Fi Schleswig-Holstein, il-”Wiesenbrüterprogramm”, (programm ta’ protezzjoni għall-għasafar li jgħixu fil-bwar) li kien iħallas kumpens biss jekk l-għasafar kienu tfaċċaw fuq l-art ikkonċernata u jekk kienu ttieħdu miżuri ta’ protezzjoni, kien iffinanzjat purament minn riżorsi nazzjonali u reġjonali. Dan it-tip ta’ miżura ma kienx appoġġat minn finanzjament mill-UE, minħabba li l-awtoritajiet reġjonali qiesu li ma setgħetx tiġi żgurata l-kontrollabbiltà adegwata bi spiża raġonevoli.

Is-sistemi ta’ monitoraġġ u ta’ rappurtar ma kinux adegwati biex jipprovdu informazzjoni komprensiva dwar l-effettività tan-netwerk Natura 2000

63

L-għan tas-sistemi ta’ monitoraġġ u ta’ rappurtar huwa li jżommu lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri infurmati dwar il-progress tan-netwerk Natura 2000 u li jipprovdu qafas għal azzjoni ta’ ġestjoni xierqa. Bosta attivitajiet ta’ monitoraġġ u ta’ rappurtar huma rilevanti għall-implimentazzjoni ta’ Natura 2000. Rigward il-fondi tal-UE, huwa mistenni li l-monitoraġġ fil-livell tal-programmi jipprovdi informazzjoni dwar l-implimentazzjoni ta’ programm u l-assi prijoritarji tiegħu: jenħtieġ li l-indikaturi tal-prestazzjoni jipprovdu data affidabbli u f’waqtha dwar jekk il-miżuri li jappoġġaw in-netwerk Natura 2000 ikunux qed jipproduċu l-outputs, ir-riżultati u l-impatt mistennija. Fil-livell tas-siti, jenħtieġ li jkun hemm monitoraġġ tal-miżuri ta’ konservazzjoni sabiex l-effettività u r-riżultati tagħhom jiġu vvalutati. Din l-informazzjoni ta’ prestazzjoni tista’ tiskatta wkoll aġġornament tal-Formola Standard tad-Data tas-sit rilevanti (ara l-paragrafu 8), li tiddeskrivi l-karatteristiki prinċipali ta’ dak is-sit, inkluża data dwar il-ħabitats u l-ispeċijiet protetti tiegħu. Fl-aħħar nett, jenħtieġ li l-Istati Membri jimmonitorjaw u jirrappurtaw dwar l-istat ta’ konservazzjoni ta’ ħabitats u speċijiet protetti, u li dan imbagħad jinġabar fil-qosor fir-rapport dwar l-Istat tan-Natura, li jippreżenta l-istat u x-xejriet fil-livell tal-UE.

Ma kien hemm l-ebda sistema speċifika ta’ indikaturi tal-prestazzjoni għan-netwerk Natura 2000

64

L-indikaturi⁶² għad-diversi fondi tal-UE huma stipulati fir-regolamenti u dokumenti ta’ programmazzjoni rispettivi tagħhom, sabiex ikun jista’ jitkejjel l-ilħuq tal-objettivi tagħhom. Minħabba l-varjetà tas-sorsi potenzjali ta’ finanzjament mill-UE għal Natura 2000 (il-FAEŻR, il-FEŻR, il-FES, il-Fond Soċjali Ewropew (l-FSE), il-Fond ta’ Koeżjoni u LIFE) kien ikkumplikat biex isir monitoraġġ ta’ kif dawn il-fondi ntużaw speċifikament għan-netwerk matul il-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013. Id-diversi fondi ma kellhomx indikaturi komuni relatati speċifikament ma’ Natura 2000 biex jipprovdu stampa ġenerali u kkonsolidata tal-impatt li kellu l-appoġġ tal-UE, iżda kellhom indikaturi relatati mal-bijodiversità, li għandhom ċertu rilevanza għan-netwerk Natura 2000 (ara l-Kaxxa 13).

Kaxxa 13

Eżempju ta’ indikatur tal-bijodiversità li mhuwiex relatat speċifikament ma’ Natura 2000

Wieħed mill-indikaturi tar-riżultati għall-FAEŻR relatat ma’ pagamenti taħt Natura 2000 u mal-miżura agroambjentali kien “Erja taħt ġestjoni tal-artijiet fejn ingħata kontribut pożittiv għall-bijodiversità, il-kwalità tal-ilma, il-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima, il-kwalità tal-ħamrija, il-prevenzjoni ta’ marġinalizzazzjoni u ta’ abbandun tal-art”. Dan kejjel l-erja totali ta’ art u foresta (f’ettari). Dan l-indikatur ma pprovdiex informazzjoni speċifika dwar ir-riżultati tal-miżuri b’mod purament relatat mas-siti Natura 2000.

65

Il-Programmi tal-Iżvilupp Rurali kollha kien fihom indikaturi ta’ netwerk Natura 2000 li fil-biċċa l-kbira ffukaw fuq inputs u outputs aktar milli fuq ir-riżultati. Filwaqt li l-indikaturi pprovdew informazzjoni utli, dawn ma kejlux jekk l-azzjonijiet iffinanzjati mill-UE rnexxilhomx jippromwovu l-bijodiversità f’żoni Natura 2000 (ara l-Kaxxa 14).

Kaxxa 14

Eżempji ta’ indikaturi li ma jiffukawx fuq ir-riżultati fil-Polonja

Il-Programm tal-Iżvilupp Rurali tal-FAEŻR 2007-2013 appoġġa n-netwerk Natura 2000 permezz tal-miżura agroambjentali dwar il-protezzjoni ta’ għasafar u ħabitats naturali mhedda fis-siti Natura 2000. Għal din il-miżura, ġew iddefiniti indikaturi tal-output f’termini tal-erja u tal-għadd ta’ azjendi agrikoli appoġġati mill-fondi tal-UE, b’miri ta’ 378 000 ha ta’ bwar permanenti u 153 000 azjenda agrikola rispettivament. Madankollu kien impossibbli li l-kontribut tal-miżura għall-bijodiversità jiġi vvalutat billi ma ġewx ipprovduti indikaturi tar-riżultat.

66

It-Tabella 2 hawn taħt tippreżenta l-indikaturi ġenerali għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020 li ntużaw biex jitkejjel il-kontribut tal-fondi tal-UE għal Natura 2000 u għall-bijodiversità. Bħal fil-perjodu preċedenti, l-indikaturi jiffukaw fuq il-bijodiversità iżda ma jkejlux il-kontribut għall-bijodiversità speċifikament fuq is-siti Natura 2000, u jkejlu inputs u outputs (għadd ta’ proġetti u erja) aktar milli riżultati.

Tabella 2

Sistema ta’ indikaturi komuni għad-diversi fondi tal-UE għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020

Tematiku | Qasam ta’ politika | Isem il-fond | Deskrizzjoni tal-indikatur | Mira
Żoni Protetti | Sajd | FEMS¹ | Żieda fil-kopertura ta’ Natura 2000 jew ta’ żoni oħra jew miżuri oħra ta’ protezzjoni ta’ spazji - Sajd | 342 765 km²
Bijodiversità | Sajd | FEMS | Protezzjoni u ripristinazzjoni tal-bijodiversità u l-ekosistemi marittimi | 3 090 proġett
Ambjent | Ħabitats ikkonservati | FEŻR, FK | Natura u bijodiversità: Erja tas-superfiċje ta’ ħabitats li jibbenefikaw minn appoġġ biex jiksbu stat ta’ konservazzjoni aħjar | 6 373 673 ettaru
Bijodiversità | Programmi tal-iżvilupp rurali | FAEŻR | Erja forestali taħt kuntratti ta’ ġestjoni li jappoġġaw il-bijodiversità | 4 063 177 ettaru
Art agrikola taħt kuntratti ta’ ġestjoni li jappoġġaw il-bijodiversità u/jew il-pajsaġġi | 30 601 853 ettaru
Perċentwal ta’ art agrikola totali taħt kuntratti ta’ ġestjoni li jappoġġaw il-bijodiversità u/jew il-pajsaġġi | 17 %
Perċentwal totali ta’ erja forestali taħt kuntratti ta’ ġestjoni li jappoġġaw il-bijodiversità | 3 %

1 Il-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd li jissostitwixxi l-Fond Ewropew għas-Sajd għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020.

Sors: Il-Kummissjoni Ewropea.

67

Rigward il-programm LIFE, f’awditu preċedenti⁶³ aħna konna sibna li l-Kummissjoni ma kinitx żviluppat indikaturi xierqa biex tkejjel ir-riżultati tal-proġetti LIFE għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013. Reċentement, il-Kummissjoni introduċiet sett ġdid ta’ indikaturi komprensivi obbligatorji għall-proġetti kollha taħt il-Programm LIFE 2014-2020. Il-Kummissjoni tħeġġeġ bil-qawwi li, għal proġetti mill-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013 li għadhom għaddejjin, dawn l-indikaturi jiġu pprovduti malli l-proġetti jiġu kkompletati. Id-database tal-indikaturi se sservi bħala input ewlieni għall-evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu tal-Programm LIFE.

68

B’konklużjoni, matul il-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013 ma kienx hemm sistema kkonsolidata biex tittraċċa outputs u riżultati relatati ma’ Natura 2000 fil-qafas tal-istrumenti ta’ finanzjament taħt ġestjoni kondiviża. Il-programmi u l-fondi differenti ma kellhomx approċċ komuni għall-indikaturi, la fil-livell tal-Istati Membri u lanqas f’dak tal-UE. Għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020, bl-eċċezzjoni tal-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd (FEMS), li għalih ġew definiti żewġ indikaturi speċifiċi ta’ Natura 2000, kwalunkwe indikatur relatat man-netwerk Natura 2000 se jaqa’ taħt indikaturi tal-bijodiversità. Dan se jagħmilha diffiċli biex jiġu ttraċċati outputs u riżultati li huma speċifikament relatati man-netwerk Natura 2000 fid-diversi fondi.

L-implimentazzjoni tal-pjanijiet ta’ monitoraġġ ta’ Natura 2000 ma kinitx adegwata

69

L-Artikolu 11 tad-Direttiva dwar il-Ħabitats jeħtieġ li l-Istati Membri jwettqu l-monitoraġġ tal-istat ta’ konservazzjoni ta’ ħabitats u ta’ speċijiet naturali, b’attenzjoni partikolari għal tipi ta’ ħabitats naturali li għandhom prijorità. Fil-livell tas-siti, jenħtieġ li l-pjanijiet ta’ monitoraġġ jiddefinixxu kif għandha tiġi ċċekkjata u mkejla l-prestazzjoni tal-miżuri ta’ konservazzjoni li huma ssettjati fil-pjanijiet ta’ ġestjoni.

70

Fil-livell nazzjonali, mill-ħames Stati Membri awditjati, tlieta biss⁶⁴ kellhom pjanijiet dettaljati biex iwettqu monitoraġġ tal-istat ta’ konservazzjoni ta’ xi ħabitats u speċijiet naturali. Madankollu, fi Franza, l-implimentazzjoni ta’ dawn il-pjanijiet ta’ monitoraġġ jew kienet limitata jew iddewmet minħabba l-ispejjeż sinifikanti involuti. Fir-Rumanija, l-uniku monitoraġġ speċifiku li sibna matul l-awditu tagħna kien jikkonċerna l-popolazzjoni tal-orsijiet. Fir-risposta tagħhom għall-istħarriġ tagħna, 12-il Stat Membru⁶⁵ indikaw li huma jwettqu attivitajiet regolari ta’ monitoraġġ minbarra dawk meħtieġa għar-rappurtar ta’ kull sitt snin skont id-Direttiva dwar il-Ħabitats (ara l-paragrafi 73 sa 78).

71

Fil-livell tas-siti, sibna li l-pjanijiet ta’ ġestjoni ma kellhomx indikaturi, miri kkwantifikati u stadji importanti li kienu adatti. Dan jagħmilha diffiċli biex l-implimentazzjoni tal-miżuri ta’ konservazzjoni tiġi mmonitorjata b’mod effettiv, u għalhekk jaffettwa b’mod avvers l-ilħuq tal-objettivi ta’ konservazzjoni. Erbgħa⁶⁶ mill-Istati Membri awditjati ppreżentaw xi attivitajiet ta’ monitoraġġ fil-pjanijiet ta’ ġestjoni tagħhom, iżda dawn spiss la kienu ddettaljati biżżejjed (eż. ma jispeċifikawx kif kien se jitkejjel l-impatt tal-miżuri proposti fuq l-ispeċijiet u l-ħabitats inkwistjoni), u lanqas marbutin biż-żmien (eż. ma jippreżentawx il-frekwenza tal-attivitajiet ta’ monitoraġġ). Xi attivitajiet ta’ monitoraġġ saru f’14-il sit mill-24 li saritilhom żjara (ara t-Tabella 3 tal-Anness). L-attivitjiet ta’ kontroll u ta’ infurzar biex, b’mod attiv, jinqabad u jiġi evitat id-deterjorament tas-sit kienu limitati. Sibna eżempji kemm ta’ prattiki tajbin kif ukoll ta’ proċeduri dgħajfin, kif jidher fil-Kaxxa 15.

72

Il-monitoraġġ fil-livell tas-siti jippermetti li tinġabar informazzjoni biex jiġi aġġornat l-għarfien dwar l-ispeċijiet u l-ħabitats li jkunu preżenti fuq kull sit. L-informazzjoni li nkisbet tista’ twassal għal aġġornamenti għall-Formoli Standard tad-Data (FSD)⁶⁷. L-Istati Membri joħolqu Formoli Standard tad-Data għal kull sit. Dawn huma għodda importanti ħafna, billi jipprovdu informazzjoni fil-qosor dwar il-karatteristiki ta’ kull sit u l-elementi protetti li huma jospitaw. Aħna sibna li l-ħames Stati Membri⁶⁸ li żorna ma kinux aġġornaw il-Formoli Standard tad-Data tagħhom b’mod regolari (ara t-Tabella 3 tal-Anness) u l-Kummissjoni ma kinitx iċċekkjat jew tat segwitu għal dan.

Kaxxa 15

Eżempji ta’ monitoraġġ tas-sit

Għal wieħed mis-siti li awditjajna fi Franza, inħareġ rapport annwali li juri l-progress li sar fuq kull waħda mill-miżuri ta’ konservazzjoni ppjanati. Intuża kodiċi bil-kuluri (aħdar, oranġjo jew aħmar) biex jiġi indikat jekk kull miżura kinitx ġiet implimentata jew le skont il-pjan.

Fuq sit ieħor li żorna, fi Franza wkoll, l-implimentazzjoni ta’ miżuri ta’ konservazzjoni kienet għadha ma ġietx ivvalutata, anke jekk il-pjan ta’ ġestjoni kien ġie approvat aktar minn 10 snin qabel l-awditu tagħna. Dan in-nuqqas ta’ evalwazzjoni ta’ segwitu jimmina b’mod sinifikanti l-protezzjoni u l-konservazzjoni tal-ispeċijiet u tal-ħabitats fuq is-sit.

F’sit wieħed fil-Ġermanja, operatur ta’ ajruport wettaq studju biex jimmonitorja l-għasafar barra l-ajruport bi tħejjija għall-bini potenzjali ta’ runway addizzjonali. L-istudju żvela li, mill-500 venewwa li jgħammru li kienu nstabu fuq is-sit oriġinarjament, kien fadal biss 200, li kien jikkostitwixxi deterjorament tas-sit. Qabel dan l-istudju, l-awtorità li timmaniġġja s-sit ma kinitx identifikat it-tnaqqis fil-popolazzjoni.

Data inkompleta u inkonsistenti naqqset l-effettività tal-monitoraġġ tal-ħabitats u tal-ispeċijiet

73

Kull sitt snin, l-Istati Membri huma meħtieġa jirrappurtaw lill-Kummissjoni dwar l-istat ta’ konservazzjoni tal-ispeċijiet u tal-ħabitats li huma preżenti fuq it-territorju tagħhom u li huma protetti taħt id-Direttivi dwar in-Natura. Il-Kummissjoni mbagħad tiġbor id-data kollha flimkien, bl-għajnuna tal-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent (EEA), sabiex tara kemm sejrin tajjeb fl-UE. Ir-riżultati jiġu ppubblikati mill-Kummissjoni f’rapport intitolat “State of Nature in the EU” (L-Istat tan-Natura fl-UE)⁶⁹ (ara l-paragrafu 8).

74

Fit-tħejjija tar-rapport dwar l-Istat tan-Natura, l-EEA u l-Kummissjoni jaħdmu flimkien ma’ esperti mill-Istati Membri u ma’ gruppi ta’ partijiet interessati biex jiżviluppaw linji gwida sabiex jippromwovu fehim komuni ta’ x’jeħtieġ jiġi rrappurtat u kif dan għandu jsir. Isir titjib kontinwu għal dan minn ċiklu ta’ rappurtar partikolari għal dak ta’ warajh. Għall-aħħar sessjoni ta’ rappurtar, l-Istati Membri wasslu d-data lill-EEA fl-2013. L-EEA iċċekkjat din l-informazzjoni u talbet lill-Istati Membri biex jagħmlu l-korrezzjonijiet meħtieġa. Ibbażat fuq dan, l-EEA ipproduċiet “sett ta’ data tal-UE”, li jintuża biex tiġi prodotta statistika inizjali, ripartita skont l-Istat Membru, u li jservi bħala l-bażi għall-valutazzjonijiet bijoġeografiċi tal-UE.

75

L-EEA għandha sistema biex tiċċekkja l-plawżibbiltà u l-konsistenza tad-data li hija tirċievi mill-Istati Membri. Madankollu, il-kompilazzjoni tad-data hija r-responsabbiltà tal-Istati Membri, u l-EEA ma kellhiex rwol fl-iċċekkjar tal-kompilazzjoni u l-ipproċessar tad-data qabel ma din ġiet ippreżentata. Dan jillimita l-kapaċità tal-EEA li tidentifika dgħufijiet u jnaqqas l-aċċertament rigward il-kwalità tad-data.

76

Il-Kummissjoni u l-EEA kienu diġà identifikaw qabel li l-inkompletezza tad-data hija problema sinifikanti. Filwaqt li għadha mhijiex ottima, il-kompletezza tad-data tjiebet mir-rapport preċedenti fl-2009. L-għadd ta’ valutazzjonijiet “mhux magħrufa” naqas b’madwar 50 %, iżda l-Istati Membri xorta waħda għad għandhom lok għal titjib. L-EEA sabet li d-diskrepanzi fl-informazzjoni fornuta mill-Istati Membri kienu ta’ ostaklu għall-valutazzjoni tagħha ta’ kif huma implimentaw id-direttivi. Għad-Direttiva dwar il-Ħabitats, aktar minn 10 % tal-informazzjoni meħtieġa ġiet irrappurtata bħala mhux magħrufa jew nieqsa f’14-il Stat Membru (ara l-Figura 5).

Figura 5

Proporzjon ta’ informazzjoni meħtieġa mingħand l-Istati Membri għall-iskop ta’ rappurtar skont id-Direttiva dwar il-Ħabitats li ġiet identifikata bħala mhux magħrufa jew nieqsa

Nota: Il-Greċja ma pprovdietx informazzjoni.

Sors: Iċ-Ċentru Tematiku Ewropew f’rapporti taħt l-Artikolu 17 tad-Direttiva dwar il-Ħabitats (il-perjodu 2007-2012) http://bd.eionet.europa.eu/activities/Reporting/Article_17/Reports_2013/Member_State_Deliveries

77

Għad-Direttiva dwar l-Għasafar, aktar minn 10 % tal-informazzjoni meħtieġa ġiet irrappurtata bħala mhux magħrufa fi 11-il Stat Membru (ara l-Figura 6).

78

Il-metodoloġija għall-ġbir tad-data titħalla f’idejn kull Stat Membru individwali. L-Istati Membri kellhom approċċi differenti għall-valutazzjoni tal-istat ta’ konservazzjoni⁷⁰ u x-xejriet ta’ rappurtar⁷¹ fuq il-bażi ta’ metodoloġiji komuni tal-UE: xi Stati Membri kienu żviluppaw il-metodi proprji tagħhom għall-ġbir tad-data, filwaqt li oħrajn kienu qagħdu fuq opinjoni esperta. Il-Kummissjoni stabbiliet grupp ta’ esperti u gruppi ta’ ħidma ad hoc inkarigati mill-armonizzazzjoni tal-prattiki, sabiex issir ħidma għal armonizzazzjoni aħjar, valutazzjonijiet kumparabbli, kunċetti aktar ċari u linji gwida prattiċi li jgħinu lill-Istati Membri. L-armonizzazzjoni tibqa’ sfida li għad trid tingħeleb bil-ħsieb tas-sessjoni ta’ rappurtar li jmiss fl-2019.

Figura 6

Proporzjon ta’ informazzjoni meħtieġa mingħand l-Istati Membri għall-iskop ta’ rappurtar skont id-Direttiva dwar l-Għasafar li ġiet identifikata bħala mhux magħrufa

Nota: Il-Greċja ma pprovdietx informazzjoni.

Sors: Iċ-Ċentru Tematiku Ewropew f’rapporti taħt l-Artikolu 12 tad-Direttiva dwar l-Għasafar (il-perjodu 2008-2012) http://bd.eionet.europa.eu/activities/Reporting/Article_12/Reports_2013/Member_State_Deliveries

33 Dawn huma l-”evalwazzjonijiet xierqa” meħtieġa mid-Direttiva dwar il-Ħabitats.

34 Il-Ġermanja, Spanja, il-Polonja u r-Rumanija.

35 Programm ta’ kooperazzjoni transkonfinali Spanja-Franza-Andorra (Programme Opérationnel de Coopération Transfrontalière Espagne-France-Andorre).

36 L-Artikolu 4(4) tad-Direttiva dwar il-Ħabitats.

37 Il-ġestjoni tas-siti Natura 2000: Id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 6 tad-Direttiva 92/43/KEE dwar il-”Ħabitats”, 2000, il-Kummissjoni Ewropea.

38 Malta, il-Polonja u r-Rumanija.

39 Il-Ġermanja, Spanja, Franza u r-Rumanija.

40“Effetti kumulattivi” jirreferu għall-effetti kkombinati tal-pjanijiet jew tal-proġett proposti u ta’ pjanijiet jew proġetti oħra. Ara t-Taqsima 4.4.3 tal-gwida tal-Kummissjoni dwar “Il-ġestjoni tas-siti Natura 2000: Id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 6 tad-Direttiva 92/43/KEE dwar il-”Ħabitats” (http://ec.europa.eu/environment/nature/natura2000/management/docs/art6/provision_of_art6_en/pdf).

41 L-Istati Membri huma responsabbli għall-implimentazzjoni ta’ proġetti ffinanzjati minn fondi strutturali. Il-Kumitat ta’ Monitoraġġ rilevanti jwettaq segwitu tal-implimentazzjoni ta’ dawn il-proġetti, filwaqt li l-Kummissjoni kellha status ta’ osservatur matul il-perjodu 2007-2013.

42 Il-gwidi prinċipali huma: Il-ġestjoni tas-siti Natura 2000: Id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 6 tad-Direttiva 92/43/KEE dwar il-Ħabitats (2000) (http://ec.europa.eu/environment/nature/natura2000/management/docs/art6/provision_of_art6_en.pdf); Assessment of plans and projects significantly affecting Natura 2000 sites (Evalwazzjonijiet ta’ pjanijiet u proġetti li jaffettwaw b’mod sinifikanti lis-siti Natura 2000). Methodological guidance on the provisions of Articles 6.3 and 6.4 of the Habitats Directive 92/43/EEC (Gwida metodoloġika dwar id-dispożizzjonijiet tal-Artikoli 6.3 u 6.4 tad-Direttiva dwar il-Ħabitats 92/43/KEE) (2002) (http://ec.europa.eu/environment/nature/natura2000/management/docs/art6/natura_2000_assess_en.pdf); Guidance on Article 6.4 of Habitats Directive 92/43/EEC(Gwida dwar l-Artikolu 6.4 tad-Direttiva dwar il-Ħabitats 92/43/KEE) (2007, aġġornata fl-2012) (http://ec.europa.eu/environment/nature/natura2000/management/docs/art6/new_guidance_art6_4_en.pdf).

43 Aquaculture and Natura 2000 (Akkwakultura u Natura 2000) (2012) (https://ec.europa.eu/fisheries/sites/fisheries/files/docs/body/guidance-aquaculture-natura2000.pdf); Inland waterway transport and Natura 2000 (Trasport fl-ilmijiet navigabbli interni u Natura 2000) (2012) (http://ec.europa.eu/environment/nature/natura2000/management/docs/IWT_BHD_Guidelines.pdf); Wind-energy developments and Natura 2000 (Żviluppi fl-enerġija mir-riħ u Natura 2000) (2011); Non-energy mineral extraction and Natura 2000 (Estrazzjoni ta’ minerali mhux għall-enerġija u Natura 2000) (2011) (http://ec.europa.eu/environment/nature/natura2000/management/docs/neei_n2000_guidance.pdf); The implementation of the Birds and Habitats Directives in estuaries and coastal zones (L-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar l-Għasafar u d-Direttiva dwar il-Ħabitats f’estwarji u f’żoni kostali) (2011) (http://ec.europa.eu/transport/sites/transport/files/modes/maritime/doc/guidance_doc.pdf).

44 Il-Belġju, il-Bulgarija, ir-Repubblika Ċeka, id-Danimarka, l-Estonja, l-Irlanda, il-Greċja, l-Italja, Ċipru, il-Latvja, l-Ungerija, Malta, in-Netherlands, is-Slovenja, il-Finlandja, l-Iżvezja u r-Renju Unit.

45 Ir-Rapporti Annwali 2014 u 2015 dwar il-monitoraġġ tal-applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni u informazzjoni oħra pprovduta mill-Kummissjoni.

46 Malta, il-Litwanja u l-Kroazja ma ppreżentawx il-PAFs tagħhom.

47 Id-Danimarka, il-Kroazja, Malta u r-Renju Unit. Barra minn hekk, filwaqt li Ċipru u l-Ġermanja rreferew għall-ispejjeż, l-informazzjoni li taw kienet skaduta.

48 Il-Belġju (il-Fjandri), ir-Repubblika Ċeka, l-Estonja, l-Irlanda, il-Greċja, l-Italja, Ċipru, il-Latvja, il-Litwanja, il-Lussemburgu, Malta, l-Awstrija, is-Slovenja, is-Slovakkja, il-Finlandja, l-Iżvezja u r-Renju Unit.

49 L-Italja, il-Latvja, il-Finlandja.

50 L-Awstrija, il-Belġju, l-Estonja, l-Ungerija u r-Renju Unit.

51 Intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju.

52 Il-Ġermanja, Spanja u Franza.

53 Id-DĠ Agrikoltura u Żvilupp Rurali, id-DĠ Politika Reġjonali u Urbana, id-DĠ Impjiegi, Affarijiet Soċjali u Inklużjoni, id-DĠ Affarijiet Marittimi u Sajd, id-DĠ Ambjent.

54 Il-kwistjonijiet indikati mid-DĠ Ambjent kienu jinkludu: Għall-Polonja, mhux il-miżuri kollha identifikati fil-Qafas ta’ Azzjoni Prijoritizzata ddettaljat kienu riflessi fil-Programm tal-Iżvilupp Rurali. Fir-Rumanija, il-Programm tal-Iżvilupp Rurali ma speċifikax kif se jiġu indirizzati l-ħtiġijiet ta’ Natura 2000. Fi Franza, kien hemm nuqqas ta’ informazzjoni fil-Programmi tal-Iżvilupp Rurali dwar il-finanzjament għal Natura 2000.

55 Din il-konklużjoni hija kkorroborata wkoll mis-sejbiet inklużi f’rapport imħejji għall-Kummissjoni fl-2016 “Integration of Natura 2000 and biodiversity into EU funding (EARDF, ERDF, CF, EMFF, ESF)” (Integrazzjoni ta’ Natura 2000 u tal-bijodiversità fil-finanzjament mill-UE) (FAEŻR, FEŻR, FK, FEMS, FSE). Ara p. 52: L-integrazzjoni ta’ prijoritajiet, objettivi speċifiċi u miżuri relatati man-netwerk Natura 2000 inkisbet f’livelli differenti fil-programmi nazzjonali analizzati. B’mod ġenerali, il-miżuri ppjanati ma jkoprux il-ħtiġijiet kollha identifikati fil-PAFs għall-ħabitats u l-ispeċijiet kollha li jeħtieġu azzjonijiet ta’ konservazzjoni jew ta’ ripristinazzjoni.

56 Ir-Rapport Speċjali Nru 4/2014 “Integrazzjoni tal-objettivi tal-politika tal-UE dwar l-ilma fi ħdan il-PAK: suċċess parzjali”, ara l-paragrafu 83; ir-Rapport Speċjali Nru 23/2015 “Il-kwalità tal-ilma fil-baċin tax-Xmara Danubju. Sar progress fl-implimentazzjoni tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma iżda għad fadal xi jsir”, ara l-paragrafi 187 u 188; u r-Rapport Speċjali Nru 3/2016 “Il-ġlieda kontra l-ewtrofikazzjoni fil-Baħar Baltiku: tinħtieġ azzjoni ulterjuri u aktar effettiva”, ara l-paragrafu 124 (http://eca.europa.eu).

57 Andrzej Martyniak, Piotr Hliwa, Urszula Szymańska, Katarzyna Stańczak, Piotr Gomułka, Jarosław Król, Próba oszacowania presji kormorana czarnego Phalacrocorax carbo (L. 1758) na ichtiofaunę wód na terenie Stowarzyszenia Lokalna Grupa Rybacka „Opolszczyzna” oraz Stowarzyszenia Lokalna Grupa Rybacka „Żabi Kraj” (ISBN 978-83-939958-0-6). (Tentattiv biex tiġi stmata l-pressjoni tal-margun iswed Phalacrocorax carbo (L. 1758) fuq il-ħut tal-ilmijiet fiż-żona tal-Assoċjazzjoni tal-Grupp tas-Sajd Lokali “Reġjun Opole” u l-Assoċjazzjoni tal-Grupp tas-Sajd Lokali “Frog Country”) (http://www.lgropolszczyzna.pl/pobierz1/00-broszura-Raport_Kormoran-web.pdf).

58 Ir-Rapport Speċjali Nru 11/2009 “Is-sostenibilità u l-ġestjoni tal-Kummissjoni tal-proġetti tal-LIFE-Natura” (http://eca.europa.eu).

592007PL161PO002; 2007RO161PO004.

60“Biodiversity protection through results based remuneration of ecological achievement” (Protezzjoni tal-bijodiversità permezz ta’ rimunerazzjoni ta’ kisbiet ekoloġiċi li tkun ibbażata fuq ir-riżultati), l-Istitut għall-Politika Ambjentali Ewropea, Diċembru 2014, il-Kummissjoni Ewropea.

61 L-Irlanda, in-Netherlands, il-Ġermanja, l-Awstrija, il-Finlandja, ir-Renju Unit, l-Iżvezja, Spanja u Franza.

62 Indikaturi tal-prestazzjoni tipikament ikejlu l-input, l-output, ir-riżultati jew l-impatt ta’ politika partikolari. Indikaturi tal-input jirreferu għall-baġit jew għal riżorsi oħra allokati għal miżura ta’ politika. Indikaturi tal-output jirrappurtaw dwar il-grad ta’ attività relatata ma’ miżura ta’ politika. Indikaturi tar-riżultati jirreġistraw l-effett dirett tal-miżura ta’ politika relatata mal-objettiv speċifiku tal-politika. Indikaturi tal-impatt jikkonċernaw l-eżitu intenzjonat tal-miżura f’termini tal-impatt tagħha fuq l-ambjent ġenerali, lil hinn minn dawk affettwati direttament mill-miżura.

63 Ara r-Rapport Speċjali Nru 11/2009, p. 39.

64 Spanja, Franza u r-Rumanija.

65 Il-Belġju, il-Bulgarija, ir-Repubblika Ċeka, id-Danimarka, l-Estonja, l-Irlanda, il-Latvja, Malta, l-Awstrija, il-Portugall, is-Slovenja u s-Slovakkja.

66 Spanja, Franza, il-Polonja u r-Rumanija. Iż-żewġ reġjuni Ġermaniżi wettqu xi attivitajiet ta’ monitoraġġ fuq is-siti, iżda ma ppreżentawhomx fil-pjanijiet ta’ ġestjoni tas-siti.

67 Id-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni 2011/484/UE tal-11 ta’ Lulju 2011 dwar format ta’ informazzjoni għas-siti Natura 2000 (ĠU L 198, 30.7.2011, p. 39) tistipula l-format li jservi bħala d-dokumentazzjoni tan-netwerk Natura 2000. L-għan inizjali tal-FSD kien li jiġu elenkati u mmappjati ż-żoni għall-proċess ta’ deżinjazzjoni u li tiġi ċċekkjata l-informazzjoni pprovduta mill-Istati Membri għall-proċess ta’ deżinjazzjoni tas-siti.

68 Ir-Rumanija aġġornat il-Formoli Standard tad-Data wara l-awditu tagħna, u dan huwa rifless fit-Tabella 3 tal-Anness.

69 COM(2015) 219 final, p. 17.

70 Favorevoli, sfavorevoli-mhux adegwat, sfavorevoli-ħażin jew mhux magħruf.

71 Qed isir aħjar, stabbli, qed isir agħar jew mhux magħruf.

Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

79

It-telf tal-bijodiversità huwa rikonoxxut bħala sfida kbira li l-Unjoni Ewropea qed tiffaċċja. Il-Kummissjoni adottat l-istrateġija tal-UE għall-bijodiversità sal-2020 wara li il-miri tal-2010 għall-bijodiversità ma ntlaħqux. L-istrateġija tissettja sitt miri operazzjonali; l-ewwel mira tiffoka fuq in-netwerk Natura 2000 u fuq l-implimentazzjoni sħiħa tad-Direttiva dwar l-Għasafar u d-Direttiva dwar il-Ħabitats. Dawn iż-żewġ Direttivi huma l-pedament tal-istrateġija tal-UE għall-bijodiversità.

80

Aħna vvalutajna jekk Natura 2000 ġietx implimentata b’mod adegwat billi eżaminajna jekk in-netwerk Natura 2000 kienx ġie mmaniġġjat, iffinanzjat u mmonitorjat b’mod xieraq.

81

Filwaqt li nirrikonoxxu r-rwol importanti li n-netwerk Natura 2000 għandu fil-protezzjoni tal-bijodiversità, aħna kkonkludejna li l-potenzjal sħiħ ta’ dan in-netwerk ma kienx ġie implimentat. Jenħtieġ li jsir progress sinifikanti mill-Istati Membri, u li jsiru aktar sforzi mill-Kummissjoni, sabiex jingħata kontribut aħjar għall-miri ambizzjużi tal-istrateġija tal-UE għall-bijodiversità sal-2020.

82

L-Istati Membri ma kinux qed jimmaniġġjaw in-netwerk Natura 2000 tajjeb biżżejjed. Il-koordinazzjoni bejn l-awtoritajiet rilevanti, il-parteċipazzjoni tal-partijiet interessati u l-kooperazzjoni transkonfinali ma ġewx żviluppati biżżejjed (il-paragrafi 20 sa 22). Il-miżuri ta’ konservazzjoni meħtieġa wisq ta’ spiss ma ġewx stabbiliti fi ħdan id-dati ta’ skadenza stabbiliti mid-Direttivi u ma ġewx definiti u ppjanati kif xieraq (il-paragrafi 23 sa 27). L-Istati Membri li saritilhom żjara ma vvalutawx b’mod adegwat il-proġetti li kellhom impatt fuq siti Natura 2000 (il-paragrafi 28 sa 34): il-kwalità tal-evalwazzjonijiet xi kultant ma kinitx suffiċjenti; l-effetti kumulattivi ma ttiħdux inkunsiderazzjoni b’mod xieraq, u l-implimentazzjoni tal-miżuri ta’ mitigazzjoni ma ġietx ivverifikata mill-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri. Il-Kummissjoni ssorveljat b’mod attiv l-implimentazzjoni ta’ Natura 2000, għalkemm kien hemm lok għal titjib fid-disseminazzjoni tal-gwida tagħha fl-Istati Membri (il-paragrafi 35 u 36). Il-Kummissjoni stabbilixxiet proċeduri biex tittratta għadd kbir ta’ lmenti, u ġeneralment sabet soluzzjonijiet fil-qafas ta’ djalogu strutturat mal-Istat Membru iżda kellha wkoll tniedi proċeduri ta’ ksur fejn kien meħtieġ (il-paragrafi 37 sa 39).

Rakkomandazzjoni 1 – Kisba ta’ implimentazzjoni sħiħa tad-Direttivi dwar in-Natura

Rigward is-sistemi stabbiliti għall-ġestjoni tan-netwerk, jenħtieġ li sal-2019 l-Istati Membri:

a)jiżguraw koordinazzjoni xierqa bejn l-awtoritajiet kollha involuti fil-ġestjoni tas-siti Natura 2000. B’mod partikolari, jenħtieġ li d-dipartimenti tal-agrikoltura u l-ambjent jikkollaboraw mill-qrib ma’ xulxin. Jenħtieġ li informazzjoni rilevanti tkun disponibbli faċilment għad-dipartimenti inkarigati mill-ġestjoni tan-netwerk;

Rigward il-protezzjoni tas-siti, jenħtieġ li sal-2020 l-Istati Membri:

b)jikkompletaw l-istabbiliment tal-miżuri meħtieġa ta’ konservazzjoni għal siti li ġew iddeżinjati aktar minn sitt snin ilu, u jiżguraw li evalwazzjonijiet xierqa jqisu l-effetti kumulattivi u jkunu ta’ kwalità suffiċjenti;

Rigward il-gwida li hija tipprovdi, jenħtieġ li sal-2019 il-Kummissjoni:

c)iżżid l-isforz tagħha biex tippromwovi d-disseminazzjoni u l-applikazzjoni tad-dokumenti ta’ gwida tagħha u tar-riżultati tas-seminars bijoġeografiċi, u tippromwovi l-iskambju tal-aħjar prattiki dwar il-kooperazzjoni transkonfinali. Waqt li tagħmel dan, jenħtieġ li l-Kummissjoni tqis kif se tegħleb l-ostakli lingwistiċi.

83

Il-fondi tal-UE ma ġewx mobilizzati tajjeb biex jappoġġaw il-ġestjoni tan-netwerk Natura 2000. L-approċċ tal-UE għall-finanzjament tal-implimentazzjoni tan-netwerk Natura 2000 kien li jintużaw fondi eżistenti tal-UE. L-użu ta’ dawn il-fondi għan-netwerk huwa l-kompetenza tal-Istati Membri. Kien hemm nuqqas ta’ informazzjoni affidabbli dwar il-fondi tal-UE li ntużaw għal Natura 2000 matul il-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013 (il-paragrafi 41 sa 44). Kien hemm dgħufijiet fit-tħejjija tal-PAFs mill-Istati Membri, u l-valutazzjoni tal-ħtiġijiet ta’ finanzjament għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020 ma kinitx preċiża jew kompleta (il-paragrafi 45 u 46). Fil-livell tas-siti, il-pjanijiet ta’ ġestjoni spiss ma kellhomx evalwazzjoni preċiża u kompleta tal-ispejjeż (il-paragrafu 47) assoċjati mal-implimentazzjoni tal-miżuri ta’ konservazzjoni. Id-dokumenti ta’ programmazzjoni 2014-2020 għad-diversi fondi tal-UE ma rriflettewx kompletament il-ħtiġijiet ta’ finanzjament (il-paragrafi 48 sa 54), u l-Kummissjoni ma indirizzatx dawn id-dgħufijiet b’mod strutturat. L-iskemi ta’ finanzjament mill-UE, b’mod partikolari taħt il-PAK u taħt il-politika reġjonali/ta’ koeżjoni, ma kinux adattati biżżejjed għall-objettivi tas-siti Natura 2000 (il-paragrafi 55 sa 62).

Rakkomandazzjoni 2 – Finanzjament u kontabbiltà għall-ispejjeż ta’ Natura 2000

Rigward il-finanzjament tan-netwerk Natura 2000, jenħtieġ li għall-perjodu ta’ programmazzjoni li jmiss (li jibda fl-2021), l-Istati Membri:

a)jistmaw b’mod preċiż u komplet l-infiq reali u l-ħtiġijiet ta’ finanzjament futuri fil-livell tas-siti (billi jinkludu stimi tal-ispejjeż tal-miżuri ta’ konservazzjoni fil-pjanijiet ta’ ġestjoni) u għan-netwerk fl-intier tiegħu;

b)jaġġornaw il-PAFs fuq il-bażi ta’ dan ta’ hawn fuq, u tal-miżuri ta’ konservazzjoni stabbiliti għas-siti kollha (ara r-Rakkomandazzjoni 1(b) hawn fuq);

c)jiżguraw il-konsistenza bejn il-prijoritajiet u l-objettivi stipulati fil-PAFs u fid-dokumenti ta’ programmazzjoni għad-diversi strumenti ta’ finanzjament tal-UE, u jipproponu miżuri mmirati lejn il-ħtiġijiet speċifiċi tas-siti Natura 2000.

Rigward il-finanzjament ta’ Natura 2000, jenħtieġ li għall-perjodu ta’ programmazzjoni li jmiss, il-Kummissjoni:

d)tipprovdi gwida lill-Istati Membri dwar kif itejbu l-kwalità tal-Oqfsa ta’ Azzjoni Prijoritizzata u kif jistmaw, b’mod affidabbli u armonizzat, l-appoġġ ippjanat u reali għal Natura 2000 mill-programmi ta’ finanzjament tal-UE.

84

Is-sistemi ta’ monitoraġġ u ta’ rappurtar għal Natura 2000 ma kinux adegwati biex jipprovdu informazzjoni komprensiva dwar l-effettività tan-netwerk. Rigward il-fondi tal-UE, ma kien hemm stabbilita l-ebda sistema speċifika ta’ indikaturi tal-prestazzjoni li tipprovdi data dwar jekk il-miżuri appoġġati pproduċewx l-outputs, ir-riżultati u l-impatti mistennija għan-netwerk Natura 2000. Xi indikaturi kienu fil-fatt jeżistu fil-livell tal-programmi, iżda dawn spiss kienu aktar relatati mal-objettivi ġenerali tal-bijodiversità u ffukati fuq l-outputs milli fuq ir-riżultati ta’ konservazzjoni tan-netwerk Natura 2000 (il-paragrafi 64 sa 68). Rigward il-monitoraġġ tal-miżuri fil-livell tas-siti, dan ma kienx adegwat: il-pjanijiet ta’ monitoraġġ spiss ma ġewx inklużi fid-dokumenti ta’ ġestjoni tas-siti, jew, meta kienu jeżistu, spiss jew ma kinux iddettaljati biżżejjed inkella ma kinux marbuta biż-żmien (ara l-paragrafi 69 sa 71). Il-formoli standard tad-data għas-siti ġeneralment ma ġewx aġġornati wara l-attivitajiet ta’ monitoraġġ (il-paragrafu 72). Rigward il-monitoraġġ u r-rappurtar tal-istat ta’ konservazzjoni ta’ ħabitats u speċijiet protetti, id-data rrappurtata mill-Istati Membri għar-rapport “L-Istat tan-Natura” spiss kienet inkompleta, u l-kumparabbiltà baqgħet problematika (il-paragrafi 73 sa 78).

Rakkomandazzjoni 3 – Kejl tar-riżultati li nkisbu minn Natura 2000

Rigward is-sistema ta’ indikaturi tal-prestazzjoni għall-programmi ta’ finanzjament tal-UE, jenħtieġ li għall-perjodu ta’ programmazzjoni li jmiss (li jibda fl-2021), l-Istati Membri:

a)jinkludu indikaturi u miri għall-fondi rilevanti li jkunu speċifiċi għal Natura 2000 u jippermettu li jsir traċċar aktar preċiż u aktar eżatt tar-riżultati ġġenerati permezz tal-finanzjament ta’ Natura 2000;

u jenħtieġ li għall-perjodu ta’ programmazzjoni li jmiss, il-Kummissjoni:

b)tistabbilixxi indikaturi trażversali ta’ Natura 2000 għall-fondi kollha tal-UE.

Rigward il-pjanijiet ta’ monitoraġġ għall-ħabitats, l-ispeċijiet u s-siti, jenħtieġ li sal-2020, l-Istati Membri:

c)iħejju pjanijiet ta’ monitoraġġ fil-livell tas-siti, jimplimentawhom u jaġġornaw il-Formoli Standard tad-Data regolarment, sabiex ikunu jistgħu jkejlu r-riżultati tal-miżuri ta’ konservazzjoni.

Dan ir-Rapport ġie adottat mill-Awla I, immexxija mis-Sur Phil WYNN OWEN, Membru tal-Qorti tal-Awdituri, fil-Lussemburgu fil-laqgħa tagħha tal-11 ta’ Jannar 2017.

Għall-Qorti tal-Awdituri

Klaus-Heiner LEHNE
President

Anness

Tabella 1 – Għadd ta’ u erja tas-siti Natura 2000

|  |  |  |  | Data dwar l-erjas Natura 2000 għal kull Stat Membru (f’km²) | Proporzjon tat-territorju terrestri Ewropew, tal-Istat Membru, kopert minn:
| Territorju terrestri f’km² | Għadd ta’ siti | Total (żoni terrestri+żoni marittimi)
| (Parti Ewropea) | SIK | ŻPS | Natura 2000 | SIK | ŻPS | Natura 2000 | SIK | ŻPS | Natura 2000
Il-Belġju | 30 528 | 281 | 255 | 310 | 4 404 | 3 500 | 5 158 | 10.73 % | 10.42 % | 12.73 %
Il-Bulgarija | 110 910 | 234 | 119 | 340 | 35 740 | 25 776 | 41 048 | 29.99 % | 22.74 % | 34.46 %
Ir-Repubblika Ċeka | 78 866 | 1 075 | 41 | 1 116 | 7 856 | 7 035 | 11 061 | 9.96 % | 8.92 % | 14.03 %
Id-Danimarka | 43 093 | 261 | 113 | 350 | 19 670 | 14 789 | 22 647 | 7.37 % | 6.05 % | 8.34 %
Il-Ġermanja | 357 031 | 4 557 | 742 | 5 206 | 54 451 | 59 966 | 80 773 | 9.39 % | 11.27 % | 15.45 %
L-Estonja | 45 226 | 542 | 66 | 568 | 11 669 | 12 662 | 14 837 | 17.21 % | 13.67 % | 17.87 %
L-Irlanda | 70 280 | 430 | 165 | 595 | 16 950 | 5 895 | 19 486 | 10.19 % | 6.14 % | 13.13 %
Il-Greċja | 131 940 | 241 | 202 | 419 | 28 078 | 29 527 | 42 946 | 16.21 % | 20.94 % | 27.09 %
Spanja | 504 782 | 1 467 | 644 | 1 863 | 172 268 | 153 032 | 222 142 | 23.26 % | 20.00 % | 27.29 %
Franza | 549 192 | 1 364 | 392 | 1 756 | 75 585 | 79 087 | 111 677 | 8.68 % | 7.93 % | 12.74 %
Il-Kroazja | 56 594 | 741 | 38 | 779 | 20 708 | 18 146 | 25 690 | 28.34 % | 30.10 % | 36.58 %
L-Italja | 301 333 | 2 314 | 610 | 2 589 | 48 561 | 44 113 | 63 965 | 14.21 % | 13.31 % | 18.97 %
Ċipru | 5 736 | 40 | 30 | 63 | 883 | 1 644 | 1 784 | 13.11 % | 26.74 % | 28.82 %
Il-Latvja | 64 589 | 329 | 98 | 333 | 10 085 | 10 889 | 11 833 | 11.49 % | 10.23 % | 11.53 %
Il-Litwanja | 65 301 | 410 | 84 | 485 | 6 665 | 6 586 | 9 248 | 9.40 % | 8.47 % | 12.16 %
Il-Lussemburgu | 2 597 | 48 | 18 | 66 | 416 | 418 | 702 | 16.02 % | 16.10 % | 27.03 %
L-Ungerija | 93 030 | 479 | 56 | 525 | 14 442 | 13 747 | 19 949 | 15.52 % | 14.78 % | 21.44 %
Malta | 316 | 32 | 13 | 39 | 233 | 17 | 234 | 12.97 % | 4.11 % | 12.97 %
In-Netherlands | 41 526 | 139 | 76 | 194 | 14 810 | 10 502 | 17 315 | 7.55 % | 11.48 % | 13.29 %
L-Awstrija | 83 859 | 247 | 99 | 294 | 9 191 | 10 169 | 12 691 | 10.96 % | 12.13 % | 15.13 %
Il-Polonja | 312 685 | 849 | 145 | 987 | 38 526 | 55 617 | 68 401 | 10.93 % | 15.48 % | 19.56 %
Il-Portugall | 91 990 | 106 | 62 | 165 | 39 781 | 17 952 | 50 895 | 17.05 % | 10.01 % | 20.67 %
Ir-Rumanija | 238 391 | 383 | 148 | 531 | 41 469 | 36 978 | 55 674 | 16.68 % | 14.83 % | 22.56 %
Is-Slovenja | 20 273 | 323 | 31 | 354 | 6 640 | 5 078 | 7 684 | 32.73 % | 25.00 % | 37.85 %
Is-Slovakkja | 48 845 | 473 | 41 | 514 | 5 837 | 13 106 | 14 442 | 11.95 % | 26.83 % | 29.57 %
Il-Finlandja | 338 145 | 1 721 | 468 | 1 865 | 55 357 | 31 080 | 55 988 | 14.36 % | 7.29 % | 14.45 %
L-Iżvezja | 414 864 | 3 986 | 544 | 4 082 | 64 003 | 30 075 | 64 578 | 13.20 % | 6.11 % | 13.32 %
Ir-Renju Unit | 244 820 | 654 | 272 | 924 | 80 190 | 28 051 | 95 106 | 5.35 % | 6.54 % | 8.54 %
UE28 | 4 346 742 | 23 726 | 5 572 | 27 312 | 884 469 | 725 433 | 1 147 956 | 13.84 % | 12.38 % | 18.12 %

Sors: Il-Kummissjoni Ewropea, Barometru Natura 2000, Jannar 2016.

Tabella 2 – Għadd ta’ Siti ta’ Importanza Komunitarja (SIK) u ta’ Żoni Speċjali ta’ Konservazzjoni (ŻSK)

Pajjiż | SIK sa Jannar 2010 (skadenza għaddiet) | Iddeżinjati bħala ŻSK sa Jannar 2016
Il-Belġju | 280 | 130
Il-Bulgarija | 228 | 6
Ir-Repubblika Ċeka | 1 082 | 287
Id-Danimarka | 261 | 261
Il-Ġermanja | 4 622 | 2 658
L-Estonja | 531 | 535
L-Irlanda | 424 | 5
Il-Greċja | 239 | 239
Spanja | 1 448 | 985
Franza | 1 366 | 1 183
Il-Kroazja | 0 | 0
L-Italja | 2 288 | 522
Ċipru | 36 | 2
Il-Latvja | 324 | 329
Il-Litwanja | 279 | 84
Il-Lussemburgu | 48 | 48
L-Ungerija | 467 | 479
Malta | 28 | 0
In-Netherlands | 146 | 139
L-Awstrija | 168 | 149
Il-Polonja | 823 | 0
Il-Portugall | 96 | 34
Ir-Rumanija | 273 | 0
Is-Slovenja | 259 | 229
Is-Slovakkja | 382 | 305
Il-Finlandja | 1 715 | 1 710
L-Iżvezja | 3 983 | 3 983
Ir-Renju Unit | 623 | 622
UE28 | 22 419 | 14 924

Sors: Il-Kummissjoni Ewropea.

Tabella 3 – Ħarsa ġenerali lejn l-24 sit eżaminat

Stat Membru | Sit | Tip ta’ sit | Superfiċje (ha) | Reġjun bijoġeografiku | Pjan ta’ ġestjoni approvat | Adozzjoni f’waqthom tal-pjanijiet ta’ ġestjoni | Implimentazzjoni tal-pjan ta’ ġestjoni mibdija | Rieżami tal-pjan ta’ ġestjoni | Segwitu tal-implimentazzjoni | Pjanijiet ta’ monitoraġġ implimentati | Twettaq xi monitoraġġ tas-sit² | Formoli Standard tad-Data aġġornati
Il-Ġermanja | Sit 1 | ŻPS, ŻSK | 15 014 | Atlantiku | Iva¹ | Iva¹ | Iva | MA | Iva | Le | Iva | Iva¹
Sit 2 | ŻPS, ŻSK | 74 690 | Kontinentali | Iva¹ | Iva¹ | Iva | MA | Iva | Le | Iva | Iva¹
Sit 3 | ŻPS, ŻSK | 4 525 | Kontinentali | Le | Le | Le | MA | Le | Le | Le | Le
Sit 4 | ŻSK | 1 927 | Alpin | Le | Le | Le | MA | Le | Le | Le | Le
Sit 5 | ŻPS, ŻSK | 4 180 | Kontinentali | Le | Le | Le | MA | Le | Le | Le | Le
Spanja | Sit 1 | ŻPS, ŻSK | 37 804 | Atlantiku | Iva | Le | Iva¹ | MA | Le | Le | Iva | Le
Sit 2 | ŻPS, ŻSK | 27 983 | Mediterranju | Iva | Le | Iva¹ | MA | Le | Le | Iva | Le
Sit 3 | ŻPS, SIK | 29 285 | Mediterranju | Le | Le | Le | MA | Le | Le | Iva | Le
Sit 4 | ŻPS, ŻSK | 9 689 | Makaroneżjan | Le | Le | Le | MA | Le | Le | Iva | Le
Sit 5 | ŻSK | 634 | Makaroneżjan | Iva | Iva | Iva¹ | MA | Le | Le | Iva | Iva
Franza | Sit 1 | ŻPS, ŻSK | 33 695 | Atlantiku | Iva | Iva | Iva¹ | Le | Iva | Iva | Iva | Le
Sit 2 | ŻPS, ŻSK | 18 840 | Atlantiku | Iva | Iva | Iva | Le | Le | Iva | Iva | Le
Sit 3 | SIK | 9 369 | Mediterranju | Iva | Le | Iva | MA | Le | Le | Le | Le
Sit 4 | ŻPS, SIK | 39 781 | Alpin | Iva | Iva | Iva | Le | Iva | Le | Iva | Le
Il-Polonja | Sit 1 | SIK | 157 | Kontinentali | Iva | Iva | Le | MA | Le | Le | Le | Le
Sit 2 | ŻPS | 30 778 | Kontinentali | Iva | Le | Le | MA | Le | Le | Le | Le
Sit 3 | ŻPS | 6 846 | Kontinentali | Iva | Iva | Le | MA | Le | Le | Le | Le
Sit 4 | SIK | 249 | Alpin | Le | Le | Le | MA | Le | Le | Le | Le
Sit 5 | SIK | 8 256 | Alpin | Le | Le | Le | MA | Le | Le | Le | Le
Ir-Rumanija | Sit 1 | ŻPS | 1 527 | Pannonjan | Le | Le | Le | MA | Le | Le | Iva | Iva
Sit 2 | SIK | 1 855 | Kontinentali | Le | Le | Le | MA | Le | Le | Le | Iva
Sit 3 | SIK | 4 281 | Alpin | Le | Le | Le | MA | Le | Le | Iva | Iva
Sit 4 | ŻPS | 881 | Il-Baħar l-Iswed | Le | Le | Le | MA | Le | Le | Iva | Iva
Sit 5 | ŻPS, SIK | 2 413 | Steppiku | Le | Le | Le | MA | Le | Le | Iva | Iva
Total IVA | 12 | 8 | 9 | 0 | 4 | 2 | 14 | 8
Total LE | 12 | 16 | 15 | 3 | 20 | 22 | 10 | 16

1 Parzjalment.

2 Azzjonijiet ta’ monitoraġġ mhux inklużi fil-pjanijiet ta’ monitoraġġ.

Tabella 4 – Ħarsa ġenerali lejn l-evalwazzjonijiet xierqa (“EX”) eżaminati

Stat Membru | Sit | Proġett | EX meħtieġa? | EX imwettqa b’mod konsistenti u komplet? | Tip ta’ kontroll | Ġew inklużi miżuri ta’ mitigazzjoni? | Ġew inklużi miżuri ta’ kumpens?
Ġie analizzat l-impatt fuq l-ispeċijiet u l-ħabitats kollha? | Ġiet żgurata t-traċċabiltà tad-deċiżjonijet li saru? | Il-kwalità tal-EX hija suffiċjenti? (eż. nuqqas ta’ persunal adattat) | L-effett kumulattiv ġie vvalutat b’mod xieraq?
Il-Ġermanja | Sit 1 | Proġett 1.1 | Iva | Le | Iva | Iva | Le | Le | Le | Le
Sit 1 | Proġett 1.2 | Iva | Le | Iva | Iva | Iva | Le | Iva | Le
Sit 1 | Proġett 1.3 | Iva | Le | Iva | Iva | Iva | Le | Iva | Le
Sit 2 | Proġett 2.1 | Iva | Le | Le | Iva | Iva | Le | Iva | Le
Sit 2 | Proġett 2.2 | Iva | Le | Le | Iva | Le | Le | Le | Le
Sit 3 | Proġett 3.1 | Iva | Iva | Iva | Iva | Iva | Iva | Iva | Le
Sit 3 | Proġett 3.2 | Iva | Iva | Iva | Iva | Iva | Iva | Iva | Le
Sit 4 | Proġett 4.1 | Iva | Iva | Iva | Iva | Iva | Iva | Iva | Le
Sit 4 | Proġett 4.2 | Iva | Iva | Iva | Iva | Iva | Iva | Le | Le
Sit 5 | Proġett 5 | Iva | Iva | Iva | Iva | Iva | Iva | Iva | Le
Spanja | Sit 1 | Proġett 1.1 | Iva | Le | Iva | Iva | Iva | Le | Iva | Le
Sit 1 | Proġett 1.2 | Iva | Le | Le | Le | Le | Le | Iva | Le
Sit 2 | Proġett 2.1 | Iva | Le | Le | Iva | Iva | Le | Iva | Le
Sit 2 | Proġett 2.2 | Iva | Le | Iva | Iva | Iva | Le | Iva | Le
Sit 3 | Proġett 3.1 | Iva | - | - | - | - | - | - | -
Sit 3 | Proġett 3.2 | Iva | - | - | - | - | - | - | -
Sit 4 | Proġett 4.1 | Iva | - | - | - | - | - | - | -
Sit 4 | Proġett 4.2 | Iva | - | - | - | - | - | - | -
Sit 5 | Proġett 5.1 | Iva | - | - | - | - | - | - | -
Sit 5 | Proġett 5.2 | Iva | - | - | - | - | - | - | -
Franza | Sit 1 | Proġett 1.1 | Iva | Le | Iva | Iva | Iva | Le | Iva | Le
Sit 2 | Proġett 2.1 | Iva | Le | Iva | Iva | Iva | Le | Iva | Le
Sit 2 | Proġett 2.2 | Iva¹ | Le | Le | Le | Le | Le | Le | Le
Sit 2 | Proġett 2.3 | Iva¹ | Le | Iva | Iva | Iva | Le | Le | Le
Sit 3 | Proġett 3.1 | Iva | Le | Iva | Le | Le | Le | Le | Le
Sit 3 | Proġett 3.2 | Iva¹ | Le | Iva | Iva | Iva | Le | Le | Le
Sit 3 | Proġett 3.3 | Iva | Iva | Iva | Iva | Iva | Iva | Iva | Le
Sit 4 | Proġett 4.1 | Iva | Le | Le | Iva | Iva | Le | Le | Le
Sit 4 | Proġett 4.2 | Iva¹ | Le | Iva | Iva | Iva | Le | Iva | Le
Sit 4 | Proġett 4.3 | Iva | Le | Iva | Iva | Iva | Le | Iva | Le
Il-Polonja | Sit 1 | Proġett 1 | Iva | Le | Iva | Iva | Iva | Le | Iva | Le
Sit 2 | Proġett 2.2 | Iva | Le | Iva | Iva | Iva | Le | Iva | Le
Sit 3 | Proġett 3.1 | Iva | Le | Iva | Iva | Le | Le | Iva | Le
Sit 3 | Proġett 3.2 | Iva | Le | Iva | Iva | Le | Le | Iva | Le
Sit 4 | Proġett 4.1 | Iva | Le | Iva | Iva | Le | Le | Iva | Le
Sit 4 | Proġett 4.2 | Iva | Le | Iva | Iva | Le | Le | Iva | Le
Sit 5 | Proġett 5.1 | Iva | Le | Iva | Iva | Le | Le | Iva | Le
Sit 5 | Proġett 5.2 | Iva | Le | Iva | Iva | Iva | Le | Iva | Le
Ir-Rumanija | Sit 1 | Proġett 1.1 | Iva | Le | Le | Iva | Le | Le | Iva | Le
Sit 2 | Proġett 2.1 | Iva | Iva | Iva | Iva | Iva | Iva | Iva | Le
Sit 2 | Proġett 2.2 | Iva | Le | Le | Iva | Le | Le | Le | Le
Sit 3 | Proġett 3.1 | Iva | Le | - | Le | - | - | - | Le
Sit 3 | Proġett 3.2 | Iva | Le | Le | Iva | Le | Le | Le | Le
Sit 4 | Proġett 4.1 | Iva | Le | Le | Iva | Le | Le | Iva | Le
Sit 4 | Proġett 4.2 | Iva | Le | - | Le | - | - | Iva | Le
Sit 5 | Proġett 5.1 | Iva | Le | Iva | Iva | Iva | Le | Iva | Le
Sit 5 | Proġett 5.2 | Iva | Le | Le | Iva | Le | Le | Iva | Le
Total IVA | 47 | 7 | 28 | 36 | 24 | 7 | 30 | 0
Total LE |  | 34 | 11 | 5 | 15 | 32 | 10 | 41
Dokumentazzjoni insuffiċjenti biex tintlaħaq konklużjoni |  | 6 | 8 | 6 | 8 | 8 | 7 | 6
Total | 47 | 47 | 47 | 47 | 47 | 47 | 47 | 47

1 Proċeduri ssimplifikati; EX komprensiva mhux meħtieġa mill-awtorità ambjentali.

Didaskalija: - Dokumentazzjoni insuffiċjenti biex tintlaħaq konklużjoni.

Nota: Wara l-eżerċizzju ta’ evalwazzjoni xierqa, il-Proġett 1.1 fil-Ġermanja, u l-Proġett 5.1 fil-Polonja, ma kisbux l-awtorizzazzjoni biex jipproċedu mill-awtoritajiet kompetenti.

Tabella 5 – Finanzjament ta’ Natura 2000 minn fondi tal-UE għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013

Isem il-fond | Objettiv tal-fond
L-Istrument Finanzjarju għall-Ambjent (LIFE+) | Il-komponent Natura u Bijodiversità ta’ LIFE+ jappoġġa l-iżvilupp ulterjuri u l-implimentazzjoni tan-netwerk Natura 2000.

Il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR)
Hemm żewġ tipi ta’ ħlasijiet speċifiċi għal Natura 2000 taħt l-Iżvilupp Rurali: il-Miżura 213 “Ħlasijiet tan-Natura 2000 u ħlasijiet marbutin mad-Direttiva” u l-Miżura 224 “Ħlasijiet Natura 2000 u ħlasijiet marbutin mad-Direttiva (Foresti)”.

Miżuri oħra ta’ Żvilupp Rurali x’aktarx jintużaw fis-siti Natura 2000, b’mod partikolari l-Miżura 214 “Ħlasijiet agroambjentali”.

Il-Fond Ewropew għas-Sajd (FES)
Miżuri akkwambjentali jistgħu jippromwovu “akkwakultura sostenibbli kompatibbli ma’ limitazzjonijiet ambjentali speċifiċi li jirriżultaw mill-għażla ta’ żoni Natura 2000”.

Barra minn hekk, il-FES jista’ jintuża biex jappoġġa miżuri ta’ interess komuni għall-”protezzjoni u t-titjib tal-ambjent fil-qafas ta’ NATURA 2000, fejn iż-żoni tagħha jikkonċernaw l-attivitajiet tas-sajd direttament, bl-esklużjoni tal-ispejjeż operattivi”.

Il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali (FEŻR)
Bosta azzjonijiet taħt il-fondi strutturali jistgħu jikkonċernaw is-siti Natura 2000, b’mod partikolari l-Azzjoni 51 “Promozzjoni tal-bijodiversità u l-protezzjoni tan-natura (inkluż in-netwerk Natura 2000)”, l-Azzjoni 55 “Promozzjoni tal-assi naturali” u l-Azzjoni 56 “Protezzjoni u żvilupp tal-wirt naturali”.

Il-Fond Soċjali Ewropew (FSE)

Il-Fond ta’ Koeżjoni

Is-Seba’ Programm Kwadru għar-Riċerka (FP7) | L-FP7 jappoġġa riċerka transnazzjonali f’firxa ta’ oqsma tematiċi bħall-ambjent.

Sors: Analiżi tal-QEA.

Risposta tal-Kummissjoni

Sommarju eżekuttiv

III

Wara l-evalwazzjoni tal-Kontroll tal-Idoneità, il-Kummissjoni qed tippjana li fl-2017 tadotta pjan ta’ azzjoni biex ittejjeb l-implimentazzjoni tad-Direttivi dwar in-Natura.

IV

It-twaqqif u l-implimentazzjoni tal-miżuri ta’ konservazzjoni meħtieġa huma ċentrali sabiex jinkisbu l-objettivi tad-Direttivi. Jenħtieġ għarfien tajjeb tar-rekwiżiti ekoloġiċi tal-ħabitats u tal-ispeċi, li xi drabi jkun għadu ma nkisibx.

V

Il-Politika ta’ Koeżjoni tintegra b’mod sħiħ il-kunsiderazzjonijiet tal-protezzjoni tan-natura kemm fir-rigward tal-possibiltà li tiffinanzja miżuri f’siti Natura 2000 kif ukoll fir-rigward li tiżgura li jiġi evitat dannu lil dawk is-siti permezz ta’ xi investiment li l-objettiv primarju tiegħu mhuwiex il-protezzjoni ta’ Natura 2000.

L-irkupru, l-ippreservar u t-titjib tal-bijodiversità, inkluż f’żoni Natura 2000, huwa wieħed mis-sottoprijoritajiet tal-iżvilupp rurali. L-Istati Membri, għalhekk, għandhom raġunijiet u għodod ġuridiċi fi ħdan din il-politika biex jappoġġaw is-siti Natura 2000. Fil-PŻR 2014-2020, kważi EUR 44 biljun ta’ FAEŻR ġew allokati għall-prijorità 4 (kważi 45 %), li tinkludi s-sottoprijorità tal-bijodiversità u li tibbenefika l-bijodiversità, kemm direttament kif ukoll indirettament, avolja mhuwiex possibbli li wieħed jindika l-baġit preċiż iddedikat għall-ġestjoni ta’ Natura 2000. Barra minn hekk, aktar minn 18 % ta’ art agrikola (apparti l-foresti) hija soġġetta għal kuntratti ta’ ġestjoni li jappoġġaw il-bijodiversità, avolja mhuwiex possibbli li tiġi indikata ż-żona preċiża li hija soġġetta għal kuntratti ta’ ġestjoni għall-implimentazzjoni ta’ pjanijiet ta’ ġestjoni ta’ Natura 2000.

VI

Ir-rapportar dwar indikaturi għall-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali (FEŻR) u l-Fond ta’ Koeżjoni (FK) ma kienx obbligatorju fil-perjodu 2007-2013. Ma kien hemm ebda indikatur bażiku (komuni) relatat ma’ Natura 2000 – u ebda indikaturi bażiċi (komuni) għar-riżultati. Għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020, hemm indikatur wieħed għall-bijodiversità (erja tas-superfiċe ta’ ħabitats li jibbenefikaw minn appoġġ bil-għan li jinkiseb stat ta’ konservazzjoni aħjar).

Il-FAEŻR għandu indikaturi ta’ output speċifiċi biex jissorveljaw l-operazzjonijiet appoġġati minn Natura 2000. L-evalwazzjonijiet ex-post li għandhom jitressqu mill-Istati Membri huma dovuti sa tmiem l-2016 u l-Kummissjoni se tagħmel sintesi tagħhom fl-2017.

Il-FEŻR, il-FAEŻR u l-FK ikopru għadd kbir ta’ diversi setturi. Għalhekk, l-immultiplikar tal-għadd ta’ indikaturi għal żona waħda jkun jimplika obbligu simili għal setturi oħrajn ukoll.

Introduzzjoni

07

Għalkemm il-Kummissjoni tiċċekkja l-konsistenza bejn il-programmi ta’ finanzjament u l-ħtiġijiet u l-objettivi identifikati fl-Oqfsa ta’ Azzjoni Prijoritizzata (PAFs), l-Istati Membri jistgħu jiddeċiedu li jissodisfaw l-objettivi tal-PAFs billi jużaw fondi u mezzi oħrajn.

Fil-kkaż ta’ proġetti ewlenin tal-Politika ta’ Koeżjoni u ffinanzjati mill-FEŻR jew mill-FK, il-Kummissjoni tivverifika l-konformità mar-rekwiżiti relatati ma’ Natura 2000 qabel tittieħed Deċiżjoni tal-Kummissjoni għal dawk il-proġetti.

Osservazzjonijiet

Kaxxa 2 It-tieni inċiż:

Fuq il-bażi tal-kunċett tas-sħubija u ta’ governanza f’diversi livelli, li jinsab fid-dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej kollha, huwa mistenni li l-koordinazzjoni bejn diversi atturi interessati f’politika partikolari ssir prattika komuni. Jeħtieġ li l-awtoritajiet pubbliċi relevanti jkunu parti mis-sħubija li madankollu għandha tkun organizzata f’konformità mal-qafas legali u istituzzjonali u mal-kompetenzi nazzjonali u reġjonali tal-Istati Membri. Fl-ambitu ta’ dan il-kunċett, l-awtoritajiet ta’ ġestjoni huma obbligati jinvolvu s-sħab fi programmi ta’ tħejjija u ta’ implimentazzjoni. Il-Kummissjoni adottat ukoll kodiċi ta’ kondotta Ewropew dwar is-sħubija biex tiffaċilita l-implimentazzjoni tal-kunċett fl-Istati Membri għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020.

32

Fir-rigward tal-proġett Pollakk, in-nuqqas ta’ sodisfazzjon tal-kundizzjoni imposta bl-awtorizzazzjoni tal-proġett jikkostitwixxi ksur ċar, mhux biss tad-dritt tal-UE, iżda wkoll tal-leġiżlazzjoni Pollakka. Skont l-għarfien tal-Kummissjoni, il-leġiżlazzjoni Pollakka tipprevedi dispożizzjonijiet suffiċjenti f’dan ir-rigward. B’mod partikolari, il-Liġi tal-Kostruzzjoni Pollakka tobbliga li ċerti tipi ta’ proġetti (b’mod partikolari toroq, linji ferrovjarji u proġetti oħrajn li jaqgħu taħt id-Direttiva VIA) jiksbu “awtorizzazzjoni għat-tqegħid fis-servizz tal-kostruzzjoni” wara li jitlestew ix-xogħlijiet ta’ kostruzzjoni u qabel ma tibda topera l-infrastruttura mibnija. Minkejja dan, il-Kummissjoni hija konxja li jista’ jkun hemm nuqqasijiet fl-implimentazzjoni. Il-każijiet ta’ nuqqas ta’ rispett tal-kundizzjonijiet ambjentali jistgħu jiġu rapportati lid-Direttorat Reġjonali għall-Protezzjoni Ambjentali li jieħu azzjoni ta’ infurzar taħt l-Att dwar l-infurzar ta’ proċedimenti amministrattivi.

36

Il-barriera tal-lingwa hija waħda inevitabbli, meta wieħed jikkunsidra l-karattru transnazzjonali tal-Proċess Bioġeografiku u r-riżorsi disponibbli limitati, li ma jippermettux interpretar waqt il-laqgħat.

Barra minn hekk, is-servizzi tal-Kummissjoni stiednu lill-atturi kollha involuti f’dan il-proċess biex iqiegħdu għad-dispożizzjoni fil-lingwa tagħhom dokumenti ta’ interess partikolari (bħal pereżempju gwidi ta’ interpretazzjoni nazzjonali tat-tipi ta’ ħabitats u l-istat ta’ konservazzjoni tagħhom). Finalment, huwa possibbli li jiġu organizzati avvenimenti ta’ netwerking b’lingwi oħrajn, mhux biss bl-Ingliż, skont il-pajjiżi/reġjuni involuti.

41

Fir-rigward tal-FAEŻR, hemm data dwar in-nefqa għall-miżuri speċifikament indirizzati għal Natura 2000 (il-miżura 213 – “Natura 2000 payments” (Pagamenti għan-Natura 2000) u l-miżura 224 “Forest Natura 2000 payments” (Pagamenti għall-foresti Natura 2000). Sabiex in-nefqa li saret f’Natura 2000 tiġi koperta permezz ta’ miżuri oħrajn, il-Kummissjoni żiedet l-isforzi ta’ monitoraġġ tagħha tal-finanzjament ta’ Natura 2000 fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020. B’mod partikolari, se tiġi ssorveljata n-nefqa mwettqa b’miżura agroambjentali klimatika f’żoni Natura 2000.

Fir-rigward tal-FEŻR u l-FK, kien hemm allokazzjonijiet relatati ma’ Natura 2000 taħt il-kategorija ta’ intervent 51 dwar il-Promozzjoni tal-bijodiversità u l-protezzjoni tan-natura (inkluż Natura 2000). Sabiex ssir distinzjoni aħjar bejn il-finanzjament għal Natura 2000 u appoġġ ieħor relatat mal-bijodiversità, inħolqu żewġ kategoriji separati għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020 bin-numri 085 u 086.

42

L-awtoritajiet tal-Istati Membri huma ħielsa li jiddeċiedu l-mod kif jiġi ġestit u ffinanzjat in-netwerk tagħhom ta’ Natura 2000.

Il-miżuri ta’ konservazzjoni f’siti Natura 2000 huma normalment taħlita ta’ obbligi u ta’ miżuri volontarji. L-għażla tal-approċċ tinfluwenza l-istrumenti li jistgħu jintużaw għall-finanzjament.

L-appoġġ taħt il-miżuri 213 u 214 jista’ jingħata biss għal rekwiżiti mandatorji ddefiniti fil-pjanijiet ta’ ġestjoni jew fl-istrumenti ekwivalenti. Minħabba n-nuqqas ta’ tali pjanijiet jew strumenti f’diversi siti Natura 2000, l-użu ta’ miżuri bħal dawn fis-siti inkwistjoni ma kienx possibbli.

Barra minn hekk, il-maġġorparti tal-Istati Membri normalment għażlu li l-ġestjoni ta’ siti ta’ Natura 2000 ssir permezz ta’ approċċ volontarju filwaqt li strumenti oħrajn bħall-miżura agroambjentali jistgħu jkunu rilevanti. L-użu limitat tal-miżuri 214 u 224, għalhekk, ma jipprovdix stampa kompluta tal-appoġġ għall-iżvilupp rurali għal Natura 2000.

Ara wkoll it-tweġiba għall-paragrafu 41.

43

Fl-ambitu tal-FEŻR u l-FK, l-appoġġ għal Natura 2000 u l-finanzjament ta’ miżuri ta’ protezzjoni tal-bijodiversità/natura oħrajn huma inklużi fl-istess kategorija ta’ intervent għall-perjodu 2007-2013. Madankollu, fil-perjodu 2014-2020, l-appoġġ tas-siti ta’ Natura 2000 jaqa’ f’kategorija ta’ intervent separata.

Fil-kuntest tal-iżvilupp rurali, hemm diversi miżuri li jibbenefikaw lil Natura 2000 b’mod dirett jew indirett, pereżempju l-appoġġ tal-protezzjoni tal-ħamrija fl-ambitu tal-miżura agroambjentali huwa wkoll ta’ vantaġġ għall-bijodiversità. Li wieħed jagħmel distinzjoni bejn l-appoġġ ta’ Natura 2000 u l-finanzjament ta’ azzjonijiet ambjentali oħrajn jista’ ma jirriflettix in-natura reali ta’ diversi miżuri li jipproduċu multipliċità ta’ effetti. Għal din ir-raġuni, l-ispiża dwar is-sottoazzjonijiet fil-prijorità ambjentali 4 fir-rigward tal-iżvilupp rurali tiddaħħal fil-kontijiet fil-livell aggregat tal-prijorità.

Fil-PŻR 2014-2020, madwar EUR 44 biljun tal-FAEŻR (kważi 45%) ġew allokati għall-prijorità 4 li tibbenefika l-bijodiversità kemm direttament kif ukoll indirettament, avolja mhuwiex possibbli li wieħed jindika l-baġit preċiż iddedikat għall-ġestjoni ta’ Natura 2000. Barra minn hekk, aktar minn 18 % tal-art agrikola (apparti l-foresti) hija soġġetta għal kuntratti ta’ ġestjoni li jappoġġaw il-bijodiversità, avolja mhuwiex possibbli li tiġi indikata ż-żona preċiża taħt il-kuntratt ta’ ġestjoni għall-fini tal-implimentazzjoni tal-pjanijiet ta’ ġestjoni ta’ Natura 2000.

Ara wkoll it-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu 42.

44

Il-Kummissjoni tixtieq tenfasizza dan li ġej:

-Fir-rigward tal-FAEŻR, il-Kummissjoni żiedet l-isforzi ta’ monitoraġġ tagħha fuq finanzjament ta’ Natura 2000 fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020;

-fir-rigward tal-FEŻR u l-FK, hemm data għal kull Stat Membru għall-appoġġ allokat taħt il-FEŻR u l-FK għall-bijodiversità/protezzjoni tan-natura, li jinkludi wkoll l-appoġġ għal siti Natura 2000 (Ara wkoll it-tweġiba għall-paragrafu 41).

45

Il-Kummissjoni ġabret u analizzat fil-qasir l-informazzjoni li rċeviet mill-maġġorparti tal-Istati Membri bħala dokumenti interni (anki bl-appoġġ ta’ kuntratt estern).

Fir-rigward tas-segwitu tal-valutazzjonijiet, il-proċess ma ġiex formalizzat. Madankolu, riżultat ta’ skambji bilatarali (eż. waqt is-seminars ta’ finanzjament) jew fil-qafas ta’ proġetti LIFE OAP/IP, l-Istati Membri/reġjuni ġew mistiedna jaġġornaw il-PAFs tagħhom u dan twettaq diġà f’diversi Stati Membri jew Reġjuni (eż. Spanja, l-Irlanda, in-Netherlands, Wales).

49

Hija l-għażla tal-Istati Membri li jappoġġaw Natura 2000 fil-PO tagħhom li tiddetermina l-eżistenza tal-finanzjament għal Natura 2000. Dan huwa wkoll konformi mal-osservazzjoni nru 9 (“L-Istati Membri huma responsabbli mit-twaqqif, il-ġestjoni u l-finanzjament tan-netwerk tas-siti ta’ Natura 2000”).

Ara t-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafi 41 u 43.

50

Il-konċentrazzjoni tematika ma twaqqafx milli jsiru investimenti fil-protezzjoni ambjentali, inkluż il-protezzjoni tal-bijodiversità, iżda għar-reġjuni l-aktar żviluppati idderiġiet l-investimenti lejn objettivi differenti mill-infrastruttura bażika tal-ġestjoni tal-ilma u tal-iskart. Riżultat ta’ dan, naraw sitwazzjoni simili f’termini ta’ allokazzjonijiet finanzarji għal miżuri ta’ bijodiversità/protezzjoni tan-natura għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020 (EUR 3,7 biljun li minnhom madwar EUR 1 biljun għal siti Natura 2000) u 2007-2013 (EUR 3,7 biljun). Barra minn hekk, ir-regolamenti tal-Politika ta’ koeżjoni jirrikjedu wkoll li l-prinċipju tal-iżvilupp sostenibbli, inkluż il-ħarsien tal-ambjent u l-bijodiversità, jiġu integrati b’mod orizzontali fin-nefqa tal-fondi. Dan ifisser li, għall-2014-2020, il-kunsiderazzjonijiet ambjentali għandhom jiġu integrati fl-investimenti kollha appoġġati minn fondi ta’ Politika ta’ koeżjoni.

51

Ara t-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu 7.

Il-PAFs ma kinux l-uniku mod kif tiġi żgurata l-konsiderazzjoni adegwata ta’ Natura 2000 fil-programmi ta’ kofinanzjament. Is-servizzi tal-Kummissjoni għamlu ħafna sforzi f’dan ir-rigward, minkejja l-limiti tal-PAFs.

52

Barra minn hekk, anki fl-ambitu tad-DĠs l-oħrajn, bħal DĠ REGIO, kien hemm ukoll kontroll intern tal-konsistenza mal-politika ambjentali tal-UE (inklużi rieżamijiet bbażati fuq PA/PO imwettqa minn speċjalisti ta’ esperjenza li jagħmlu parti min-netwerks tematiċi). Il-gwida ġiet ipprovduta wkoll lill-unitajiet ġeografiċi ta’ DĠ REGIO, pereżempju ara: http://ec.europa.eu/regional_policy/sources/docgener/informat/2014/guidance_fiche_biodiversity_n2000.pdf.

53

Il-Kummissjoni tixtieq tenfasizza li r-restrizzjonijiet fir-rigward ta’ ħin u ta’ riżorsi ma ppermettewx approċċ strutturat. Minn dejjem intużaw listi ta’ kontroll speċifiċi żviluppati minn DĠ ENV matul il-valutazzjonijiet tal-PO u l-PŻR, anki jekk it-tabelli rilevanti mhux dejjem imtlew minħabba restrizzjonijiet ta’ ħin u ta’ riżorsi.

Huwa mfakkar li 118-il PŻR ġew ivvalutati minn seba’ uffiċjali jew esperti nazzjonali f’qafas ta’ żmien qasir (xi drabi fi ftit jiem għal kull PŻR).

54

Il-PAFs, anki dawk ta’ kwalità mhux konsistenti, għall-ewwel darba taw indikazzjoni dwar il-ħtiġijiet finanzjarji ta’ Natura 2000. Din l-informazzjoni ma kinitx disponibbli qabel u kienet utli ħafna biex tappoġġa l-allokazzjonijiet għal Natura 2000. Barra minn hekk, il-PAFs ma kinux l-uniku mod kif tiġi żgurata konsiderazzjoni adegwata ta’ Natura 2000 fil-programmi ta’ kofinanzjament. Is-servizzi tal-Kummissjoni għamlu ħafna sforzi f’dan ir-rigward, minkejja l-limiti tal-PAFs.

L-Istati Membri għandhom flessibilità fuq il-prijoritajiet tagħhom. Ma hemm ebda obbligu li jiġi allokat baġit li jikkorrispondi għall-ħtiġijiet identifikati fil-PAF.

Barra minn hekk, fir-rigward tal-FAEŻR, mhux l-Istati Membri kollha (jew ir-reġjuni) jippromwovu biżżejjed il-miżuri għall-implimentazzjoni ta’ Natura 2000 għall-benefiċjarji potenzjali u dan spiss iwassal għal użu baxx tal-miżuri. Finalment, spiss il-baġit allokat ma jiġix ikkunsmat u jiġi ttrasferit għal miżuri oħra fi tmiem il-perjodu.

55

Jekk jogħġbok ara t-tweġibiet tal-Kummissjoni għall-paragrafi 43 u 50.

58

Il-fatt li l-protezzjoni u t-titjib tal-bijodiversità, anki f’siti ta’ Natura 2000, jikkostitwixxu waħda mis-sottoprijoritajiet tal-iżvilupp rurali jindika li kull miżura rilevanti tista’ tintuża biex tikkontribwixxi għal dan l-objettiv. Xi wħud minn dawn il-miżuri għandhom potenzjal akbar f’dan ir-rigward minn oħrajn u għalhekk jistgħu jkunu aktar immirati lejn il-ħtiġijiet ta’ Natura 2000.

Fi ħdan il-miżura agroambjentali klimatika, jista’ jkun hemm kemm operazzjonijiet inqas immirati kif ukoll operazzjonijiet aktar immirati, fejn dawn ta’ qabel huma ta’ natura kumplessiva u jibbenefikaw l-ambjent inġenerali, filwaqt li dawn tal-aħħar huma aktar iffokati fuq ħtieġa/objettiv konkret, jiġifieri ħabitat speċifiku jew speċi ta’ għasafar. Iż-żewġ operazzjonijiet ta’ dan it-tip (anqas immirati u aktar immirati) jistgħu jipprovdu benefiċċji ambjentali u huma inklużi fil-programmi ta’ żvilupp rurali.

59

Xorta waħda ġie pprovdut xi appoġġ mill-fond FES lill-benefiċjarji li ntlaqtu minn dawn ir-rekwiżiti u b’hekk dan ikkontribwixxa għal aċċettazzjoni soċjali aħjar tal-programmi Natura 2000.

Kaxxa 10 L-ewwel inċiż:

Il-limitazzjoni tal-ambitu tal-miżura kien minħabba baġit iżgħar tal-PŻR meta mqabbel mal-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013.

Kaxxa 10 It-tieni inċiż:

Il-Kummissjoni tikkonferma li l-PŻR għall-Polonja jappoġġa biss azjendi agrikoli akbar minn 1 ha.

Kaxxa 10 It-tielet inċiż:

Matul l-implimentazzjoni tal-PŻR Rumen 2007-2013 u fi żmien l-approvazzjoni tal-PŻR 2014-2020, kien hemm fis-seħħ ftit pjanijiet ta’ ġestjoni ta’ Natura 2000. Għalhekk, il-miżuri agroambjentali mmirati lejn speċi ta’ għasafar imsemmija f’dan ir-rapport ma setgħux jikkunsidraw a priori l-miżuri ta’ konservazzjoni li kienu għadhom ma ġewx stabbiliti. Fin-nuqqas ta’ miżuri ta’ konservazzjoni, il-miżuri agroambjentali ġew imfassla biex jipprovdu skemi ta’ protezzjoni wiesa’ biex jikkontribwixxu għall-objettivi ta’ konservazzjoni stabbiliti fil-livell nazzjonali, tal-UE u internazzjonali bħala prekursur tal-pjanijiet ta’ ġestjoni ta’ Natura 2000. Fil-PŻR 2014-2020, ir-Rumanija speċifikat li meta jiġu adottati aktar pjanijiet ta’ ġestjoni Natura 2000, hija se tagħmel rieżami tal-iskemi tal-miżuri agroambjentali klimatiċi (AECM) u tikkunsidra l-introduzzjoni ta’ miżura ta’ appoġġ ta’ Natura 2000.

L-iskemi agroambjentali proposti jinkludu impenji (fil-Pakkett 3.2 Lanius Minor u Falco Vespertinus u fiż-żewġ perjodi ta’ programmazzjoni) sabiex tiġi limitata d-densità tal-popolazzjoni tal-bhejjem għar-ragħa u l-qtugħ ta’ ħaxix isir biss f’ċerti perjodi, biex jiġu pprojbit il-ħrit, il-ħdim tal-art u l-użu ta’ xogħlijiet intensivi bl-użu ta’ magni. L-użu ta’ tali impenji volontarji jiddependi fuq l-interess tal-bdiewa individwali li jissottoskrivu għalihom.

61

Rigward ir-Rumanija: LIFE ikkofinanzjat erba’(4) proġetti dwar il-konservazzjoni tal-ors kannella fir-Rumanija, tlieta minnhom tlestew u wieħed minnhom għadu għaddej. L-ewwel tlieta koprew skali u ambitu differenti: 1) sit speċifiku ta’ Natura 2000 (Muntii Vrancei), 2) livell reġjonali inklużi s-siti kollha Natura 2000 mill-Kontea Vrancea u żewġ kontej tal-viċinat, 3) it-twaqqif ta’ regoli nazzjonali għall-konservazzjoni tal-ors kannella (b’data miġbura u analizzata fil-livell nazzjonali). Il-proġett attwali LIFE13 NAT/RO/1154 għandu l-għan tal-konservazzjoni tal-popolazzjoni tal-orsijiet kannella fuq skala iżgħar fil-Kontea Brasov u l-azzjonijiet tal-proġetti huma relatati prinċipalment mal-kunflitt bejn l-ors u l-bniedem. Fl-erba’ proġetti, l-iskala u ż-żoni huma differenti u l-istudji inklużi għandhom kopertura korrispondenti.

62

L-operazzjonijiet ta’ konservazzjoni orjentati lejn ir-riżultati, pereżempju fi ħdan il-miżura agroambjentali klimatika, huma eżempju tajjeb ta’ strument li jirrifletti l-kunċett ta’ baġit orjentat lejn ir-riżultati. Huwa jiffoka aktar fuq l-isforz tal-benefiċjarji u fuq l-għarfien proprju biex jagħti r-riżultati mistennija fl-ekosistemi konkreti u mhux biss biex isegwi l-prattiki stabbiliti minn qabel. Meta l-operazzjonijiet orjentati lejn ir-riżultati huma mfassla tajjeb u bbażati fuq l-evidenza u fuq indikaturi stabbiliti tajjeb, il-kontroll tagħhom għandu jkun aktar faċli mill-kontroll ta’ operazzjonijiet ibbażati fuq prattiki ta’ ġestjoni stabbiliti minn qabel. L-ispiża ta’ operazzjonijiet orjentati lejn ir-riżultati tista’ jkun ogħla fil-fażi konċettwali (jiġifieri t-twaqqif ta’ indikaturi adegwati u ċari) milli fil-fażi ta’ implimentazzjoni.

L-Istati Membri allokaw fondi għal miżuri orjentati lejn ir-riżultati għal Natura 2000.

Kaxxa 12

Xi reġjuni Ġermaniżi oħrajn inkludew skemi agroambjentali orjentati lejn ir-riżultati fil-programmi ta’ żvilupp rurali tagħhom fl-2007-2013 u/jew fil-perjodi 2014-2020.

63

Għal FEŻR/FK, il-monitoraġġ fil-livell tal-programm se jipprovdi informazzjoni dwar l-implimentazzjoni ta’ programm u l-assi prijoritarji tiegħu u dwar kwalunkwe kwistjoni li taffettwa l-prestazzjoni tal-programm.

64

Fir-rigward tal-FEŻR/FK, ir-rapportar dwar indikaturi ma kienx obbligatorju għall-2007-2013. Fl-2014-2020, indikaturi komuni tal-output ġew inklużi fir-Regolament u jridu jintużaw, fejn ikun rilevanti, biex jaggregaw informazzjoni fil-programmi kollha – meta l-azzjonijiet tal-programm ma jirriflettux indikatur komuni tal-output, l-Istati Membri għandhom jidentifikaw u jirrapportaw indikatur speċifiku għall-programm rilevanti. Għal FEŻR/FK, l-indikaturi tar-riżultati huma dejjem speċifiċi għall-programm.

65

L-indikaturi tal-monitoraġġ tal-FAEŻR (inputs u outputs) jipprovdu ħarsa mill-qrib lejn l-azzjonijiet li fil-fatt jiġu appoġġati. Dan kollu jiġi kkomplementat b’evalwazzjonijiet li saru għal kull PŻR li huma mmirati li jevalwaw l-effiċjenza tal-politika. L-evalwazzjonijiet ex-post imressqa mill-Istati Membri se jiġu sintetizzati mill-Kummissjoni fl-2017.

Kaxxa 14

Ara t-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu 65.

66

Ara t-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu 65.

68

Il-fondi għandhom indikaturi speċifiċi tal-output biex jimmonitorjaw operazzjonijiet appoġġati minn Natura 2000. L-evalwazzjonijiet ex-post li għandhom jitressqu mill-Istati Membri huma dovuti sa tmiem l-2016 u se jiġu sintetizzati mill-Kummissjoni fl-2017.

69

Il-Kummissjoni tinnota li ma hemm ebda obbligu espliċitu taħt id-Direttiva dwar il-Ħabitats biex jiġi stabbilit pjan ta’ monitoraġġ fil-livell tas-sit. Madankollu, hija taqbel li l-monitoraġġ fil-livell tas-sit huwa essenzjali biex tiġi evalwata l-effikaċja ta’ miżuri ta’ konservazzjoni, kif ukoll sabiex ikun hemm konformità ma’ obbligi oħrajn stabbiliti mid-Direttiva, bħall-obbligu biex jiġi evitat id-deterjorament tal-ħabitats naturali u l-ħabitats tal-ispeċi, kif ukoll it-tfixkil tal-ispeċi li għalihom ġew nominati ż-żoni (l-Artikolu 6(2)).

71

Ara t-tweġiba tal-Kummissjoni għall-paragrafu 69.

72

Il-Kummissjoni tiċċekkja jekk l-SDFs ġewx aġġornati (fir-rigward tal-bidliet fl-informazzjoni dwar speċi u ħabitats għas-siti li huma nominati) jew jekk il-fruntieri tas-sit ġewx modifikati, kemm fil-qafas tal-aġġornament annwali tal-listi tal-Unjoni tal-SCIs, kif ukoll fil-qafas tal-aġġornament tal-valutazzjoni tas-suffiċjenza tan-netwerk SCI. Il-Kummissjoni biħsiebha twettaq kontroll aktar komprensiv fl-2017.

78

L-assenza ta’ metodu “komuni” għall-ġbir ta’ dejta ma tagħtix lok għal tħassib u minħabba d-diversità estrema tal-ispeċi, ħabitats u kundizzjonijiet ekoloġiċi fl-UE kollha (fuq l-art u fil-baħar), huwa virtwalment impossibbli (u ekoloġikament mhux fattibbli) li tiġi stabbilita metodoloġija ta’ monitoraġġ unika li tkun “tajba għal kulħadd”; il-kwistjoni kruċjali pjuttost hija n-nuqqas ta’ inventarji xjentifikament validi u ta’ skemi ta’ monitoraġġ għal bosta speċi u tipi ta’ ħabitats f’diversi Stati Membri; jekk metodu ta’ monitoraġġ ikun xjentifikament validu u jipprovdi riżultati statistikament sinifikanti, dan ikun biżżejjed biex jiggarantixxi l-kwalità u l-kumparabbiltà tad-data (eż. id-daqsijiet ta’ popolazzjoni u t-tendenzi).

Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

81

Wara l-evalwazzjoni tal-Kontroll tal-Idoneità, il-Kummissjoni qed tippjana li tadotta pjan ta’ azzjoni fl-2017 biex ittejjeb l-implimentazzjoni tad-Direttivi dwar in-Natura.

Rakkomandazzjoni 1 – Ksib ta’ implimentazzjoni sħiħa tad-Direttivi dwar in-Natura

(a)Il-Kummissjoni tilqa’ din ir-rakkomandazzjoni għall-Istati Membri.

(b)Il-Kummissjoni tilqa’ din ir-rakkomandazzjoni għall-Istati Membri u tinnota li l-iżgurar tal-ikkompletar tan-netwerk Natura 2000 huwa essenzjali wkoll, inkluż fir-rigward tal-komponent tal-baħar tiegħu.

Il-Kummissjoni tkompli tinnota li huwa essenzjali li l-implimentazzjoni tal-miżuri ta’ konservazzjoni tiġi mmoniterjata.

(c)Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni. Hija tirrikonoxxi l-ostakli lingwistiċi attwali u timmira li tqiegħed għad-dispożizzjoni dokumenti ta’ gwida fil-lingwi uffiċjali kollha. Madankollu, minħabba restrizzjoni fir-riżorsi finanzjarji, dan huwa possibbli biss b’mod progressiv: fuq il-bażi tas-suġġett kopert, xi lingwi huma prijoritarji meta mqabbla ma’ oħrajn, filwaqt li jiġi kkunsidrat ukoll liema huma l-lingwi l-aktar mitkellma fl-UE. Dokumenti ta’ gwida ewlenin huma tradotti fil-lingwi uffiċjali sa mid-data ta’ rilaxx tagħhom. Kollha tqiegħdu għad-dispożizzjoni fuq is-sit web tal-Kummissjoni. Huwa mbagħad f’idejn l-Istati Membri li jiżguraw li dawn jitqassmu lill-gruppi fil-mira.

83

Fir-rigward tal-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali (FEŻR) u l-Fond ta’ Koeżjoni (FK):

-l-allokazzjonijiet mill-FEŻR u l-FK relatati ma’ Natura 2000, li fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013 ġew inklużi taħt il-kategorija ta’ intervent 51 dwar il-Promozzjoni tal-bijodiversità u l-protezzjoni tan-natura (inkluż Natura 2000), huma mdaħħla f’żewġ kategoriji separati għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020, sabiex issir distinzjoni aħjar bejn il-finanzjament ta’ Natura 2000 u t-tipi l-oħra ta’ appoġġ relatati mal-bijodiversità.

-il-maġġoranza tal-Istati Membri allokaw l-appoġġ tal-FEŻR u tal-FK, għas-siti Natura 2000 u b’mod ġenerali għall-finanzjament ta’ miżuri ta’ protezzjoni ta’ bijodiversità/protezzjoni tan-natura.

-hemm data għal kull Stat Membru għall-appoġġ allokat taħt l-FEŻR u l-FK għall-bijodiversità/protezzjoni tan-natura, inkluż ukoll l-appoġġ għas-siti Natura 2000 (Ara wkoll it-tweġiba għall-paragrafu 41).

Fil-PŻR 2014-2020, kważi EUR 44 biljun ta’ FAEŻR (madwar 45 %) ġew allokati għall-prijorità 4, li tinkludi s-sottoprijorità tal-bijodiversità u li tibbenefika l-bijodiversità kemm direttament kif ukoll indirettament avolja mhuwiex possibbli li jiġi indikat il-baġit preċiż iddedikat għall-ġestjoni ta’ Natura 2000. Barra minn hekk, aktar minn 18 % ta’ art agrikola (barra minn foresti) hija soġġetta għal kuntratti ta’ ġestjoni li jappoġġaw il-bijodiversità, anki jekk mhuwiex possibbli li tiġi indikata ż-żona preċiża li hija soġġetta għal kuntratt ta’ ġestjoni għall-implimentazzjoni ta’ pjanijiet ta’ ġestjoni ta’ Natura 2000.

Rakkomandazzjoni 2 – Finanzjament u kontabbiltà għall-ispejjeż tan-Natura 2000

(a)Il-Kummissjoni tilqa’ din ir-rakkomandazzjoni għall-Istati Membri.

(b)Il-Kummissjoni tilqa’ din ir-rakkomandazzjoni għall-Istati Membri.

(c)Il-Kummissjoni tilqa’ din ir-rakkomandazzjoni għall-Istati Membri u tinnota li huwa wkoll essenzjali li jiġi żgurat finanzjament adegwat ta’ Natura 2000 li jikkorrispondi mal-finanzjament tal-UE disponibbli.

(d)Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni. Madankollu, dan huwa mingħajr preġudizzju għall-eżitu tad-diskussjonijiet futuri dwar il-perjodu ta’ programmazzjoni li jmiss.

Rakkomandazzjoni 3 – Kejl tar-riżultati li nkisbu min-Natura 2000

(a)Il-Kummissjoni tilqa’ din ir-rakkomandazzjoni għall-Istati Membri.

(b)Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni.

Madankollu, dan huwa mingħajr preġudizzju għall-eżitu tad-diskussjonijiet li jmiss dwar il-perjodu ta’ programmazzjoni li ġej. Il-Kummissjoni se tikkunsidra l-possibbiltà ta’ titjib fl-indikaturi attwali u l-possibbiltà li jinħolqu indikaturi ġodda, fejn ikun rilevanti.

(c)Il-Kummissjoni tilqa’ din ir-rakkomandazzjoni għall-Istati Membri.

QJ-AB-17-036-MT-E    ISSN 1977-5741

In-netwerk Natura 2000 huwa element ewlieni tal-istrateġija tal-UE biex twaqqaf it-telf tal-bijodiversità. In-netwerk jinkludi eluf ta’ siti madwar l-UE kollha, fejn huma protetti diversi ħabitats naturali u speċijiet. L-awditu tagħna rrikonoxxa r-rwol importanti li n-netwerk Natura 2000 għandu fil-protezzjoni tal-bijodiversità, iżda sab li għadu meħtieġ li jsir progress sinifikanti biex ikunu jistgħu jintlaħqu l-miri ambizzjużi tal-UE għall-protezzjoni tal-bijodiversità. L-Istati Membri ma kinux qed jimmaniġġjaw in-netwerk tajjeb biżżejjed; il-finanzjament mill-UE ma ġiex mobilizzat tajjeb; u kien hemm nuqqas ta’ informazzjoni komprensiva dwar l-effettività tiegħu. Għalhekk, il-Qorti tagħmel għadd ta’ rakkomandazzjonijiet bil-għan li tinkiseb implimentazzjoni sħiħa tan-netwerk, li jiġi kkjarifikat il-qafas ta’ finanzjament u li jitkejlu r-riżultati.